{"id":3633,"date":"2024-04-02T21:40:23","date_gmt":"2024-04-02T21:40:23","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=3633"},"modified":"2024-04-02T21:40:23","modified_gmt":"2024-04-02T21:40:23","slug":"sosyalizm-nedir-nasil-insa-edilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=3633","title":{"rendered":"Sosyalizm Nedir? Nas\u0131l \u0130n\u015fa Edilir?"},"content":{"rendered":"\n

Sosyalizm Nedir? Nas\u0131l \u0130n\u015fa Edilir?<\/strong><\/h1>\n\n\n\n
\"\"\/
Bir sosyalist \u00fclkedeki i\u015f\u00e7i b\u00fcy\u00fck bir aletin bak\u0131m\u0131n\u0131 \u00fcstlenen robotu ayarl\u0131yor.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

D\u00fcnyadaki T\u00fcm \u00fclkeler \u0130\u00e7in Ge\u00e7erli Tek Bir Sosyalizm Tan\u0131m\u0131 Olabilir Mi?<\/strong>
Bir Sosyalist Gencin Sorular\u0131na Yan\u0131t<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Kemal Okur<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn d\u00fcnya co\u011frafyas\u0131 ve d\u00fcnya ekonomisi i\u00e7inde sosyal devrimin ve sosyalizmin in\u015fa ko\u015fullar\u0131 kabaca ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu 20.y\u00fczy\u0131ldan devrald\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve hala ge\u00e7erli olan bir hakikattir. \u0130\u015fte tam da bu nedenle geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde sosyalizmin in\u015fas\u0131 \u00e7ok daha uzun bir tarihi s\u00fcreci gerektirecektir. Geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerde s\u00fcre\u00e7 daha k\u0131sa olacakt\u0131r. \u00c7in kom\u00fcnistlerinin Sosyalizmin Ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015fmas\u0131 teorisinin temeli budur. Sosyalizmin in\u015fas\u0131 tarihsel geli\u015fimin yasalar\u0131na \u00e7al\u0131m atamaz.<\/em><\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnyada kalk\u0131nmay\u0131 sosyalizm olarak kabul eden bir sosyalist okul bulunuyor mu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu konuda ulusal sosyalizm ak\u0131m\u0131 i\u00e7inde baz\u0131 ham g\u00f6r\u00fc\u015fler olabilir, ama bu g\u00f6r\u00fc\u015fler rafine ve olgun hale gelmi\u015f de\u011fil, kamucu kalk\u0131nma veya halk\u00e7\u0131-devlet\u00e7i kalk\u0131nma gibi baz\u0131 sloganlar atanlar var.<\/p>\n\n\n\n

Devlet kapitalizmini ilk ke\u015ffeden kapitalist \u00fclkeler oldu, b\u00f6ylece t\u00fcm ekonomik s\u00fcre\u00e7leri kapsayan planlayan makro planlar yapt\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalizmin kalk\u0131nma oldu\u011funu savunan ciddi bir Marksist klasik eser veya bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya kom\u00fcnist partileri i\u00e7inde b\u00f6yle bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc savunan yok. Marksist sosyalizm, sosyalizmi in\u015fa ederken, nas\u0131l bir kalk\u0131nma ve kalk\u0131nma kim i\u00e7in ne i\u00e7in sorular\u0131na do\u011fru yan\u0131t \u00fcretmek zorunda. \u00c7KP program\u0131ndaki Bilimsel Kalk\u0131nma G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc bu sorulara \u00c7in i\u00e7in yan\u0131tlar veriyor. Tikel olan i\u00e7inde evrensel olan \u015feyler de bulunur. \u00d6zellikle geli\u015fmekte olan \u00fclkeler bu Bilimsel Kalk\u0131nma G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc\u2019nden<\/strong> yararlanabilir, fakat \u00c7in\u2019in ko\u015fullar\u0131 bir\u00e7ok bak\u0131mdan farkl\u0131d\u0131r, her \u015feyden \u00f6nemlisi orada yerle\u015fik, istikrar kazanm\u0131\u015f bir sosyalist sistem vard\u0131r ve halk\u0131n ezici \u00e7o\u011funlu\u011funun deste\u011fine sahip bir kom\u00fcnist partisinin iktidar\u0131 s\u00f6z konusudur.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn d\u00fcnya co\u011frafyas\u0131 ve d\u00fcnya ekonomisi i\u00e7inde sosyal devrimin ve sosyalizmin in\u015fa ko\u015fullar\u0131 kabaca ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu 20.y\u00fczy\u0131ldan devrald\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve hala ge\u00e7erli olan bir hakikattir. \u0130\u015fte tam da bu nedenle geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde sosyalizmin in\u015fas\u0131 \u00e7ok daha uzun bir tarihi s\u00fcreci gerektirecektir. Geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerde s\u00fcre\u00e7 daha k\u0131sa olacakt\u0131r. \u00c7in kom\u00fcnistlerinin Sosyalizmin Ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015fmas\u0131 teorisinin temeli budur. Sosyalizmin in\u015fas\u0131 tarihsel geli\u015fimin yasalar\u0131na \u00e7al\u0131m atamaz.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Sosyalizm nedir? Nas\u0131l in\u015fa edilir?  D\u00fcnyadaki t\u00fcm \u00fclkeler i\u00e7in ge\u00e7erli tek bir tan\u0131m olabilir mi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc g\u00fcney-kuzey, bat\u0131-do\u011fu b\u00f6l\u00fcnmesi ko\u015fullar\u0131nda sosyalizmin evrensel ve t\u00fcm \u00fclkelere uyan bir tan\u0131m\u0131 verilemez. Baz\u0131 Marksistler t\u00fcm d\u00fcnya \u00fclkeleri i\u00e7in ge\u00e7erli olacak evrensel bir sosyalizm tan\u0131m\u0131 vermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Hatta sosyal devrimin ko\u015fullar\u0131n\u0131n t\u00fcm \u00fclkeler i\u00e7in ayn\u0131 veya benzer oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Oysa bug\u00fcn sosyal devrimin ko\u015fullar\u0131 oldu\u011fu gibi sosyalizmin in\u015fa ko\u015fullar\u0131 da d\u00fcnya sistemine mali oligar\u015finin (yeni kapitalist emperyalizmin temeli) hakimiyeti nedeniyle farkl\u0131la\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerde sosyalizmin maddi-nesnel ko\u015fullar\u0131 \u00e7ok olgun, fakat \u00f6znel ko\u015fullar zay\u0131f. Oysa, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde \u00e7ifte s\u00f6m\u00fcr\u00fc nedeniyle sosyal devrimler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6znel devrimci ko\u015fullar \u00e7ok daha ileri, fakat sosyalizmi in\u015fa etmenin maddi-nesnel ko\u015fullar\u0131 daha s\u0131n\u0131rl\u0131. Bug\u00fcn d\u00fcnya co\u011frafyas\u0131 ve d\u00fcnya ekonomisi i\u00e7inde sosyal devrimin ve sosyalizmin in\u015fa ko\u015fullar\u0131 kabaca b\u00f6ylece ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu 20.y\u00fczy\u0131ldan devrald\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve hala ge\u00e7erli olan bir hakikattir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in kom\u00fcnistlerinin sosyalizm \u00fczerine g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc t\u00fcm \u00fclkeler i\u00e7in ge\u00e7erli midir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Deng Xiaoping, \u00c7in\u2019deki sosyalizm i\u00e7in ilk defa 1992 y\u0131l\u0131nda bir tan\u0131m verdi, fakat bu evrensel ve d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm \u00fclkeleri i\u00e7in verilmi\u015f bir tan\u0131m de\u011fildir. Deng \u015f\u00f6yle yazd\u0131: \u201cSosyalizmin \u00f6z\u00fc, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirilmesi ve geli\u015ftirilmesi, s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve kutupla\u015fman\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve nihai olarak herkes i\u00e7in ortakla\u015fa refah\u0131n sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. Bu kavram halka a\u00e7\u0131k\u00e7a a\u00e7\u0131klanmal\u0131d\u0131r.\u201d Bir ba\u015fka yerde \u015f\u00f6yle yazd\u0131: \u201cSosyalizmin en b\u00fcy\u00fck \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc t\u00fcm halk\u0131n ortakla\u015fa refah\u0131n\u0131 sa\u011flamas\u0131d\u0131r ve ortakla\u015fa refah sosyalizmin \u00f6z\u00fcd\u00fcr.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Bir ba\u015fka yerde de: \u201cNe e\u015fitlik\u00e7ilik ne de kutupla\u015fma sosyalizmdir – sosyalizmin nihai hedefi ortakla\u015fa refaht\u0131r. Ancak ortakla\u015fa refah herkesin ayn\u0131 anda refaha kavu\u015fmas\u0131 anlam\u0131na gelmez; bir d\u00f6nem i\u00e7in baz\u0131 insanlar\u0131n ve baz\u0131 b\u00f6lgelerin daha \u00f6nce zenginle\u015fmesine izin verebiliriz\u201d demi\u015fti. Yine de diyalekti\u011fe g\u00f6re tikel olan i\u00e7inde evrensel olan \u015feyler de bulunur, \u00f6zellikle geli\u015fmekte olan \u00fclkeler sosyalizmi in\u015fa s\u00fcrecinde bu g\u00f6r\u00fc\u015flerden baz\u0131 esinler alabilirler.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalizmin \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri kapitalizmden daha iyi geli\u015ftirdi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc do\u011fru mu? Bu g\u00f6r\u00fc\u015f nas\u0131l anla\u015f\u0131lmal\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc az geli\u015fkin veya emekleme \u00e7a\u011f\u0131ndaki sosyalizm dahi, kapitalizm kar\u015f\u0131s\u0131nda bir\u00e7ok \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011fe sahiptir. Bug\u00fcnk\u00fc az geli\u015fkin veya emekleme \u00e7a\u011f\u0131ndaki sosyalizmin dezavantaj\u0131 en kaba ifadeyle sahip oldu\u011fu, kontrol etti\u011fi \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin g\u00f6rece geri olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Birincisi, sosyalizm sadece \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri kapitalizmden daha h\u0131zl\u0131 geli\u015ftirmiyor, ayn\u0131 zamanda ad\u0131m ad\u0131m kapitalizmi a\u015farak ve yerine sosyalizmi in\u015fa ederken\u2014Marx\u2019\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 gibi, insan\u0131n \u00f6zg\u00fcr ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc ve b\u00fct\u00fcnsel geli\u015fimini sa\u011flayarak-, \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri \u00f6zg\u00fcrle\u015ftiriyor. Tabii bunu da g\u00f6receli kavramak gerekir, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin (geni\u015f n\u00fcfus ko\u015fullar\u0131 da dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda) genel olarak geri d\u00fczeyde olmas\u0131, insan\u0131n \u00f6zg\u00fcr ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc ve b\u00fct\u00fcnsel geli\u015fimini sa\u011flayarak, \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirmedeki ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 da k\u0131s\u0131tl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, burada kastedilen \u015fey kurulu, yerle\u015fik sosyalist sistemdir. Kurulu sosyalist sistem kapitalizmin siyasi\/ticari\/ mali ku\u015fatmas\u0131 alt\u0131nda olmas\u0131na ve uluslararas\u0131 mali oligar\u015finin d\u00fcnya ekonomisi \u00fczerindeki boyunduru\u011funa ve mevcut kapitalist \u00fclkelerden \u00e7ok daha geri \u00fcretici g\u00fc\u00e7lere sahip olmas\u0131na kar\u015f\u0131n bir\u00e7ok sosyalist \u00fclkede hem insan\u0131n insan \u00fczerine s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc kald\u0131rd\u0131, ortakla\u015fa refah\u0131 sa\u011flad\u0131 hem de \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirdi ve h\u0131zla geli\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n

Sovyetler Birli\u011fi sosyalizm sayesinde bir s\u00fcper sanayi devleti devlet haline geldi. Geri ve zay\u0131f \u00c7in, sosyalizm sayesinde bug\u00fcnk\u00fc konumuna geldi. Bu \u00f6rnekler sosyalist sistemin kapitalizm kar\u015f\u0131s\u0131ndaki \u00fcst\u00fcnl\u00fcklerini kan\u0131tlad\u0131. Kapitalizm ve kapitalist yolda ilerleyen \u00fclkelerle ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f olan sosyalist \u00fclkelerin di\u011fer bir avantaj\u0131 sosyalist \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri ve sosyalist ekonomiyi dengeli ve planl\u0131 bir \u015fekilde geli\u015ftirmeleri, kapitalist sistemde ortaya \u00e7\u0131kan krizlerin sosyalist \u00fclkelere etkilerini k\u0131s\u0131tlayabilmeleridir. \u00d6rne\u011fin, bug\u00fcnk\u00fc mali sermaye kapitalizmi, reel sanayi ve hizmet sekt\u00f6r\u00fc ile fiktif mali sekt\u00f6r aras\u0131ndaki dengeyi sa\u011flayam\u0131yor. \u0130kincisi kat kat \u00fcst\u00fcn ve bu durum da ciddi bir kriz etkeni olu\u015fturuyor. Ayr\u0131ca, bug\u00fcnk\u00fc sosyalizm ekolojik sorun kar\u015f\u0131s\u0131nda da kapitalist \u00fclkelerden g\u00f6rece daha ba\u015far\u0131l\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Marx-Engels, Lenin kapitalizm \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesini engelledi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc savundu mu? Onlar\u0131n bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc nas\u0131l yorumlamak gerekir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Evet, savundular, fakat bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc mutlak ve tek yanl\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015f olarak ileri s\u00fcrmediler. Baz\u0131lar\u0131 bunu mutlakla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f olabilir. Bu hatal\u0131d\u0131r. Kapitalizmin \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri geli\u015ftirmesine diyalektik bir yakla\u015f\u0131m getirmek gerekir. Kapitalizm tekelci a\u015famas\u0131nda da \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri g\u00f6receli olarak geli\u015ftirmeye devam etti, bir\u00e7ok ekonomik ve teknolojik devrime \u00f6nc\u00fcl\u00fck yapt\u0131. Fakat ayn\u0131 zamanda hem kapitalizmin merkezlerinde hem de geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesini engellemekle kalmad\u0131, ayn\u0131 zamanda b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler tahribat\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Klasik Marksist eserlerde, kapitalizm hakk\u0131nda yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler temel olarak bug\u00fcn de ge\u00e7erlili\u011fini koruyor. <\/p>\n\n\n\n

Marx ve Engels bu konuda teorik olarak hi\u00e7bir hata yapmad\u0131. Yaln\u0131z bir de\u011ferlendirme hatas\u0131 yapt\u0131lar; 1840larda, kapitalizmin olgunla\u015fma seviyesini oldu\u011fundan ileri g\u00f6rd\u00fcklerini yazd\u0131lar. Bak\u0131n\u0131z, Engels \u00f6zele\u015ftiri: \u201cTarih bizi ve bizim gibi d\u00fc\u015f\u00fcnen herkesi haks\u0131z \u00e7\u0131kard\u0131. K\u0131tadaki ekonomik geli\u015fmenin o zamanki durumunun, kapitalist \u00fcretimin ortadan kalkmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok da olgunla\u015fmam\u0131\u015f oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymu\u015ftur; bunu, 1848’den bu yana t\u00fcm k\u0131tay\u0131 ele ge\u00e7iren, Fransa’da, Avusturya’da, Macaristan’da, Polonya’da ve son zamanlarda Rusya’da ilk kez b\u00fcy\u00fck sanayinin k\u00f6k salmas\u0131na ger\u00e7ekten neden olan, Almanya’y\u0131 ise kapitalist temelde birinci dereceden bir sanayi \u00fclkesi haline getiren ve bu nedenle 1848 y\u0131l\u0131nda hala b\u00fcy\u00fck bir geni\u015fleme kapasitesine sahip olan ekonomik devrimle kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r.\u201d[1]<\/a>  <\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc duruma gelirsek, bug\u00fcn de kapitalizm hala kapitalizmin m\u00fclkiyeti alt\u0131ndaki \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde geli\u015ftiren bilimsel-teknolojik ve ekonomik devrimler yapabiliyor, kapitalizm geni\u015flemeye devam ediyor. Fakat kapitalizmin bu durumuna diyalektik bir yakla\u015f\u0131m getirmek gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Birincisi<\/em>, e\u011fer bu \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler sosyalist sistemin kontrol\u00fc alt\u0131nda olsayd\u0131, bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya bamba\u015fka bir d\u00fcnya olurdu, dolay\u0131s\u0131yla kapitalizmin kendi kontrol\u00fc alt\u0131nda geli\u015ftirdi\u011fi \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesi, k\u0131s\u0131tl\u0131, g\u00f6receli ve dengesizdir. Bir\u00e7ok kapitalist \u00fcretici g\u00fc\u00e7 ba\u015fkalar\u0131n\u0131n \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerini y\u0131kmak ve yok etmek amac\u0131yla kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin; dev boyutlara ula\u015fm\u0131\u015f sava\u015f sanayi ve mali sekt\u00f6r ve borsalardaki yeni mali ara\u00e7 i\u015flemleri.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi<\/em>, kapitalist \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler, \u00f6zellikle kapitalizmin merkez \u00fclkelerindeki \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler \u00e7ok dengesiz geli\u015fmektedir. Mali oligar\u015finin kontrol etti\u011fi sekt\u00f6rler geli\u015firken, di\u011fer sekt\u00f6rler zay\u0131flamaktad\u0131r. Geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde ise mali oligar\u015finin uluslararas\u0131 ve yerel hakimiyetinden dolay\u0131 i\u015fbirlik\u00e7i sekt\u00f6r geli\u015fmekte olan ekonominin di\u011fer sekt\u00f6rlerinin geli\u015fmesi k\u0131s\u0131tlanmaktad\u0131r. Bo\u011faz\u0131na kar\u015f\u0131 bor\u00e7lu ekonomilerin geli\u015fmesi k\u0131s\u0131tlanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc<\/em>,<\/strong> kapitalizm her ne kadar krizleri yat\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 sa\u011flayan ve erteleyen \u00f6nlemler konusunda b\u00fcy\u00fck deneyim kazanm\u0131\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, var olan kapitalist \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri ciddi olarak tahrip eden mali ve ekonomik krizlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 engelleyemiyor. G20 ve G7 mekanizmalar\u0131 bu ama\u00e7la kurulmu\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, bu sorunlar devam ediyor. Ve bu durmdan en fazla geli\u015fmekte olan \u00fclkeler zarar g\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

Marx\u2019\u0131n bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc tarihsel geli\u015fmenin nesnel boyutu a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda hala ge\u00e7erlidir: \u201cHi\u00e7bir toplumsal d\u00fczen, i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rmaya devam etti\u011fi t\u00fcm (kapitalist m\u00fclkiyet alt\u0131ndaki) \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler geli\u015fmeden \u00f6nce yok olmaz ve yeni, daha \u00fcst\u00fcn \u00fcretim ili\u015fkileri, varolu\u015flar\u0131n\u0131n maddi ko\u015fullar\u0131 bunlar eski toplum \u00e7er\u00e7evesinde olgunla\u015fmadan \u00f6nce asla eski \u00fcretim ili\u015fkilerinin yerini almaz\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Not: Sosyalizm yolunda ilerleyen \u00fclkelerdeki \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin ve \u00fcretken varl\u0131klar\u0131n m\u00fclkiyeti sosyalist devlet m\u00fclkiyetinin ve di\u011fer ilerici toplumsal s\u0131n\u0131f ve tabakalar\u0131n -siyasi anlamda yazarsak- halk\u0131n m\u00fclkiyeti ve halk\u0131n kontrol\u00fc alt\u0131nda. Unutmayal\u0131m ki, kontrol de m\u00fclkiyetin ger\u00e7ekle\u015fme bi\u00e7imlerinden biridir.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalizmin in\u015fas\u0131ndaki en \u00f6nemli sorunun, sosyalist toplumun yeni insan\u0131n\u0131n in\u015fa edilememesi oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne ne dersiniz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu g\u00f6r\u00fc\u015f baz\u0131 sosyalizm okullar\u0131 taraf\u0131ndan kuvvetle savunulan bir g\u00f6r\u00fc\u015f. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f T\u00fcrkiye\u2019ye Birikim ve Gelenek ak\u0131m\u0131 taraf\u0131ndan 1970\u2019lerde sosyalist filozoflar olan Lukacs ve Korsch okumalar\u0131, Erken D\u00f6nem Frankfurt Okulu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri okumalar\u0131 ve ard\u0131ndan Herbert Marcuse okumalar\u0131 (Tek Boyutlu \u0130nsan) ile girdi. Baz\u0131 sosyalizm ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 bu g\u00f6r\u00fc\u015flerin d\u00fcnyada bir Total Sosyalizm (B\u00fct\u00fcnselci sosyalizm) <\/strong>ak\u0131m\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131yorlar. Biz de bu g\u00f6r\u00fc\u015fe genel olarak kat\u0131l\u0131yoruz. Tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z konu a\u00e7\u0131s\u0131ndan konu\u015fursak, Total sosyalizm ak\u0131m\u0131 kapitalizmin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yabanc\u0131la\u015fmay\u0131 mutlakla\u015ft\u0131ran bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc savunmaktad\u0131r. Kapitalizmin total ve mutlak yabanc\u0131la\u015fmaya maruz b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 insan\u0131 ve i\u015f\u00e7iyi idealist bir yakla\u015f\u0131mla ideoloji ve bilin\u00e7lendirme veya doktrinasyon yolu ile bu yabanc\u0131la\u015fmadan kurtarmay\u0131 savunmaktad\u0131r. Kapitalizmin ayn\u0131 zamanda yabanc\u0131la\u015fmay\u0131 a\u015fmay\u0131 sa\u011flayan maddi-nesnel ko\u015fullar\u0131 i\u00e7erdi\u011fi g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f tarihsel ko\u015fullardan ve toplumun maddi-ekonomik ko\u015fullar\u0131ndan bu maddi-ekonomik ko\u015fullarla belirlenen toplumsal k\u00fclt\u00fcrden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir yeni insan ideali pe\u015finde ko\u015far. Sosyal devrimin olu\u015fumunun te\u015fvik edilmesinde ve sosyalizmin in\u015fas\u0131nda ideolojinin ve \u00fcstyap\u0131n\u0131n rol\u00fcn\u00fc a\u015f\u0131r\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde abartma gibi bir tutum i\u00e7ine girer.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalizmin in\u015fa edildi\u011fi \u00fclkelerde ya\u015fayan halk\u0131 bu ideal sosyalist insan \u015femalar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmaya giri\u015ferek baz\u0131 sonu\u00e7lara varmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve buradan sosyalizmin in\u015fa deneylerine belirli ele\u015ftiriler getirir. Bu ele\u015ftirilerde belli hakl\u0131 yanlar olmas\u0131na kar\u015f\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kulland\u0131\u011f\u0131 metodoloji ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 Marksist tarihsel materyalizm ile \u00e7eli\u015fmektedir ve genel olarak idealisttir ve ele\u015ftiri soyut kalmaktad\u0131r. Sosyalist \u00fclkelerde halk\u0131n sosyalizmin in\u015fas\u0131n\u0131 desteklemesi i\u00e7in olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fc ve \u015fiddetli bir \u201chalk e\u011fitimi\u201d ideolojik olarak yeniden kal\u0131ba d\u00f6kme faaliyeti yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Hatta halk\u0131n d\u00fcnya sosyalist devrimini desteklemesi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck fedakarl\u0131klar yapmas\u0131 gerekti\u011fi halka benimsetilmi\u015ftir. Bizce sosyalizmin in\u015fas\u0131nda t\u0131kan\u0131klar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve sosyalizmin in\u015fas\u0131n\u0131n ini\u015f e\u011frisine girmesi, temel olarak maddi-ekonomik ve maddi-toplumsal ya\u015fam\u0131n (m\u00fclkiyet ve kontrol ili\u015fkileri dahil) tasarlanmas\u0131 ile ilgilidir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in, Vietnam ve K\u00fcba sosyalizmde pazar ekonomisinin olabilece\u011fini savunmaya ba\u015flad\u0131lar. Pazar ekonomisi sosyalizmin yeni insan\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131na engel olmaz m\u0131? Kom\u00fcnist Partisinin \u00fcyelerinden bekledi\u011fi kolektivizm de\u011ferine ba\u011fl\u0131l\u0131k ilkesiyle \u00e7eli\u015fmez mi? Pazar ekonomisinde var olan rekabet, halk i\u00e7inde sosyalizmin in\u015fas\u0131 i\u00e7in gereken sosyalist de\u011ferlerin zay\u0131flamas\u0131na yol a\u00e7maz m\u0131?  <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu \u00fclkelerin kom\u00fcnist partilerinin \u00fcyeleri aras\u0131nda kolektivizm ve halka hizmet de\u011ferini g\u00fc\u00e7lendirmek ad\u0131na neler yapt\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in onlar\u0131n \u00f6zellikle t\u00fcz\u00fck ve programlar\u0131n\u0131 iyi bir \u015fekilde incelemek gerekir. Partinin ideolojik in\u015fas\u0131nda bu de\u011ferleri korumak ve peki\u015ftirmek i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131 pratik ve teorik e\u011fitimlere ve yapt\u0131klar\u0131 kampanyalara bakmak gerekir. \u00d6rne\u011fin, Vietnam KP, son iki kongresinde bu meseleyi merkezi bir konuma y\u00fckseltmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca, bug\u00fcnk\u00fc sosyalist \u00fclkeler rekabet, kar ve maddi zenginle\u015fme gibi olgular\u0131 y\u00fccelten bir toplumsal bilincin olu\u015fmas\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde s\u0131n\u0131rlamaktad\u0131rlar. Bunun temel yolu t\u00fcm halk\u0131n sosyalist de\u011ferler ile e\u011fitilmesidir. Okullar, medya, yay\u0131n sekt\u00f6r\u00fc ve Parti \u00fcyeleri bu e\u011fitimde rol almaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nde toplumsal ili\u015fkiler alan\u0131 ile ilgili te\u015fvik edilen sosyalist de\u011ferler: \u00d6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik, adalet ve hukuka sayg\u0131 gibi erdemlerdir. Bireyler aras\u0131ndaki ili\u015fkilerde ise, sosyalist yurtseverlik; kendini g\u00f6revine, i\u015fine severek adama; \u00e7evrendekilere kar\u015f\u0131 d\u00fcr\u00fcst ve ili\u015fkilerine sadakatle yakla\u015fma; \u00e7evrendekilerle dayan\u0131\u015fmac\u0131, yard\u0131msever ve dostane ili\u015fkiler kurma olarak d\u00f6rt de\u011fer erdem olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kart\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalizmin yeni insan\u0131n\u0131n kolektivist olmas\u0131 gerekmez mi? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Engels, toplumsal bir bilin\u00e7 bi\u00e7imi olarak fabrika i\u015f\u00e7ileri aras\u0131nda kolektivizmin olu\u015ftu\u011funu g\u00f6rd\u00fc. Hatta bunu tart\u0131\u015fan \u00f6nemli bir mektup yazd\u0131. Engels\u2019e g\u00f6re i\u015f\u00e7i partileri ve sendikalar i\u015f\u00e7iler aras\u0131nda bilin\u00e7li ve geli\u015fkin bir kolektivizmi te\u015fvik etmeliydi. Ancak, bug\u00fcn\u00fcn sosyalist toplumlar\u0131 ne sadece toplumsalla\u015fm\u0131\u015f \u00fcretim i\u00e7inde olan i\u015f\u00e7ilerden olu\u015fuyor ne de t\u00fcm halk\u0131n bilin\u00e7li i\u015f\u00e7iler ve kom\u00fcnistler gibi davranmas\u0131n\u0131 beklemek ger\u00e7ek\u00e7idir.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalist yeni insan kolektivist olmal\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ise bize g\u00f6re idealist \u00fctopik sosyalist bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, geli\u015fkin bir kolektivizm ancak kom\u00fcnist partisinin y\u00fcceltti\u011fi ve onun \u00fcyelerinin bir erdemi olabilir. Bu erdemi t\u00fcm topluma dayatmak, bir k\u0131\u015fla kom\u00fcnizmine yol a\u00e7maktan ba\u015fka bir i\u015fe yaramaz. Marx en \u00f6nemli eserinde, kapitalist \u00f6zel m\u00fclkiyetin a\u015f\u0131l\u0131p bunun yerine kom\u00fcnizmde bireysel m\u00fclkiyetin yeniden kurulmas\u0131 gerekece\u011fini yazm\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, toplumun bug\u00fcnk\u00fc maddi ger\u00e7ekli\u011finden, toplumun k\u00fclt\u00fcrel durumu ve d\u00fczeyinden, o toplumdaki \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fme ve \u00f6zg\u00fcrle\u015fme d\u00fczeyinden yola \u00e7\u0131km\u0131yor: burada Herbert Marcuse\u2019nin <\/strong>idealist b\u00fct\u00fcnsel insan g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn etkisi var.<\/p>\n\n\n\n

\u0130sve\u00e7\u2019teki sosyalizmin in\u015fa edece\u011fi \u201cyeni insan\u201d ile K\u00fcba\u2019daki sosyalizmin in\u015fa edece\u011fi \u201cyeni insan\u201d ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak farkl\u0131 olacakt\u0131r. Sosyalist \u00fclkelerdeki durumu kafam\u0131zdaki ideal bir \u015fema ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak idealist bir ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemidir.<\/p>\n\n\n\n

Marx, geli\u015fmi\u015f kom\u00fcnist toplumun insan\u0131 ile ilgili \u015fu \u00f6ng\u00f6r\u00fcde bulunmu\u015ftu: \u201ckom\u00fcnist toplumda ise, kimse tek bir m\u00fcnhas\u0131r \u00f6zel bir faaliyet alan\u0131na sahip olmayacak, aksine herkes kendi istedi\u011fi dalda tam ba\u015far\u0131l\u0131 olabilece\u011fi ko\u015fullara sahip olabilecek, kom\u00fcnist toplum genel \u00fcretimi d\u00fczenleyecek ve bu toplum b\u00f6ylece benim bug\u00fcn bir \u015fey, yar\u0131n ba\u015fka bir \u015fey yapmam\u0131, sabah avlanmam\u0131, \u00f6\u011fleden sonra bal\u0131k tutmam\u0131, ak\u015fam s\u0131\u011f\u0131r beslememi, yemekten sonra ele\u015ftiri yaz\u0131s\u0131 yazmam\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak, ve t\u00fcm bunlar\u0131 yaparken hi\u00e7bir zaman avc\u0131, bal\u0131k\u00e7\u0131, \u00e7oban ya da ele\u015ftirmen mesle\u011fine saplanma gere\u011fi duymayaca\u011f\u0131m.\u201d Marx\u2019\u0131n bu \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc ile bug\u00fcnk\u00fc sosyalizmi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak nas\u0131l hatal\u0131ysa, ba\u015fka bir \u015femay\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak da hatal\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalizm ile ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak rekabet i\u00e7eren pazar ekonomisi ba\u011fda\u015f\u0131r m\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131daki sorular\u0131n\u0131zdaki en temel soru, sosyalizm ile pazar ekonomisi ba\u011fda\u015fmaz g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc. Baz\u0131 Marksistler aras\u0131nda, Stalin\u2019in sosyalist modelinin yaratt\u0131\u011f\u0131 ve dogma haline gelen baz\u0131 ilkelerin sonucu olarak, sosyalizm ile pazar ekonomisinin ate\u015f ile su gibi uzla\u015fmaz iki \u015fey gibi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalist pazar ekonomisinin bug\u00fcn uyguland\u0131\u011f\u0131 haliyle in\u015fa edilmesi ad\u0131m ad\u0131m ger\u00e7ekle\u015fen bir teorik ve pratik inovasyonlar sonucu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Sosyalist pazar ekonomisi bir d\u00fc\u015f\u00fcnce jimnasti\u011finin sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131r. Sosyalist pazar ekonomisinin in\u015fas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi geleneksel sosyalizmin dayatan baz\u0131 pratik sorunlar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde prati\u011fin zorlamas\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc, sosyalizmin geleneksel toplumsal ve ekonomik modeli, ilk d\u00f6nemdeki ekonomik ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 ortaya koyamaz duruma gelmi\u015fti. Eme\u011fin \u00fcretkenli\u011fini geli\u015ftiremiyor, halk\u0131n t\u00fcm kesimlerinin enerjisini seferber edemiyor, sosyalist \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri h\u0131zla geli\u015ftiremiyor, halk\u0131n refah\u0131n\u0131 y\u00fckseltemiyor, bilimsel-teknolojik inovasyonda a\u015famalar kaydetmekte zorlan\u0131yor, bilimsel-teknolojik geli\u015fmeleri \u00fcretime aktaram\u0131yor, kapitalist yolu izleyen \u00fclkelerle var olan ekonomik g\u00fc\u00e7 fark\u0131 azalaca\u011f\u0131 yerde giderek b\u00fcy\u00fcyordu.<\/p>\n\n\n\n

Teorik ve pratik aray\u0131\u015f s\u00fcrecinde pazar (meta) ekonomisinin sosyalizm ile pek ala ba\u011fda\u015fabilece\u011fi pratik i\u00e7inde kan\u0131tlanmaya ba\u015flad\u0131. S\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde sosyalist pazar ekonomisinin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak, eski m\u00fclkiyet ili\u015fkilerinde kamu ve kolektif m\u00fclkiyetten \u201cgeriye\u201d do\u011fru \u00f6zel m\u00fclkiyete yer verilmesi bi\u00e7iminde de\u011fi\u015fimler yap\u0131lmas\u0131 gere\u011fi g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015fland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Sadece, \u201cgeriye\u201d do\u011fru de\u011fi\u015fimler de\u011fil, ayn\u0131 zamanda kamu ve kolektif m\u00fclkiyetinin ge\u00e7ekle\u015fme bi\u00e7imlerinde reformlar\u0131n devreye girmesi gereklili\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Buna \u00f6rnek, kamu m\u00fclkiyetindeki devlet sermayeli \u015firketlerin, hisseli anonim \u015firket bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi ve sermaye sahibi ile sermayenin y\u00f6netiminin ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 reformudur. \u00c7in\u2019de a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 tam kapsaml\u0131 bir sosyalist pazar ekonomisi teorik sisteminin olu\u015fmas\u0131, 2013 y\u0131l\u0131ndaki Merkez Komitesi tam kat\u0131l\u0131ml\u0131 Plenum toplant\u0131s\u0131 sonras\u0131nda Xi Jinping taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 zamanda ekonomide pazar\u0131n ve h\u00fck\u00fcmetin rol\u00fc aras\u0131ndaki ili\u015fki tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. [2]<\/a><\/p>\n\n\n\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi sosyalist pazar ekonomisinin in\u015fas\u0131 reformu, \u00c7in\u2019de 1987 y\u0131l\u0131ndaki 13. Kongre\u2019de karar alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f teorik olarak olgunla\u015fmas\u0131 26 y\u0131l s\u00fcrm\u00fc\u015f ve prati\u011fe ge\u00e7irilmesi ise hen\u00fcz b\u00f6lgeler aras\u0131 dengesizlikler kentsel ve k\u0131rsal geli\u015fme farkl\u0131l\u0131klar\u0131ndan gelen engeller nedeniyle b\u00fct\u00fcn\u00fcyle tamamlanmam\u0131\u015ft\u0131r. K\u00fcba kom\u00fcnistleri ise bu reform s\u00fcrecini 2006 y\u0131l\u0131nda ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hem teorik in\u015fada hem de pratik ger\u00e7ekle\u015ftirme bak\u0131m\u0131ndan geriden gelmektedir, dolay\u0131s\u0131yla K\u00fcba\u2019da sosyalist pazar ekonomisinin bug\u00fcn i\u00e7in hen\u00fcz k\u0131smen in\u015fa edildi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalist pazar ekonomisi, \u201cgeriye do\u011fru\u201d \u00f6zel m\u00fclkiyete k\u0131smi bir \u015fekilde izin verilerek ve kamu ve kolektif m\u00fclkiyetinin ge\u00e7ekle\u015fme bi\u00e7imlerinde yap\u0131lan reformlarla sosyalizmin \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerini geli\u015ftiren ve \u00f6zg\u00fcrle\u015ftiren 4 olumlu sonuca yol a\u00e7t\u0131:<\/p>\n\n\n\n

Birincisi<\/em>, sosyalist devlet i\u015fletmelerini de\u011fer yasas\u0131na g\u00f6re \u00fcretim yapan, modern ve rekabet\u00e7i i\u015fletmeler haline getirdi.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi<\/em>, i\u015f\u00e7ilerden, \u00e7ift\u00e7ilerden ve ayd\u0131nlar aras\u0131ndan sosyalizmi destekleyen bir giri\u015fimci toplumsal tabaka yarat\u0131ld\u0131 ve bunlar\u0131n giri\u015fimci enerjileri sosyalizme kanalize edildi.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc<\/em>, i\u015f\u00e7iler i\u015fg\u00fc\u00e7lerinin sahipleri olarak yeniden i\u015fyerlerini kendi tercihlerine g\u00f6re belirleyen ve kendi bireysel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 kollayan, yeniden in\u015fa edilen i\u015fg\u00fcc\u00fc pazar\u0131nda f\u0131rsatlar pe\u015finde ko\u015fan, ba\u011f\u0131ms\u0131z ekonomik ve siyasi \u00f6zneler haline geldiler.<\/p>\n\n\n\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc<\/em>, kolektif \u00e7ift\u00e7iler tam kolektif m\u00fclkiyete k\u0131yasla k\u0131smi bireysel m\u00fclkiyet hakk\u0131 (kolektif topra\u011f\u0131 kiralama yoluyla i\u015fleme hakk\u0131 15-20 y\u0131l i\u00e7in) elde ettiler, kendi \u00fcr\u00fcnlerini kolektifin deste\u011fi ile ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00fcr\u00fcn sahipleri olarak \u00fcr\u00fcnlerini pazara sunma hakk\u0131 elde ettiler, b\u00f6ylece pasif ekonomik ve siyasi \u00f6zneler olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, sosyalizmin in\u015fac\u0131lar\u0131 olarak aktif \u00f6zneler haline geldiler.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi sosyalizmin in\u015fas\u0131nda teoride oldu\u011fu gibi pratikte de inovasyonun s\u0131n\u0131r\u0131 yoktur.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6ylece Stalin modelinin her t\u00fcrl\u00fc \u00fcretim arac\u0131n\u0131n kamu veya kolektif m\u00fclkiyet alt\u0131nda olmas\u0131n\u0131n veya \u201cne kadar fazla kamu ve ne kadar fazla kolektif, daha ileri bir sosyalizm\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn getirdi\u011fi zaaf a\u015f\u0131lm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n

Prati\u011fin de kan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131 gibi, sosyalist pazar ekonomisinin in\u015fa edilmesi ile sosyalizmde \u00f6zel m\u00fclkiyete belirli bir alan a\u00e7\u0131lmas\u0131, sosyalizmin maddi ve k\u00fclt\u00fcrel olarak \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc geli\u015fmesini sa\u011flad\u0131 ve ayn\u0131 zamanda sosyalizmin hala varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye devam eden d\u00fcnya kapitalizminin bug\u00fcn i\u00e7in hala s\u00fcren \u00e7e\u015fitli \u00fcst\u00fcn yanlar\u0131ndan yararlanmaya olanak sa\u011flad\u0131. Stalin\u2019in iki d\u00fcnya ekonomisi ve iki d\u00fcnya pazar\u0131 ve bunlar\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131na dayal\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn zaaflar\u0131 ve sosyalizm i\u00e7in dezavantajlar\u0131 a\u015f\u0131lm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalizm ile \u00f6zel m\u00fclkiyet uzla\u015fmaz ikili de\u011fil midir?    <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Marx \u00f6zel m\u00fclkiyete ve kapitalist \u00f6zel m\u00fclkiyete diyalektik bir bak\u0131\u015f getirmi\u015fti, dolay\u0131s\u0131yla Marx\u2019a g\u00f6re en ideal m\u00fclkiyet bireysel m\u00fclkiyetti [individuelle Eigentum].[3]<\/a> Marx \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131: \u201cbireysel m\u00fclkiyet\u201d \u201cyads\u0131nman\u0131n yads\u0131nmas\u0131\u201d (iki olumsuzlama). Birinci olumsuzlaman\u0131n sonucu kapitalist \u00f6zel m\u00fclkiyetin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131d\u0131r. \u201cKapitalist \u00fcretim tarz\u0131ndan kaynaklanan kapitalist temell\u00fck tarz\u0131, kapitalist \u00f6zel m\u00fclkiyeti \u00fcretir. Bu yads\u0131ma, sahibinin eme\u011fi \u00fczerine kurulu olan bireysel \u00f6zel m\u00fclkiyetin birinci olumsuzlanmas\u0131d\u0131r.\u201d[4]<\/a><\/p>\n\n\n\n

\u201c\u0130kinci yads\u0131ma\u201d, \u201cbirincisinin do\u011frudan antitezidir\u201d ve \u201cbirincisinin mezarl\u0131\u011f\u0131nda b\u00fcy\u00fcr ve ba\u015fka hi\u00e7bir yerde b\u00fcy\u00fcyemez.\u201d[5]<\/a> Marx\u2019a g\u00f6re ikinci olumsuzlaman\u0131n sonucu ise \u201cideal olan bireysel m\u00fclkiyettir.\u201d Marx’\u0131n kom\u00fcnizmi \u201cger\u00e7ekten de bireysel m\u00fclkiyeti kapitalist d\u00f6nemin kazan\u0131mlar\u0131 temelinde kurar: yani i\u015f birli\u011fi ve topra\u011f\u0131n ve bizzat emek taraf\u0131ndan \u00fcretilen \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ortak m\u00fclkiyeti.\u201d[6]<\/a> Marx\u2019a g\u00f6re b\u00f6ylece, kom\u00fcnist toplumda bu iki yads\u0131ma sonucunda ideal olan bireysel m\u00fclkiyet in\u015fa edilecekti. Marx kendi zaman\u0131ndaki \u201ckaba kom\u00fcnizmin\u201d \u00f6zel m\u00fclkiyet konusundaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini ele\u015ftirirken \u015fu ifadeleri kullanm\u0131\u015ft\u0131: Kaba kom\u00fcnizm \u201chen\u00fcz \u00f6zel m\u00fclkiyetin olumlu \u00f6z\u00fcn\u00fc kavram\u0131\u015f de\u011fil\u201d bu nedenle onun g\u00f6r\u00fc\u015fleri hala \u201c\u00f6zel m\u00fclkiyetin esiri ve \u00f6zel m\u00fclkiyet taraf\u0131ndan zehirlenmi\u015f durumda.\u201d  <\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> https:\/\/www.marxists.org\/archive\/marx\/works\/1895\/03\/intro.htm<\/a><\/p>\n\n\n\n

[2]<\/a> Bak\u0131n\u0131z, Xi Jinping D\u00f6neminde Ekonominin Y\u00f6netiminde Ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00d6nemli De\u011fi\u015fiklik: https:\/\/sosyalistbirlik.com\/xi-jinping-ekonomide-onemli-degisiklik\/<\/a><\/p>\n\n\n\n

[3]<\/a> (Marx, 1976 [1867], sayfa. 929; Marx, 1958, sayfa 414). <\/p>\n\n\n\n

[4]<\/a> (Marx, 1976 [1961], sayfa 929).<\/p>\n\n\n\n

[5]<\/a> (a.g.e., sayfa 931).<\/p>\n\n\n\n

[6]<\/a> (a.g.e., sayfa 931).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sosyalizm Nedir? Nas\u0131l \u0130n\u015fa Edilir? D\u00fcnyadaki T\u00fcm \u00fclkeler \u0130\u00e7in Ge\u00e7erli Tek Bir Sosyalizm Tan\u0131m\u0131 Olabilir Mi?Bir Sosyalist Gencin Sorular\u0131na Yan\u0131t Kemal Okur Bug\u00fcn d\u00fcnya co\u011frafyas\u0131 ve d\u00fcnya ekonomisi i\u00e7inde sosyal devrimin ve sosyalizmin in\u015fa ko\u015fullar\u0131 kabaca ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu 20.y\u00fczy\u0131ldan devrald\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve hala ge\u00e7erli olan bir hakikattir. \u0130\u015fte tam da bu nedenle geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-3633","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkiye-sosyalizmi"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3633","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3633"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3633\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3634,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3633\/revisions\/3634"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3633"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3633"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3633"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}