Kas\u0131m ay\u0131nda Pekin\u2019de yap\u0131lan 13. D\u00fcnya sosyalizmi Forumu\u2019nda sunulan makale:<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u00c7eviren Deniz K\u0131z\u0131l\u00e7e\u00e7 ve Ferdi Bekir<\/strong><\/p>\n\n\n\n Yaz\u0131 bu siteden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r: https:\/\/thetricontinental.org\/wenhua-zongheng-2023-4-chinese-perspectives-twenty-first-century-socialism\/<\/a><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Yang Ping, \u00c7in’in \u00e7a\u011fda\u015f ideolojik ve k\u00fclt\u00fcrel toplulu\u011funda \u00f6nde gelen bir akademisyen ve edit\u00f6rd\u00fcr. 1993 y\u0131l\u0131nda, liberalizmin \u00c7in ideolojisi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00fczerindeki etkisine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan \u00f6nemli bir dergi olan Strategy and Management dergisini <\/em>kurdu. 2008 y\u0131l\u0131nda, sosyalizm bayra\u011f\u0131n\u0131 tutarl\u0131 bir \u015fekilde korurken \u00c7in toplumunun temel de\u011fer sisteminin in\u015fas\u0131na odaklanan bir dergi olan Wenhua Zongheng’i <\/em>kurdu. Ge\u00e7ti\u011fimiz on be\u015f y\u0131l i\u00e7inde dergi, \u00c7in’in en \u00f6nemli d\u00fc\u015f\u00fcnce platformlar\u0131ndan biri haline geldi.<\/p>\n\n\n\n Sosyalizmin \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Dalgas\u0131’ makalesi ilk olarak <\/em>Wenhua Zongheng, say\u0131 no. 3 (Haziran 2021) da yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n Kapitalizm Bug\u00fcn B\u00fcy\u00fck Bir Krizle Kar\u015f\u0131 Kar\u015f\u0131ya<\/strong><\/p>\n\n\n\n 2008 mali krizi ve k\u00fcresel COVID-19 salg\u0131n\u0131, kapitalizmin b\u00fcy\u00fck bir krizle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymu\u015ftur. K\u00fcresel ekonomide uzun s\u00fcreli durgunluk ve gerileme, yayg\u0131n i\u015fsizlik, derin servet e\u015fitsizlikleri, a\u015f\u0131r\u0131 bor\u00e7lanma ve varl\u0131k balonlar\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. En trajik olan\u0131 da, bu duruma \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde insan kayb\u0131n\u0131n e\u015flik etmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. K\u00fcresel kapitalizmin mevcut krizi, B\u00fcy\u00fck Buhran’dan (1929-1933) bu yana ya\u015fanan en b\u00fcy\u00fck ve en \u015fiddetli krizdir. Bu kriz i\u00e7inde kapitalizmin s\u0131n\u0131rlar\u0131 -pazar, teknoloji ve ekoloji- giderek daha belirgin hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Birincisi, yeni pazarlar ve k\u00e2r kaynaklar\u0131 giderek azalm\u0131\u015f, bu da sermaye birikimi i\u00e7in itici g\u00fcc\u00fcn azalmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130kinci olarak, kriz kaynakl\u0131 teknolojik inovasyon aktif kalmaya devam etse de, bu inovasyonun faydalar\u0131 giderek birka\u00e7 ki\u015finin elinde yo\u011funla\u015fmakta ve halk\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu mevcut kapitalist sistem i\u00e7inde marjinalize etmektedir.<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, d\u00fcnyan\u0131n ekosistemi, kapitalist \u00fcretim bi\u00e7imleri ve ya\u015fam tarzlar\u0131 taraf\u0131ndan kendisine dayat\u0131lan bask\u0131lar\u0131 daha fazla s\u00fcrd\u00fcremez, \u00e7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyan\u0131n \u00e7evresel kapasitesi s\u0131n\u0131r\u0131na kadar zorlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kapitalist krizleri \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in geleneksel olarak kullan\u0131lan ara\u00e7lar, mevcut kriz alt\u0131nda birer birer ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Yakla\u015f\u0131k k\u0131rk y\u0131ll\u0131k neoliberalizmin ard\u0131ndan, kapitalist h\u00fck\u00fcmetler bir kamu harcamalar\u0131 kriziyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r – \u00f6zel sermayeyi canland\u0131rmak i\u00e7in daha fazla yap\u0131sal ekonomik reform i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131 bask\u0131, asgari sosyal refah seviyelerini koruma ihtiyac\u0131yla \u00e7eli\u015fmektedir. Niceliksel geni\u015fleme politikalar\u0131 defalarca muazzam varl\u0131k balonlar\u0131 ve bor\u00e7 sarmallar\u0131 yaratarak zaten ciddi boyutlarda olan servet e\u015fitsizliklerini daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftirmi\u015ftir. Bu kriz alt\u0131nda, Birinci ve \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015flar\u0131 \u00f6ncesinde k\u00fcresel kapitalist manzaray\u0131 karakterize eden bir\u00e7ok \u00f6zellik yeniden canland\u0131: pop\u00fclizm, militarizm ve fa\u015fizmin b\u00fcy\u00fcmesi; i\u00e7 toplumsal b\u00f6l\u00fcnmelerin yo\u011funla\u015fmas\u0131; uluslar aras\u0131nda d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve s\u0131f\u0131r toplaml\u0131 rekabetin artmas\u0131; ve k\u00fcreselle\u015fmenin azalt\u0131lmas\u0131 ve blok politikalar\u0131na y\u00f6nelik e\u011filimler.<\/p>\n\n\n\n Uluslararas\u0131 tansiyon y\u00fckseldik\u00e7e, yeni bir k\u00fcresel sava\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da art\u0131yor. Krizler sava\u015flara ate\u015fler ve sava\u015flar da devrimlere yol a\u00e7ar. Bu, kapitalist sistemin tarihinde \u00e7ok defa yinelenen bir tema olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n Yirmi birinci y\u00fczy\u0131l\u0131n 20li y\u0131llar\u0131nda, bu b\u00fcy\u00fck krizin ortas\u0131nda, kapitalizm k\u00f6kl\u00fc reformlar ge\u00e7irip krizin \u00fcstesinden gelebilecek mi? Yoksa bu, nihai \u00f6l\u00fcm\u00fcne do\u011fru ilerleyen kapitalizmin ‘\u00c7ernobil an\u0131’ m\u0131? Tarih bir kez daha kritik bir kav\u015fa\u011fa geldi.<\/p>\n\n\n\n Sosyalizmin \u00dc\u00e7 Dalgas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kapitalizmin ele\u015ftirisi ve kapitalizme kar\u015f\u0131 bir hareket olarak sosyalizm, her zaman kapitalizmle birlikte var olmu\u015f, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir denge unsuru olarak hizmet etmi\u015f ve s\u00fcrekli olarak kapitalizmin \u00fcstesinden gelmek ve onun yerini almak i\u00e7in alternatif yollar aram\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Birinci Enternasyonal’in (1864-1876) do\u011fu\u015fundan bu yana, k\u00fcresel sosyalist hareket \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck dalga ya\u015fad\u0131. \u0130lk dalga on dokuzuncu y\u00fczy\u0131l Avrupa’s\u0131nda, Avrupa i\u015f\u00e7i hareketinin yava\u015f yava\u015f bir varl\u0131k durumundan \u00f6z fark\u0131ndal\u0131k durumuna ge\u00e7mesiyle ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nemin temel \u00f6zellikleri aras\u0131nda Marksizmin do\u011fu\u015fu, uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctlerinin kurulmas\u0131 ve 1871 Paris Kom\u00fcn\u00fc gibi sosyalist bir devrim ger\u00e7ekle\u015ftirmeye y\u00f6nelik ilk giri\u015fimler yer almaktad\u0131r. Sosyalizmin ilk dalgas\u0131, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n siyasi uyan\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve bilincini destekledi ve bir dizi \u00fclkede i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 siyasi partilerinin do\u011fmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Ancak bu dalga s\u0131ras\u0131nda hen\u00fcz sosyalist bir devlet ortaya \u00e7\u0131kmayacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n \u0130kinci dalga, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n sona ermesiyle, 1917 Ekim Devrimi ile ba\u015flad\u0131 ve 1989’dan 1991’e kadar Sovyetler Birli\u011fi’nin ve Do\u011fu Avrupa’daki kom\u00fcnist devletlerin da\u011f\u0131lmas\u0131na kadar s\u00fcrd\u00fc. D\u00fcnya genelinde, \u00f6nce Sovyetler Birli\u011fi ve Do\u011fu Avrupa’da, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n sona ermesinden sonra da \u00c7in, K\u00fcba, Kore, Vietnam ve ba\u015fka yerlerde \u00e7ok say\u0131da sosyalist devlet ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu \u00fclkeler birlikte k\u00fcresel bir sosyalist sistem ya da kamp olu\u015fturdular. Bu devlet sistemine ek olarak, So\u011fuk Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda uluslararas\u0131 sosyalist hareketin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Asya, Afrika ve Latin Amerika’daki ulusal kurtulu\u015f hareketlerinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131 ve bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu kendilerini sosyalist olarak tan\u0131ml\u0131yor ya da sosyalizmden \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileniyorlard\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla, sosyalizmin ikinci dalgas\u0131n\u0131n iki temel \u00f6zelli\u011fi, yayg\u0131n kamu m\u00fclkiyeti ve ekonomik planlama ile sosyalist devlet bi\u00e7iminin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve ulusal kurtulu\u015f hareketleridir. So\u011fuk Sava\u015f’\u0131n sona ermesinin ard\u0131ndan sosyalizm k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte \u00f6nemli gerilemeler ya\u015fad\u0131. Ancak buna ra\u011fmen yeni bir dalga ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00c7in’in 1970’lerin sonunda reform ve d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lma s\u00fcrecini ba\u015flatmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan olu\u015fmaya ba\u015flayan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc dalga, Sovyetler Birli\u011fi’nin ve Do\u011fu Avrupa’daki kom\u00fcnist devletlerin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ya\u015fanan ciddi \u015foklara ve testlere dayanabildi. Sosyalizm d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fck bir noktadayken, \u00c7in sosyalizme ba\u011fl\u0131 kald\u0131 ve ayn\u0131 zamanda reform ve d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrerek yava\u015f yava\u015f \u00c7ine \u00d6zg\u00fc sosyalizmi olarak bilinen bir yolu ke\u015ffetti. \u00c7ine \u00d6zg\u00fc sosyalizminin temel \u00f6zelli\u011fi, pazar ekonomisinin sosyalist sisteme dahil edilmesi ve a\u015famal\u0131 olarak sosyalist bir pazar ekonomisinin olu\u015fturulmas\u0131d\u0131r. Bug\u00fcn, So\u011fuk Sava\u015f’\u0131n sona ermesinden sadece otuz y\u0131l sonra, \u00c7ine \u00d6zg\u00fc sosyalizmi h\u0131zl\u0131 bir y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7erek d\u00fcnya d\u00fczenini ve insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fini yeniden \u015fekillendiren \u00f6nemli bir g\u00fc\u00e7 haline geldi. Bu sosyalizm dalgas\u0131 hen\u00fcz ilk a\u015famalar\u0131nda olmas\u0131na ra\u011fmen, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir kalk\u0131nma yolu izlemek isteyen \u00fclkeler i\u00e7in yeni se\u00e7enekler sunarak ve kapitalizmin ‘tarihin sonu’ oldu\u011funu iddia edenlere kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir meydan okuma olu\u015fturarak \u015fimdiden \u00f6nemli bir etki yaratm\u0131\u015f ve k\u00fcresel ilgiyi \u00fczerine \u00e7ekmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Sosyalizmin \u0130kinci Dalgas\u0131n\u0131n Zaaf ve K\u0131s\u0131tlar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc sosyalizm dalgas\u0131n\u0131n mevcut ger\u00e7ekli\u011fini ve gelecekteki beklentilerini de\u011ferlendirmeye ge\u00e7meden \u00f6nce, ikinci sosyalizm dalgas\u0131n\u0131 yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irmeli ve onun gerilemesinin nedenlerini anlamal\u0131y\u0131z. 1917’deki Ekim Devrimi ve 1949’daki \u00c7in Devrimi ile sosyalizm d\u00fcnyay\u0131 kas\u0131p kavurmu\u015f, sadece kapitalizm i\u00e7in \u00f6nemli bir tehdit olu\u015fturan bir devletler kamp\u0131 olu\u015fturmakla kalmam\u0131\u015f, ayn\u0131 zamanda Asya, Afrika ve Latin Amerika’daki geni\u015f \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya’da bir ulusal kurtulu\u015f hareketleri dalgas\u0131n\u0131 ate\u015flemi\u015ftir. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonraki on y\u0131llarda kapitalist d\u00fcnya sistemi istikrars\u0131z bir durumdayd\u0131. Sosyalizm k\u00fcresel olarak yay\u0131ld\u0131k\u00e7a, sosyalist \u00fclkeler Sovyet tarz\u0131 planl\u0131 ekonomileri ve kamu m\u00fclkiyeti sistemlerini yayg\u0131n bir \u015fekilde uygulayarak sanayile\u015fmenin ilk a\u015famas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdiler ve sosyalist ulusal ekonomik sistemler in\u015fa ettiler. Ancak, Sovyet tarz\u0131 planl\u0131 ekonomi ve saf kamu m\u00fclkiyeti modelinin (kolektif +devlet m\u00fclkiyeti) baz\u0131 derin dezavantajlar\u0131 vard\u0131. \u0130lk olarak, planl\u0131 ekonomik sistem sosyal ve ekonomik kaynaklar\u0131 etkin ve esnek bir \u015fekilde tahsis edememi\u015f, bu da reel ekonomiden gelen g\u00f6stergelere yeterince yan\u0131t veremeyen kat\u0131 ve \u00e7arp\u0131k bir ulusal ekonomik sistemle sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130kinci olarak, saf kamu m\u00fclkiyeti ve \u201ce\u015fitlik\u00e7i\u201d b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm sistemi, orta d\u00fczey ve mikro d\u00fczeylerde emek i\u00e7in yeterli te\u015fvik mekanizmalar\u0131ndan yoksundu, bu da i\u015fletmeler ve i\u015f\u00e7iler aras\u0131nda yap\u0131c\u0131 rekabet ve bask\u0131 eksikli\u011fine yol a\u00e7t\u0131 ve genel olarak d\u00fc\u015f\u00fck bir ekonomik verimlilik d\u00fczeyiyle sonu\u00e7land\u0131. (Not: Burada Marx ve Lenin\u2019in ele\u015ftirdi\u011fi k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva egalitarian e\u015fitlik kastediliyor.)<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, \u00f6zel ve meta ekonomilerinin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 ve ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 de\u011fer yasas\u0131n\u0131 ihlal etmi\u015f ve toplumsal \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fim a\u015famas\u0131n\u0131 a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum, ekonomik ve sosyal hayat\u0131n karma\u015f\u0131k ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamada ve halk\u0131n ya\u015fam kalitesinde \u00f6nemli iyile\u015ftirmeler ger\u00e7ekle\u015ftirmede uzun vadeli ve sistematik bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Son olarak, zaman i\u00e7inde Sovyet tarz\u0131 planlama ve ekonomi y\u00f6netimi, b\u00fcrokratizm ve dogmatizm ile karakterize edilen, teknolojik ilerleme ve \u00f6rg\u00fctsel yeniliklere kar\u015f\u0131 duyarl\u0131l\u0131k ve cevap verme eksikli\u011fi olan, giderek i\u00e7e d\u00f6n\u00fck ve kapal\u0131 bir sistemin geli\u015fmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Sosyalizmin ikinci dalgas\u0131n\u0131n 1980’ler ve 1990’larda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli gerilemeler k\u0131smen kapitalist d\u00fcnya sisteminin g\u00fcc\u00fc ve sosyalist kamp\u0131n par\u00e7alanmas\u0131 gibi d\u0131\u015f fakt\u00f6rlere atfedilebilirse de, nihayetinde sosyalist \u00fclkelerdeki yetersiz ekonomik ve sosyal i\u015fletim sistemleri ve kurumsal mekanizmalar temel belirleyici fakt\u00f6rlerdi. Bu i\u00e7 sistemlerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemezli\u011fi, Sovyetler Birli\u011fi’ndeki dramatik de\u011fi\u015fikliklerin yan\u0131 s\u0131ra \u00c7in’in reform ve d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lmaya y\u00f6nelmesine neden olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n \u00c7ine \u00d6zg\u00fc Sosyalizm<\/strong> ve Sosyalizmin \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Dalgas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Reform ve d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lman\u0131n s\u00fcrekli ilerlemesiyle birlikte \u00c7ine \u00d6zg\u00fc sosyalizmi, hem geleneksel Sovyet tarz\u0131 sosyalizmden hem de klasik serbest pazar kapitalizminden farkl\u0131 bir kalk\u0131nma yolu olarak \u015fekillenmi\u015ftir. \u00c7in’in kalk\u0131nma yolu ve teorileri d\u00fcnya sahnesine emin ad\u0131mlarla ilerliyor. Her ne kadar \u00c7ine \u00d6zg\u00fc sosyalizm statik bir model olmasa ve \u00c7in’in uygulamalar\u0131 s\u00fcrekli deneyimlerden ge\u00e7se de, 40 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir ara\u015ft\u0131rman\u0131n ard\u0131ndan alt\u0131 temel \u00f6zellik tespit edilebilir.<\/p>\n\n\n\n Birinci olarak, \u00f6ncelik \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015ftirilmesine verilmi\u015ftir. \u00c7ine \u00d6zg\u00fc sosyalizmi Sosyalizm, kapitalizmin makul ekonomik bi\u00e7imlerinden \u00f6\u011frenmeye cesaret eder ve ileri \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin h\u0131zla geli\u015fmesini te\u015fvik etmek i\u00e7in \u00f6zel ekonominin geli\u015fmesine izin verir. Ayn\u0131 zamanda, devlete ait ekonominin geli\u015fimi kilit sekt\u00f6rlerde stratejik olarak planlanm\u0131\u015f, \u00f6zel ekonomi ile tamamlay\u0131c\u0131 bir ili\u015fki kurulmu\u015f ve \u00e7o\u011fulcu bir m\u00fclkiyet yap\u0131s\u0131 olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n \u0130kinci olarak \u00c7in, sosyalist ekonomik temelinin ve \u00fcretim ili\u015fkilerinin pazar ekonomisi ile yak\u0131n entegrasyonunu te\u015fvik ederek kademeli olarak sosyalist bir pazar ekonomik sistemi kurmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131l\u0131rken ve k\u00fcresel kapitalist sistemle b\u00fct\u00fcnle\u015firken \u00c7in her zaman ulusal egemenli\u011fini korumaya ve \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin sosyalist niteli\u011finin devam\u0131n\u0131 sa\u011flamaya odaklanm\u0131\u015ft\u0131r Ayr\u0131ca \u00c7in, bir pazar ekonomisi geli\u015ftirmenin gereklilikleri nedeniyle kapitalizme do\u011fru sapma riskine kar\u015f\u0131 tetikte olmaya devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc olarak, \u00c7in kalk\u0131nma yoluyla sosyal adalet ve e\u015fitsizlikle ilgili konular\u0131 ele almaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Kalk\u0131nma refah art\u0131\u015f\u0131n\u0131 beraberinde getirebilir, ancak bu refah \u00e7e\u015fitli nedenlerle toplumsal b\u00f6l\u00fcnmelerin artmas\u0131na da yol a\u00e7abilir. Sadece daha fazla kalk\u0131nma, bu toplumsal b\u00f6l\u00fcnmeleri ve e\u015fitsizlikleri \u00e7\u00f6zecek toplumsal zenginli\u011fi ve maddi temeli \u00fcretebilir. \u00c7ine \u00d6zg\u00fc sosyalizm sosyalizm ko\u015fullar\u0131nda, kalk\u0131nma sosyal adalet sorunlar\u0131n\u0131 ele almak i\u00e7in birincil yol ve birincil \u00f6ncelik olmu\u015ftur, di\u011fer y\u00f6ntemler ise ikincil olmu\u015ftur. Bu durum, kat\u0131 ve herkese uyan tek tip yakla\u015f\u0131mlar yerine dinamik ve proaktif \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Be\u015finci olarak, devlet sosyalist pazar ekonomisi i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kan servet e\u015fitsizli\u011fini dengelemek i\u00e7in bir dizi ba\u015fka \u00f6nlem de alm\u0131\u015ft\u0131r. Marjinal gruplar\u0131 pazar ekonomisine dahil etmek ve hedeflenen \u00e7abalarla yoksulluktan kurtulmalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli yoksullukla m\u00fccadele kampanyalar\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Buna ek olarak, e\u015fle\u015ftirilmi\u015f yard\u0131m uygulamas\u0131, geli\u015fmi\u015f b\u00f6lgeleri, kamu kurumlar\u0131n\u0131, i\u015fletmeleri ve di\u011fer akt\u00f6rleri, az geli\u015fmi\u015f b\u00f6lgelere kaynak ve yard\u0131m aktarmak i\u00e7in yoksul b\u00f6lgelerle birle\u015ftirir. Bu arada, b\u00f6lgesel e\u015fitsizlikleri gidermek i\u00e7in, daha geli\u015fmi\u015f olan do\u011fu b\u00f6lgelerinden az geli\u015fmi\u015f orta ve bat\u0131 b\u00f6lgelerine yap\u0131lan transfer \u00f6demeleri, mali gelir ve harcama kapasitesindeki bo\u015fluklar\u0131n tamamlanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmu\u015ftur. \u00d6zel m\u00fclkiyetin kutsal say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve se\u00e7im s\u00fcre\u00e7lerinin yaln\u0131zca egemen s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korudu\u011fu kapitalist \u00fclkelerde bu t\u00fcr \u00f6nlemlerin uygulanmas\u0131 bir yana, hayal edilmesi bile zordur.<\/p>\n\n\n\n Alt\u0131nc\u0131 olarak, \u00c7KP toplumun belirli kesimlerinin dar \u00e7\u0131karlar\u0131na ba\u011fl\u0131 ve ba\u011f\u0131ml\u0131 de\u011fildir. \u00c7KP bu konumunu korumak i\u00e7in sermayenin s\u0131zma ve kontrol\u00fcnden uzak kalmal\u0131, pop\u00fclizmden ve kat\u0131 e\u015fitlik\u00e7ili\u011fin etkilerini a\u015fmal\u0131 ve ekonomik canl\u0131l\u0131k ile sosyal e\u015fitlik aras\u0131nda dinamik bir denge kurmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Sosyalizm ve Pazar Ekonomisi Aras\u0131ndaki \u0130li\u015fki<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tarih, sosyalizm alt\u0131nda pazar ekonomisini yapay olarak ortadan kald\u0131rman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Geleneksel Sovyet tarz\u0131 sosyalizmin s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131 ve nihai ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bunun kan\u0131t\u0131d\u0131r. Pazar ekonomisi eski bir ekonomik formdur ve arz ve talep yasas\u0131 insano\u011flunun ekonomik davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 kendili\u011finden d\u00fczenler. Pazar ekonomisi Feodalizm, kapitalizm ve sosyalizm ile birle\u015ftirilebilir. Birle\u015fmenin derecesi sosyal \u00fcr\u00fcnlerin fazlal\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Genel olarak konu\u015fmak gerekirse, sosyal \u00fcr\u00fcn fazla ne kadar b\u00fcy\u00fckse, pazar ekonomisi o kadar geli\u015fmi\u015f olur. \u00a0Deng Xiaoping;mso-spacerun:yes’>\u00a0\u00a0gibi, ‘Sosyalizm ile pazar ekonomisi aras\u0131nda temelden bir \u00e7eli\u015fki yoktur. As\u0131l soru, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin nas\u0131l daha etkin bir \u015fekilde geli\u015ftirilece\u011fidir’.1<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Benzer \u015fekilde, ‘Plan ekonomisi sosyalizmle e\u015fde\u011fer de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc kapitalizmde de planlama vard\u0131r; pazar ekonomisi kapitalizm de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc sosyalizmde de pazarlar vard\u0131r. Planlama ve pazar g\u00fc\u00e7lerinin her ikisi de ekonomik faaliyetleri kontrol etmenin farkl\u0131 ara\u00e7lar\u0131d\u0131r’. 2<\/a><\/sup>(Deng)<\/p>\n\n\n\n Modern bir pazar ekonomisinin hareketinde sermaye ana akt\u00f6rd\u00fcr. Sermayenin ikili bir do\u011fas\u0131 vard\u0131r: pazar ekonomisinde kaynak tahsisi i\u00e7in en etkin g\u00fc\u00e7t\u00fcr, ancak ayn\u0131 zamanda pazar\u0131 manip\u00fcle edebilir ve tekelle\u015ftirebilir. Frans\u0131z tarih\u00e7i ve Annales <\/em>tarih yaz\u0131m\u0131 ekol\u00fcn\u00fcn \u00f6nde gelen akademisyenlerinden Fernand Braudel, pazar ekonomisinin kapitalizmle bir tutulamayaca\u011f\u0131n\u0131 savunmu\u015ftur. Braudel’e g\u00f6re pazar ekonomisi ‘ger\u00e7ekten de b\u00fcy\u00fck bir b\u00fct\u00fcn\u00fcn sadece bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc pazar ekonomisi, do\u011fas\u0131 gere\u011fi \u00fcretim ve t\u00fcketim aras\u0131nda bir ba\u011flant\u0131 rol\u00fc oynamaya indirgenmi\u015ftir ve on dokuzuncu y\u00fczy\u0131la kadar, alt\u0131nda uzanan g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam okyanusu ile onu birden fazla kez yukar\u0131dan manip\u00fcle eden kapitalist mekanizma aras\u0131nda az ya da \u00e7ok kal\u0131n ve diren\u00e7li, ancak bazen \u00e7ok ince bir katmandan ibaretti.3<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Braudel, pazar ekonomisinden farkl\u0131 olarak, ‘kapitalizmin <\/em>zirvede s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen ya da zirve i\u00e7in \u00e7abalayan ekonomik faaliyetleri tan\u0131mlamak i\u00e7in m\u00fckemmel bir terim oldu\u011funu’ yazm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Sonu\u00e7 olarak, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli kapitalizm, maddi ya\u015fam ve tutarl\u0131 pazar ekonomisinden olu\u015fan alttaki \u00e7ift katmana dayan\u0131r; y\u00fcksek kar b\u00f6lgesini temsil eder’.4<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Modern kapitalizmin hakim oldu\u011fu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn k\u00fcresel pazar ekonomisinde, kapitalizme direnen i\u00e7 g\u00fc\u00e7ler ortaya \u00e7\u0131kmaya devam etmekte, bu ekonomik ve sosyal e\u015fitlik i\u00e7in talepler ve hareketler do\u011furmaktad\u0131r. Bu hareketler, kapitalizmin e\u015fitsizliklerini ele almak ve a\u015fmak i\u00e7in sosyalizme y\u00f6nelecek ve sosyalizmi savunmaktad\u0131rlar. Bu \u015fekilde, sosyalizm ayn\u0131 zamanda pazar ekonomisinin i\u00e7sel bir g\u00fcc\u00fc, kapitalizme do\u011fal olarak kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan organik bir bile\u015fenidir.<\/p>\n\n\n\n Sermayenin yan\u0131 s\u0131ra h\u00fck\u00fcmet de \u00e7a\u011fda\u015f bir pazar ekonomisinin bir di\u011fer kilit akt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. H\u00fck\u00fcmet, pazar ekonomisi toplumunun d\u00fczen ve kurallara olan gereksiniminin bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. H\u00fck\u00fcmetin Varl\u0131\u011f\u0131 pazara dayat\u0131lan bir d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7 de\u011fil, pazar ekonomisinin i\u00e7sel bir gereklili\u011fidir. H\u00fck\u00fcmetin olmad\u0131\u011f\u0131 bir pazar toplumunda bile loncalar ve ticaret odalar\u0131 gibi yar\u0131-devlet kurulu\u015flar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. H\u00fck\u00fcmet, pazar ekonomisini d\u00fczenlemenin ve y\u00f6netmenin yan\u0131 s\u0131ra, \u00f6zellikle geli\u015fmekte olan \u00fclkelerdeki pazar ekonomilerinin ilk a\u015famalar\u0131nda pazar\u0131 te\u015fvik eder ve geli\u015ftirir. Asl\u0131nda, h\u00fck\u00fcmet s\u0131kl\u0131kla pazar ekonomisinin arkas\u0131ndaki itici g\u00fc\u00e7 haline gelir. Bu nedenle, devlet ve pazar\u0131 ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015f varl\u0131klar olarak birbirlerinin tam kar\u015f\u0131s\u0131na yerle\u015ftirmek temelden yanl\u0131\u015ft\u0131r. Liberalizm h\u00fck\u00fcmeti mutlak bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck olarak g\u00f6r\u00fcrken, Sovyet tarz\u0131 sosyalizm pazar ekonomisini do\u011frudan kapitalizmle e\u015fitler – her ikisi de bu \u015fekilde bi\u00e7imsel hatalar yapar.<\/p>\n\n\n\n Sosyalist bir pazar ekonomisi, pazar ekonomisinin hareketinin sosyalist de\u011ferler sistemi taraf\u0131ndan y\u00f6nlendirildi\u011fi bir ekonomidir. Bkz \u00c7inde sosyalist de\u011ferler Core Values of Socialism. Bir yandan, bu ekonomik sistem ulusal stratejik d\u00fczenlemeleri kullanmakta, \u00fcretim, m\u00fcbadele, t\u00fcketim ve b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn y\u00f6nlendirilmesinde pazar ekonomisinin temel rol\u00fcnden tam olarak yararlanmakta ve geli\u015fmi\u015f \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015ftirilmesinde sermayenin \u00f6nc\u00fc rol\u00fcn\u00fc tam olarak kullanmaktad\u0131r. \u00d6te yandan, \u00f6zel sermayeyi dizginlemek ve dengelemek, pazar ekonomisinin do\u011fas\u0131nda var olan toplumsal farkl\u0131la\u015fma ve kutupla\u015fma e\u011filiminin \u00fcstesinden gelmek ve sermayenin ekonomik ve toplumsal ya\u015fam \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fc engellemek i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc devlet sermayesi sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc ve devlet bankalar\u0131n\u0131 ve sosyalist \u00fcstyap\u0131y\u0131 kullan\u0131r. Sosyalist pazar ekonomisi, pazar ekonomisinin belirleyici rol\u00fcn\u00fc sosyalizm i\u00e7in kullan\u0131rken h\u00fck\u00fcmetin i\u015flevini optimize eden bir sistemdir. Sosyalist pazar ekonomisi, b\u00f6ylece Modern pazar ekonomisi ile sosyalist \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n birle\u015fimini temsil etmektedir.<\/p>\n\n\n\n Sosyalist Pazar Ekonomisinin Sosyalist Karakterinin Korunmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kapitalizm, sermayenin i\u015fleyi\u015f mant\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re kendi \u00fcretim tarz\u0131yla uyumlu bir \u00fcstyap\u0131 ve ideoloji in\u015fa eder. Sosyalist pazar ekonomisi ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda bu mant\u0131k de\u011fi\u015fmez. Pazar ekonomisinin kendili\u011finden hareketi ve i\u00e7indeki sermaye kurulu\u015flar\u0131n\u0131n k\u00e2r pe\u015finde ko\u015fmas\u0131, sosyalizmin \u00fcstyap\u0131s\u0131n\u0131 ve ideolojisini s\u00fcrekli olarak a\u015f\u0131nd\u0131racak ve sosyalist pazar ekonomisinin dengesizle\u015fmesine ve hatta par\u00e7alanmas\u0131na yol a\u00e7arak toplumu kapitalizme do\u011fru s\u00fcr\u00fckleyecektir. K\u00fcresel kapitalizm \u00e7a\u011f\u0131nda, egemen b\u00fcy\u00fck devletlerin \u00e7ok \u00e7e\u015fitli k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 i\u00e7inde faaliyet g\u00f6steren bizim hibi \u00fclkelerdeki sosyalist pazar ekonomilerinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 zorluklar, sermaye ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015ft\u0131k\u00e7a daha da belirgin hale gelmektedir. O halde \u00c7in nas\u0131l oldu da sosyalist karakterini ve sosyalist pazar ekonomisinin y\u00f6n\u00fcn\u00fc koruyabildi?<\/p>\n\n\n\n Birincisi, \u00c7KP’nin \u00f6nderli\u011fini korumak ve partinin sosyalist niteli\u011finin de\u011fi\u015fmeden kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Sosyalist pazar ekonomisinde \u00c7KP, ileri geli\u015fkin \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015ftirilmesinde ve toplumsal refah\u0131n s\u00fcrekli b\u00fcy\u00fcmesinin te\u015fvik edilmesinde sermayenin rol\u00fcnden tam anlam\u0131yla yararlan\u0131rken, partiye sermaye taraf\u0131ndan s\u0131z\u0131lmamas\u0131n\u0131 ve partinin manip\u00fcle edilmemesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Parti sermayeyi aktif olarak kontrol etmi\u015f ve onu halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funa hizmet eder hale getirmi\u015ftir. Genel Sekreter Xi Jinping, parti \u00f6nderli\u011fi ile sosyalizm aras\u0131ndaki temel ili\u015fkiyi \u015fu \u015fekilde vurgulam\u0131\u015ft\u0131r: ‘\u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin \u00f6nderli\u011fi \u00c7ine \u00d6zg\u00fc sosyalizminin belirleyici \u00f6zelli\u011fidir ve bu \u00f6zellik \u00c7ine \u00d6zg\u00fc sosyalizm sisteminin en b\u00fcy\u00fck g\u00fcc\u00fcd\u00fcr’.5<\/a><\/sup><\/span><\/p>\n\n\n\n \u0130kinci olarak, sosyalist pazar ekonomisinin istikrarl\u0131 bir \u015fekilde i\u015flemesi, \u00c7in’in son yetmi\u015f y\u0131ll\u0131k kalk\u0131nma s\u00fcrecinde devlete ait i\u015fletmeler, devlete ait finans kurumlar\u0131 ve devlete ait araziler de dahil olmak \u00fczere b\u00fcy\u00fck miktarda devlete ait varl\u0131k biriktirmi\u015f olmas\u0131ndan da kaynaklanmaktad\u0131r. Bu devasa stratejik varl\u0131klar\u0131n devlet kontrol\u00fcnde olmas\u0131, \u00c7KP’nin y\u00f6netiminin temelini olu\u015fturmakta ve partinin sermaye g\u00fc\u00e7lerinden ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayarak \u00fclkenin ve halk\u0131n temel \u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00f6re y\u00f6netilmesine olanak tan\u0131maktad\u0131r. Sosyalist pazar ekonomisi ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda, devlete ait i\u015fletmeler de ve devlete ait sermaye de pazar ekonomisinin yasalar\u0131na g\u00f6re faaliyet g\u00f6stermeli ve rekabet etmelidir. \u00c7in de Pazar ve sermaye mant\u0131\u011f\u0131 sadece \u00f6zel i\u015fletmelerin de\u011fil, ayn\u0131 zamanda kamu iktisadi te\u015febb\u00fcslerinin de g\u00fcnl\u00fck davran\u0131\u015flar\u0131na derinlemesine n\u00fcfuz etmektedir. Bu nedenle, devlete ait bu devasa varl\u0131klar\u0131n y\u00f6neticilerinin burjuvazinin ajanlar\u0131 haline gelmemesini sa\u011flamak, b\u00f6ylece y\u00f6neticilerin devlete ait varl\u0131klar\u0131 \u00f6zel varl\u0131klara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesini veya burjuva \u00e7\u0131karlar\u0131na ba\u011fl\u0131 bir i\u00e7 kontrol olu\u015fturmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek \u00f6zellikle \u00f6nemlidir. Sosyalist pazar ekonomisinin sosyalist karakterini korumak i\u00e7in \u00c7KP, bu varl\u0131klar\u0131n hem operasyonel verimlili\u011fini hem de devlet m\u00fclkiyetinin verimlli\u011finin devam\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, sosyalizmin \u00fcstyap\u0131s\u0131 ve ideolojisi parti taraf\u0131ndan s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde kontrol edilmektedir. E\u011fitim, yay\u0131nc\u0131l\u0131k ve her t\u00fcrl\u00fc medya gibi end\u00fcstri veya sekt\u00f6rlerde, ekonomik fayda aray\u0131\u015f\u0131 sosyal fayda ve \u00e7\u0131kara tabi olmal\u0131d\u0131r. Pazar ekonomisinin mant\u0131\u011f\u0131 bu sekt\u00f6rlere hakim olmamal\u0131 ve partinin \u00f6nderli\u011fi bu sekt\u00f6rlerin g\u00fcnl\u00fck faaliyetlerine entegre edilmelidir. E\u011fer sosyalizm ideolojik ve k\u00fclt\u00fcrel \u00f6nderlik sa\u011flamazsa, kapitalizm ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak y\u00fckselecektir.<\/p>\n\n\n\n D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc olarak, pazar ekonomisi ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda \u00c7KP sivil toplumun ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc geli\u015fmesine \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015ftir. Bu sosyal g\u00fc\u00e7lerin b\u00fcy\u00fcmesi, bir pazar ekonomisinde ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir olgudur. Pazar ekonomisinin toplumsal farkl\u0131la\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 etkisi nedeniyle, servet e\u015fitsizli\u011fi, ekolojik\/\u00e7evresel bozulma, toplumun etik ve ahlak\u0131n\u0131n bozulmas\u0131 ve \u00f6zel sermayenin yaratt\u0131\u011f\u0131 di\u011fer sorunlar gibi konular\u0131n ele al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in farkl\u0131 \u00e7\u0131kar gruplar\u0131ndan talepler ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00c7in’in g\u00fc\u00e7l\u00fc tarihsel ‘b\u00fcrokratik feodalizm’ gelene\u011fi nedeniyle, toplumdaki bu sosyal g\u00fc\u00e7lerin geli\u015ftirilmesi ve in\u015fas\u0131, devlet dairelerindeki a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcrokrasi ve \u015fekilcili\u011fin \u00fcstesinden gelinmesine yard\u0131mc\u0131 olabilir. Bu nedenle parti, sosyalist pazar ekonomisinin istikrarl\u0131 ve uzun vadeli geli\u015fimini desteklemek i\u00e7in bu toplumsal g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fimine \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015f ve onlar\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmeye te\u015fvik etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n D\u00fcnyada Sosyalizmin \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Dalgas\u0131n\u0131 Te\u015fvik Etmeliyiz<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u00c7a\u011fda\u015f kapitalist d\u00fcnya sisteminin muazzam krizlerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu bir d\u00f6nemde, yeni bir k\u00fcresel sosyalizm dalgas\u0131 i\u00e7in f\u0131rsat bir kez daha ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7ine \u00d6zg\u00fc sosyalizminin bu dalgay\u0131 ba\u015flatmada kilit bir fakt\u00f6r olmas\u0131 pek muhtemeldir. \u00c7in y\u00fckselmeye devam ettik\u00e7e ve \u00f6nde gelen bir k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 haline geldik\u00e7e, \u00c7in’in kalk\u0131nma yolu, uygulanabilir bir alternatif \u00fcretim ve ya\u015fam bi\u00e7imi olarak daha fazla dikkat \u00e7ekecek ve d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki halklar taraf\u0131ndan giderek daha fazla kabul g\u00f6ren yeni bir k\u00fcresel sosyalist sistem ve de\u011fer sisteminin olu\u015fumunu te\u015fvik edecektir. Ayn\u0131 zamanda, bu tarihi ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde, \u00c7ine \u00d6zg\u00fc sosyalizmi de \u00f6zellikle ciddi zorluklar ve tehlikelerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 2008 mali krizinden ve \u00f6zellikle COVID-19 salg\u0131n\u0131ndan bu yana, \u00c7in sosyalizminin g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6nleri uluslararas\u0131 sahnede giderek daha belirgin hale geldi. \u00c7in bu krizlerin bir\u00e7o\u011funu f\u0131rsata \u00e7evirerek \u00fclkeyi daha y\u00fcksek bir kalk\u0131nma seviyesine ta\u015f\u0131d\u0131 ve y\u00f6neti\u015fim sistemini ve kapasitesini geli\u015ftirdi. Bu a\u00e7\u0131lardan \u00c7in ve Bat\u0131 \u00fclkeleri aras\u0131ndaki keskin z\u0131tl\u0131k, Bat\u0131 kapitalizminin s\u00f6ylem anlat\u0131s\u0131n\u0131 temelden sarsm\u0131\u015ft\u0131r; bu da salt askeri g\u00fc\u00e7 ve ekonomik b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck bir etkiye sahiptir.<\/p>\n\n\n\n Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, uluslararas\u0131 kapitalizmin \u00e7e\u015fitli g\u00fc\u00e7leri \u00c7in’e kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7iyor. Liberal, milliyet\u00e7i ve pop\u00fclist siyasi g\u00fc\u00e7lerin sald\u0131r\u0131 ve karalamalar\u0131n\u0131n sonu gelmiyor. Baz\u0131 uluslararas\u0131 sol g\u00fc\u00e7ler bile \u00c7in’i demokrasi, insan haklar\u0131 ve \u00e7evre koruma konular\u0131nda sert bir \u015fekilde ele\u015ftirmekte ve hatta \u00c7in’in ger\u00e7ekten sosyalist olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorgulamaktad\u0131r. Biden y\u00f6netiminin ABD’de iktidara gelmesinden bu yana, ittifak politikalar\u0131 k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte h\u0131z kazand\u0131. ABD \u00f6nderli\u011findeki burjuva ‘kutsal ittifak\u0131’ \u00c7in’i \u00e7evreleme bahanesiyle h\u0131zla birle\u015fiyor. Sosyalizmin y\u00fckselen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc dalgas\u0131 hi\u00e7 ku\u015fkusuz karanl\u0131k bir geceyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacak ve kapitalist d\u00fcnya sistemi i\u00e7inde daha da yo\u011fun bir karga\u015fa ve kaos ya\u015fayacakt\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u00c7inli sosyalistler de haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Yaz\u0131n\u0131n Kaynaklar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Braudel, Fernand. Maddi Uygarl\u0131k ve Kapitalizm \u00dczerine D\u00fc\u015f\u00fcnceler<\/em>. Patricia N. Ranum taraf\u0131ndan \u00e7evrilmi\u015ftir. Baltimore: Johns Hopkins \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131, 1977.<\/p>\n\n\n\n Deng Xiaoping. ‘Wuchang, Shenzhen, Zhuhai ve \u015eanghay’da Yap\u0131lan Konu\u015fmalardan Al\u0131nt\u0131lar’, 18 Ocak-21 \u015eubat 1992. Deng Xiaoping’<\/em>in Se\u00e7ilmi\u015f Eserleri <\/em>i\u00e7inde, cilt 5, 1982-1992, <\/em>358-370. Pekin: Foreign Languages Press, 1994. https:\/\/en.theorychina.org.cn\/llzgyw\/WorksofLeaders_984\/deng-xiaoping-\/<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Deng Xiaoping: ‘Sosyalizm ve Pazar Ekonomisi Aras\u0131nda Temelden Bir \u00c7eli\u015fki Yoktur’, 23 Ekim 1985. Deng Xiaoping’<\/em>in Se\u00e7ilmi\u015f Eserleri <\/em>i\u00e7inde, cilt 5, 1982-1992, <\/em>151-153. Pekin: Foreign Languages Press, 1994. https:\/\/en.theorychina.org.cn\/llzgyw\/WorksofLeaders_984\/deng-xiaoping-\/<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Kas\u0131m ay\u0131nda Pekin\u2019de yap\u0131lan 13. D\u00fcnya sosyalizmi Forumu\u2019nda sunulan makale:<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u00c7eviren Deniz K\u0131z\u0131l\u00e7e\u00e7 ve Ferdi Bekir<\/strong><\/p>\n\n\n\n Yaz\u0131 bu siteden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r: https:\/\/thetricontinental.org\/wenhua-zongheng-2023-4-chinese-perspectives-twenty-first-century-socialism\/<\/a><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Yang Ping, \u00c7in’in \u00e7a\u011fda\u015f ideolojik ve k\u00fclt\u00fcrel toplulu\u011funda \u00f6nde gelen bir akademisyen ve edit\u00f6rd\u00fcr. 1993 y\u0131l\u0131nda, liberalizmin \u00c7in ideolojisi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00fczerindeki etkisine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan \u00f6nemli bir dergi olan Strategy and Management dergisini <\/em>kurdu. 2008 y\u0131l\u0131nda, sosyalizm bayra\u011f\u0131n\u0131 tutarl\u0131 bir \u015fekilde korurken \u00c7in toplumunun temel de\u011fer sisteminin in\u015fas\u0131na odaklanan bir dergi olan Wenhua Zongheng’i <\/em>kurdu. Ge\u00e7ti\u011fimiz on be\u015f y\u0131l i\u00e7inde dergi, \u00c7in’in en \u00f6nemli d\u00fc\u015f\u00fcnce platformlar\u0131ndan biri haline geldi.<\/p>\n\n\n\n Sosyalizmin \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Dalgas\u0131’ makalesi ilk olarak <\/em>Wenhua Zongheng, say\u0131 no. 3 (Haziran 2021) da yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n Kapitalizm Bug\u00fcn B\u00fcy\u00fck Bir Krizle Kar\u015f\u0131 Kar\u015f\u0131ya<\/strong><\/p>\n\n\n\n 2008 mali krizi ve k\u00fcresel COVID-19 salg\u0131n\u0131, kapitalizmin b\u00fcy\u00fck bir krizle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymu\u015ftur. K\u00fcresel ekonomide uzun s\u00fcreli durgunluk ve gerileme, yayg\u0131n i\u015fsizlik, derin servet e\u015fitsizlikleri, a\u015f\u0131r\u0131 bor\u00e7lanma ve varl\u0131k balonlar\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. En trajik olan\u0131 da, bu duruma \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde insan kayb\u0131n\u0131n e\u015flik etmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. K\u00fcresel kapitalizmin mevcut krizi, B\u00fcy\u00fck Buhran’dan (1929-1933) bu yana ya\u015fanan en b\u00fcy\u00fck ve en \u015fiddetli krizdir. Bu kriz i\u00e7inde kapitalizmin s\u0131n\u0131rlar\u0131 -pazar, teknoloji ve ekoloji- giderek daha belirgin hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Birincisi, yeni pazarlar ve k\u00e2r kaynaklar\u0131 giderek azalm\u0131\u015f, bu da sermaye birikimi i\u00e7in itici g\u00fcc\u00fcn azalmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130kinci olarak, kriz kaynakl\u0131 teknolojik inovasyon aktif kalmaya devam etse de, bu inovasyonun faydalar\u0131 giderek birka\u00e7 ki\u015finin elinde yo\u011funla\u015fmakta ve halk\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu mevcut kapitalist sistem i\u00e7inde marjinalize etmektedir.<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, d\u00fcnyan\u0131n ekosistemi, kapitalist \u00fcretim bi\u00e7imleri ve ya\u015fam tarzlar\u0131 taraf\u0131ndan kendisine dayat\u0131lan bask\u0131lar\u0131 daha fazla s\u00fcrd\u00fcremez, \u00e7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyan\u0131n \u00e7evresel kapasitesi s\u0131n\u0131r\u0131na kadar zorlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kapitalist krizleri \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in geleneksel olarak kullan\u0131lan ara\u00e7lar, mevcut kriz alt\u0131nda birer birer ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Yakla\u015f\u0131k k\u0131rk y\u0131ll\u0131k neoliberalizmin ard\u0131ndan, kapitalist h\u00fck\u00fcmetler bir kamu harcamalar\u0131 kriziyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r – \u00f6zel sermayeyi canland\u0131rmak i\u00e7in daha fazla yap\u0131sal ekonomik reform i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131 bask\u0131, asgari sosyal refah seviyelerini koruma ihtiyac\u0131yla \u00e7eli\u015fmektedir. Niceliksel geni\u015fleme politikalar\u0131 defalarca muazzam varl\u0131k balonlar\u0131 ve bor\u00e7 sarmallar\u0131 yaratarak zaten ciddi boyutlarda olan servet e\u015fitsizliklerini daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftirmi\u015ftir. Bu kriz alt\u0131nda, Birinci ve \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015flar\u0131 \u00f6ncesinde k\u00fcresel kapitalist manzaray\u0131 karakterize eden bir\u00e7ok \u00f6zellik yeniden canland\u0131: pop\u00fclizm, militarizm ve fa\u015fizmin b\u00fcy\u00fcmesi; i\u00e7 toplumsal b\u00f6l\u00fcnmelerin yo\u011funla\u015fmas\u0131; uluslar aras\u0131nda d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve s\u0131f\u0131r toplaml\u0131 rekabetin artmas\u0131; ve k\u00fcreselle\u015fmenin azalt\u0131lmas\u0131 ve blok politikalar\u0131na y\u00f6nelik e\u011filimler.<\/p>\n\n\n\n Uluslararas\u0131 tansiyon y\u00fckseldik\u00e7e, yeni bir k\u00fcresel sava\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da art\u0131yor. Krizler sava\u015flara ate\u015fler ve sava\u015flar da devrimlere yol a\u00e7ar. Bu, kapitalist sistemin tarihinde \u00e7ok defa yinelenen bir tema olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n Yirmi birinci y\u00fczy\u0131l\u0131n 20li y\u0131llar\u0131nda, bu b\u00fcy\u00fck krizin ortas\u0131nda, kapitalizm k\u00f6kl\u00fc reformlar ge\u00e7irip krizin \u00fcstesinden gelebilecek mi? Yoksa bu, nihai \u00f6l\u00fcm\u00fcne do\u011fru ilerleyen kapitalizmin ‘\u00c7ernobil an\u0131’ m\u0131? Tarih bir kez daha kritik bir kav\u015fa\u011fa geldi.<\/p>\n\n\n\n Sosyalizmin \u00dc\u00e7 Dalgas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kapitalizmin ele\u015ftirisi ve kapitalizme kar\u015f\u0131 bir hareket olarak sosyalizm, her zaman kapitalizmle birlikte var olmu\u015f, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir denge unsuru olarak hizmet etmi\u015f ve s\u00fcrekli olarak kapitalizmin \u00fcstesinden gelmek ve onun yerini almak i\u00e7in alternatif yollar aram\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Birinci Enternasyonal’in (1864-1876) do\u011fu\u015fundan bu yana, k\u00fcresel sosyalist hareket \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck dalga ya\u015fad\u0131. \u0130lk dalga on dokuzuncu y\u00fczy\u0131l Avrupa’s\u0131nda, Avrupa i\u015f\u00e7i hareketinin yava\u015f yava\u015f bir varl\u0131k durumundan \u00f6z fark\u0131ndal\u0131k durumuna ge\u00e7mesiyle ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nemin temel \u00f6zellikleri aras\u0131nda Marksizmin do\u011fu\u015fu, uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctlerinin kurulmas\u0131 ve 1871 Paris Kom\u00fcn\u00fc gibi sosyalist bir devrim ger\u00e7ekle\u015ftirmeye y\u00f6nelik ilk giri\u015fimler yer almaktad\u0131r. Sosyalizmin ilk dalgas\u0131, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n siyasi uyan\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve bilincini destekledi ve bir dizi \u00fclkede i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 siyasi partilerinin do\u011fmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Ancak bu dalga s\u0131ras\u0131nda hen\u00fcz sosyalist bir devlet ortaya \u00e7\u0131kmayacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n \u0130kinci dalga, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n sona ermesiyle, 1917 Ekim Devrimi ile ba\u015flad\u0131 ve 1989’dan 1991’e kadar Sovyetler Birli\u011fi’nin ve Do\u011fu Avrupa’daki kom\u00fcnist devletlerin da\u011f\u0131lmas\u0131na kadar s\u00fcrd\u00fc. D\u00fcnya genelinde, \u00f6nce Sovyetler Birli\u011fi ve Do\u011fu Avrupa’da, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n sona ermesinden sonra da \u00c7in, K\u00fcba, Kore, Vietnam ve ba\u015fka yerlerde \u00e7ok say\u0131da sosyalist devlet ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu \u00fclkeler birlikte k\u00fcresel bir sosyalist sistem ya da kamp olu\u015fturdular. Bu devlet sistemine ek olarak, So\u011fuk Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda uluslararas\u0131 sosyalist hareketin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Asya, Afrika ve Latin Amerika’daki ulusal kurtulu\u015f hareketlerinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131 ve bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu kendilerini sosyalist olarak tan\u0131ml\u0131yor ya da sosyalizmden \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileniyorlard\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla, sosyalizmin ikinci dalgas\u0131n\u0131n iki temel \u00f6zelli\u011fi, yayg\u0131n kamu m\u00fclkiyeti ve ekonomik planlama ile sosyalist devlet bi\u00e7iminin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve ulusal kurtulu\u015f hareketleridir. So\u011fuk Sava\u015f’\u0131n sona ermesinin ard\u0131ndan sosyalizm k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte \u00f6nemli gerilemeler ya\u015fad\u0131. Ancak buna ra\u011fmen yeni bir dalga ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00c7in’in 1970’lerin sonunda reform ve d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lma s\u00fcrecini ba\u015flatmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan olu\u015fmaya ba\u015flayan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc dalga, Sovyetler Birli\u011fi’nin ve Do\u011fu Avrupa’daki kom\u00fcnist devletlerin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ya\u015fanan ciddi \u015foklara ve testlere dayanabildi. Sosyalizm d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fck bir noktadayken, \u00c7in sosyalizme ba\u011fl\u0131 kald\u0131 ve ayn\u0131 zamanda reform ve d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrerek yava\u015f yava\u015f \u00c7ine \u00d6zg\u00fc sosyalizmi olarak bilinen bir yolu ke\u015ffetti. \u00c7ine \u00d6zg\u00fc sosyalizminin temel \u00f6zelli\u011fi, pazar ekonomisinin sosyalist sisteme dahil edilmesi ve a\u015famal\u0131 olarak sosyalist bir pazar ekonomisinin olu\u015fturulmas\u0131d\u0131r. Bug\u00fcn, So\u011fuk Sava\u015f’\u0131n sona ermesinden sadece otuz y\u0131l sonra, \u00c7ine \u00d6zg\u00fc sosyalizmi h\u0131zl\u0131 bir y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7erek d\u00fcnya d\u00fczenini ve insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fini yeniden \u015fekillendiren \u00f6nemli bir g\u00fc\u00e7 haline geldi. Bu sosyalizm dalgas\u0131 hen\u00fcz ilk a\u015famalar\u0131nda olmas\u0131na ra\u011fmen, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir kalk\u0131nma yolu izlemek isteyen \u00fclkeler i\u00e7in yeni se\u00e7enekler sunarak ve kapitalizmin ‘tarihin sonu’ oldu\u011funu iddia edenlere kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir meydan okuma olu\u015fturarak \u015fimdiden \u00f6nemli bir etki yaratm\u0131\u015f ve k\u00fcresel ilgiyi \u00fczerine \u00e7ekmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Sosyalizmin \u0130kinci Dalgas\u0131n\u0131n Zaaf ve K\u0131s\u0131tlar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc sosyalizm dalgas\u0131n\u0131n mevcut ger\u00e7ekli\u011fini ve gelecekteki beklentilerini de\u011ferlendirmeye ge\u00e7meden \u00f6nce, ikinci sosyalizm dalgas\u0131n\u0131 yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irmeli ve onun gerilemesinin nedenlerini anlamal\u0131y\u0131z. 1917’deki Ekim Devrimi ve 1949’daki \u00c7in Devrimi ile sosyalizm d\u00fcnyay\u0131 kas\u0131p kavurmu\u015f, sadece kapitalizm i\u00e7in \u00f6nemli bir tehdit olu\u015fturan bir devletler kamp\u0131 olu\u015fturmakla kalmam\u0131\u015f, ayn\u0131 zamanda Asya, Afrika ve Latin Amerika’daki geni\u015f \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya’da bir ulusal kurtulu\u015f hareketleri dalgas\u0131n\u0131 ate\u015flemi\u015ftir. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonraki on y\u0131llarda kapitalist d\u00fcnya sistemi istikrars\u0131z bir durumdayd\u0131. Sosyalizm k\u00fcresel olarak yay\u0131ld\u0131k\u00e7a, sosyalist \u00fclkeler Sovyet tarz\u0131 planl\u0131 ekonomileri ve kamu m\u00fclkiyeti sistemlerini yayg\u0131n bir \u015fekilde uygulayarak sanayile\u015fmenin ilk a\u015famas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdiler ve sosyalist ulusal ekonomik sistemler in\u015fa ettiler. Ancak, Sovyet tarz\u0131 planl\u0131 ekonomi ve saf kamu m\u00fclkiyeti modelinin (kolektif +devlet m\u00fclkiyeti) baz\u0131 derin dezavantajlar\u0131 vard\u0131. \u0130lk olarak, planl\u0131 ekonomik sistem sosyal ve ekonomik kaynaklar\u0131 etkin ve esnek bir \u015fekilde tahsis edememi\u015f, bu da reel ekonomiden gelen g\u00f6stergelere yeterince yan\u0131t veremeyen kat\u0131 ve \u00e7arp\u0131k bir ulusal ekonomik sistemle sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130kinci olarak, saf kamu m\u00fclkiyeti ve \u201ce\u015fitlik\u00e7i\u201d b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm sistemi, orta d\u00fczey ve mikro d\u00fczeylerde emek i\u00e7in yeterli te\u015fvik mekanizmalar\u0131ndan yoksundu, bu da i\u015fletmeler ve i\u015f\u00e7iler aras\u0131nda yap\u0131c\u0131 rekabet ve bask\u0131 eksikli\u011fine yol a\u00e7t\u0131 ve genel olarak d\u00fc\u015f\u00fck bir ekonomik verimlilik d\u00fczeyiyle sonu\u00e7land\u0131. (Not: Burada Marx ve Lenin\u2019in ele\u015ftirdi\u011fi k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva egalitarian e\u015fitlik kastediliyor.)<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, \u00f6zel ve meta ekonomilerinin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 ve ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 de\u011fer yasas\u0131n\u0131 ihlal etmi\u015f ve toplumsal \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fim a\u015famas\u0131n\u0131 a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum, ekonomik ve sosyal hayat\u0131n karma\u015f\u0131k ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamada ve halk\u0131n ya\u015fam kalitesinde \u00f6nemli iyile\u015ftirmeler ger\u00e7ekle\u015ftirmede uzun vadeli ve sistematik bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Son olarak, zaman i\u00e7inde Sovyet tarz\u0131 planlama ve ekonomi y\u00f6netimi, b\u00fcrokratizm ve dogmatizm ile karakterize edilen, teknolojik ilerleme ve \u00f6rg\u00fctsel yeniliklere kar\u015f\u0131 duyarl\u0131l\u0131k ve cevap verme eksikli\u011fi olan, giderek i\u00e7e d\u00f6n\u00fck ve kapal\u0131 bir sistemin geli\u015fmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Sosyalizmin ikinci dalgas\u0131n\u0131n 1980’ler ve 1990’larda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli gerilemeler k\u0131smen kapitalist d\u00fcnya sisteminin g\u00fcc\u00fc ve sosyalist kamp\u0131n par\u00e7alanmas\u0131 gibi d\u0131\u015f fakt\u00f6rlere atfedilebilirse de, nihayetinde sosyalist \u00fclkelerdeki yetersiz ekonomik ve sosyal i\u015fletim sistemleri ve kurumsal mekanizmalar temel belirleyici fakt\u00f6rlerdi. Bu i\u00e7 sistemlerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemezli\u011fi, Sovyetler Birli\u011fi’ndeki dramatik de\u011fi\u015fikliklerin yan\u0131 s\u0131ra \u00c7in’in reform ve d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lmaya y\u00f6nelmesine neden olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n \u00c7ine \u00d6zg\u00fc Sosyalizm<\/strong> ve Sosyalizmin \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Dalgas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Reform ve d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lman\u0131n s\u00fcrekli ilerlemesiyle birlikte \u00c7ine \u00d6zg\u00fc sosyalizmi, hem geleneksel Sovyet tarz\u0131 sosyalizmden hem de klasik serbest pazar kapitalizminden farkl\u0131 bir kalk\u0131nma yolu olarak \u015fekillenmi\u015ftir. \u00c7in’in kalk\u0131nma yolu ve teorileri d\u00fcnya sahnesine emin ad\u0131mlarla ilerliyor. Her ne kadar \u00c7ine \u00d6zg\u00fc sosyalizm statik bir model olmasa ve \u00c7in’in uygulamalar\u0131 s\u00fcrekli deneyimlerden ge\u00e7se de, 40 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir ara\u015ft\u0131rman\u0131n ard\u0131ndan alt\u0131 temel \u00f6zellik tespit edilebilir.<\/p>\n\n\n\n Birinci olarak, \u00f6ncelik \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015ftirilmesine verilmi\u015ftir. \u00c7ine \u00d6zg\u00fc sosyalizmi Sosyalizm, kapitalizmin makul ekonomik bi\u00e7imlerinden \u00f6\u011frenmeye cesaret eder ve ileri \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin h\u0131zla geli\u015fmesini te\u015fvik etmek i\u00e7in \u00f6zel ekonominin geli\u015fmesine izin verir. Ayn\u0131 zamanda, devlete ait ekonominin geli\u015fimi kilit sekt\u00f6rlerde stratejik olarak planlanm\u0131\u015f, \u00f6zel ekonomi ile tamamlay\u0131c\u0131 bir ili\u015fki kurulmu\u015f ve \u00e7o\u011fulcu bir m\u00fclkiyet yap\u0131s\u0131 olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n \u0130kinci olarak \u00c7in, sosyalist ekonomik temelinin ve \u00fcretim ili\u015fkilerinin pazar ekonomisi ile yak\u0131n entegrasyonunu te\u015fvik ederek kademeli olarak sosyalist bir pazar ekonomik sistemi kurmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131l\u0131rken ve k\u00fcresel kapitalist sistemle b\u00fct\u00fcnle\u015firken \u00c7in her zaman ulusal egemenli\u011fini korumaya ve \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin sosyalist niteli\u011finin devam\u0131n\u0131 sa\u011flamaya odaklanm\u0131\u015ft\u0131r Ayr\u0131ca \u00c7in, bir pazar ekonomisi geli\u015ftirmenin gereklilikleri nedeniyle kapitalizme do\u011fru sapma riskine kar\u015f\u0131 tetikte olmaya devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc olarak, \u00c7in kalk\u0131nma yoluyla sosyal adalet ve e\u015fitsizlikle ilgili konular\u0131 ele almaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Kalk\u0131nma refah art\u0131\u015f\u0131n\u0131 beraberinde getirebilir, ancak bu refah \u00e7e\u015fitli nedenlerle toplumsal b\u00f6l\u00fcnmelerin artmas\u0131na da yol a\u00e7abilir. Sadece daha fazla kalk\u0131nma, bu toplumsal b\u00f6l\u00fcnmeleri ve e\u015fitsizlikleri \u00e7\u00f6zecek toplumsal zenginli\u011fi ve maddi temeli \u00fcretebilir. \u00c7ine \u00d6zg\u00fc sosyalizm sosyalizm ko\u015fullar\u0131nda, kalk\u0131nma sosyal adalet sorunlar\u0131n\u0131 ele almak i\u00e7in birincil yol ve birincil \u00f6ncelik olmu\u015ftur, di\u011fer y\u00f6ntemler ise ikincil olmu\u015ftur. Bu durum, kat\u0131 ve herkese uyan tek tip yakla\u015f\u0131mlar yerine dinamik ve proaktif \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Be\u015finci olarak, devlet sosyalist pazar ekonomisi i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kan servet e\u015fitsizli\u011fini dengelemek i\u00e7in bir dizi ba\u015fka \u00f6nlem de alm\u0131\u015ft\u0131r. Marjinal gruplar\u0131 pazar ekonomisine dahil etmek ve hedeflenen \u00e7abalarla yoksulluktan kurtulmalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli yoksullukla m\u00fccadele kampanyalar\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Buna ek olarak, e\u015fle\u015ftirilmi\u015f yard\u0131m uygulamas\u0131, geli\u015fmi\u015f b\u00f6lgeleri, kamu kurumlar\u0131n\u0131, i\u015fletmeleri ve di\u011fer akt\u00f6rleri, az geli\u015fmi\u015f b\u00f6lgelere kaynak ve yard\u0131m aktarmak i\u00e7in yoksul b\u00f6lgelerle birle\u015ftirir. Bu arada, b\u00f6lgesel e\u015fitsizlikleri gidermek i\u00e7in, daha geli\u015fmi\u015f olan do\u011fu b\u00f6lgelerinden az geli\u015fmi\u015f orta ve bat\u0131 b\u00f6lgelerine yap\u0131lan transfer \u00f6demeleri, mali gelir ve harcama kapasitesindeki bo\u015fluklar\u0131n tamamlanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmu\u015ftur. \u00d6zel m\u00fclkiyetin kutsal say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve se\u00e7im s\u00fcre\u00e7lerinin yaln\u0131zca egemen s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korudu\u011fu kapitalist \u00fclkelerde bu t\u00fcr \u00f6nlemlerin uygulanmas\u0131 bir yana, hayal edilmesi bile zordur.<\/p>\n\n\n\n Alt\u0131nc\u0131 olarak, \u00c7KP toplumun belirli kesimlerinin dar \u00e7\u0131karlar\u0131na ba\u011fl\u0131 ve ba\u011f\u0131ml\u0131 de\u011fildir. \u00c7KP bu konumunu korumak i\u00e7in sermayenin s\u0131zma ve kontrol\u00fcnden uzak kalmal\u0131, pop\u00fclizmden ve kat\u0131 e\u015fitlik\u00e7ili\u011fin etkilerini a\u015fmal\u0131 ve ekonomik canl\u0131l\u0131k ile sosyal e\u015fitlik aras\u0131nda dinamik bir denge kurmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Sosyalizm ve Pazar Ekonomisi Aras\u0131ndaki \u0130li\u015fki<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tarih, sosyalizm alt\u0131nda pazar ekonomisini yapay olarak ortadan kald\u0131rman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Geleneksel Sovyet tarz\u0131 sosyalizmin s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131 ve nihai ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bunun kan\u0131t\u0131d\u0131r. Pazar ekonomisi eski bir ekonomik formdur ve arz ve talep yasas\u0131 insano\u011flunun ekonomik davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 kendili\u011finden d\u00fczenler. Pazar ekonomisi Feodalizm, kapitalizm ve sosyalizm ile birle\u015ftirilebilir. Birle\u015fmenin derecesi sosyal \u00fcr\u00fcnlerin fazlal\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Genel olarak konu\u015fmak gerekirse, sosyal \u00fcr\u00fcn fazla ne kadar b\u00fcy\u00fckse, pazar ekonomisi o kadar geli\u015fmi\u015f olur. Deng Xiaoping;mso-spacerun:yes’> gibi, ‘Sosyalizm ile pazar ekonomisi aras\u0131nda temelden bir \u00e7eli\u015fki yoktur. As\u0131l soru, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin nas\u0131l daha etkin bir \u015fekilde geli\u015ftirilece\u011fidir’.6<\/a><\/sup> <\/p>\n\n\n\n Benzer \u015fekilde, ‘Plan ekonomisi sosyalizmle e\u015fde\u011fer de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc kapitalizmde de planlama vard\u0131r; pazar ekonomisi kapitalizm de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc sosyalizmde de pazarlar vard\u0131r. Planlama ve pazar g\u00fc\u00e7lerinin her ikisi de ekonomik faaliyetleri kontrol etmenin farkl\u0131 ara\u00e7lar\u0131d\u0131r’. 2<\/a><\/sup>(Deng)<\/p>\n\n\n\n Modern bir pazar ekonomisinin hareketinde sermaye ana akt\u00f6rd\u00fcr. Sermayenin ikili bir do\u011fas\u0131 vard\u0131r: pazar ekonomisinde kaynak tahsisi i\u00e7in en etkin g\u00fc\u00e7t\u00fcr, ancak ayn\u0131 zamanda pazar\u0131 manip\u00fcle edebilir ve tekelle\u015ftirebilir. Frans\u0131z tarih\u00e7i ve Annales <\/em>tarih yaz\u0131m\u0131 ekol\u00fcn\u00fcn \u00f6nde gelen akademisyenlerinden Fernand Braudel, pazar ekonomisinin kapitalizmle bir tutulamayaca\u011f\u0131n\u0131 savunmu\u015ftur. Braudel’e g\u00f6re pazar ekonomisi ‘ger\u00e7ekten de b\u00fcy\u00fck bir b\u00fct\u00fcn\u00fcn sadece bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc pazar ekonomisi, do\u011fas\u0131 gere\u011fi \u00fcretim ve t\u00fcketim aras\u0131nda bir ba\u011flant\u0131 rol\u00fc oynamaya indirgenmi\u015ftir ve on dokuzuncu y\u00fczy\u0131la kadar, alt\u0131nda uzanan g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam okyanusu ile onu birden fazla kez yukar\u0131dan manip\u00fcle eden kapitalist mekanizma aras\u0131nda az ya da \u00e7ok kal\u0131n ve diren\u00e7li, ancak bazen \u00e7ok ince bir katmandan ibaretti.3<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Braudel, pazar ekonomisinden farkl\u0131 olarak, ‘kapitalizmin <\/em>zirvede s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen ya da zirve i\u00e7in \u00e7abalayan ekonomik faaliyetleri tan\u0131mlamak i\u00e7in m\u00fckemmel bir terim oldu\u011funu’ yazm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Sonu\u00e7 olarak, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli kapitalizm, maddi ya\u015fam ve tutarl\u0131 pazar ekonomisinden olu\u015fan alttaki \u00e7ift katmana dayan\u0131r; y\u00fcksek kar b\u00f6lgesini temsil eder’.4<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n Modern kapitalizmin hakim oldu\u011fu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn k\u00fcresel pazar ekonomisinde, kapitalizme direnen i\u00e7 g\u00fc\u00e7ler ortaya \u00e7\u0131kmaya devam etmekte, bu ekonomik ve sosyal e\u015fitlik i\u00e7in talepler ve hareketler do\u011furmaktad\u0131r. Bu hareketler, kapitalizmin e\u015fitsizliklerini ele almak ve a\u015fmak i\u00e7in sosyalizme y\u00f6nelecek ve sosyalizmi savunmaktad\u0131rlar. Bu \u015fekilde, sosyalizm ayn\u0131 zamanda pazar ekonomisinin i\u00e7sel bir g\u00fcc\u00fc, kapitalizme do\u011fal olarak kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan organik bir bile\u015fenidir.<\/p>\n\n\n\n Sermayenin yan\u0131 s\u0131ra h\u00fck\u00fcmet de \u00e7a\u011fda\u015f bir pazar ekonomisinin bir di\u011fer kilit akt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. H\u00fck\u00fcmet, pazar ekonomisi toplumunun d\u00fczen ve kurallara olan gereksiniminin bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. H\u00fck\u00fcmetin Varl\u0131\u011f\u0131 pazara dayat\u0131lan bir d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7 de\u011fil, pazar ekonomisinin i\u00e7sel bir gereklili\u011fidir. H\u00fck\u00fcmetin olmad\u0131\u011f\u0131 bir pazar toplumunda bile loncalar ve ticaret odalar\u0131 gibi yar\u0131-devlet kurulu\u015flar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. H\u00fck\u00fcmet, pazar ekonomisini d\u00fczenlemenin ve y\u00f6netmenin yan\u0131 s\u0131ra, \u00f6zellikle geli\u015fmekte olan \u00fclkelerdeki pazar ekonomilerinin ilk a\u015famalar\u0131nda pazar\u0131 te\u015fvik eder ve geli\u015ftirir. Asl\u0131nda, h\u00fck\u00fcmet s\u0131kl\u0131kla pazar ekonomisinin arkas\u0131ndaki itici g\u00fc\u00e7 haline gelir. Bu nedenle, devlet ve pazar\u0131 ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015f varl\u0131klar olarak birbirlerinin tam kar\u015f\u0131s\u0131na yerle\u015ftirmek temelden yanl\u0131\u015ft\u0131r. Liberalizm h\u00fck\u00fcmeti mutlak bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck olarak g\u00f6r\u00fcrken, Sovyet tarz\u0131 sosyalizm pazar ekonomisini do\u011frudan kapitalizmle e\u015fitler – her ikisi de bu \u015fekilde bi\u00e7imsel hatalar yapar.<\/p>\n\n\n\n Sosyalist bir pazar ekonomisi, pazar ekonomisinin hareketinin sosyalist de\u011ferler sistemi taraf\u0131ndan y\u00f6nlendirildi\u011fi bir ekonomidir. Bkz \u00c7inde sosyalist de\u011ferler Core Values of Socialism. Bir yandan, bu ekonomik sistem ulusal stratejik d\u00fczenlemeleri kullanmakta, \u00fcretim, m\u00fcbadele, t\u00fcketim ve b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn y\u00f6nlendirilmesinde pazar ekonomisinin temel rol\u00fcnden tam olarak yararlanmakta ve geli\u015fmi\u015f \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015ftirilmesinde sermayenin \u00f6nc\u00fc rol\u00fcn\u00fc tam olarak kullanmaktad\u0131r. \u00d6te yandan, \u00f6zel sermayeyi dizginlemek ve dengelemek, pazar ekonomisinin do\u011fas\u0131nda var olan toplumsal farkl\u0131la\u015fma ve kutupla\u015fma e\u011filiminin \u00fcstesinden gelmek ve sermayenin ekonomik ve toplumsal ya\u015fam \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fc engellemek i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc devlet sermayesi sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc ve devlet bankalar\u0131n\u0131 ve sosyalist \u00fcstyap\u0131y\u0131 kullan\u0131r. Sosyalist pazar ekonomisi, pazar ekonomisinin belirleyici rol\u00fcn\u00fc sosyalizm i\u00e7in kullan\u0131rken h\u00fck\u00fcmetin i\u015flevini optimize eden bir sistemdir. Sosyalist pazar ekonomisi, b\u00f6ylece Modern pazar ekonomisi ile sosyalist \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n birle\u015fimini temsil etmektedir.<\/p>\n\n\n\n Sosyalist Pazar Ekonomisinin Sosyalist Karakterinin Korunmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kapitalizm, sermayenin i\u015fleyi\u015f mant\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re kendi \u00fcretim tarz\u0131yla uyumlu bir \u00fcstyap\u0131 ve ideoloji in\u015fa eder. Sosyalist pazar ekonomisi ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda bu mant\u0131k de\u011fi\u015fmez. Pazar ekonomisinin kendili\u011finden hareketi ve i\u00e7indeki sermaye kurulu\u015flar\u0131n\u0131n k\u00e2r pe\u015finde ko\u015fmas\u0131, sosyalizmin \u00fcstyap\u0131s\u0131n\u0131 ve ideolojisini s\u00fcrekli olarak a\u015f\u0131nd\u0131racak ve sosyalist pazar ekonomisinin dengesizle\u015fmesine ve hatta par\u00e7alanmas\u0131na yol a\u00e7arak toplumu kapitalizme do\u011fru s\u00fcr\u00fckleyecektir. K\u00fcresel kapitalizm \u00e7a\u011f\u0131nda, egemen b\u00fcy\u00fck devletlerin \u00e7ok \u00e7e\u015fitli k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 i\u00e7inde faaliyet g\u00f6steren bizim hibi \u00fclkelerdeki sosyalist pazar ekonomilerinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 zorluklar, sermaye ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015ft\u0131k\u00e7a daha da belirgin hale gelmektedir. O halde \u00c7in nas\u0131l oldu da sosyalist karakterini ve sosyalist pazar ekonomisinin y\u00f6n\u00fcn\u00fc koruyabildi?<\/p>\n\n\n\n Birincisi, \u00c7KP’nin \u00f6nderli\u011fini korumak ve partinin sosyalist niteli\u011finin de\u011fi\u015fmeden kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Sosyalist pazar ekonomisinde \u00c7KP, ileri geli\u015fkin \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015ftirilmesinde ve toplumsal refah\u0131n s\u00fcrekli b\u00fcy\u00fcmesinin te\u015fvik edilmesinde sermayenin rol\u00fcnden tam anlam\u0131yla yararlan\u0131rken, partiye sermaye taraf\u0131ndan s\u0131z\u0131lmamas\u0131n\u0131 ve partinin manip\u00fcle edilmemesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Parti sermayeyi aktif olarak kontrol etmi\u015f ve onu halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funa hizmet eder hale getirmi\u015ftir. Genel Sekreter Xi Jinping, parti \u00f6nderli\u011fi ile sosyalizm aras\u0131ndaki temel ili\u015fkiyi \u015fu \u015fekilde vurgulam\u0131\u015ft\u0131r: ‘\u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin \u00f6nderli\u011fi \u00c7ine \u00d6zg\u00fc sosyalizminin belirleyici \u00f6zelli\u011fidir ve bu \u00f6zellik \u00c7ine \u00d6zg\u00fc sosyalizm sisteminin en b\u00fcy\u00fck g\u00fcc\u00fcd\u00fcr’.5<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n \u0130kinci olarak, sosyalist pazar ekonomisinin istikrarl\u0131 bir \u015fekilde i\u015flemesi, \u00c7in’in son yetmi\u015f y\u0131ll\u0131k kalk\u0131nma s\u00fcrecinde devlete ait i\u015fletmeler, devlete ait finans kurumlar\u0131 ve devlete ait araziler de dahil olmak \u00fczere b\u00fcy\u00fck miktarda devlete ait varl\u0131k biriktirmi\u015f olmas\u0131ndan da kaynaklanmaktad\u0131r. Bu devasa stratejik varl\u0131klar\u0131n devlet kontrol\u00fcnde olmas\u0131, \u00c7KP’nin y\u00f6netiminin temelini olu\u015fturmakta ve partinin sermaye g\u00fc\u00e7lerinden ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayarak \u00fclkenin ve halk\u0131n temel \u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00f6re y\u00f6netilmesine olanak tan\u0131maktad\u0131r. Sosyalist pazar ekonomisi ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda, devlete ait i\u015fletmeler de ve devlete ait sermaye de pazar ekonomisinin yasalar\u0131na g\u00f6re faaliyet g\u00f6stermeli ve rekabet etmelidir. \u00c7in de Pazar ve sermaye mant\u0131\u011f\u0131 sadece \u00f6zel i\u015fletmelerin de\u011fil, ayn\u0131 zamanda kamu iktisadi te\u015febb\u00fcslerinin de g\u00fcnl\u00fck davran\u0131\u015flar\u0131na derinlemesine n\u00fcfuz etmektedir. Bu nedenle, devlete ait bu devasa varl\u0131klar\u0131n y\u00f6neticilerinin burjuvazinin ajanlar\u0131 haline gelmemesini sa\u011flamak, b\u00f6ylece y\u00f6neticilerin devlete ait varl\u0131klar\u0131 \u00f6zel varl\u0131klara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesini veya burjuva \u00e7\u0131karlar\u0131na ba\u011fl\u0131 bir i\u00e7 kontrol olu\u015fturmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek \u00f6zellikle \u00f6nemlidir. Sosyalist pazar ekonomisinin sosyalist karakterini korumak i\u00e7in \u00c7KP, bu varl\u0131klar\u0131n hem operasyonel verimlili\u011fini hem de devlet m\u00fclkiyetinin verimlli\u011finin devam\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, sosyalizmin \u00fcstyap\u0131s\u0131 ve ideolojisi parti taraf\u0131ndan s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde kontrol edilmektedir. E\u011fitim, yay\u0131nc\u0131l\u0131k ve her t\u00fcrl\u00fc medya gibi end\u00fcstri veya sekt\u00f6rlerde, ekonomik fayda aray\u0131\u015f\u0131 sosyal fayda ve \u00e7\u0131kara tabi olmal\u0131d\u0131r. Pazar ekonomisinin mant\u0131\u011f\u0131 bu sekt\u00f6rlere hakim olmamal\u0131 ve partinin \u00f6nderli\u011fi bu sekt\u00f6rlerin g\u00fcnl\u00fck faaliyetlerine entegre edilmelidir. E\u011fer sosyalizm ideolojik ve k\u00fclt\u00fcrel \u00f6nderlik sa\u011flamazsa, kapitalizm ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak y\u00fckselecektir.<\/p>\n\n\n\n D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc olarak, pazar ekonomisi ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda \u00c7KP sivil toplumun ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc geli\u015fmesine \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015ftir. Bu sosyal g\u00fc\u00e7lerin b\u00fcy\u00fcmesi, bir pazar ekonomisinde ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir olgudur. Pazar ekonomisinin toplumsal farkl\u0131la\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 etkisi nedeniyle, servet e\u015fitsizli\u011fi, ekolojik\/\u00e7evresel bozulma, toplumun etik ve ahlak\u0131n\u0131n bozulmas\u0131 ve \u00f6zel sermayenin yaratt\u0131\u011f\u0131 di\u011fer sorunlar gibi konular\u0131n ele al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in farkl\u0131 \u00e7\u0131kar gruplar\u0131ndan talepler ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00c7in’in g\u00fc\u00e7l\u00fc tarihsel ‘b\u00fcrokratik feodalizm’ gelene\u011fi nedeniyle, toplumdaki bu sosyal g\u00fc\u00e7lerin geli\u015ftirilmesi ve in\u015fas\u0131, devlet dairelerindeki a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcrokrasi ve \u015fekilcili\u011fin \u00fcstesinden gelinmesine yard\u0131mc\u0131 olabilir. Bu nedenle parti, sosyalist pazar ekonomisinin istikrarl\u0131 ve uzun vadeli geli\u015fimini desteklemek i\u00e7in bu toplumsal g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fimine \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015f ve onlar\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmeye te\u015fvik etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n D\u00fcnyada Sosyalizmin \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Dalgas\u0131n\u0131 Te\u015fvik Etmeliyiz<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u00c7a\u011fda\u015f kapitalist d\u00fcnya sisteminin muazzam krizlerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu bir d\u00f6nemde, yeni bir k\u00fcresel sosyalizm dalgas\u0131 i\u00e7in f\u0131rsat bir kez daha ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7ine \u00d6zg\u00fc sosyalizminin bu dalgay\u0131 ba\u015flatmada kilit bir fakt\u00f6r olmas\u0131 pek muhtemeldir. \u00c7in y\u00fckselmeye devam ettik\u00e7e ve \u00f6nde gelen bir k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 haline geldik\u00e7e, \u00c7in’in kalk\u0131nma yolu, uygulanabilir bir alternatif \u00fcretim ve ya\u015fam bi\u00e7imi olarak daha fazla dikkat \u00e7ekecek ve d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki halklar taraf\u0131ndan giderek daha fazla kabul g\u00f6ren yeni bir k\u00fcresel sosyalist sistem ve de\u011fer sisteminin olu\u015fumunu te\u015fvik edecektir. Ayn\u0131 zamanda, bu tarihi ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde, \u00c7ine \u00d6zg\u00fc sosyalizmi de \u00f6zellikle ciddi zorluklar ve tehlikelerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 2008 mali krizinden ve \u00f6zellikle COVID-19 salg\u0131n\u0131ndan bu yana, \u00c7in sosyalizminin g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6nleri uluslararas\u0131 sahnede giderek daha belirgin hale geldi. \u00c7in bu krizlerin bir\u00e7o\u011funu f\u0131rsata \u00e7evirerek \u00fclkeyi daha y\u00fcksek bir kalk\u0131nma seviyesine ta\u015f\u0131d\u0131 ve y\u00f6neti\u015fim sistemini ve kapasitesini geli\u015ftirdi. Bu a\u00e7\u0131lardan \u00c7in ve Bat\u0131 \u00fclkeleri aras\u0131ndaki keskin z\u0131tl\u0131k, Bat\u0131 kapitalizminin s\u00f6ylem anlat\u0131s\u0131n\u0131 temelden sarsm\u0131\u015ft\u0131r; bu da salt askeri g\u00fc\u00e7 ve ekonomik b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck bir etkiye sahiptir.<\/p>\n\n\n\n Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, uluslararas\u0131 kapitalizmin \u00e7e\u015fitli g\u00fc\u00e7leri \u00c7in’e kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7iyor. Liberal, milliyet\u00e7i ve pop\u00fclist siyasi g\u00fc\u00e7lerin sald\u0131r\u0131 ve karalamalar\u0131n\u0131n sonu gelmiyor. Baz\u0131 uluslararas\u0131 sol g\u00fc\u00e7ler bile \u00c7in’i demokrasi, insan haklar\u0131 ve \u00e7evre koruma konular\u0131nda sert bir \u015fekilde ele\u015ftirmekte ve hatta \u00c7in’in ger\u00e7ekten sosyalist olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorgulamaktad\u0131r. Biden y\u00f6netiminin ABD’de iktidara gelmesinden bu yana, ittifak politikalar\u0131 k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte h\u0131z kazand\u0131. ABD \u00f6nderli\u011findeki burjuva ‘kutsal ittifak\u0131’ \u00c7in’i \u00e7evreleme bahanesiyle h\u0131zla birle\u015fiyor. Sosyalizmin y\u00fckselen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc dalgas\u0131 hi\u00e7 ku\u015fkusuz karanl\u0131k bir geceyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacak ve kapitalist d\u00fcnya sistemi i\u00e7inde daha da yo\u011fun bir karga\u015fa ve kaos ya\u015fayacakt\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u00c7inli sosyalistler de haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Yaz\u0131n\u0131n Kaynaklar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Braudel, Fernand. Maddi Uygarl\u0131k ve Kapitalizm \u00dczerine D\u00fc\u015f\u00fcnceler<\/em>. Patricia N. Ranum taraf\u0131ndan \u00e7evrilmi\u015ftir. Baltimore: Johns Hopkins \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131, 1977.<\/p>\n\n\n\n Deng Xiaoping. ‘Wuchang, Shenzhen, Zhuhai ve \u015eanghay’da Yap\u0131lan Konu\u015fmalardan Al\u0131nt\u0131lar’, 18 Ocak-21 \u015eubat 1992. Deng Xiaoping’<\/em>in Se\u00e7ilmi\u015f Eserleri <\/em>i\u00e7inde, cilt 5, 1982-1992, <\/em>358-370. Pekin: Foreign Languages Press, 1994. https:\/\/en.theorychina.org.cn\/llzgyw\/WorksofLeaders_984\/deng-xiaoping-\/<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Deng Xiaoping: ‘Sosyalizm ve Pazar Ekonomisi Aras\u0131nda Temelden Bir \u00c7eli\u015fki Yoktur’, 23 Ekim 1985. Deng Xiaoping’<\/em>in Se\u00e7ilmi\u015f Eserleri <\/em>i\u00e7inde, cilt 5, 1982-1992, <\/em>151-153. Pekin: Foreign Languages Press, 1994. https:\/\/en.theorychina.org.cn\/llzgyw\/WorksofLeaders_984\/deng-xiaoping-\/<\/a>.<\/p>\n\n\n\n D\u0130PNOTLAR<\/strong><\/p>\n\n\n\n Sosyalizmin \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Dalgas\u0131 \u2014 Yang Ping Kas\u0131m ay\u0131nda Pekin\u2019de yap\u0131lan 13. D\u00fcnya sosyalizmi Forumu\u2019nda sunulan makale: \u00c7eviren Deniz K\u0131z\u0131l\u00e7e\u00e7 ve Ferdi Bekir Yaz\u0131 bu siteden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r: https:\/\/thetricontinental.org\/wenhua-zongheng-2023-4-chinese-perspectives-twenty-first-century-socialism\/ Yang Ping, \u00c7in’in \u00e7a\u011fda\u015f ideolojik ve k\u00fclt\u00fcrel toplulu\u011funda \u00f6nde gelen bir akademisyen ve edit\u00f6rd\u00fcr. 1993 y\u0131l\u0131nda, liberalizmin \u00c7in ideolojisi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00fczerindeki etkisine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan \u00f6nemli bir dergi olan Strategy […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":"[{\"id\":\"e3f6e9d9-a553-4081-bf58-2ef2f788d9cb\",\"content\":\"\"},{\"id\":\"e36359d1-78c2-4c71-a430-9f75f0601c01\",\"content\":\"\"},{\"id\":\"fa97a3a0-450d-48dd-b8d3-546e6c8cc3d0\",\"content\":\"\"},{\"id\":\"4c29fc57-a685-435e-836f-ca1917081f98\",\"content\":\"\"},{\"content\":\"\",\"id\":\"0890e139-a39a-4d6d-8f55-e59c31f44b9d\"},{\"content\":\"\",\"id\":\"ca73c186-c8c6-44f9-a78c-42e39887c545\"},{\"id\":\"e36359d1-78c2-4c71-a430-9f75f0601c01\",\"content\":\"\"},{\"id\":\"fa97a3a0-450d-48dd-b8d3-546e6c8cc3d0\",\"content\":\"\"},{\"id\":\"4c29fc57-a685-435e-836f-ca1917081f98\",\"content\":\"\"},{\"content\":\"\",\"id\":\"0890e139-a39a-4d6d-8f55-e59c31f44b9d\"}]"},"categories":[5,8],"tags":[],"class_list":["post-3611","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dunya-sosyalizmi","category-kapitalizm"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3611","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3611"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3611\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3612,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3611\/revisions\/3612"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3611"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3611"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3611"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n