{"id":3637,"date":"2024-04-02T21:42:29","date_gmt":"2024-04-02T21:42:29","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=3637"},"modified":"2024-04-02T21:42:29","modified_gmt":"2024-04-02T21:42:29","slug":"kesintisiz-devrim-teorisi-yerlesik-bir-inancin-sorgulanmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=3637","title":{"rendered":"Kesintisiz Devrim Teorisi: Yerle\u015fik Bir \u0130nanc\u0131n Sorgulanmas\u0131"},"content":{"rendered":"\n

Kesintisiz Devrim Teorisi: Yerle\u015fik Bir \u0130nanc\u0131n Sorgulanmas\u0131<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Yay\u0131na Haz\u0131rlayan: Vural Birlik, Wuhan<\/em>

T\u00fcrkiye Ulusal Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 Devrimi ile \u0130lgili Sovyet Liderlerinin De\u011ferlendirmeleri: Pierre Frank\u2019tan S\u00fcrekli Devrim Savunusu<\/em>

A\u015fa\u011f\u0131daki Yaz\u0131 sosyalist Tro\u00e7ki\u2019yi savunan https:\/\/yeniyol1.org\/surekli-devrim-teorisi\/<\/a>  sitesinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r<\/em><\/p>\n\n\n\n

19 Temmuz 2010<\/em><\/p>\n\n\n\n

Yay\u0131na Haz\u0131rlayan\u0131n Notu: <\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de yayg\u0131n benimsenen ve bir\u00e7ok kez Lenin\u2019e maledilen Kesintisiz Devrim veya S\u00fcrekli Devrim Teorisi<\/strong> (Bkz.Mahir \u00c7ayan, Mahir Say\u0131n, Ferda Ko\u00e7, Do\u011fu Perin\u00e7ek) asl\u0131nda sosyalist Tro\u00e7ki ve Parvus\u2019a aittir ve bu ikili taraf\u0131ndan ilk \u00f6nce Rus Devriminin sorunlar\u0131 ve gelecek seyrine \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015f\u0131 olarak \u00f6nerilmi\u015ftir. Tro\u00e7ki\u2019nin Marx\u2019\u0131 yorumlayarak geli\u015ftirdi\u011fi E\u015fitsiz ve Bile\u015fik geli\u015fme g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc Rusya i\u00e7in \u00f6nerdi\u011fi \u201cs\u00fcrekli\/kesintisiz devrim\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn temelidir<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Daha sonralar\u0131, zaman i\u00e7inde Tro\u00e7ki s\u00fcrg\u00fcn y\u0131llar\u0131nda kesintisiz devrim teorisine ilaveler yapm\u0131\u015f, bu teoriyi daha rafine hale getirmi\u015f, bu teoriyi t\u00fcm \u00fclkeler i\u00e7in ge\u00e7erli evrensel bir teori d\u00fczeyine \u00e7\u0131karm\u0131\u015f, kendi d\u00fcnya devrimi teorisi ile birle\u015ftirmi\u015f ve Kesintisiz Devrim teorisi Tro\u00e7ki sosyalizmi ak\u0131m\u0131n\u0131n markalar\u0131ndan biri haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Mahir \u00c7ayan\u2019a gelince o da kesintisiz devrim kavram\u0131n\u0131 kullan\u0131r, onun bu teorinin kaynaklar\u0131 aras\u0131nda \u00c7in K\u00fclt\u00fcr Devrimi\u2019ni g\u00f6sterdi\u011fini biliyoruz. (Bkz. Kesintisiz Devrim – Eri\u015f Yay\u0131nlar\u0131.)<\/strong> Fakat T\u00fcrkiye\u2019de Mahir \u00c7ayan\u2019\u0131n bu teorisi \u00fczerine ara\u015ft\u0131rmalar zay\u0131f kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bizim g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz Mahir \u00c7ayan ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, T\u00fcrkiye\u2019deki sosyalist ak\u0131m i\u00e7indeki MDD-Sosyalist Devrim b\u00f6l\u00fcnmesini a\u015fan ve pratik-siyasi gerek\u00e7elerle birli\u011fi hedefleyen bir sentez olarak \u00f6nermi\u015f oldu\u011fudur. Bu iddiam\u0131z\u0131n daha g\u00fc\u00e7l\u00fc kan\u0131tlanmaya ihtiyac\u0131 bulunuyor. Mahir \u00c7ayan\u2018\u0131, bu g\u00f6r\u00fc\u015flerini derinle\u015ftiremeden devrim davas\u0131nda yitirdik. <\/p>\n\n\n\n

Do\u011fu Perin\u00e7ek\u2019in de Lenin\u2019e maletti\u011fi Kesintisiz Devrim teorisi savunusunu <\/strong>muhtemelen Proleterya Diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc Alt\u0131nda S\u00fcrekli Politik Devrimleri savunan \u00c7in K\u00fclt\u00fcr Devrimi\u2019nden (\u00c7KP ve Mao\u2019nun bir d\u00f6nem savundu\u011fu) esinlendi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. Fakat Kesintisiz Devrim <\/strong>teorisinin Lenin\u2019e ait oldu\u011funa dair hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kan\u0131t ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fcyor. Lenin, Rusya\u2019daki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00f6nderli\u011finde demokratik devrimi ve sosyalist devrimi tek bir s\u00fcrecin iki farkl\u0131 a\u015famas\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr, 1906\u2019da yazd\u0131\u011f\u0131 Alt\u0131 A\u015famal\u0131 Plan adl\u0131 yaz\u0131da \u015f\u00f6yle yazar:6. A\u015famada: “Be\u015finci d\u00f6nemde olu\u015fan ve kurulan ili\u015fkiler temelinde, yeni bir kriz ve yeni bir m\u00fccadele geli\u015fir, \u015fimdi proletarya sosyalist devrim davas\u0131 yolunda demokratik  kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in kavga vermektedir.<\/strong> Avrupa\u2019n\u0131n sosyalist proletaryas\u0131, Rusya proletaryas\u0131na yard\u0131ma gelmedi\u011fi takdirde, Rusya proletaryas\u0131n\u0131n, kendi ba\u015f\u0131na (desteksiz) bu m\u00fccadelesini zafere g\u00f6t\u00fcrmesi neredeyse umutsuzdur, yenilgisi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olacakt\u0131r. Aynen, 1849-50\u2019deki Almanya\u2019daki  devrimci parti ya da 1871\u2019deki Frans\u0131z proletaryas\u0131 gibi..<\/strong>“<\/p>\n\n\n\n

Daha sonra Lenin\u2019in Avrupa\u2019dan gelecek destek ile ilgili g\u00f6r\u00fc\u015fleri ad\u0131m ad\u0131m de\u011fi\u015fir ve derinle\u015fir. <\/p>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki bu teoriyi olu\u015ftururken temel olarak Marx\u2019\u0131n 1848 Avrupa devrimi ve Almanya devrimi ile yazd\u0131klar\u0131ndan esinlenmi\u015fti. Fakat Marx\u2019\u0131n bu erken d\u00f6nem g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc temelden g\u00f6zden ge\u00e7irdi\u011fini biliyoruz. Bu g\u00f6zden ge\u00e7irme temel olarak Marx\u2019\u0131n 1861\u2019de Grundrisse adl\u0131 eserinde toplumsal formasyon g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn olgunla\u015fmas\u0131 ve devrim sorununu toplumsal formasyon ve toplumun ekonomik formasyonu teorisi ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak ele almas\u0131d\u0131r. (Bkz. Kapital I.Cilt ilk Paragraf.) Engels de 1891 de 1850\u2019de savunduklar\u0131 bu \u201csol\u201d g\u00f6r\u00fc\u015flerin hatal\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a yazm\u0131\u015ft\u0131r. (Bkz. Kom\u00fcnist Manifesto \u00d6ns\u00f6z) Konuyu uzatmamak i\u00e7in Marx ve Engels\u2019in bu g\u00f6r\u00fc\u015flerine daha sonra yapt\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131k d\u00fczeltmelere girmiyoruz.<\/p>\n\n\n\n

Pierre Frank\u2019tan Makalenin Ba\u015f\u0131 (19 Temmuz 2010)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki\u2019nin geli\u015ftirdi\u011fi s\u00fcrekli devrim teorisi, lV. Enternasyonal\u2019in de\u011ferlendirmesi ile  devrimci Marksizmin \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zdaki en b\u00fcy\u00fck kazan\u0131m\u0131d\u0131r. Temel belgelerinin t\u00fcm\u00fcnde mevcut olup, program\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturur. S\u00fcrekli devrim teorisi, hen\u00fcz insanl\u0131\u011f\u0131n ezici \u00e7o\u011funlu\u011funu bar\u0131nd\u0131ran s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerde ya\u015fayanlar\u0131n, sosyalizme varmak i\u00e7in se\u00e7mek zorunda olduklar\u0131 stratejiyi ifade eder.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bu teorinin anlam\u0131 \u015fudur: 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda sosyalist toplumu in\u015fa edecek olan i\u015f\u00e7i devletlerini olu\u015fturmak, sadece ileri sanayi toplumlar\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131flar\u0131 i\u00e7in ge\u00e7erli bir hedefti. Ancak, Ekim Devrimi ile a\u00e7\u0131lan d\u00f6nemde bu hedef art\u0131k, mu\u011flak bir tabir olan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnya \u00fclkeleri ad\u0131yla an\u0131lan \u00fclkelerdeki en geni\u015f i\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fc emek\u00e7i kitleleri i\u00e7in de ge\u00e7erlilik kazand\u0131. Burjuva demokrasilerindeki tek kayg\u0131lar\u0131 oy ve se\u00e7im hesaplar\u0131 olan sosyal demokratlar\u0131n bu teoriyi s\u00fcrekli olarak es ge\u00e7melerine \u015fa\u015fmamak gerek. Ayn\u0131 \u015fekilde, i\u015f\u00e7i devletleri b\u00fcrokrasilerinin de s\u00fcrekli devrime kar\u015f\u0131 amans\u0131z bir m\u00fccadeleye girmi\u015f olmalar\u0131nda \u015fa\u015f\u0131lacak bir \u015fey yoktur. S\u00fcrekli devrim, sa\u011flanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan bir uluslararas\u0131 stat\u00fckoyu korumak amac\u0131yla geli\u015ftirdikleri \u201cbar\u0131\u015f i\u00e7inde bir arada ya\u015fama\u201d politikalar\u0131 ve \u201ctek \u00fclkede sosyalizm\u201d tezleriyle \u00e7eli\u015fmektedir.<\/p>\n\n\n\n

S\u00fcrekli devrim teorisi devrimci Marksizmin en b\u00fcy\u00fck kazan\u0131m\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011fu i\u00e7in de do\u011fu\u015fu olduk\u00e7a uzun ve sanc\u0131l\u0131 olmu\u015ftur. Burada bu s\u00fcreci hat\u0131rlatmakta yarar oldu\u011fu kan\u0131s\u0131nday\u0131z. Marx\u2019\u0131n anlad\u0131\u011f\u0131 \u015fekliyle s\u00fcrekli devrim, yani \u201cher t\u00fcrl\u00fc s\u0131n\u0131f hakimiyeti ile uzla\u015fmay\u0131 reddeden bir devrim\u2026\u201d(1), \u00f6nce feodal toplumdaki pre-kapitalist veya kapitalizm yanl\u0131s\u0131 g\u00fc\u00e7lerin ilk m\u00fccadeleleri ile u\u00e7 vermeye ba\u015flad\u0131. \u00d6rne\u011fin Almanya\u2019daki reform d\u00f6neminde, Thomas M\u00fcnzer y\u00f6netiminde Luther\u2019e kar\u015f\u0131 giri\u015filen k\u00f6yl\u00fc sava\u015flar\u0131nda.(2) Bu u\u00e7 vermeler 17. y\u00fczy\u0131ldaki \u0130ngiliz devriminin Levellers\u2019lar\u0131 ve Diggers\u2019lar\u0131 ile daha belirgin hale gelmeye ba\u015flad\u0131.(3) Ancak meselenin iyice a\u00e7\u0131kl\u0131k kazanmas\u0131, 18.y\u00fczy\u0131ldaki B\u00fcy\u00fck Frans\u0131z Devrimi\u2019ne rastlar. Sosyal e\u015fitsizli\u011fin her t\u00fcrl\u00fcs\u00fc tamamen yok edilinceye kadar devrimi s\u00fcreklile\u015ftirmek ve bu ama\u00e7la devrimci diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc olu\u015fturmak fikrini ilk ortaya atan Marat oldu. Bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7ersinde olu\u015fan baz\u0131 ak\u0131mlar, devrimi en radikal Jakoben fraksiyonlar\u0131n hedeflerinin dahi \u00f6tesine ta\u015f\u0131may\u0131 ama\u00e7l\u0131yorlard\u0131.(4) Babeuf ve E\u015fitler, bu hedefleri yeniden ele alarak daha a\u00e7\u0131k bir kimlik kazand\u0131rd\u0131lar.(5) Daha sonralar\u0131 yasa d\u0131\u015f\u0131 yollardan yay\u0131lan, \u00f6zellikle de illegal ko\u015fullarda Buanarotti taraf\u0131ndan savunulan bu g\u00f6r\u00fc\u015fler, l848\u2019de yeniden g\u00fc\u00e7 kazand\u0131. Marx da bunlar\u0131 tarihi de\u011ferlendirmelerine, sosyalizme do\u011fru ilerleyen insanl\u0131\u011f\u0131n yoluna katt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Marx ve 1848 Devrimleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

l848 Devrimleri s\u0131ras\u0131nda, s\u00fcrekli devrim konumlar\u0131n\u0131 ilk savunan Blanqui oldu. Buanarotti taraf\u0131ndan yeti\u015ftirilen Blanqui, l830 Devrimi s\u0131ras\u0131nda, her cinsten burjuvan\u0131n devrimi nas\u0131l kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 lehine yonttuklar\u0131n\u0131 kendi deneyimleriyle ya\u015fam\u0131\u015f, bu y\u00fczden de Fransa\u2019da ge\u00e7ici h\u00fck\u00fcmet kurulur kurulmaz s\u00fcrekli devrimden yana tav\u0131r alm\u0131\u015ft\u0131r. Blanqui\u2019nin d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde bug\u00fcn mu\u011flak olarak de\u011ferlendirebilece\u011fimiz bir s\u00fcr\u00fc nokta mevcuttur; ancak bu yaz\u0131n\u0131n amac\u0131 bunlar\u0131n incelenmesi de\u011fildir. \u00d6nemli olan, Blanqui\u2019nin k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva \u00f6nderlikten kaynaklanabilecek tehlikelerin \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde bilincinde olmas\u0131 ve devrimi sosyalizmin nihai zaferine dek s\u00fcrd\u00fcrmekte kararl\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Marx elbette Frans\u0131z Devrimi\u2019nin tarihinden bihaber de\u011fildi; nitekim Paris\u2019te ge\u00e7irdi\u011fi l843-44 y\u0131llar\u0131nda bu konuda incelemelerde bulunmu\u015ftu.(6) Ancak devrimin geli\u015fimi hakk\u0131nda \u00f6nceleri Blanqui\u2019ninkinden oldu\u00e7a farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flere sahip oldu\u011fu da bir ger\u00e7ek. Ne var ki, olaylar\u0131n ak\u0131\u015f\u0131 Marx\u2019\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelerini netle\u015ftirmeye ve stratejik ve taktik konumlar\u0131n\u0131 d\u00fczeltmeye sevk etti.<\/p>\n\n\n\n

Her ne kadar l848\u2019de hi\u00e7bir temaslar\u0131 olmad\u0131ysa da, Marx Frans\u0131z Blanqui\u2019nin devrim s\u0131ras\u0131ndaki tutumunu takdir ediyor ve l850\u2019de yazd\u0131\u011f\u0131 Fransa\u2019da S\u0131n\u0131f M\u00fccadelesi adl\u0131 eserinde, \u201cs\u00fcrekli devrim\u201d deyimini kullanarak Blanqui\u2019ye at\u0131fta bulunuyor:<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u2026proletarya giderek devrimci sosyalizmin etraf\u0131nda, burjuvazinin kendili\u011finden Blanqui\u2019nin ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi kom\u00fcnizmde birle\u015fiyor. Bu sosyalizmin i\u00e7eri\u011fi, devrimin s\u00fcreklili\u011finin ilan\u0131; genel anlam\u0131yla s\u0131n\u0131flar aras\u0131ndaki farl\u0131l\u0131klar\u0131n giderilebilmesi i\u00e7in zorunlu bir ge\u00e7i\u015f olarak proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc; bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131n dayana\u011f\u0131 olan t\u00fcm \u00fcretim ili\u015fkilerinin yok edilmesi; bu \u00fcretim ili\u015fkilerine denk d\u00fc\u015fen t\u00fcm sosyal ili\u015fkilerden kaynaklanan t\u00fcm fikirlerin alt\u00fcst edilmesidir.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Marx bir s\u00fcre sonra, Neue Reinische Zeitung\u2019da kom\u00fcnizmin yukardaki tan\u0131m\u0131n\u0131 yeniden ele ald\u0131 ve hatta l850\u2019de Marksistlerle Blanquistler ortakla\u015fa bir \u00f6rg\u00fct kurdular: Devrimci Kom\u00fcnistler Evrensel Derne\u011fi. K\u0131sa \u00f6m\u00fcrl\u00fc olan bu \u00f6rg\u00fct\u00fcn t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn birinci maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u00d6rg\u00fct\u00fcn hedefi t\u00fcm ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 s\u0131n\u0131flar\u0131 ala\u015fa\u011f\u0131 etmek; insano\u011flunun son birle\u015fim \u015fekli olan kom\u00fcnizm ger\u00e7ekle\u015finceye kadar, devrimin s\u00fcreklili\u011fini koruyarak bu ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 s\u0131n\u0131flar\u0131 proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn boyunduru\u011fu alt\u0131nda tutmak.\u201d(7)<\/p>\n\n\n\n

Mart l850\u2019de, Almanya\u2019da Kom\u00fcnist Ligas\u0131 yeniden olu\u015furken, Marx ve Engels bu kez daha a\u00e7\u0131k bir anlam kazand\u0131rd\u0131klar\u0131 \u201cs\u00fcrekli devrim\u201d deyimini Kom\u00fcnist Ligas\u0131na Hitap\u2019ta bir kez daha kulland\u0131lar. Kom\u00fcnist Manifesto\u2019da s\u00f6ylediklerini, yani Avrupa\u2019n\u0131n t\u00fcm\u00fcnde burjuva devriminin do\u011frudan do\u011fruya g\u00fcndemde oldu\u011funu, ancak bunun k\u0131sa s\u00fcreli bir a\u015fama olaca\u011f\u0131n\u0131, yerini s\u0131n\u0131fs\u0131z bir topluma varacak olan proleter devrimine b\u0131rakaca\u011f\u0131n\u0131 yineledikten sonra, s\u00fcrekli devrim kavram\u0131n\u0131 ekleyerek, burjuva devrimi s\u00fcrecindeki s\u0131n\u0131flar aras\u0131 ili\u015fkiler konusunda \u00e7ok \u00f6nemli bir tav\u0131r ald\u0131lar. Marx ve Engels\u2019e g\u00f6re, burjuvalara ve k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalara kar\u015f\u0131, \u00f6zellikle de 19.y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131ndaki bu devrimlerde genellikle \u00f6nc\u00fc rol\u00fc oynayan en ilericileri de dahil olmak \u00fczere k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva demokratlar\u0131na kar\u015f\u0131, emek\u00e7ilerin, bu devrimlerde bile, kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00f6rg\u00fctlerinde birle\u015fip kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z politikalar\u0131n\u0131 saptamalar\u0131 ve o d\u00f6nemde \u201cdemokrasi\u201d  genel ba\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda toplanan bu unsurlar\u0131 d\u00fc\u015fman bellemeleri gerekir. l3 temmuz l85l tarihinde Engels\u2019e yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektupta Marx \u015f\u00f6yle diyor: \u201cBu Hitap \u00f6z\u00fcnde, demokrasiye kar\u015f\u0131 bir sava\u015f plan\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi.\u201d Hitap sadece feodal toplumun art\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131 ortak m\u00fccadeleyi \u00f6ng\u00f6rmekle kalm\u0131yor, bunlara kar\u015f\u0131 sava\u015fan s\u0131n\u0131flar\u0131n ifadesi olan siyasi olu\u015fumlar aras\u0131ndaki ili\u015fkileri de ele al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Bu fikir belli belirsiz bir \u015fekilde de olsa Manifesto\u2019da yer alm\u0131yordu. Hitap bir a\u00e7\u0131dan da, \u00f6yle oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015f olmasa dahi, Marx ve Engels\u2019in, Almanya\u2019daki devrim s\u0131ras\u0131nda izledikleri takti\u011fin bir \u00f6zele\u015ftirisi say\u0131labilir. Devrim s\u0131ras\u0131nda Almanya\u2019ya d\u00f6nd\u00fcklerinde Marx ve Engels\u2019i K\u00f6ln demokratik \u00f6rg\u00fct\u00fcne kat\u0131lmaya s\u00fcr\u00fckleyen olas\u0131 nedenleri burada tart\u0131\u015facak de\u011filiz. Ancak kesin olan \u015fey, l850\u2019de, devrimin yeniden at\u0131l\u0131m yapaca\u011f\u0131na inand\u0131klar\u0131 ve bu nedenle de Kom\u00fcnist Ligas\u0131\u2019n\u0131 yeniden \u00f6rg\u00fctledikleri s\u0131rada Marx ve Engels\u2019in,  \u00f6rg\u00fct\u00fcn, partilerinin \u00fcyelerini, daha \u00f6nceki taktiklerini tekrarlamamak konusunda uyard\u0131klar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

l850\u2019den sonra Marx s\u00fcrekli devrim konusunu bir daha i\u015flemedi.(8) Ancak yine de, l6 nisan l856\u2019da Engels\u2019e yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektupta \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi\u011fini belirtmekte yarar var: \u201cAlmanya\u2019da her\u015fey, proleter devriminin, k\u00f6yl\u00fc sava\u015f\u0131n\u0131n bir t\u00fcr kopyas\u0131 ile desteklenmesine ba\u011fl\u0131. Bu ba\u015far\u0131labilirse i\u015fler yoluna girer.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Burada art\u0131k s\u00f6z konusu olan, proletaryan\u0131n burjuva devrimi s\u0131ras\u0131nda burjuvaziyle ili\u015fkileri de\u011fil, proleter devrimi s\u0131ras\u0131nda proletaryayla k\u00f6yl\u00fcl\u00fck aras\u0131ndaki ili\u015fkilerdir. Marx daha sonra bu a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 geli\u015ftirmi\u015f de\u011fil. Tro\u00e7ki, l905 devrimi s\u0131ras\u0131nda s\u00fcrekli devrim kavram\u0131n\u0131 yeniden ele alacakt\u0131r. Bunun ko\u015fullar\u0131n\u0131 incelemeden \u00f6nce, Marx\u2019\u0131n Rusya\u2019daki olas\u0131 bir devrimin sorunlar\u0131 hakk\u0131nda l880 y\u0131llar\u0131nda geli\u015ftirdi\u011fi baz\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceleri inceleyece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n

Marx ve 1880\u2019lerde Rus Devrimi Sorunu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Marx\u2019\u0131n \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonlar\u0131na do\u011fru \u00e7arl\u0131k Rusyas\u0131ndaki olas\u0131l\u0131klara ili\u015fkin olarak geli\u015ftirdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnceler \u201cs\u00fcrekli devrim\u201d ile do\u011frudan de\u011fil, ancak dolayl\u0131 yoldan ilintilidir. Daha do\u011frusu, Tro\u00e7ki\u2019nin ilerde \u201ce\u015fitsiz ve bile\u015fik geli\u015fim\u201d diye nitelendirece\u011fi kavramlara ili\u015fkindir. Marx ve Engels \u00e7arl\u0131k Rusyas\u0131n\u0131n ekonomik ve sosyal sorunlar\u0131 ile \u00e7ok yak\u0131ndan ilgiliydiler ve hatta bu konu \u00fczerine bir\u00e7ok yaz\u0131 yazd\u0131lar. Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde (Rus\u00e7a) yay\u0131nlanan, Rus devrimcileri ile yaz\u0131\u015fmalar\u0131, yakla\u015f\u0131k 300 sayfal\u0131k bir cilt olu\u015fturuyor. Marx\u2019\u0131n bu sorunlara ilgisi o kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fc ki, 50 ya\u015f\u0131nda Rus\u00e7a \u00f6\u011frenmeye ba\u015flad\u0131. D\u00fc\u015f\u00fcnceleri, d\u00f6neminin bir\u00e7ok Rus devrimcisini te\u015fvik etmi\u015f ve Kapital\u2019in Almanca d\u0131\u015f\u0131nda bir dildeki ilk \u00e7evirisi bu Rus devrimcileri taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f ve yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Pop\u00fclistlerden olu\u015fan bu grup, Marx\u2019tan, Birinci Enternasyonal nezdinde temsilciliklerini \u00fcstlenmesini talep etmi\u015ftir. l879\u2019da aralar\u0131nda bir b\u00f6l\u00fcnme olmu\u015f ve ba\u015f\u0131n\u0131 Plekhanov\u2019un \u00e7ekti\u011fi bir grup ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Plekhanov 3-4 y\u0131l sonra Marksist oldu\u011funu ilan etmi\u015f ve Rusya\u2019n\u0131n kapitalist geli\u015fme a\u015famas\u0131ndan ge\u00e7mesinin ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmu\u015ftur. Buna kar\u015f\u0131n, pop\u00fclist d\u00fc\u015f\u00fcnce, Rusya\u2019n\u0131n b\u00f6yle bir a\u015famadan ge\u00e7meden de sosyalizme varabilece\u011fini savunuyordu. Marx bu tart\u0131\u015fmada pop\u00fclistlerden yana tav\u0131r alm\u0131\u015ft\u0131r. Plekhanov taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan Kom\u00fcnist Manifesto\u2019nun Rus\u00e7a bask\u0131s\u0131na l882\u2019de yazd\u0131\u011f\u0131 \u00f6ns\u00f6zde Marx \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n\n\n\n

\u201cAncak Rusya\u2019da kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan olgu, h\u0131zla ye\u015feren kapitalist doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve yeni u\u00e7 vermeye ba\u015flayan toprakta \u00f6zel m\u00fclkiyetin yan\u0131 s\u0131ra, topra\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ortak m\u00fclkiyetinde olu\u015fudur. O halde soruyu \u015f\u00f6yle sormak gerekir: Eski \u00e7a\u011flardaki topra\u011f\u0131n ortak m\u00fclkiyetinin bir \u015fekli olan Rus obchina\u2019s\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde kemirilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, do\u011frudan do\u011fruya, kom\u00fcnist ortak m\u00fclkiyetin en \u00fcst a\u015famas\u0131na ge\u00e7ebilir mi? Yoksa tam tersine, \u00f6nce bat\u0131dakinin benzeri bir par\u00e7alanma s\u00fcrecinden ge\u00e7mek zorunda m\u0131? Bu soruya bug\u00fcn i\u00e7in verebilece\u011fimiz tek cevap \u015fudur: E\u011fer Rus devrimi, bat\u0131daki bir proleter devrimin habercisi olur ve b\u00f6ylece ikisi birbirini tamamlayabilirse, o zaman Rusya\u2019da topra\u011f\u0131n ortak m\u00fclkiyeti kom\u00fcnist bir geli\u015fmenin kalk\u0131\u015f noktas\u0131 olabilir.\u201d (21 Ocak 1882)<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 d\u00f6nemlerde -bu kez Frans\u0131zca yazan- Marx, Rus dergisi Otetchestwennie Zapiski\u2019ye (Vatan Y\u0131ll\u0131klar\u0131) Ekim 1877\u2019de yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektupla, Mart l881\u2019de Vera Zasuli\u00e7\u2019e yazd\u0131\u011f\u0131 di\u011fer bir mektup ve bu mektubun tasla\u011f\u0131nda, konu \u00fczerinde daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak duracakt\u0131r. Engels\u2019in, Zasuli\u00e7\u2019e, Rus dergisine yollanan mektubun bir kopyas\u0131n\u0131 iletmi\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, Mart l88l tarihli mektuptan haberdar olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bu mektup ve taslak, Zasuli\u00e7 ve Plekhanov grubu taraf\u0131ndan unutuldu\u011fu i\u00e7in, ancak \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir gecikmeyle, Lafargue ve Axelrod\u2019un ar\u015fivlerinde Riyazanov taraf\u0131ndan bulunabiliyor ve l920\u2019lerde yay\u0131nlan\u0131yor. Bu metinlerin \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcmlerinden birka\u00e7\u0131 \u015f\u00f6yle:<\/p>\n\n\n\n

\u201cHaketti\u011fi t\u00fcm derin sayg\u0131yla and\u0131\u011f\u0131m bu ki\u015fi b\u00fcy\u00fck bir Rus bilim adam\u0131 ve ele\u015ftirmenidir (\u00c7erni\u015fevski). Yazd\u0131\u011f\u0131 \u00fcst\u00fcn nitelikli makalelerde i\u015fledi\u011fi konu, Rusya\u2019n\u0131n, liberal ekonomistlerin isteklerine uygun bir bi\u00e7imde, k\u0131rsal kom\u00fcnleri y\u0131k\u0131p kapitalist sisteme ge\u00e7erek mi i\u015fe ba\u015flayaca\u011f\u0131; yoksa, tam tersine, kendi tarihi verilerini geli\u015ftirerek, kapitalizmin i\u015fkencelerinden ge\u00e7meden, meyvelerini toplamay\u0131 ba\u015far\u0131p ba\u015faramayaca\u011f\u0131d\u0131r. Yazar bu son \u015f\u0131kk\u0131n ge\u00e7erli oldu\u011fu kan\u0131s\u0131nda\u2026 Ben de bu konuda g\u00f6r\u00fc\u015flerini payla\u015f\u0131yorum\u2026<\/p>\n\n\n\n

\u00c7a\u011fda\u015f Rusya\u2019n\u0131n ekonomik geli\u015fimini adam ak\u0131ll\u0131 inceleyebilmek i\u00e7in Rus\u00e7a \u00f6\u011frendim ve y\u0131llarca konuyla ilgili resmi ve gayr\u0131 resmi yay\u0131nlar\u0131 izledim. Vard\u0131\u011f\u0131m sonu\u00e7 \u015fu: e\u011fer Rusya, l86l\u2019den bu yana ilerledi\u011fi yolda geli\u015fmeye devam ederse, tarihin bug\u00fcne dek bir halka bah\u015fetti\u011fi en b\u00fcy\u00fck olana\u011f\u0131 tepip, kapitalist rejimin t\u00fcm ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz ser\u00fcvenlerine katlanmak zorunda kalacakt\u0131r\u2026<\/p>\n\n\n\n

Rusya e\u011fer Bat\u0131 Avrupa devletleri gibi kapitalist bir \u00fclke olacaksa -ki son y\u0131llarda bu y\u00f6nde epey \u00e7aba sarfetti- bu ancak \u00f6nceden, k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir kesimini proleterle\u015ftirme pahas\u0131na olabilir. Bundan sonra bir kez kapitalist rejimin kuca\u011f\u0131na oturdu mu da, di\u011fer g\u00fcnahk\u00e2r halklar gibi kapitalizmin ac\u0131mas\u0131z yasalar\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacakt\u0131r.\u201d (Ottetshestwennie Zapitski\u2019ye mektup, Ekim l877)<\/p>\n\n\n\n

\u201cSonu\u00e7 olarak, bu hareketin (kapitalist \u00fcretimin geli\u015fiminin) \u2018tarihi a\u00e7\u0131dan ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131\u2019 a\u00e7\u0131k\u00e7a Bat\u0131 Avrupa \u00fclkeleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r\u2026 Yani bu bat\u0131l\u0131 geli\u015fimde s\u00f6z konusu olan, bir \u00f6zel m\u00fclkiyet bi\u00e7iminin di\u011fer bir \u00f6zel m\u00fclkiyet bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Rus k\u00f6yl\u00fcleri \u00f6rne\u011finde ise, tam tersine, ortak m\u00fclkiyetlerinin \u00f6zel m\u00fclkiyete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi s\u00f6z konusu olabilir. Bu bak\u0131mdan, Kapital\u2019de geli\u015ftirilen analiz, k\u0131rsal kom\u00fcn\u00fcn canl\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ne olumlu ne de olumsuz bir neden getirmemekte. Ancak \u00f6zg\u00fcn kaynaklardan toplad\u0131\u011f\u0131m malzemelerle yapt\u0131\u011f\u0131m \u00f6zel inceleme sonunda, bu kom\u00fcn\u00fcn Rusya\u2019daki sosyal yenilenmenin dayana\u011f\u0131 olabilece\u011fine ikna oldum. Ne var ki, bu nitelikte bir i\u015flev g\u00f6rebilmesi i\u00e7in, \u00f6nce ona her y\u00f6nden sald\u0131ran zararl\u0131 etkilerin bertaraf edilmesi sonra da kendili\u011finden geli\u015fimin t\u00fcm ola\u011fan \u015fartlar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 gerekir.\u201d (Vera Zasuli\u00e7\u2019e mektup, 8 Mart 1881)<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u2026\u00e7\u00fcnk\u00fc Rusya\u2019da, ola\u011fan\u00fcst\u00fc ko\u015fullar\u0131n biraraya gelmesiyle, h\u00e2l\u00e2 ulusal \u00f6l\u00e7ekte yerle\u015fik olan k\u0131rsal kom\u00fcn, ilkel \u00f6zelliklerinden giderek s\u0131yr\u0131l\u0131p, do\u011frudan do\u011fruya ulusal \u00e7apta kollektif \u00fcretimin \u00f6gesi olarak geli\u015febilir. \u0130\u015fte zaten bu y\u00fczden, yani kapitalist \u00fcretimle \u00e7a\u011fda\u015f olman\u0131n verdi\u011fi \u00f6zellikle, kapitalizmin (korkun\u00e7) i\u011fren\u00e7 merhalelerinden ge\u00e7meden, onun olumlu y\u00f6nlerini \u00f6z\u00fcmseyebilir. Rusya modern d\u00fcnyadan tecrit edilmi\u015f bir \u015fekilde ya\u015fam\u0131yor; Do\u011fu Hindistan gibi, yabanc\u0131 bir fatihin av\u0131 durumunda da de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n

E\u011fer Rusya\u2019daki kapitalizmin merakl\u0131lar\u0131 bu t\u00fcr bir geli\u015fimin teorik olarak m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ederlerse, onlara \u015fu soruyu sorar\u0131m: Makineleri, buharl\u0131 gemileri, demir yollar\u0131n\u0131 kullanabilen Rusya\u2019da mekanik sanayii, Bat\u0131\u2019daki gibi uzun bir kulu\u00e7ka d\u00f6neminden ge\u00e7mek zorunda m\u0131 kald\u0131 sanki? Peki, a\u00e7\u0131klas\u0131nlar bakal\u0131m, nas\u0131l oldu da, olu\u015fumu Bat\u0131\u2019da y\u00fczy\u0131llar alan de\u011fi\u015fim mekanizmalar\u0131n\u0131 (bankalar, kredi \u015firketleri vs) g\u00f6z a\u00e7\u0131p kapay\u0131ncaya kadar \u00fclkelerine sokabildiler?\u201d (Vera Zasuli\u00e7\u2019e mektubun birinci tasla\u011f\u0131)<\/p>\n\n\n\n

Marx\u2019\u0131n \u015fu birka\u00e7 c\u00fcmlesini aktarmakla yetindi\u011fimiz metinleri, ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde incelemeye de\u011fer. Bu metinlerin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 olgu, Marx\u2019\u0131n, kendi d\u00f6neminde, hen\u00fcz ekonomik olarak geri bir toplumu, kapitalizm a\u015famas\u0131ndan ge\u00e7meden, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar ak\u0131lc\u0131 bir bi\u00e7imde sosyalizme ula\u015ft\u0131racak y\u00f6ntemleri nas\u0131l tasarlad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Burada \u00f6nemli olan bu y\u00f6ntemlerin kendileri de\u011fil, Marx\u2019\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imidir. Ancak burada inceledi\u011fimiz konu a\u00e7\u0131s\u0131ndan, bu metinlerin \u015fu d\u00fc\u015f\u00fcnceleri a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kartt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemekle yetinebiliriz:<\/p>\n\n\n\n

a) Kom\u00fcnist Manifesto\u2019da a\u00e7\u0131klanan, toplumun geli\u015fimi ile ilgili \u201c\u015fema\u201d (feodalizm-kapitalizm-sosyalizm), Marx a\u00e7\u0131s\u0131ndan sadece Avrupa, \u00f6zellikle de Bat\u0131 ve Orta Avrupa i\u00e7in ge\u00e7erlidir; ba\u015fka yerlere, \u00f6rne\u011fin Rusya\u2019ya, mekanik bir bi\u00e7imde uygulanamaz ve uygulanmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

b) \u00d6zel m\u00fclkiyetle hen\u00fcz kar\u015f\u0131la\u015fmam\u0131\u015f olan Rusya, \u201ck\u0131rsal kom\u00fcn\u201de dayanarak, kapitalist \u00fcretim bi\u00e7imini atlay\u0131p sosyalist topluma ge\u00e7ebilir. Bunu yapabilirse \u201cb\u00fcy\u00fck bir tarihi f\u0131rsat\u201d yakalam\u0131\u015f olur, \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00f6ylece kapitalizmin do\u011furdu\u011fu belalar\u0131 tan\u0131maktan kurtulmu\u015f olur.<\/p>\n\n\n\n

c) Bat\u0131da, sosyalist toplumun yolunu a\u00e7an bir proleter devrimle denk d\u00fc\u015fmesi sayesinde, bir \u201cd\u0131\u015f yard\u0131m\u201d ile, kapitalizmin \u201columlu kazan\u0131mlar\u0131n\u0131\u201d kullanarak bunu ger\u00e7ekle\u015ftirebilir.<\/p>\n\n\n\n

Bu metinlerde ortaya \u00e7\u0131kan, Marx\u2019\u0131n tarih konusunda her hangi bir donuk, mekanik g\u00f6r\u00fc\u015ften ka\u00e7\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve ilk bak\u0131\u015fta acaip ka\u00e7abilecek birle\u015fimleri, geri toplumlar\u0131n bir anda, daha ileri toplumlar\u0131n \u00e7ok uzun s\u00fcrelerde ancak olu\u015fturabildikleri elemanlar\u0131 \u00f6z\u00fcmseyebilmesini \u00f6ng\u00f6rebildi\u011fidir. Asl\u0131nda bu, Tro\u00e7ki\u2019nin Rus Devrim Tarihi adl\u0131 eserinde \u201ce\u015fitsiz ve bile\u015fik geli\u015fim\u201d olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 olgudur. (9) Marx\u2019\u0131n bu metinleri, \u00f6zellikle, daha o zamanlar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde devrimci olanaklar ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131na inand\u0131\u011f\u0131 Rusya\u2019yla ilgilidir; ancak bu t\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnceleri yabanc\u0131 i\u015fgal alt\u0131ndaki s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkeler i\u00e7in yazmaktan da kesinlikle ka\u00e7\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu metinleri yazd\u0131ktan birka\u00e7 y\u0131l sonra \u00f6len Marx, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna dek bu konumlar\u0131 savundu. \u00d6l\u00fcm\u00fcnden sonra da Engels, daha birka\u00e7 y\u0131l ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fleri savunmaya devam etti. Plekhanov ve grubu ise daha l877\u2019de Rusya\u2019da kapitalizmin geli\u015fimini ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak g\u00f6r\u00fcyordu. l890\u2019larda, yani \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna do\u011fru, Engels, Rusya\u2019da kapitalizmin geli\u015fiminin Plekhanov\u2019u hakl\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul ederek, Plekhanov\u2019un g\u00f6r\u00fc\u015flerini benimsedi.<\/p>\n\n\n\n

Ne var ki Plekhanov, Kom\u00fcnist Manifesto\u2019ya ve genel olarak Marksizme olduk\u00e7a mekanist bir yorum katt\u0131. \u015e\u00f6yle ki, Marx\u2019\u0131n yukardaki sat\u0131rlarda alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fi olanaklar\u0131, yani \u00f6z\u00fcmsemelerle belirli a\u015famalar\u0131 atlama konusunu es ge\u00e7en Plekhanov en geri \u00fclkelerin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir bi\u00e7imde en ileri \u00fclkelerin ge\u00e7tikleri a\u015famalar\u0131n t\u0131pat\u0131p ayn\u0131s\u0131 veya benzerinden ge\u00e7mek zorunda olduklar\u0131n\u0131 iddia etti.<\/p>\n\n\n\n

S\u00fcrekli Devrim Teorisi ve 1905 ile 1917 Rus Devrimleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rus Sosyal Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019nin l903\u2019te Londra\u2019da yap\u0131lan II. Kongresi\u2019nde gelecekteki Rus Devriminin niteli\u011fi konusunda herhangi bir temel g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 belirmedi: Devrim, bir burjuva devrimi olacakt\u0131. Delegelerin \u00f6ng\u00f6rd\u00fckleri, devrimin bir burjuva demokratik cumhuriyetini ve bir kurucu meclisi do\u011furaca\u011f\u0131 ve emek\u00e7ilerin de bu s\u0131n\u0131rlar i\u00e7erisinde kendi haklar\u0131 ve gelecekteki sosyalist toplum i\u00e7in m\u00fccadele verecekleri yolunda idi. Lenin de, Tro\u00e7ki de Kongre\u2019nin bu tutumuna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmad\u0131. Ancak, \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre sonra, politik faaliyetlerinde Lenin\u2019in k\u00f6yl\u00fc sorununun devrimdeki yeri \u00fczerinde durmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 dikkati \u00e7ekerken; Tro\u00e7ki de Rus liberal burjuvazisinin \u00f6dlekli\u011fini vurgulayarak, kendi \u00fclkelerindeki devrimler s\u0131ras\u0131nda Frans\u0131z ve \u0130ngiliz burjuvazilerinin tavr\u0131yla Rus burjuvazisinin tavr\u0131n\u0131 k\u0131yaslar. Lenin ve Tro\u00e7ki\u2019nin bu g\u00f6r\u00fc\u015fleri onlar\u0131 iki y\u0131l sonra varacaklar\u0131 sonu\u00e7lara haz\u0131rlar nitelikteydi<\/p>\n\n\n\n

1905 Devrimi s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda bu konuda yeni g\u00f6r\u00fc\u015fler olu\u015fmaya ba\u015flar. Plekhanov ve Men\u015fevikler eski tutumlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlard\u0131; yani -hedeflerinin niteli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan burjuva demokratik olan- Rus devrimi, burjuva partilerince y\u00f6netilen bir burjuva cumhuriyetine varacak ve bu burjuva\/demokratik cumhuriyeti i\u00e7erisinde, i\u015f\u00e7i partisinin kendi i\u00e7in \u00f6ng\u00f6rece\u011fi hedef, iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmeyi veya devrimci bir h\u00fck\u00fcmete kat\u0131lmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmezden \u00f6nce, i\u015f\u00e7ilerin konumlar\u0131n\u0131 ve kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 savunmakla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalacakt\u0131r. Rusya, \u0130ngiltere ve Fransa\u2019n\u0131n izinden giderek, uzun bir burjuva demokrasisi d\u00f6nemi ya\u015fayacakt\u0131r. Plekhanov ve Men\u015fevikler l9l7\u2019de de h\u00e2l\u00e2 bu g\u00f6r\u00fc\u015fteydiler.<\/p>\n\n\n\n

Lenin ve Tro\u00e7ki ise tam tersine, devrimin ilk hedeflerinin burjuva\/demokratik niteli\u011fini unutmaks\u0131z\u0131n, ba\u015fka \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n da m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Her ikisi de burjuvazinin devrimdeki \u00f6nc\u00fc rol\u00fcn\u00fc ve gelece\u011fini ink\u00e2r ediyordu. Lenin\u2019in \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc olas\u0131l\u0131k bir \u201ci\u015f\u00e7i-k\u00f6yl\u00fc demokratik diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc\u201d idi. Tro\u00e7ki\u2019ye g\u00f6re s\u00f6z konusu olan ise \u201ck\u00f6yl\u00fcl\u00fck taraf\u0131ndan desteklenen bir i\u015f\u00e7i k\u00fck\u00fcmeti\u201d idi. Bu h\u00fck\u00fcmet devrimin s\u00fcrekli devrime d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcp geli\u015ftirilmesi sorunuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacak ve devrim, uluslararas\u0131 sosyalist devrimin bir par\u00e7as\u0131 olacakt\u0131. Tro\u00e7ki\u2019nin Rus Devriminin \u00dc\u00e7 Anlay\u0131\u015f\u0131 adl\u0131 denemesinde (10) d\u00f6nemin tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir incelemesini bulmak m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n

TRO\u00c7K\u0130\u2019N\u0130N S\u00dcREKL\u0130 DEVR\u0130M TEOR\u0130S\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Burada inceleyece\u011fimiz, Tro\u00e7ki\u2019nin s\u00fcrekli devrim teorisi ve geli\u015fimidir. \u00d6ncelikle belirtmemiz gerekir ki, Tro\u00e7ki bu teoriyi \u015fimdiye kadar inceledi\u011fimiz noktalardan kalk\u0131narak in\u015fa etmi\u015f de\u011fildir. Bu teori Tro\u00e7ki a\u00e7\u0131s\u0131ndan soyut bir \u00e7\u0131karsama, Marx\u2019\u0131n t\u00fcmcelerinden kalk\u0131nan soyut bir birle\u015fim de\u011fil, ya\u015fanan devrimin incelenmesinin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr; \u00f6zellikle de devrim esnas\u0131nda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n rol\u00fc ve a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, buna kar\u015f\u0131n burjuvazinin zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 ve izledi\u011fi politika a\u00e7\u0131s\u0131ndan. Ayr\u0131ca yine eklememiz gereken bir nokta da, Lenin\u2019in de, Tro\u00e7ki\u2019nin de vard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n l905 Rus Devrimi\u2019nin deneylerine dayan\u0131yor olmas\u0131d\u0131r. Ancak ne Lenin, ne Tro\u00e7ki bu sonu\u00e7lar\u0131 genelle\u015ftirip ba\u015fka \u00fclkeler i\u00e7in de ge\u00e7erli k\u0131lmaya yeltendi. l917 Devrimine kadar ikisi de kendi vard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lardan vazge\u00e7medi. Bu arada, \u00c7in\u2019de, \u0130ran\u2019da, T\u00fcrkiye\u2019de ve Meksika\u2019da burjuva devrimleri ger\u00e7ekle\u015fti. Bu konuda elimizde Tro\u00e7ki taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nm\u0131\u015f herhangi bir metin mevcut de\u011fil. Lenin ise, Sun-Yat-Sen\u2019in \u201csosyalist\u201d nutuklar\u0131n\u0131n \u00fctopyadan \u00f6teye gitmedi\u011fini savunuyor ve \u00c7in burjuvazisinin 17. ve 18. y\u00fczy\u0131llardaki devrimci burjuva atalar\u0131na lay\u0131k oldu\u011funu, \u00c7in\u2019in \u00f6n\u00fcnde de b\u00fcy\u00fck bir kapitalist gelecek oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyordu.(11)<\/p>\n\n\n\n

1917\u2019de Lenin, Nisan Tezleri\u2019nde art\u0131k \u201cdemokratik diktat\u00f6rl\u00fck\u201d\u00fcn s\u00f6z\u00fcn\u00fc etmiyor, devrim i\u00e7in iktidar\u0131n sovyetlere ge\u00e7mesi hedefini \u00f6ne s\u00fcrerek de facto (fiilen) Tro\u00e7ki\u2019nin s\u00fcrekli devriminin \u00e7er\u00e7evesine kat\u0131l\u0131yordu. Bu, t\u00fcm d\u00fcr\u00fcst tarih\u00e7ilerin, okumas\u0131n\u0131 bilenlerin ve fraksiyoner politik \u00f6nyarg\u0131larla hareket etmeyenlerin kabul ettikleri bir ger\u00e7ek. Ekim devriminin zaferi, Tro\u00e7ki\u2019nin 1905 Devrimi sonras\u0131nda geli\u015ftirdi\u011fi tahminin parlak bir bi\u00e7imde do\u011frulanmas\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 zamanda da, \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131 i\u00e7in ve sadece onun i\u00e7in ifade edildi\u011fi \u015fekliyle, s\u00fcrekli devrim teorisinin do\u011frulu\u011funun bir kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

1917\u2019de ve sonraki ilk y\u0131llarda hi\u00e7 kimse, hatta ne Lenin ne de Tro\u00e7ki, bu konudaki ge\u00e7mi\u015f teorik ayr\u0131l\u0131klarla ilgilendi; devrim i\u00e7in \u00f6l\u00fcm kal\u0131m sorunu ba\u015fka meselelerden tabii ki \u00f6nceli\u011fe sahipti. B\u00f6ylece devrimden \u00f6nce Lenin\u2019in pe\u015finden gitmi\u015f olan ve bir k\u0131sm\u0131 Nisan Tezleri konusunda karars\u0131z olan bir\u00e7ok eski Bol\u015fevik herhangi bir \u00f6zele\u015ftiride bulunmadan eski g\u00f6r\u00fc\u015flerini muhafaza etti. Bu da ancak birka\u00e7 y\u0131l sonra, devrimin yozla\u015fma s\u00fcrecinde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Lenin\u2019in Kurdu\u011fu Kom\u00fcnist Enternasyonal ve S\u00f6m\u00fcrge Devrimleri<\/p>\n\n\n\n

\u00c7arl\u0131k rejimi taraf\u0131ndan ezilen veya Rusya\u2019ya kom\u015fu olup devrimin ayakland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 milliyetler sorunu devrimin ilk y\u0131llar\u0131nda g\u00fcndeme gelen bir ba\u015fka zorlu mesele idi. Dolay\u0131s\u0131yla ulusal sorun ve s\u00f6m\u00fcrgeler konusunda Kom\u00fcnist Enternasyonal\u2019in (KE) \u00f6zellikle ikinci, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ve be\u015finci kongreleri tav\u0131r belirlemek zorunda kald\u0131. Bunlar\u0131 inceledi\u011fimizde \u015funlar\u0131 g\u00f6rebiliriz:<\/p>\n\n\n\n

1) Kom\u00fcnist Enternasyonal uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin hakk\u0131n\u0131 -ayr\u0131lma hakk\u0131 dahil- kabul ediyor. Bu konu, d\u00f6nemin devrimci Marksistleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan dahi, kesin olarak kabul edilen bir nokta de\u011fildi. Lenin\u2019e, \u00f6zetle bu hak sadece burjuvaziye yarayacakt\u0131r diyen Rosa Luxemburg\u2019un bu konudaki ele\u015ftirilerini hat\u0131rlatmak yeterli. Devrim \u00f6ncesinde Lenin \u00f6nderli\u011findeki Rusya Sosyal Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019de bu sorun tamamen es ge\u00e7ilmi\u015fti. Mesela Plekhanov, bir Ukranya ulusal sorununun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 dahi ink\u00e2r ediyordu.(12)<\/p>\n\n\n\n

2) Uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i hareketi tarihinde ilk defa Kom\u00fcnist Enternasyonal, emperyalizme kar\u015f\u0131 sava\u015fan s\u00f6m\u00fcrge halklar\u0131n\u0131n ve uluslar\u0131n\u0131n sosyalist devrimin m\u00fcttefi\u011fi olduklar\u0131n\u0131 veya olabileceklerini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. 1914 \u00f6ncesinde II. Enternasyonal\u2019de baz\u0131 partiler s\u00f6m\u00fcrge sava\u015f\u0131 seferlerine \u015fiddetle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f, ne var ki bu mutlaka s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe kar\u015f\u0131 bir tepki anlam\u0131na gelmemi\u015ftir; hatta s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin hararetli savunucular\u0131 da mevcut idi. Kom\u00fcnist Enternasyonale kat\u0131lan eski sosyalist kadrolar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge halklar\u0131na kar\u015f\u0131 cehaletlerinden ya da \u00f6nyarg\u0131lar\u0131ndan kurtarmak kolay i\u015f de\u011fildi. (II. Kongre\u2019de \u0130talyan Serrati\u2019nin tutumu ve IV. Kongrede Frans\u0131z partisinin Sidibel-Abbes seksiyonunun tavr\u0131na bak\u0131n\u0131z.)<\/p>\n\n\n\n

3) Kom\u00fcnist Enternasyonal, s\u00f6m\u00fcrgelerdeki kom\u00fcnist partilerin bu \u00fclkelerde sava\u015fan di\u011fer antiemperyalist g\u00fc\u00e7lerle ittifaklar kurmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor, ancak kesin olarak ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 korumalar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde tav\u0131r al\u0131yor. Ancak uygulamada bu nokta tart\u0131\u015fma konusu oluyor. Nitekim II. Kongre\u2019de, Endonezya\u2019da kahramanca \u00e7arp\u0131\u015fan Hollandal\u0131 Sneevliet -Maring Sareket- \u0130slam\u2019\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131 sorusunu g\u00fcndeme getirirken, IV. ve V. Kongre\u2019de, \u00c7inli delege Komintang hakk\u0131nda olduk\u00e7a mu\u011flak tabirler kullan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

4) Kom\u00fcnist Enternasyonal baz\u0131 \u00fclkelerin kapitalist a\u015famadan ge\u00e7meden de sovyetik cumhuriyetlere d\u00f6n\u00fc\u015febileceklerini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyordu. Ancak bu tutumun bir yandan d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda sosyalist devrimin k\u0131sa s\u00fcrede zafere ula\u015fmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u00f6te yandan, bu olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n, \u00f6zellikle \u00c7arl\u0131k \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun eski topraklar\u0131yla ilgili olmas\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Kesin olarak KE\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcncesinin, o d\u00f6nem \u00e7o\u011fu hen\u00fcz ke\u015ffedilmemi\u015f olan, Marx\u2019\u0131n yukarda s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz metinlerinden kaynaklanmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kom\u00fcnist Enternasyonal\u2019in bu konudaki katk\u0131lar\u0131n\u0131n son derece \u00f6nemli oldu\u011fu ku\u015fkusuz, ancak s\u00fcrekli devrimin s\u00f6z\u00fc ge\u00e7medi\u011fi de bir ger\u00e7ek. Ayr\u0131ca bu katk\u0131lar, m\u00fcttefik olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen milliyet\u00e7i devrimci g\u00fc\u00e7lerin s\u0131n\u0131fsal i\u00e7eri\u011fi konusunda da bir dizi kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7ermekteydi. \u00d6te yandan, bu uluslardan gelen militanlar\u0131n \u00e7o\u011funun Bol\u015feviklerin anlad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcrden bir sosyalizm konusunda pek net fikirlere sahip olmad\u0131klar\u0131 da bir ger\u00e7ek. Bir k\u0131sm\u0131 (\u0130ran\u2019da Sultanzade, Tatar Galiayev) Bol\u015fevizme gelmi\u015fti. Baz\u0131lar\u0131 ise, \u00f6rne\u011fin \u00c7inli Sun-Yat-Sen, sosyalist olduklar\u0131n\u0131 ilan ediyorlard\u0131, oysa bug\u00fcn onlar\u0131n \u201csosyalizminin\u201d ne menem bir\u015fey oldu\u011fu \u00e7ok iyi bilinmekte.<\/p>\n\n\n\n

Dahas\u0131, sosyalist cumhuriyetlerden s\u00f6zedildi\u011fi baz\u0131 yerlerde dahi (II. Kongre) herhalde kafalar kar\u0131\u015f\u0131kt\u0131: K\u00f6yl\u00fcl\u00fckten destek alan proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc kavram\u0131 a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde konulmam\u0131\u015ft\u0131; bu nedenle de herhalde bir\u00e7ok eski Bol\u015fevi\u011fin kafas\u0131nda \u201cdemokratik diktat\u00f6rl\u00fck\u201d gibi bir ara form\u00fcl olana\u011f\u0131 mevcuttu.<\/p>\n\n\n\n

Metinlerin d\u0131\u015f\u0131nda bir de uygulamaya bakmak gerek. S\u00f6m\u00fcrge alan\u0131nda KE\u2019in yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsemeden, ele\u015ftirel g\u00f6zle incelemekte yarar var. II. Kongre\u2019den sonra bir de \u201cBak\u00fc Kongresi\u201d topland\u0131. Bu toplant\u0131 do\u011fu halklar\u0131n\u0131 emperyalizme kar\u015f\u0131 sava\u015fa \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131, \u00f6zellikle de bu u\u00e7suz bucaks\u0131z imparatorluk \u00fczerinde h\u00fck\u00fcm s\u00fcren \u0130ngiliz emperyalizmine kar\u015f\u0131. Bu bir cihad \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131yd\u0131; s\u00f6zkonusu \u00fclkelerdeki en gerici g\u00fc\u00e7ler te\u015fhir ediliyordu. Ancak belli ba\u015fl\u0131 nutuklarda \u2013 KE ba\u015fkan\u0131 olarak onun ad\u0131na konu\u015fan Zinoviev\u2019inki de dahil- ne proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, ne de tabii s\u00fcrekli devrimin ad\u0131 dahi ge\u00e7ti.<\/p>\n\n\n\n

KE\u2019nin V. Kongre\u2019sinde, \u00c7inli delege, \u00c7in KP\u2019sinin Komintanga girmesinden yana tav\u0131r al\u0131rken T\u00fcrk delegesi Faruk, T\u00fcrk kom\u00fcnistlerinin Kemal Atat\u00fcrk\u2019le olan talihsiz deneylerini hat\u0131rlatarak ona kar\u015f\u0131 m\u00fccadele sorununu g\u00fcndeme getiriyordu.(*) KE y\u00f6netimi birincisini desteklerken, ikincisini ha\u015flad\u0131. T\u00fcrk deneyi hakk\u0131nda, ilerde s\u00f6z\u00fcn\u00fc edece\u011fim Zinoviev\u2019in Nisan 1927 tarihli tezlerindeki bir at\u0131f d\u0131\u015f\u0131nda bir belge bulamad\u0131m. Kan\u0131mca, o tarihlerde olup bitenlerden \u00e7\u0131karabildiklerime dayanarak, Mustafa Kemal\u2019i emperyalizme ve Yunanl\u0131 u\u015faklar\u0131na kar\u015f\u0131 verdi\u011fi sava\u015fta desteklemek her ne kadar do\u011fru idiyse de, buna kar\u015f\u0131n T\u00fcrk devrimi meselesini s\u00fcrekli devrim kapsam\u0131nda ele almamak hatal\u0131yd\u0131. Buharin\u2019le Stalin\u2019in \u00c7in devrimi s\u0131ras\u0131nda izledikleri politika, Mustafa Kemal konusunda izlenenden pek farkl\u0131 olmad\u0131. Ancak bir\u00e7ok T\u00fcrk kom\u00fcnisti bu y\u0131llarda katledildiyse de, facian\u0131n boyutlar\u0131 \u00c7in\u2019e k\u0131yasla \u00e7ok daha s\u0131n\u0131rl\u0131 g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. \u0130lerde s\u00f6z\u00fcn\u00fc edece\u011fimiz Zinoviev\u2019in yapt\u0131\u011f\u0131 at\u0131f d\u0131\u015f\u0131nda, bu deneyden herhangi bir ders al\u0131nm\u0131\u015fa benzemiyor. KE\u2019in ve SBKP y\u00f6netiminin -Lenin ve Tro\u00e7ki dahil- o s\u0131ralarda daha \u00e7ok Bat\u0131\u2019daki sosyalist devrimin sorunlar\u0131yla \u00f6ncelikle ilgilenmi\u015f olmalar\u0131 kuvvetle muhtemel. Do\u011fu\u2019daki m\u00fccadelelerin gelecekteki g\u00fc\u00e7l\u00fc geli\u015fimini hissetmi\u015flerdi ancak \u015fimdilik bu geli\u015fmeler \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Rusya\u2019daki Sol Muhalefet Platformu ve 1925-1927 \u00c7in Devrimi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1925-1927 \u0130kinci \u00c7in Devrimi (Kuzey Seferi Sava\u015f\u0131 Birinci devrimci \u0130\u00e7 Sava\u015f Kastediliyor)  ile s\u00f6m\u00fcrge devrimi sorunu gittik\u00e7e \u00f6nem kazanmaya ba\u015flad\u0131. Rusya\u2019daki Sol Birle\u015fik Muhalefet\u2019in Buharin-Stalin y\u00f6netimine y\u00f6neltti\u011fi ele\u015ftirilerin \u00fczerinde fazlaca durmaya gerek yok. Ele\u015ftirilen noktalar: \u00c7KP\u2019nin Komintang\u2019a dahil olmas\u0131 ve ister \u00c7an Kay \u015eek, ister Wan Ton-Wei\u2019ninki olsun, Komintang\u2019\u0131n politikalar\u0131na boyun e\u011fmesi; i\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fc hareketlerinin frenlenmesi; devrimin y\u00fckseldi\u011fi d\u00f6nemde kitleleri sovyetler olu\u015fturmaya \u00e7a\u011f\u0131rmay\u0131 reddetmek, buna kar\u015f\u0131n yenilgi d\u00f6neminde Kanton kenti maceras\u0131na giri\u015fmek.<\/p>\n\n\n\n

Ne var ki bu ele\u015ftiriler \u00e7ok ge\u00e7 bir tarihte yap\u0131lm\u0131\u015f olduklar\u0131 i\u00e7in, daha \u00f6ncesini de incelemekte yarar var. Joffe ve Sun Yat Sen\u2019in ortakla\u015fa imzalad\u0131klar\u0131 ve b\u00fcy\u00fck devrimci y\u00fckseli\u015f d\u00f6neminden \u00f6nceye rastlayan, diplomatik nitelikte de olsa olduk\u00e7a a\u00e7\u0131k bir a\u00e7\u0131klama mevcut. Bu a\u00e7\u0131klamada \u00c7in i\u00e7in sovyet tipi bir iktidar\u0131n s\u00f6zkonusu olamayaca\u011f\u0131 belirtiliyordu. \u0130\u015fin ba\u015f\u0131nda \u00c7KP\u2019nin hedefi sadece burjuva demokratik cumhuriyet ile s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131. 1924\u2019te Komintang\u2019a dahil oldu. Tro\u00e7ki\u2019nin \u00c7in\u2019e ili\u015fkin yaz\u0131lar\u0131n\u0131n en geni\u015f derlemesi, On China ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda 1976\u2019da ABD\u2019de, Monad Press taraf\u0131ndan yay\u0131nland\u0131. Hen\u00fcz bilmedi\u011fimiz ba\u015fka metinler de olabilir, ne var ki On China\u2019n\u0131n incelenmesi olduk\u00e7a ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 nitelikte. 27 Eyl\u00fcl 1926\u2019da Radek\u2019e yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektupta Tro\u00e7ki \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u00c7KP\u2019nin sadece bir propaganda grubu oldu\u011fu d\u00f6nemde; yani bir yandan gelecekteki ba\u011f\u0131ms\u0131z politik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapmakla yetinirken, bir yandan da geli\u015fmekte olan ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesine kat\u0131lmak istedi\u011fi d\u00f6nemde, Komintang\u2019a kat\u0131lmas\u0131 kesinlikle do\u011fru idi.\u201d(s.114)<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fka bir deyi\u015fle, Tro\u00e7ki ilk a\u011f\u0131zda \u00c7KP\u2019nin Komintang\u2019a girmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f ve bunu kesin bi\u00e7imini almam\u0131\u015f bir nevi \u201cantrizm\u201d olarak hakl\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. \u00c7KP\u2019nin o d\u00f6nemdeki topu topu y\u00fcz k\u00fcsur \u00fcyesine bir \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131 yarat\u0131lmas\u0131 zorunluydu. Ne var ki \u201cson iki y\u0131l i\u00e7inde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir grev dalgas\u0131n\u0131n y\u00fckseli\u015fine tan\u0131k olunmu\u015ftu\u201d(ayn\u0131 sayfadan), Tro\u00e7ki o zaman partinin ve politikas\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 sorununu g\u00fcndeme getirdi. Bir s\u00fcre, Sol Muhalefet i\u00e7ersinde dahi \u00f6nerilerine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131; ancak 1927 platformu bu teoriyi \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ama tart\u0131\u015fmas\u0131z bir \u015fekilde yads\u0131yor. Bu belgenin tarihi \u00f6nemi konusundaki yarg\u0131m\u0131z\u0131 sakl\u0131 tutsak da, platformun bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bug\u00fcn i\u00e7in benimsememiz s\u00f6z konusu olamaz.<\/p>\n\n\n\n

SBKP den Zinoviev\u2019in T\u00fcrkiye ile ilgili Tezleri: 15 Nisan 1927<\/strong><\/p>\n\n\n\n

A\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 bu platformun kaleme al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tarihlerde, Zinoviev SBKP MK\u2019sine ve KEYK\u2019na \u00c7in Devrimi ile ilgili tezler sunuyordu. Bu tezlerde ge\u00e7mi\u015f T\u00fcrkiye deneyiminden \u015f\u00f6yle s\u00f6z ediliyordu: 15 Nisan 1927<\/p>\n\n\n\n

\u201cT\u00fcrkiye bizim i\u00e7in \u00e7ok daha ilgin\u00e7 bir \u00f6rnektir. Mustafa Kemal Pa\u015fa taraf\u0131ndan y\u00f6netilen T\u00fcrkiye\u2019deki ulusal hareket, uzun bir s\u00fcre kesin olarak devrimci nitelikle bir yap\u0131dayd\u0131 ve ulusal devrimci hareket tan\u0131mlamas\u0131na tamamen hak kazanm\u0131\u015ft\u0131. Hem \u00fclkedeki eski feodal rejime, sultanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131, hem de emperyalizme, \u00f6zellikle de \u0130ngiliz emperyalizmine kar\u015f\u0131 y\u00f6nelmi\u015fti. Bu hareket dev bir k\u00f6yl\u00fc kitlesini ve bir \u00f6l\u00e7\u00fcde de T\u00fcrk i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 pe\u015finden s\u00fcr\u00fckledi. D\u00f6nemin Kemalist partisi bir y\u00f6n\u00fcyle bug\u00fcnk\u00fc Komintang\u2019a benzetilebilir (ancak bir an dahi unutmamam\u0131z gerekir ki, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de \u00c7in\u2019dekine k\u0131yasla \u00e7ok daha zay\u0131ft\u0131). Kemalist parti de bir \u201cHalk Komiserleri Konseyi\u201dne sahipti. Sovyet Rusya ile dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 dile getiriyordu vs. 29 Ekim 1920 tarihinde \u00c7i\u00e7erin\u2019e yollad\u0131\u011f\u0131 bir telgrafta, Kemal Atat\u00fcrk aynen \u015f\u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cKesin inanc\u0131m odur ki, bir yandan Bat\u0131l\u0131 emek\u00e7iler, \u00f6te yandan Asya ve Afrika\u2019n\u0131n mazlum halklar\u0131, efendilerinin \u00e7\u0131karlar\u0131 u\u011fruna, uluslararas\u0131 sermayenin onlar\u0131, birbirlerini yok etmek ve k\u00f6lele\u015ftirmek i\u00e7in nas\u0131l kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilincine vard\u0131klar\u0131 anda; s\u00f6m\u00fcrge politikalar\u0131n\u0131n canili\u011finin bilinci t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n emek\u00e7i kitlelerine mal oldu\u011fu anda, burjuvazinin iktidar\u0131 son bulacakt\u0131r\u201d. T\u00fcm bunlar ayn\u0131 Kemal\u2019i, bir s\u00fcre sonra kom\u00fcnist y\u00f6neticileri katletmekten; i\u015f\u00e7i hareketini yasa d\u0131\u015f\u0131na itmekten; toprak reformunu asgariye indirmekten ve i\u00e7 politikada burjuvazi ve zengin k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011fe y\u00f6nelmekten al\u0131koymaya yetmiyor. Olay\u0131n b\u00f6yle geli\u015fmesinin sebebi ise \u015fudur: T\u00fcrk proletaryas\u0131 zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc ba\u011f\u0131ms\u0131z bir s\u0131n\u0131f iktidar\u0131 yaratamam\u0131\u015f; proletaryan\u0131n hegemonyas\u0131 alt\u0131nda k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn, burjuvaziden, burjuva subaylardan vs. ba\u011f\u0131ms\u0131z, devrimi y\u00fcr\u00fctecek, bir merkez olu\u015fturmas\u0131na katk\u0131da bulunamam\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn art\u0131k Kemalist hareket ulusal devrimci niteli\u011fini yitirmi\u015f, d\u00fcnya sosyalist devriminin bir kolu olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r\u2026 T\u00fcrkiye\u2019deki ulusal hareket, do\u011frudan do\u011fruya uluslararas\u0131 proleter harekete ba\u011fl\u0131 bir devrimci harekete d\u00f6n\u00fc\u015fmedi.\u201d (Zinoviev, 15 Nisan 1927 tarihli tezler)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bu sat\u0131rlar, Mustafa Kemal\u2019le \u00c7an Kay\u015eek\u2019in k\u0131yaslanmas\u0131yla, ge\u00e7mi\u015f tutumlar\u0131n \u00fcst\u00fc kapal\u0131 bir ele\u015ftirisi niteli\u011fini ta\u015f\u0131yor. Ne var ki, o d\u00f6nem izlenen politikan\u0131n k\u00f6kl\u00fc bir ele\u015ftirisini i\u00e7ermedi\u011fi gibi, bir s\u00fcrekli devrim hedefinden de eser yok. Bunun b\u00f6yle olmas\u0131n\u0131n sebebi bir yandan Zinoviev, Preobrajenski ve di\u011fer bir\u00e7ok muhalifin bu s\u00fcrekli devrim teorisine kar\u015f\u0131 olmalar\u0131, \u00f6te yandan da, biraz sonra g\u00f6rece\u011fimiz gibi, Tro\u00e7ki\u2019nin de hen\u00fcz s\u00fcrekli devrimi savunmamas\u0131d\u0131r. Yukar\u0131da, sol muhalafet platformunun <\/em>bu teoriyi \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir \u015fekilde de olsa kar\u015f\u0131 oldu\u011funu belirtmi\u015ftik. Bu sol platformda \u00c7in devrimine ili\u015fkin \u00e7ok daha vahim bir hata da mevcut:<\/p>\n\n\n\n

\u201cLenin\u2019in daha 1920\u2019de \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u00c7in\u2019de sovyetler \u015fiar\u0131, l926-27 ko\u015fullar\u0131nda herhalde de\u011ferini yitirmi\u015f de\u011fildi. \u00c7in\u2019de sovyetler, k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn g\u00fc\u00e7lerini proletaryan\u0131n y\u00f6netimi alt\u0131nda toplaman\u0131n arac\u0131 olabilir; devrimci demokratik diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn ger\u00e7ek organlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febilir; burjuva Komintang\u2019\u0131na ve saflar\u0131ndan \u00e7\u0131km\u0131\u015f sivil Cavaignac\u2019lara direni\u015fin ger\u00e7ek odaklar\u0131 olabilirdi. Lenin\u2019in \u00f6\u011fretisi, burjuva demokratik devrimin ancak, burjuvaziye kar\u015f\u0131 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131yla k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn (proletaryan\u0131n y\u00f6netiminde) birle\u015fmesiyle sonuca ula\u015ft\u0131r\u0131labilece\u011fini s\u00f6yler. Bu \u00f6\u011freti sadece \u00c7in ve di\u011fer s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkeler i\u00e7in ge\u00e7erli olmakla kalmaz, bu \u00fclkelerde zafere ula\u015fman\u0131n tek yolunu olu\u015fturur. Buradan \u00e7\u0131kan sonu\u00e7 \u015fudur: Emperyalist sava\u015flar, proleter devrimleri ve SSCB\u2019nin varl\u0131\u011f\u0131yla simgelenen \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda, \u00c7in\u2019de sovyetlerde ifadesini bulan proletaryan\u0131n devrimci demokratik diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc, nisbeten k\u0131sa bir s\u00fcrede sosyalist devrime d\u00f6n\u00fc\u015fme \u015fans\u0131na sahip olabilirdi\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u201cLenin\u2019in \u00f6\u011fretisini a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00e7i\u011fneyen Stalin, \u00c7in\u2019de sovyetler \u015fiar\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kman\u0131n \u2018proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne ge\u00e7i\u015f \u015fiar\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrmek\u2019 anlam\u0131na geldi\u011fini kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Oysa Lenin, l905 Devrimi s\u0131ras\u0131nda sovyetler \u015fiar\u0131n\u0131 atarken, sovyetleri i\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fc demokratik diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn organlar\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyordu.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bu sat\u0131rlar her hangi bir yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmaya sebebiyet vermeyecek kadar a\u00e7\u0131k. Sol Platform s\u00fcrekli devrim teorisini savunmad\u0131\u011f\u0131 gibi, \u00c7in\u2019deki sovyetleri de \u201cdemokratik diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u201d organlar\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyor. Bu ise sosyalist devrim yolunda -k\u0131sa s\u00fcreli de olsa- yine de bir a\u015famad\u0131r. Olay\u0131n b\u00f6yle \u015fekillenmesinin sebebi \u015fudur: Yukar\u0131da da belitti\u011fimiz gibi, Ekim Devrimi sonras\u0131nda, Kom\u00fcnist Enternasyonal\u2019in ilk kurulu\u015funda olsun, ilk kongrelerinde olsun, burjuva demokratik devriminde iktidar -i\u015f\u00e7i iktidar\u0131- hedefi ve milliyet\u00e7i\/devrimci partilerin niteli\u011fi konusunda bir a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmi\u015f de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n

Bu konularda muhalifler, Buharin-Stalin ikilisinin a\u015f\u0131r\u0131-sa\u011f, hatta men\u015feviklerden bile geri oldu\u011funu s\u00f6yleyebilece\u011fimiz politikalar\u0131n\u0131 ele\u015ftiriyorlard\u0131. Ne var ki, bu kongrelerin saptad\u0131\u011f\u0131 ve Stalin\u2019in \u015f\u00f6yle \u00f6zetledi\u011fi konumlardan \u00f6teye ge\u00e7emediler:<\/p>\n\n\n\n

\u201cLenin \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemekte hakl\u0131yd\u0131: D\u00fcnya devrimi \u00e7a\u011f\u0131na gelinmezden \u00f6nce, ulusal kurtulu\u015f hareketi genel anlam\u0131yla demokratik hareketin bir par\u00e7as\u0131yd\u0131; oysa \u015fimdi, Rusya\u2019da sovyet devriminin zaferi ve d\u00fcnya devrimi \u00e7a\u011f\u0131na girilmesiyle, art\u0131k ulusal kurtulu\u015f hareketi d\u00fcnya proleter devriminin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r\u2026\u201d (Stalin, KE Y\u00fcr\u00fctme Kurulu, \u00c7in Komisyonu, 30 Kas\u0131m l926) (13)<\/p>\n\n\n\n

Milliyet\u00e7i\/devrimci kurulu\u015flar\u0131n niteli\u011fi ve \u00c7in devrimi t\u00fcr\u00fc bir devrimdeki iktidar hedefi sorunlar\u0131 mu\u011flak kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, Lenin\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcncesi -ne kadar do\u011fru olursa olsun- \u00e7e\u015fitli yorumlara a\u00e7\u0131k bir hale gelmi\u015fti; bu g\u00f6r\u00fc\u015fe sahip \u00e7\u0131kanlar b\u00fcrokrasinin s\u00f6zc\u00fcleri oldu\u011fu zaman ba\u015fka yorum, b\u00fcrokrasiyle sava\u015fanlar oldu\u011fu zaman ba\u015fka.<\/p>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki S\u00fcrekli Devrim Teorisini Yeniden Ele Al\u0131p Zenginle\u015ftiriyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Peki, ya Tro\u00e7ki bu arada ne tav\u0131r al\u0131yordu sorusu akla gelecek. Kan\u0131m\u0131zca burada esrarengiz bir durum s\u00f6z konusu de\u011fil. Tro\u00e7ki teori konusunda kurnazl\u0131\u011fa hi\u00e7 kalk\u0131\u015fmazd\u0131. \u00c7in devriminin hedefleri konusunda kesin bir sonuca ancak l927\u2019de ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve t\u00fcm s\u00fcrekli devrim sorunlar\u0131n\u0131 daha sonra yeniden inceledi\u011fini anlamak i\u00e7in baz\u0131 metinlerine g\u00f6z atmak yeterli.<\/p>\n\n\n\n

Alma Ata\u2019daki s\u00fcrg\u00fcn\u00fc s\u0131ras\u0131nda yenilgiye u\u011fram\u0131\u015f \u00c7in devrimini yeniden inceleyen Tro\u00e7ki, l905 Devrimi s\u0131ras\u0131nda kendi yazm\u0131\u015f oldu\u011fu metinleri de yeniden okumaya ba\u015flad\u0131. 1929\u2019da yazd\u0131klar\u0131na bir g\u00f6z gezdirelim:<\/p>\n\n\n\n

\u201c1905\u2019te yap\u0131lan tahlil ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeleri, \u015fimdi olay\u0131n kendisinden sonra, sanki d\u00fcn yap\u0131lm\u0131\u015f gibi ele alabilmesi i\u00e7in insan\u0131n tarihsel \u00f6ng\u00f6r\u00fc\u015ften tamamen yoksun olmas\u0131 ve onun y\u00f6ntemlerini anlamaktan aciz olmas\u0131 gerekir. S\u0131k s\u0131k kendi kendime ve arkada\u015flar\u0131ma \u015funu s\u00f6ylemi\u015fimdir: 1905\u2019deki \u00f6ng\u00f6r\u00fclerimin, bug\u00fcn her \u015fey olup bittikten sonra ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 pek g\u00fc\u00e7 olmayan bir\u00e7ok yanl\u0131\u015fl\u0131klar i\u00e7erdi\u011finden \u015f\u00fcphe etmiyorum. Ancak beni ele\u015ftirenler daha iyisini ve \u00f6tesini g\u00f6rebildiler mi? Eski \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131 uzun bir s\u00fcreden beri yeniden okumam\u0131\u015f oldu\u011fumdan, onlarda, ger\u00e7ekte oldu\u011fundan daha ciddi ve \u00f6nemli hatalar bulundu\u011funu pe\u015finen kabulleniyorum. 1928\u2019de Alma Ata\u2019ya s\u00fcrg\u00fcn edilerek politik hayattan \u00e7ekilmek zorunda b\u0131rak\u0131l\u0131\u015f\u0131m sonucunda do\u011fan bo\u015f vakit, bana s\u00fcrekli devrim sorunlar\u0131 \u00fczerindeki eski yaz\u0131lar\u0131m\u0131, elde kalem okuma f\u0131rsat\u0131n\u0131 verdi\u011finde buna daha da inand\u0131m.\u201d (S\u00fcrekli Devrim, K\u00f6z Yay\u0131nlar\u0131, 1976, s.13)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki\u2019nin eski yaz\u0131lar\u0131n\u0131 yeniden okumas\u0131 bir yandan \u00c7in\u2019de ya\u015fanm\u0131\u015f olaylarla, \u00f6te yandan da kendisi gibi s\u00fcrg\u00fcnde olan muhaliflerle mektupla\u015farak y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc tart\u0131\u015fmalarla ba\u011flant\u0131l\u0131yd\u0131. Preobrajenski\u2019ye yollad\u0131\u011f\u0131 tarihsiz bir mektupta, (Mart-Nisan l928\u2019de yaz\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 kuvvetle muhtemel) \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n\n\n\n

\u201cWuhan h\u00fck\u00fcmeti kurulduktan sonra \u00c7in\u2019de bir i\u015f\u00e7i-k\u00f6yl\u00fc demokratik diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc kurulamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131m.(14) Bu noktaya var\u0131\u015f\u0131m, en k\u00f6kl\u00fc sosyal olaylar\u0131n siyasi olarak nas\u0131l \u015fekillendiklerine bakarak de\u011fil, bu olaylar\u0131n bizzat kendilerinin incelenmesine dayanarak m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur\u2026 Wuhan\u2019\u0131n batmas\u0131yla, sol Komintang\u2019\u0131n, t\u00fcm Komintang\u2019\u0131n onda dokuzunu kapsad\u0131\u011f\u0131 masal\u0131 da yerle bir olmu\u015ftur. Bu andan itibaren, art\u0131k en belirleyici sosyal olaylar\u0131n siyasi \u00fcstyap\u0131lar\u0131n \u00f6zelliklerini a\u015ft\u0131klar\u0131na ikna oldum.\u201d (Tro\u00e7ki On China, s.280)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak, Tro\u00e7ki s\u00fcrekli devrim teorisini ancak l928\u2019de, Alma Ata\u2019da yeniden inceliyor, ge\u00e7mi\u015f \u00f6ng\u00f6r\u00fclerinin do\u011frulu\u011funun fark\u0131na var\u0131yor ve en \u00f6nemlisi teorinin \u00c7in devrimi i\u00e7in de ge\u00e7erli oldu\u011funu sapt\u0131yor. Rusya ve \u00c7in gibi iki \u00f6nemli \u00fclke i\u00e7in ge\u00e7erli olan bir teori, elbette ki d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok ba\u015fka \u00fclkesi i\u00e7in de ge\u00e7erli olma \u015fans\u0131na sahiptir. Tro\u00e7ki\u2019nin Kom\u00fcnist Enternasyonal Program\u0131n\u0131n Ele\u015ftirisi\u2019nde (15)  \u00fcst\u00fc kapal\u0131 bir bi\u00e7imde, S\u00fcrekli Devrim\u2019de de a\u00e7\u0131k\u00e7a savundu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcnce budur.<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 \u015fekilde Tro\u00e7ki\u2019nin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 bir ba\u015fka nokta da, bu teorinin, \u201ctek \u00fclkede sosyalizm\u201d teorisiyle uzla\u015fmaz bir kutup olu\u015fturdu\u011fu; ba\u015fta Sol Muhalefet\u2019in eski y\u00f6neticileri olmak \u00fczere, Stalin\u2019e boyun e\u011fecek olanlar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn, bunu s\u00fcrekli devrimle m\u00fccadele ad\u0131na yapacaklar\u0131d\u0131r. O d\u00f6nemde olu\u015fmakta ve \u00f6rg\u00fctlenmekte olan uluslararas\u0131 Tro\u00e7kist hareket, Tro\u00e7ki\u2019nin de etkisiyle, bu teoriyi \u00f6z\u00fcmsemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bu uzun tarihi s\u00fcreci katetmenin, s\u00fcrekli devrim kavram\u0131n\u0131n nas\u0131l zenginle\u015fip derinle\u015fti\u011fini kavrayabilmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan zorunlu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck. Marx\u2019tan \u00f6nceki d\u00f6nemde, y\u00fcrekli ama belirsiz d\u00fc\u015f\u00fcncelerden kaynaklanan bu kavram, ba\u015flang\u0131\u00e7ta burjuva devriminde i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131yla burjuvazinin ili\u015fkilerine y\u00f6nelikken, daha sonra proleter devriminde i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131yla k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ili\u015fkilerine y\u00f6neldi. Y\u00f6neldi\u011fi ili\u015fkiler sadece genel \u015fekliyle s\u0131n\u0131flar d\u00fczeyindeki ili\u015fkileri de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bu s\u0131n\u0131flar\u0131 temsil etme iddias\u0131ndaki \u00f6rg\u00fctler aras\u0131 ili\u015fkileri de i\u00e7eriyor. Bir de, bu devrimlerden sonra ortaya \u00e7\u0131kacak iktidar\u0131n niteli\u011fini kaps\u0131yor. Men\u015fevik kavramlar art\u0131k iyice geride kalm\u0131\u015f durumda; burjuva g\u00f6revler, dolay\u0131s\u0131yla burjuva demokratik devrimi, yani burjuvazinin y\u00f6netimi, oradan da burjuva demokratik cumhuriyeti. Son olarak da Tro\u00e7ki meselenin uluslararas\u0131 y\u00f6n\u00fcn\u00fc katarak, proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kurulmas\u0131n\u0131n sosyalizmin di\u011fer \u00fclkelerden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak<\/em> in\u015fas\u0131 anlam\u0131na gelmedi\u011fini g\u00f6sterdi:<\/p>\n\n\n\n

\u201cBu s\u00f6ylenenlerden, d\u00fcnyadaki b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin, bug\u00fcn, \u015fu veya bu yoldan, sosyalist devrim i\u00e7in olgunla\u015fm\u0131\u015f olduklar\u0131 m\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r? Hay\u0131r, bu sorunun yanl\u0131\u015f, \u00f6l\u00fc, skolastik, (\u2026) tarzda konulu\u015fudur. D\u00fcnya ekonomisi, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde, elbette sosyalizm i\u00e7in olgunla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ama bu, her \u00fclkenin kendi ba\u015f\u0131na olgunla\u015ft\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. \u00d6yleyse, \u00e7e\u015fitli geri \u00fclkelerdeki, \u00c7in\u2019deki, Hindistan\u2019daki, vs.deki proletarya diktat\u00f6rl\u00fckleri ne olacak? Buna biz \u015fu cevab\u0131 veririz: Tarih sipari\u015fe g\u00f6re yap\u0131lmaz. Herhangi bir \u00fclke, sadece sosyalizmin ba\u011f\u0131ms\u0131z kurulu\u015fu i\u00e7in olgunla\u015fmadan \u00f6nce de\u011fil, geni\u015f \u00e7apl\u0131 sosyalizasyon tedbirlerinin al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in olgunla\u015fmadan \u00f6nce de proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in \u2018olgun\u2019 bir hale gelebilir. \u00d6nceden tasarlanm\u0131\u015f bir ahenkli toplumsal geli\u015fme d\u00fc\u015f\u00fcncesinden yola \u00e7\u0131kmak yanl\u0131\u015ft\u0131r.(\u2026) E\u015fitsiz geli\u015fme yasas\u0131 hala ya\u015famaktad\u0131r. Bu yasa yaln\u0131zca \u00fclkelerin birbiriyle ili\u015fkilerinde de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir ve ayn\u0131 \u00fclke i\u00e7indeki \u00e7e\u015fitli s\u00fcre\u00e7lerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkileri i\u00e7inde de i\u015flemektedir. Ekonomilerin ve politikalar\u0131n e\u015fitsiz s\u00fcre\u00e7lerinin uzla\u015fmas\u0131na ancak d\u00fcnya \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde uyulabilir.(\u2026) D\u00fcnyadaki hi\u00e7bir \u00fclke sosyalizmi kendi ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde in\u015fa edemez: Millile\u015ftirme i\u00e7in yeterince geli\u015fmemi\u015f olan \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler kadar, ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00f6tesinde bir b\u00fcy\u00fcme g\u00f6steren \u00e7ok geli\u015fmi\u015f g\u00fc\u00e7ler de buna kar\u015f\u0131 direneceklerdir. \u00d6rne\u011fin \u0130ngiltere\u2019deki proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc de, \u00c7in\u2019deki proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kacak g\u00fc\u00e7l\u00fcklerden elbette farkl\u0131 nitelikte, ama herhalde daha hafif olmayan g\u00fc\u00e7l\u00fcklerle ve \u00e7eli\u015fkilerle kar\u015f\u0131la\u015facakt\u0131r.\u201d (S\u00fcrekli Devrim, K\u00f6z Yay\u0131nlar\u0131, s.163-164)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ancak \u015funu belitmeliyiz ki, Tro\u00e7ki, proletaryan\u0131n neredeyse hi\u00e7 bulunmad\u0131\u011f\u0131, iyice az\u0131nl\u0131kta bulundu\u011fu \u00fclkeleri de i\u00e7erecek genellemelerden ka\u00e7\u0131n\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n

\u201cBu, en geri s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkesi de dahil b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin, sosyalizm i\u00e7in de\u011filse bile proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in olgunla\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131 m\u0131 demektir? Hay\u0131r. O halde, genel olarak demokratik devrim ve \u00f6zellikle s\u00f6m\u00fcrgelerdeki demokratik devrim sorunu nas\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fclecektir? Bu soruya ba\u015fka bir soruyla kar\u015f\u0131l\u0131k verelim: Ulusal demokratik g\u00f6revlerin an\u0131nda ve t\u00fcm\u00fcyle \u00e7\u00f6z\u00fclebilmesi i\u00e7in her s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkenin olgunla\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu nerede yaz\u0131l\u0131d\u0131r? Soruna \u00f6teki ucundan yakla\u015fmak gerekir. Emperyalist \u00e7a\u011f\u0131n ko\u015fullar\u0131nda, ulusal demokratik devrim, ancak \u00fclkedeki toplumsal ve politik ili\u015fkiler proletaryay\u0131 halk kitlelerinin \u00f6nderi olarak iktidara getirecek karar olgunla\u015fm\u0131\u015fsa, muzaffer bir sona ula\u015fabilir. Peki, ya durum b\u00f6yle de\u011fil ise? O zaman ulusal kurtulu\u015f m\u00fccadelesi ancak \u00e7ok k\u0131smi sonu\u00e7lar verecektir ve bunlar da b\u00fct\u00fcn\u00fcyle emek\u00e7i kitlelere kar\u015f\u0131 y\u00f6neltilmi\u015f olacakt\u0131r.(Agy.s,165)<\/p>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki\u2019nin bu sat\u0131rlarda a\u015f\u0131r\u0131 derecede temkinli davrand\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Ger\u00e7ekten de, D\u0131\u015f Mo\u011folistan, Arnavutluk, Tibet, Laos, Kambo\u00e7ya gibi \u00fclkelerde kapitalist iktidar yok edilebildi; yerlerine ge\u00e7en b\u00fcrokratik rejimler hakk\u0131nda s\u00f6ylenebilecekler ise ayr\u0131 bir konu. Nitekim bu \u00fclkelerde proletarya yok denecek kadar az oldu\u011fu i\u00e7in, -b\u0131rak\u0131n\u0131z sosyalizmi, proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in dahi yeterince olgun olduklar\u0131n\u0131 \u00f6nceden s\u00f6ylemek herhalde pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Ancak bunlar\u0131n ola\u011fan\u00fcst\u00fc vakalar oldu\u011fu a\u00e7\u0131k. \u00c7\u00fcnk\u00fc buralarda olu\u015fan geli\u015fmeler, esas itibar\u0131 ile i\u00e7 ko\u015fullar\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc de\u011fil, s\u0131n\u0131rlar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen devrimlerin veya kar\u015f\u0131 devrimci yabanc\u0131 m\u00fcdahalelerin bu \u00fclkelere s\u0131\u00e7ramas\u0131n\u0131n eseridir. B\u00f6ylece, devrimci s\u00fcre\u00e7 bunlar\u0131 da kapsay\u0131p, salt kendi ulusal verilerinin g\u00f6r\u00fcrebilece\u011fi yerden \u00e7ok daha \u00f6teye ta\u015f\u0131d\u0131. Bu nedenle, Tro\u00e7ki\u2019nin yukar\u0131da vurgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131n bug\u00fcn de ge\u00e7erlili\u011fini korudu\u011fu kan\u0131s\u0131nday\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

S\u00fcrekli Devrim Teorisinin D\u00fcnya \u00c7ap\u0131nda Do\u011frulanmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1928\u2019den bu yana s\u00fcrekli devrim teorisi bir\u00e7ok kez do\u011fruland\u0131. Ancak, ne yaz\u0131k ki, \u00e7o\u011fu kez tersten, yani, yar\u0131 yolda kalan devrimlerin veya devrimci m\u00fccadelelerin yenilgisiyle do\u011fruland\u0131. \u0130kinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n bitiminden bu yana ge\u00e7en ony\u0131llarda, bir\u00e7ok b\u00fcy\u00fck s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrge (Brezilya, Hindistan, \u015eili, Arjantin, Cezayir, M\u0131s\u0131r, vs.) k\u00fc\u00e7\u00fcmsenemeyecek \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6nemli ekonomik geli\u015fmeler kaydetti, siyasal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa ula\u015ft\u0131 veya ikisini birden elde ettiyse de, bu \u00fclkelerin hi\u00e7birinde kapitalist rejim y\u0131k\u0131lmad\u0131. Bu \u00fclkelerden hi\u00e7biri, sosyal demokratlar\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fckleri gibi, bir nebze de olsa istikrarl\u0131 bir burjuva demokrasisi rejimine kavu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 gibi, Stalincilerin veya takip\u00e7ilerinin hayal ettikleri \u201culusal halk demokrasileri\u201d t\u00fcr\u00fc ara bir rejime de ge\u00e7emedi. \u0130\u00e7erdi\u011fi parlamenter yan\u0131lsamalar da dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u015eili \u00f6rne\u011fi olduk\u00e7a anlaml\u0131d\u0131r. Hindistan\u2019a gelince, Bat\u0131\u2019dan da Do\u011fu\u2019dan da ald\u0131\u011f\u0131 ekonomik yard\u0131ma ra\u011fmen, art\u0131k o da di\u011fer yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge yap\u0131s\u0131ndaki \u00fclkelere benzer bir bunal\u0131m d\u00f6nemine girmi\u015f durumda.<\/p>\n\n\n\n

S\u00fcrekli devrim teorisi, bu \u00f6rneklerde olmayana ergi y\u00f6ntemiyle do\u011frulanmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, \u00fc\u00e7 k\u0131tada olumlu a\u00e7\u0131dan da do\u011fruland\u0131: Avrupa\u2019da Yugoslavya ve Arnavutluk devrimlerinin ba\u015far\u0131s\u0131yla; Asya\u2019da, \u00c7in, Vietnam ve Kuzey Kore\u2019deki dev zaferlerle ve Amerika\u2019da K\u00fcba devriminin zaferiyle. Liste hen\u00fcz tamamlanm\u0131\u015f de\u011fil ve yak\u0131nda yenileri de eklenebilir. Ayr\u0131ca, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra Do\u011fu Avrupa\u2019da ve Balkanlar\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirilen sosyal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler, bunlar\u0131 do\u011furan askeri-polisiye ko\u015fullar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 sapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u015fekilleriyle bile, ayn\u0131 y\u00f6ndeki do\u011frulamalar olarak kabul edilebilir.<\/p>\n\n\n\n

Bu muzaffer devrimlerin her biri i\u00e7in ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir inceleme yapmak gereklidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar s\u00fcrekli devrim teorisini do\u011frulamakla kalmam\u0131\u015f, ayn\u0131 zamanda, her \u00fclkenin kendine \u00f6zg\u00fc yap\u0131s\u0131na ve devrimlerin geli\u015fti\u011fi ko\u015fullara ili\u015fkin olarak son derecede \u00f6nemli \u00f6zel \u00f6\u011fretiler de getirmi\u015flerdir. Men\u015fevik Sukhanov\u2019un, Rus devrimine ili\u015fkin Hat\u0131ralar\u2019\u0131nda, \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131n\u0131n sosyalizm i\u00e7in olgunlu\u011fu sorununu \u00f6ne s\u00fcrmesi \u00fczerine Lenin \u015fu noktaya de\u011finmi\u015fti:<\/p>\n\n\n\n

\u201cBu Avrupal\u0131 filistenler (sosyal demokratlar) \u00e7ok daha kalabal\u0131k bir n\u00fcfusa sahip ve \u00e7ok daha zengin sosyal etkenler i\u00e7eren Do\u011fu \u00fclkelerindeki devrimleri, Rus devrimine k\u0131yasla \u00e7ok daha fazla say\u0131da \u00f6zellik ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131 hayal etmekten bile acizler.\u201d(17 Ocak 1923)<\/p>\n\n\n\n

Bu incelemenin ard\u0131ndan, bu devrimlerin belli ba\u015fl\u0131lar\u0131na ili\u015fkin, IV. Enternasyonal a\u00e7\u0131s\u0131ndan do\u011furduklar\u0131 sorunlar ve getirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fczerine ayr\u0131nt\u0131l\u0131 incelemeler gelece\u011fi i\u00e7in, burada bu devrimlerin geli\u015fimini \u00f6zetleyerek, s\u00fcrekli devrim teorisini nas\u0131l do\u011frulad\u0131klar\u0131n\u0131 ve hangi \u00f6zellikleri -yani bir nevi \u201canormallikleri\u201d diyebiliriz- ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

Yugoslavya, di\u011fer Balkan ve Orta Avrupa \u00fclkeleri gibi (\u00c7ekoslavakya hari\u00e7), burjuva demokratik devriminin g\u00f6revlerinin, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra dahi tamamen yerine getirilmedi\u011fi bir \u00fclkeydi. Belirtilmesi gereken bir nokta, II. Enternasyonal\u2019in sosyalist partilerinin ve daha sonra kom\u00fcnist partilerin, bu \u00fclkede bir sosyalist devrim i\u00e7in m\u00fccadele ettikleri, b\u00f6ylece fark\u0131na varmadan s\u00fcrekli devrim konumuna geldikleridir. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 boyunca Yugoslavya Kom\u00fcnist Partisi Alman i\u015fgaline kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir partizan sava\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fctledi ve y\u00f6netti. YKP, burjuva, kraliyet taraftar\u0131 ve Bat\u0131 yanl\u0131s\u0131 silahl\u0131 g\u00fc\u00e7lerle anla\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ysa da, bu g\u00fc\u00e7ler, KP\u2019nin y\u00f6netti\u011fi askeri ve sosyal g\u00fc\u00e7lerin Alman ordular\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck bir tehlike ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131na inand\u0131klar\u0131 i\u00e7in, bu \u00e7a\u011fr\u0131ya olumlu cevap vermeyi reddettiler. B\u00f6ylece Tito y\u00f6netimindeki silahl\u0131 m\u00fccadele radikal bir siyasi \u00e7izgi, bir s\u00fcrekli devrim \u00e7izgisi izledi ve arada kralc\u0131 g\u00fc\u00e7leri de yok ederek zafere ula\u015ft\u0131. Kurtulu\u015ftan sonra yeni iktidar partizan sava\u015f\u0131ndan \u00e7\u0131kan orduya dayan\u0131yordu. Kremlin b\u00fcrokrasisinin etkisiyle devrim bir duraklama d\u00f6nemi ge\u00e7irdi; ancak Stalin\u2019in Tito\u2019ya kar\u015f\u0131 kaba m\u00fcdahalesiyle yeniden at\u0131l\u0131m yapt\u0131. Y\u0131llarca KE toplant\u0131lar\u0131nda s\u00fcrekli devrimi mahk\u00fbm etmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, YKP y\u00f6netimi, ko\u015fullar\u0131n bask\u0131s\u0131yla, ilan etti\u011fi hedefleri a\u015fmaya ve bir i\u015f\u00e7i devleti kurmaya mecbur kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019de 1925-1927 devrimi yenilgiye u\u011fray\u0131nca, i\u015f\u00e7i hareketi o kadar gaddar bir bask\u0131 alt\u0131nda kald\u0131 ki, \u015fehirlerde hemen hemen kayboldu. Bu geli\u015fime paralel olarak da, yenilgiye u\u011fram\u0131\u015f devrim silahl\u0131 k\u00f6yl\u00fc sava\u015flar\u0131yla s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bu sava\u015flar\u0131 \u00c7KP, daha do\u011frusu tamamen Stalin\u2019e ba\u011fl\u0131 olan Wang Minh fraksiyonuyla giri\u015fti\u011fi uzun bir fraksiyon m\u00fccadelesinden sonra parti y\u00f6netimini ele ge\u00e7iren, Mao\u2019nun ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi bir grup y\u00f6netiyordu. Stalin\u2019in stratejik anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 (a\u015famal\u0131 devrim, Komintang\u2019la i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde demokratik devrim) \u015feklen kabul eden Mao y\u00f6netimi, partiyi 1920\u2019lerdeki felaketlerden korumak i\u00e7in somutta ba\u015fka bir \u00e7izgi izledi. Mao\u2019yla Wang Minh aras\u0131ndaki fark, Mao\u2019nun y\u00f6netti\u011fi ordular\u0131n silahs\u0131zland\u0131r\u0131lmalar\u0131n\u0131 hi\u00e7bir zaman kabul etmeyi\u015fi ve denetledi\u011fi b\u00f6lgelerin ve ordular\u0131n, Komintang subay ve memurlar\u0131n\u0131n y\u00f6netimine devredilmesini kesinlikle reddedi\u015fidir. 1946\u2019dan itibaren dev k\u00f6yl\u00fc ayaklanmalar\u0131n\u0131n bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda KP bunlar\u0131n y\u00f6netimini \u00fcstlendi ve \u00c7an Kay \u015eek ordular\u0131n\u0131, daha sonra da \u00c7in burjuvazisinin iktidar\u0131n\u0131 yok etti. Ancak bu son derecede \u00f6zg\u00fcn ko\u015fullarda, yani Pekin ve \u015eangay dahil, kentlerde herhangi bir i\u015f\u00e7i ayaklanmas\u0131na gerek duymadan ger\u00e7ekle\u015fti. B\u00f6ylece 1949\u2019da yeni bir i\u015f\u00e7i devleti do\u011fdu. S\u00fcrekli devrim teorisi ve Tro\u00e7ki\u2019nin 1928\u2019deki \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc \u00c7in \u00f6l\u00e7e\u011finde do\u011frulanm\u0131\u015f oldu. Bu devrimin \u00e7ok \u00f6zel niteli\u011fi, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n, hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan 1946-1949 y\u0131llar\u0131ndaki iktidar m\u00fccadelesine do\u011frudan do\u011fruya kat\u0131lmay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. K\u00f6yl\u00fc ordular\u0131n\u0131 y\u00f6neten i\u015f\u00e7i partisi proletaryan\u0131n ikamesini \u00fcstlendi. Bu \u00f6zellik, y\u00fczy\u0131llar boyunca k\u00f6yl\u00fc ayaklanmalar\u0131na tan\u0131k olan \u00c7in tarihinin bir uzant\u0131s\u0131d\u0131r. \u015eimdiye kadar hep y\u0131kt\u0131klar\u0131 bir hanedan\u0131n yerine bir ba\u015fka hanedan\u0131n ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6ren k\u00f6yl\u00fcler, bu kez kentlerde do\u011fan, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve kom\u00fcnizm ad\u0131na ortaya \u00e7\u0131kan bir partinin kimli\u011finde bir y\u00f6netime kavu\u015fmu\u015flard\u0131. Mao y\u00f6netimi, o ana kadar sand\u0131\u011f\u0131 gibi \u201cde\u011fi\u015fik bir t\u00fcr demokratik devrim\u201d y\u00f6netmeyip, bir s\u00fcrekli devrim y\u00f6netti\u011fini ancak 12 y\u0131lda anlayabildi. Ne var ki a\u00e7\u0131k bir \u00f6zele\u015ftiri yapmay\u0131 beceremedi; gecikmi\u015f teorik bulu\u015funu ge\u00e7mi\u015f teorisiyle kayna\u015ft\u0131rmaya kalk\u0131\u015ft\u0131 ve b\u00f6ylece teorik a\u00e7\u0131dan mu\u011flakta kald\u0131. Bu da kom\u00fcnist militanlar nezdinde s\u00fcrekli devrim sorununu a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturma konusunda herhangi bir katk\u0131da bulunmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Vietnam\u2019da, KP y\u00f6netimi, \u00c7KP y\u00f6netiminkiyle benzer nitelikler ta\u015f\u0131yan bir siyasi \u00e7izgi izledi. Aradaki fark, VKP\u2019nin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir burjuvazi ve burjuva y\u00f6netimiyle sava\u015faca\u011f\u0131na (16) \u00f6ncelikle uzun s\u00fcre bir uzla\u015fmaya varabilece\u011fini umdu\u011fu emperyalist g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 sava\u015fmak zorunda kalmas\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, sava\u015f boyunca, m\u00fccadelenin sosyal kurtulu\u015f y\u00f6n\u00fcnden \u00e7ok, ulusal kurtulu\u015f y\u00f6n\u00fcn\u00fc \u00f6ne \u00e7\u0131karmak zorunda kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcba\u2019da, devrimin ay\u0131rdedici \u00f6zelli\u011fi, K\u00fcba KP\u2019nin ve kontrol\u00fc alt\u0131ndaki i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctlerinin devrim i\u00e7inde herhangi bir y\u00f6netici rol oynamam\u0131\u015f olmalar\u0131d\u0131r. Y\u00f6netim, 26 Temmuz Hareketi ve Fidel Kastro\u2019nun ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi gerilla ordusu taraf\u0131ndan \u00fcstlenildi. Bu y\u00f6netimde Che Guevara gibi Marksist e\u011fitimli militanlar mevcuttu, ancak bu hareket y\u0131llarca Marksist olmayan, h\u00fcmanist nitelikli bir ideolojiyi savundu. Devrimin zaferinden sonra, yani Batista ordular\u0131n\u0131n ve rejiminin yok edilmesinden sonra iktidara gelen 26 Temmuz Hareketi i\u00e7inde farkl\u0131la\u015fmalar olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Fidel ve y\u00f6netimin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, zaferi sa\u011flayan sosyal taban\u0131n \u00f6zlem ve taleplerine cevap verebilmek i\u00e7in, beraberlerindeki burjuva ve k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva unsurlardan ayr\u0131larak, anti-kapitalist bir program\u0131n kabul\u00fcne, bir i\u015f\u00e7i devletinin kurulu\u015funa ve daha sonra Marksizme varan yolda kalan mesafeyi katettiler. \u0130kinci Havana Bildirisi\u2019nde (\u015eubat 1962), K\u00fcba y\u00f6netimi z\u0131mnen s\u00fcrekli devrim konumlar\u0131n\u0131 savunuyor, ancak bunu Latin Amerika ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131yordu. K\u00fcba\u2019da daha sonraki geli\u015fmeler bu konuda baz\u0131 Latin Amerika \u00fclkelerine ili\u015fkin olarak (\u015eili, Venez\u00fcella) geri ad\u0131mlar at\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Devrimci Marksist bir partinin in\u015fas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan K\u00fcba Devrimi deneyinin \u00f6nemi, baz\u0131 temel g\u00fc\u00e7l\u00fckleri vurgulamas\u0131 ve s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerin sosyal yap\u0131s\u0131 nedeniyle bu in\u015fan\u0131n do\u011furabilece\u011fi hassas taktik sorunlar\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmas\u0131d\u0131r. Unutmamak gerekir ki, i\u015f\u00e7i hareketinin y\u00fczy\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir ge\u00e7mi\u015fe sahip oldu\u011fu Avrupa\u2019da bile, bu hareketin burjuva ve k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva kurulu\u015flar kar\u015f\u0131s\u0131nda politik ve \u00f6rg\u00fctsel ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanmas\u0131 \u00e7o\u011fu zaman ony\u0131llar ald\u0131. S\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerde, proletaryan\u0131n iktidara gelebilmek i\u00e7in ittifak kurmak zorunda oldu\u011fu sosyal katmanlar\u0131n (k\u00f6yl\u00fcl\u00fck, kent k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazisinin baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmleri) a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yabana at\u0131l\u0131r cinsten de\u011fildir. Bu katmanlar\u0131n \u00f6zlemleri, talepleri ve \u00f6nyarg\u0131lar\u0131 \u00e7ok de\u011fi\u015fik yap\u0131lara b\u00fcr\u00fcnebilir; ancak, bunlar ideolojik planda bir tek genel ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda toplanabilir: Pop\u00fclizm (halk\u00e7\u0131l\u0131k) . Pop\u00fclist-halk\u00e7\u0131 ideolojiler, bu \u00fclkelerde bir dizi kurulu\u015f ve ortam\u0131 etkiler (\u00fcniversiteler, kilise, ordu\u2026) ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na da s\u0131\u00e7rayabilir. \u00d6rne\u011fin, Papa\u2019n\u0131n Sao Paulo\u2019yu ziyareti s\u0131ras\u0131nda, metal i\u015f\u00e7ileri lideri Lula\u2019n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, Marx ve \u0130sa\u2019n\u0131n isimleri insanl\u0131\u011f\u0131n velinimetleri olarak birle\u015ftirilmi\u015ftir. B\u00f6yle konu\u015fmas\u0131n\u0131n sebebi kendi kafas\u0131n\u0131n kar\u0131\u015f\u0131k olmas\u0131 m\u0131, yoksa oport\u00fcnistli\u011fi mi? Bu o kadar \u00f6nemli de\u011fil. Esas olan b\u00f6ylece, temsil etti\u011fi emek\u00e7iler aras\u0131nda olduk\u00e7a yayg\u0131n olan d\u00fc\u015f\u00fcnceleri dile getirmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Devrimci Marksistler b\u00f6yle bir durumu g\u00f6rmemezlikten gelemezler ve gelmemelidirler; bu nedenle de, pop\u00fclist nitelikli \u00f6rg\u00fctlerin \u00fcyelerinin, hatta baz\u0131 durumlarda y\u00f6neticilerinin, s\u0131n\u0131rl\u0131 veya \u00f6nemli kesimlerinin m\u00fccadele i\u00e7inde, 26 Temmuz Hareketi \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi, anti-kapitalist programa varabileceklerini dikkate almal\u0131d\u0131rlar. IV. Enternasyonal\u2019e ba\u011fl\u0131 ayr\u0131 bir devrimci Marksist \u00f6rg\u00fctlenmenin korunmas\u0131 zorunlulu\u011funun \u00f6tesinde, bu geli\u015fimi h\u0131zland\u0131rmak i\u00e7in ne t\u00fcr taktik giri\u015fimlerde bulunmak gerekir? Bu konuda haz\u0131r re\u00e7ete yoktur ve her durumun kendi \u00f6zellikleri vard\u0131r. Her \u00fclkenin kendi tarihini, s\u0131n\u0131flar aras\u0131 g\u00fc\u00e7 dengelerini ve her \u00f6rg\u00fct\u00fcn kendi i\u00e7 geli\u015fimini ve k\u00f6kenlerini vs. dikkate almak gerekir. Devrimci Marksistlerin analiz yetene\u011fi, ayr\u0131msama yetene\u011fi ve uygun m\u00fcdahale \u00e7izgileri saptayabilmesi, yani tek kelimeyle y\u00f6netici olma niteli\u011fi bu alanda s\u0131n\u0131rlan\u0131r ve geli\u015fir.<\/p>\n\n\n\n

Burada s\u00fcrekli devrim teorisinin sadece en do\u011frudan y\u00f6nlerini inceledik, yani \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda ekonomik olarak geri \u00fclkelerdeki burjuva demokratik g\u00f6revlerin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine y\u00f6nelik yanlar\u0131n\u0131 ele al\u0131p, burjuvazinin iktidar\u0131n\u0131n yok edildi\u011fi \u00fclkelerdeki sosyalist, ulusal ve enternasyonal g\u00f6revlerden s\u00f6z etmedik. Sonu\u00e7 olarak, yukar\u0131da s\u00f6z\u00fc edilen do\u011frulamalar\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 boyutlara ra\u011fmen, bu teorinin bug\u00fcn neden hala bunca direni\u015f ve anlay\u0131\u015fs\u0131zl\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorusunu soranlara cevap vermeliyiz.<\/p>\n\n\n\n

Ekim Devrimi t\u00fcm d\u00fcnyada \u00f6ylesine b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fikliklere yol a\u00e7t\u0131 ki, sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n derhal g\u00f6r\u00fclebilmesi ve anla\u015f\u0131lmas\u0131 hi\u00e7 de kolay olmad\u0131. 1928\u2019de \u00c7in\u2019e ili\u015fkin olarak ayn\u0131 s\u00f6z\u00fc tekrarlama cesaretini g\u00f6sterebilmek i\u00e7in, 1905\u2019te, Rus devriminin proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc olarak zafere ula\u015faca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen insan\u0131n dehas\u0131na sahip olmak gerekliydi. Ekim\u2019e kat\u0131lm\u0131\u015f ve y\u00fckselen b\u00fcrokrasiye kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleye girmi\u015f olan baz\u0131 eski Bol\u015fevikler bile, teorik ve politik alandaki b\u00f6ylesine bir sonu\u00e7 kar\u015f\u0131s\u0131nda gerilediler. Bug\u00fcnk\u00fc direni\u015fler ve anlay\u0131\u015fs\u0131zl\u0131klar, Kremlin b\u00fcrokrasisinin d\u00fcnya arenas\u0131nda hala s\u00fcren korkun\u00e7 a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve d\u00fcnya i\u015f\u00e7i hareketinin Marksist teori alan\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck gerilemelerinin g\u00f6stergesidir. Tro\u00e7kist hareket bug\u00fcne kadar dayanabildi, Kom\u00fcnist Enternasyonal\u2019in kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 koruyup zenginle\u015ftirdiyse de, \u015fimdilik bunu ancak \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00e7evrelerde yapabildi. Ne var ki bunca g\u00fc\u00e7l\u00fc bir engel olan Kremlin, s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerdeki baz\u0131 devrimlerin zaferini engelleyemedi. \u00c7ok yak\u0131nda bu \u00fclkelerdeki ve di\u011fer yerlerdeki yeni zaferler, \u015fimdiye kadar kazan\u0131lanlar\u0131n listesine eklenecektir. \u0130\u015f\u00e7i devletlerinde iktidarda olan b\u00fcrokrasiler emek\u00e7i kitlelerin gittik\u00e7e artan direnciyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorlar. Stalinizmin i\u015f\u00e7i hareketinin bir kesimi \u00fczerindeki etkisi giderek zay\u0131fl\u0131yor. Art\u0131k ger\u00e7ekten s\u00fcrekli devrim \u00e7a\u011f\u0131nda ya\u015f\u0131yoruz. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnyan\u0131n dinami\u011fini en yak\u0131nda ifade eden teorinin de er ge\u00e7 zafere ula\u015faca\u011f\u0131ndan hi\u00e7 ku\u015fkumuz yoktur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kesintisiz Devrim Teorisi: Yerle\u015fik Bir \u0130nanc\u0131n Sorgulanmas\u0131 Yay\u0131na Haz\u0131rlayan: Vural Birlik, Wuhan T\u00fcrkiye Ulusal Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 Devrimi ile \u0130lgili Sovyet Liderlerinin De\u011ferlendirmeleri: Pierre Frank\u2019tan S\u00fcrekli Devrim Savunusu A\u015fa\u011f\u0131daki Yaz\u0131 sosyalist Tro\u00e7ki\u2019yi savunan https:\/\/yeniyol1.org\/surekli-devrim-teorisi\/  sitesinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r 19 Temmuz 2010 Yay\u0131na Haz\u0131rlayan\u0131n Notu:  T\u00fcrkiye\u2019de yayg\u0131n benimsenen ve bir\u00e7ok kez Lenin\u2019e maledilen Kesintisiz Devrim veya S\u00fcrekli Devrim Teorisi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-3637","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkiye-sosyalizmi"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3637","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3637"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3637\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3638,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3637\/revisions\/3638"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3637"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3637"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3637"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}