{"id":3666,"date":"2024-04-02T22:13:38","date_gmt":"2024-04-02T22:13:38","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=3666"},"modified":"2024-04-02T22:13:38","modified_gmt":"2024-04-02T22:13:38","slug":"cin-sovyet-catismasinin-tarihi-cinin-buyuk-ileri-atilim-ve-halk-komunleri-politikalari-uygulamasi-ve-cin-sovyet-ittifakinin-kopusu-cev-erkin-oncan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=3666","title":{"rendered":"\u00c7in-Sovyet \u00c7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n Tarihi: \u00c7in\u2019in B\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m ve Halk Kom\u00fcnleri Politikalar\u0131 Uygulamas\u0131 ve \u00c7in-Sovyet \u0130ttifak\u0131n\u0131n Kopu\u015fu \/ \u00c7ev. Erkin \u00d6ncan"},"content":{"rendered":"\n

\u00c7in-Sovyet \u00c7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n Tarihi: \u00c7in\u2019in B\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m ve Halk Kom\u00fcnleri Politikalar\u0131 Uygulamas\u0131 ve \u00c7in-Sovyet \u0130ttifak\u0131n\u0131n Kopu\u015fu \/ \u00c7ev. Erkin \u00d6ncan<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

\u00c7eviren : Erkin \u00d6ncan<\/em><\/h2>\n\n\n\n

Prof. Shen Zhihua – Tarih\u00e7i<\/em><\/h2>\n\n\n\n

Marksizm Akademisi -Pekin<\/em><\/h2>\n\n\n\n

\u00c7in Halk Cumhuriyeti ile Sovyetler Birli\u011fi aras\u0131ndaki kopu\u015fun sebepleri ve ya\u015fanan s\u00fcre\u00e7, so\u011fuk sava\u015f\u0131n tarihini inceleyen uluslararas\u0131 alandaki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fck ilgisini \u00e7ekmi\u015f ve yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar sonucunda bir dizi tart\u0131\u015fma ve analiz meydana gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bu makalede, B\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m ve halk kom\u00fcnleriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak, Mao Zedong\u2019un dilekleri, Moskova\u2019n\u0131n tepkileri ve bunun ard\u0131ndan \u00c7in ile eski Sovyetler Birli\u011fi aras\u0131ndaki ili\u015fkinin bozulmas\u0131 ele al\u0131nacakt\u0131r. Her ne kadar Moskova Deklarasyonu, Kas\u0131m 1957\u2019de toplanan Uluslararas\u0131 Kom\u00fcnist ve \u0130\u015f\u00e7i Partileri konferans\u0131n\u0131n, \u201ckom\u00fcnist hareketin uluslararas\u0131 dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131\u201d oldu\u011funu ileri s\u00fcrse de, \u00c7in ile Sovyetler Birli\u011fi aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131klar daha o d\u00f6nemde ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin (\u00c7KP), uluslararas\u0131 sosyalist kamp\u0131n \u00f6nc\u00fc konumunu SBKP\u2019den almaya y\u00f6neldi\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131yordu. Bu uyu\u015fmazl\u0131klar ilk kez d\u0131\u015f politikada ortaya \u00e7\u0131kt\u0131: Mao Zedung Moskova\u2019ya haber vermeden Tayvan\u2019\u0131n kontrol\u00fcndeki Jinmen Adalar\u0131n\u0131 aniden bombalayarak Uzak Do\u011fu krizinin t\u0131rmanmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Bu, olay Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin ABD ile olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 detant(yumu\u015fama) politikas\u0131na kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k bir meydan okumayd\u0131. Bu duruma \u00e7ok \u00f6fkelenen Kru\u015f\u00e7ev, \u00c7in\u2019e n\u00fckleer yard\u0131m\u0131 durdurmaya karar verdi.1<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Moskova\u2019n\u0131n tavr\u0131 \u00c7KP \u00fcst y\u00f6netiminde b\u00fcy\u00fck endi\u015feye neden olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, bu durum onlar\u0131n Sovyetler Birli\u011fi\u2019nden kopma karar\u0131n\u0131 vermelerine yol a\u00e7mam\u0131\u015ft\u0131. Ancak Mao\u2019yu Moskova ile \u00e7at\u0131\u015fmaya sevk eden esas ba\u015fl\u0131k, Kru\u015f\u00e7ev\u2019in \u00c7in\u2019in B\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m ve halk kom\u00fcnleri gibi i\u00e7 politikalar\u0131na y\u00f6nelik ku\u015fkucu tavr\u0131 ve muhalefetiydi. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, iki taraf birbirinin ilkeleri ve politikalar\u0131na katlanamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131nda, ittifak\u0131n \u00e7\u00f6kme tehlikesine girmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Mao\u2019nun As\u0131l Ger\u00e7ek Tutkusu Sovyetler Birli\u011fi\u2019ni Yakalama ve Ge\u00e7me Hedefiydi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1950\u2019lerin ortalar\u0131nda \u00c7KP ve Mao\u2019nun sosyalist kamptaki itibar\u0131 g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir \u015fekilde  y\u00fcksekti. Dolay\u0131s\u0131yla, Kru\u015f\u00e7ev d\u00f6neminde Mao\u2019nun \u00c7in-Sovyet ili\u015fkisine yakla\u015f\u0131m\u0131 Stalin d\u00f6neminde olana g\u00f6re farkl\u0131yd\u0131. Mao Zedung kendisini sosyalist kamp\u0131n olas\u0131 lideri olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Mao, Kas\u0131m 1957\u2019de ikinci kez Moskova\u2019ya gitti\u011finde, bu ruh halindeydi.<\/p>\n\n\n\n

1950\u2019deki ilk ziyaretinin tam tersine, Mao bu kez Moskova\u2019da D\u00fcnya Kom\u00fcnist Partileri toplant\u0131s\u0131nda g\u00fcndemi belirleyen ki\u015fi olmu\u015ftu. Ekim Devrimi\u2019nin 40. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc kutlamalar\u0131nda, konu\u015fma yapmak i\u00e7in k\u00fcrs\u00fcye geldi\u011fi zaman, b\u00fct\u00fcn di\u011fer partilerden izleyiciler aya\u011fa kalk\u0131p yaln\u0131zca Mao\u2019yu b\u00fcy\u00fck co\u015fkuyla alk\u0131\u015flad\u0131lar. \u00c7e\u015fitli \u00fclkelerin kom\u00fcnist partilerine mensup temsilciler Uluslararas\u0131 Kom\u00fcnist Partilerin temsilcileriyle yap\u0131lan toplant\u0131da, \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerin kom\u00fcnist partilerine mensup b\u00fct\u00fcn temsilciler, kendi merkez komiteleri taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nan konu\u015fma metinlerini k\u00fcrs\u00fcye \u00e7\u0131karak okudular. Sadece  Mao Zedung oturdu\u011fu yerden, \u00f6nceden haz\u0131rlamad\u0131\u011f\u0131 ezbere bir konu\u015fma yapt\u0131. Mao Zedung, Moskova\u2019daki bu toplant\u0131da adeta ev sahibi gibiydi. Di\u011fer kom\u00fcnist parti liderlerinin Sovyetler Birli\u011fi ile ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 anla\u015fmazl\u0131klar\u0131, Mao \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve b\u00fct\u00fcn sosyalist \u00fclkelerin \u201cSovyetler Birli\u011fi\u2019ni lider olarak g\u00f6rmelerinin\u201d gere\u011fini ve \u00f6nemini vurguluyordu. Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin ge\u00e7mi\u015fte sosyalist kamp\u0131n yeg\u00e2ne lideri olmas\u0131 ku\u015fku g\u00f6t\u00fcrmez bir ger\u00e7ekken, Mao\u2019nun Kas\u0131m 1957\u2019de Moskova\u2019da yapt\u0131\u011f\u0131 hamleler, \u00c7KP\u2019nin SBKP ile e\u015fit ko\u015fullarda ayn\u0131 masada oturdu\u011funu ve Mao Zedung ile Kru\u015f\u00e7ev\u2019in sosyalist \u00fclkelere birlikte \u00f6nderlik edece\u011fini a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6stermi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

Yine de Sovyetler Birli\u011fi bir konuda liderli\u011fi elinde tutuyordu. Kapitalist \u00fclkelerle bar\u0131\u015f i\u00e7inde rekabet politikas\u0131n\u0131 uygulamaya koyan Kru\u015f\u00e7ev, ABD\u2019yi on be\u015f y\u0131l i\u00e7inde ge\u00e7me slogan\u0131n\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131. Bu konuda kesinlikle geride kalmak istemeyen Mao, derhal \u00c7in\u2019in \u00f6n\u00fcne benzer bir hedef koyarak Britanya\u2019y\u0131 15 y\u0131l i\u00e7inde yakalama veya ge\u00e7me hedefini koydu.2<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Liu Shao\u015fi, bu hedefi \u00c7in sendikalar Birli\u011fi\u2019nin 2 Aral\u0131k 1957\u2019de d\u00fczenlenen 8. Ulusal kongresinde a\u00e7\u0131klad\u0131. O tarihten itibaren \u201cBritanya\u2019y\u0131 ge\u00e7me ve Amerika Birle\u015fik Devletler\u2019ini yakalama\u201d slogan\u0131 B\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m\u0131n \u00f6nemli bir itici g\u00fcc\u00fc haline gelmi\u015fti.3<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Halk\u0131n G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc <\/em>gazetesinin 13 Kas\u0131m tarihli say\u0131s\u0131nda \u201cB\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m\u201d ibaresinin kullan\u0131lmas\u0131 da Mao\u2019nun b\u00fcy\u00fck takdirini kazanm\u0131\u015ft\u0131.4 <\/sup>Mao Zedung,  \u201cSosyalist Ekonominin Meseleleri \u201d adl\u0131 kitab\u0131 okurken 30 Aral\u0131k g\u00fcn\u00fc ald\u0131\u011f\u0131 notta, \u201cBiz halk kom\u00fcnlerinin sanayiyi kalk\u0131nd\u0131rmas\u0131nda\u2014sanayile\u015fmede– Stalin\u2019den daha cesuruz\u201d \u015feklinde bir not alm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1949\u2019dan sonraki ekonomik yap\u0131lanma konusunda Mao Zedung \u015f\u00f6yle diyordu: \u201cTemelde Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 benimseme \u015feklimiz beni hi\u00e7bir zaman tatmin ve mutlu etmemi\u015fti.\u201d 1956 bahar\u0131nda \u201cOn Ba\u015fl\u0131ca \u0130li\u015fki \u00dczerine\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00f6nemli yaz\u0131s\u0131nda ise \u015funlar\u0131 ifade ediyordu: \u201c\u00c7in de en az Sovyetler Birli\u011fi kadar sosyalist bir \u00fclkedir. Bu y\u00fczden sosyalizmin in\u015fas\u0131nda daha b\u00fcy\u00fck, daha h\u0131zl\u0131, daha iyi ve daha ekonomik sonu\u00e7lar elde etmemizin m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 merak ediyorum.\u201d5<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla, o g\u00fcnlerde Mao Zedung, Sovyetler\u2019e kar\u015f\u0131 sadece liderlikte \u00f6ne \u00e7\u0131kma fikrini ta\u015f\u0131m\u0131yordu, ayn\u0131 zamanda daha ba\u015f\u0131ndan itibaren Sovyetler Birli\u011fi\u2019ni bu liderlik yar\u0131\u015f\u0131nda \u00c7in\u2019in rakibi olarak g\u00f6r\u00fcyordu.<\/p>\n\n\n\n

Mao, Mart 1958\u2019de Chengdu\u2019da yap\u0131lan bir toplant\u0131da , b\u00fcy\u00fck bir co\u015fku i\u00e7inde yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmas\u0131nda Sovyetlerin sosyalist in\u015fada izledi\u011fi veya koydu\u011fu ilkeleri izlemenin yarataca\u011f\u0131 ciddi olumsuz sonu\u00e7lardan ve Stalin\u2019in ge\u00e7mi\u015fte \u00c7in devrimini bast\u0131rmak istemesinden s\u00f6z etmi\u015fti. Ayn\u0131 zamanda Mao, bu toplant\u0131da \u00c7in\u2019in gelecekte kendi yolunu takip edece\u011finden tamam\u0131yla emin oldu\u011funu ifade ediyordu. Mao \u015fu ifadeleri de kullanm\u0131\u015ft\u0131:  \u201cBaz\u0131lar\u0131 13 y\u0131lda sa\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ekonomik kalk\u0131nman\u0131n Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin 40 y\u0131lda sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kalk\u0131nmayla e\u015fit oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Bu kesinlikle do\u011frudur ve \u00f6yle olmas\u0131 gerekir. Biz daha b\u00fcy\u00fck bir n\u00fcfusa, daha farkl\u0131 siyasi ko\u015fullara ve daha h\u0131zl\u0131 ilerlememizi sa\u011flayacak nesnel ko\u015fullara sahibiz.\u201d6 <\/sup> Mao\u2019ya g\u00f6re, art\u0131k  \u201cMarksizmin can damar\u0131 ve ya\u015fam g\u00fcc\u00fc damar\u0131,\u201d do\u011fuda idi.7<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Ger\u00e7ekleri do\u011fru bi\u00e7imde kavrayan ve kitlelerin nas\u0131l seferber edilece\u011fini iyi bilen Mao, \u00c7in\u2019in en g\u00fc\u00e7l\u00fc kapitalist \u00fclkelere yeti\u015fip ge\u00e7me h\u0131z\u0131n\u0131n do\u011fal olarak s\u00fcrekli bi\u00e7imde artaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. 15 Nisan\u2019da, \u00c7in\u2019in sanayi ve tar\u0131m \u00fcretiminde b\u00fcy\u00fck kapitalist \u00fclkelere tahmin edilenden daha \u00f6nce yeti\u015fmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. \u00c7in ilk on y\u0131lda Britanya\u2019y\u0131, sonraki on y\u0131lda ABD\u2019yi yakalayabilirdi.8<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Her ne kadar kamuoyuna yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda Britanya ve ABD\u2019den bahsetse de Mao\u2019nun ger\u00e7ek niyeti Sovyetler Birli\u011fi\u2019ni ge\u00e7mekti. 1956\u2019da \u00c7KP\u2019nin, May\u0131s ay\u0131nda yap\u0131lan 8\u2019nci ulusal kongresinin ikinci genel oturumunda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fman\u0131n hedefinde Sovyetler Birli\u011fi vard\u0131. Konu\u015fmas\u0131nda \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti: \u201cStalin\u2019in ortaya att\u0131\u011f\u0131 \u2018kadrolar her \u015feyi belirler\u2019<\/em> veya \u2018teknoloji her \u015feyi belirler\u2019<\/em> sloganlar\u0131n\u0131 kullanm\u0131yoruz. Lenin\u2019in ortaya att\u0131\u011f\u0131 \u2018Sovyet iktidar\u0131 art\u0131 elektrifikasyon e\u015fittir kom\u00fcnizm\u2019 slogan\u0131n\u0131 da kullanm\u0131yoruz. (Lenin bu sloganda t\u00fcm \u00fclkenin elektrik \u00fcreten santraller ile donat\u0131lmas\u0131ndan s\u00f6z ediyordu.) <\/p>\n\n\n\n

Bizim slogan\u0131m\u0131z sosyalizmi daha tam, daha h\u0131zl\u0131 ve daha etkin bir \u015fekilde in\u015fa etmektir. Bu slogan daha rasyonel de\u011fil mi? Bence \u00f6yle. Sonradan ve geriden yola \u00e7\u0131kanlar, \u00f6ne ge\u00e7er! Bana g\u00f6re bizde kom\u00fcnizme Sovyetler Birli\u011fi\u2019nden \u00f6nce ula\u015f\u0131labilir. Sovyet yolu da sosyalizmi in\u015fa edebilir ama biz de sosyalizmi in\u015fa etmek i\u00e7in ba\u015fka bir yol kullanabiliriz.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Mao ayr\u0131ca heyecan i\u00e7inde \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: \u201cLin Biao bir zamanlar 1940\u2019larda Yanan\u2019da, \u00c7in\u2019in gelecekte Sovyetler Birli\u011fi\u2019nden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti. O zamanlar ben bundan biraz ku\u015fku duyuyordum. Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin de ilerleme sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordum. Art\u0131k bunun pek\u00e2l\u00e2 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funa inan\u0131yorum.\u201d9<\/sup><\/p>\n\n\n\n

23 Temmuz\u2019da askeri kadrolarla bir toplant\u0131 yapan Mao, \u00e7elik \u00fcretiminde Sovyetler Birli\u011fi\u2019ni ge\u00e7me hedefini belirledi ve \u015f\u00f6yle yazd\u0131: \u201c1962 y\u0131l\u0131na kadar 75-80 milyon ton \u00e7elik \u00fcretebiliriz. B\u00f6ylece Britanya\u2019y\u0131 yakalamak i\u00e7in be\u015f y\u0131l gerekmez, iki \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde bu ba\u015far\u0131labilir. Be\u015f y\u0131lda Sovyetler Birli\u011fi\u2019ne yeti\u015febiliriz ve yedi veya en fazla on y\u0131l i\u00e7inde ABD\u2019yi yakalayabiliriz.\u201d10<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Mao Zedung, uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareketin \u00f6nderli\u011fini ele ge\u00e7irmek i\u00e7in sadece \u00fcretim art\u0131\u015f\u0131na de\u011fil, \u00fcretim ili\u015fkilerinde de h\u0131zl\u0131 bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme ihtiya\u00e7 duyuyordu. Daha 1958\u2019in ba\u015f\u0131nda \u00c7in\u2019in gelece\u011fi i\u00e7in ideal bir \u00fcretim ili\u015fkileri modeli tasarlamaya ba\u015flad\u0131. Ayn\u0131 y\u0131l\u0131n Mart ve Nisan aylar\u0131nda, merkezi politika ara\u015ft\u0131rma b\u00fcrosun y\u00f6neticileri Liu Shao\u015fi ve Chen Boda ile \u201cil\u00e7e kaymakaml\u0131klar\u0131n\u0131n (idari birimlerinin) ve kooperatiflerin y\u00f6netim birimlerinin birbiriyle kayna\u015fmas\u0131\u201d gerekti\u011fi meselesini ve halk kom\u00fcnleri meselesini g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7KP\u2019nin merkezi \u00f6nderli\u011fi de resmen \u201ckooperatiflerin \u00f6l\u00e7eklerinin b\u00fcy\u00fct\u00fclmesini\u201d teklif etti.<\/p>\n\n\n\n

Chen Boda, 1 Temmuz\u2019da (1958) Pekin \u00dcniversitesinde \u201cMao Zedong\u2019un bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir konu\u015fma yapt\u0131. ChenBoda, bu konu\u015fmada Mao\u2019nun \u00c7in toplumunun gelece\u011fini temel toplumsal birim olarak halk kom\u00fcnlerine dayand\u0131ran ana plan\u0131n\u0131 ilk kez kamuoyuna a\u00e7\u0131klad\u0131. Bu konu\u015fma hemen ard\u0131ndan partinin yay\u0131n organ\u0131 \u201cK\u0131z\u0131l Bayrak\u2019ta\u201d yay\u0131nland\u0131. Mao Zedung A\u011fustos ay\u0131 ba\u015f\u0131nda Henan ve Shandong eyaletlerinde halk kom\u00fcnlerini tefti\u015f etti\u011fi s\u0131rada, gazetecilere, \u201chalk kom\u00fcnlerinin iyi oldu\u011fu\u201d \u015feklinde bir de\u011ferlendirme yapt\u0131. Bunun ard\u0131ndan kom\u00fcnler b\u00fct\u00fcn \u00c7in\u2019e h\u0131zla yay\u0131ld\u0131. O zaman b\u00fct\u00fcn parti \u00f6nderli\u011fi, teoride ve pratikte \u00fclkenin ad\u0131mlar\u0131n\u0131 muazzam \u015fekilde h\u0131zland\u0131raca\u011f\u0131na, \u00fcretim ili\u015fkilerini s\u00fcrekli ileriye do\u011fru d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek, \u00fcretimi artt\u0131raca\u011f\u0131na ve kamu m\u00fclkiyetinin ekonomideki oran\u0131n\u0131 y\u00fckseltece\u011fine y\u00fcrekten inan\u0131yordu. Halk kom\u00fcnleri \u201cB\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m\u0131n\u201d bir sonucu olmakla beraber, ayn\u0131 zamanda \u00c7in\u2019in h\u0131zla kom\u00fcnizme ge\u00e7mesini sa\u011flayacak b\u00fcy\u00fck bir itici g\u00fc\u00e7 olabilirdi.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7KP merkezi \u00f6nderli\u011finin A\u011fustos\u2019ta yapt\u0131\u011f\u0131 Beidaihe toplant\u0131s\u0131nda halk kom\u00fcnlerinin kurulmas\u0131n\u0131 kom\u00fcnizm a\u015famas\u0131na giri\u015f meselesiyle ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131 ve \u201cK\u0131rlarda Halk Kom\u00fcnlerinin Kurulmas\u0131 Karar\u0131\u201d \u00c7KP Merkez Komitesi taraf\u0131ndan 29 A\u011fustos\u2019ta kabul edildi. Bu kararda \u015fu g\u00f6r\u00fc\u015f ileri s\u00fcr\u00fcl\u00fcyordu: \u201cG\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc kadar\u0131yla \u00c7in\u2019de kom\u00fcnizmin ger\u00e7ekle\u015fmesi uzak bir gelece\u011fin konusu de\u011fildir. Kom\u00fcnizme ge\u00e7i\u015f i\u00e7in pratik bir yol aray\u0131\u015f\u0131m\u0131z i\u00e7inde halk kom\u00fcnleri y\u00f6ntemini etkin bi\u00e7imde uygulamal\u0131y\u0131z.\u201d11<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Mao bu toplant\u0131dan sonra bu meseleyle yak\u0131ndan ilgilendi. Kas\u0131m ay\u0131nda Zhengzhou\u2019da \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: \u201c\u00dc\u00e7 y\u0131l boyunca s\u0131k\u0131 \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m, on iki y\u0131l boyunca bunu s\u00fcrd\u00fcrelim, on be\u015f y\u0131l i\u00e7inde kom\u00fcnizme ge\u00e7eriz. Bu hedefi kamuoyuna duyurmasak da ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in u\u011fra\u015fmal\u0131y\u0131z.\u201d Ona g\u00f6re, Sovyetler Birli\u011fi sadece b\u00f6b\u00fcrlenmekle yetiniyordu: \u201cBasamaklar\u0131 yukar\u0131ya do\u011fru \u00e7\u0131kan kimse g\u00f6r\u00fclmedi\u011fi halde ayak sesleri duyuluyor\u201d, \u201cSovyetler Birli\u011fi\u2019nde k\u0131rlardaki kolektif \u00e7iftlikler sanayi ile de\u011fil, sadece tar\u0131mla u\u011fra\u015f\u0131yor. Geni\u015f alanlarda ekim yapt\u0131klar\u0131 halde hasat o denli y\u00fcksek olmuyor. Bu y\u00fczden onlar\u0131n kom\u00fcnizme ge\u00e7ememelerine \u015fa\u015f\u0131rmamak gerekir.\u201d \u00c7in\u2019deki halk kom\u00fcnleri farkl\u0131yd\u0131. \u201cOnlar iki de\u011fi\u015fimin sonucudur\u2026 onlar kom\u00fcnist toplumsal yap\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcd\u00fcr.\u201d12<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131yla, Mao art\u0131k \u00c7in\u2019in kom\u00fcnizme ge\u00e7i\u015f i\u00e7in yeni ve farkl\u0131 bir yol buldu\u011fu sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131: \u201cStalin kolektif m\u00fclkiyetten kamu m\u00fclkiyetine ve sosyalizmden kom\u00fcnizme ge\u00e7i\u015fte uygun bir bi\u00e7im bulamam\u0131\u015ft\u0131. O do\u011fru \u00e7\u00f6z\u00fcm yolunu bulamad\u0131. \u015eimdi bizim sosyalist in\u015fay\u0131 h\u0131zland\u0131racak halk kom\u00fcnlerimiz var. Bunlar k\u0131rsal b\u00f6lgelerin kolektif m\u00fclkiyetten kamu m\u00fclkiyetine ve sosyalizmden kom\u00fcnizme ge\u00e7i\u015fi i\u00e7in en iyi y\u00f6ntem olacaklar.\u201d13<\/sup><\/p>\n\n\n\n

1958 y\u0131l\u0131 sona ererken Mao Zedung, \u00c7KP\u2019nin kom\u00fcnizme ge\u00e7i\u015fte do\u011fru yolu buldu\u011funa inanmakla kalm\u0131yor, ayn\u0131 zamanda \u00c7in\u2019in \u201cB\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m\u201d ve \u201chalk kom\u00fcnleri\u201d hareketi vas\u0131tas\u0131yla Sovyetler Birli\u011fi\u2019nden daha \u00f6nce kom\u00fcnist topluma ge\u00e7mesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Mao\u2019ya g\u00f6re \u00c7in ekonomik kalk\u0131nma alan\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi\u2019ni ge\u00e7ebilir ve b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011fa kom\u00fcnizme giden ayd\u0131nl\u0131k yolu g\u00f6sterebilirdi. Bu durumun b\u00fct\u00fcn m\u00fcttefiklerce, \u00f6zellikle de Moskova taraf\u0131ndan kabul edilip desteklenmesi,  ayn\u0131 zamanda \u00c7KP\u2019nin sosyalist kamp\u0131n \u00f6nderi olmas\u0131n\u0131n kabul edilmesi demekti.<\/p>\n\n\n\n

Moskova Sessizli\u011fe B\u00fcr\u00fcn\u00fcyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

B\u00fcy\u00fck ileri At\u0131l\u0131m Sovyetler Birli\u011fi kamuoyu taraf\u0131ndan genel olarak co\u015fkuyla kar\u015f\u0131land\u0131 ve Sovyet bas\u0131n\u0131 bu at\u0131l\u0131m hareketi hakk\u0131nda \u00f6vg\u00fc dolu yaz\u0131lar yazd\u0131. Yine de, \u00c7KP\u2019nin ilan etti\u011fi \u00f6zel ekonomik hedeflerin baz\u0131lar\u0131 hakk\u0131nda bir\u00e7ok ki\u015finin hala ku\u015fkusu vard\u0131. Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde baz\u0131 taban kadrolar\u0131 halk kom\u00fcnlerine b\u00fcy\u00fck ilgi g\u00f6stermi\u015fti, ancak \u00fcst d\u00fczeydeki liderler buna ihtiyatl\u0131 yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Xinhua Haber Ajans\u0131n\u0131n 26 Temmuz 1958\u2019de Moskova\u2019dan g\u00f6nderdi\u011fi uzun bir haber, Sovyet toplumunun B\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m ve \u00c7in\u2019in genel \u00e7izgisi hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini \u00f6zetliyordu. Baz\u0131 insanlar  sanayi ve tar\u0131m \u00fcretimine e\u015fit derecede \u00f6nem vermeyi \u00f6neren Genel \u00c7izgiye (sosyalizmin in\u015fas\u0131 ile ilgili) tam destek verirken baz\u0131lar\u0131 \u00f6rne\u011fin 1962 y\u0131l\u0131na kadar 50 milyon ton \u00e7elik \u00fcretilmesi ve deneysel b\u00f6lgelerde birim ba\u015f\u0131na 3500 kilonun \u00fczerinde bu\u011fday yeti\u015ftirilmesi gibi belirli hedef ve g\u00f6revlere ku\u015fkuyla bak\u0131yordu. \u00c7KP MK. siyasi b\u00fcrosunun A\u011fustos ay\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen geni\u015fletilmi\u015f toplant\u0131s\u0131ndan sonra Sovyetler Birli\u011fi bas\u0131n\u0131 B\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m hakk\u0131nda daha fazla haber yapmaya ba\u015flad\u0131. \u00c7in Xinhua Haber Ajans\u0131na g\u00f6re, Sovyet TASS haber ajans\u0131n\u0131n \u201cSanayi, tar\u0131m ve k\u00fclt\u00fcrde B\u00fcy\u00fck ileri At\u0131l\u0131m\u201d hakk\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 haberlerin say\u0131s\u0131 Ekim 1958\u2019de 50\u2019yi bulmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019deki Sovyet b\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi, Moskova\u2019ya 26 Temmuz 1958\u2019de B\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m\u0131 de\u011ferlendiren uzun bir rapor g\u00f6nderdi. Rapor \u00c7in\u2019in ekonomik kalk\u0131nmada sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ba\u015far\u0131lardan olumlu \u015fekilde bahsediyordu. Her ne kadar bu rapor, \u00c7in\u2019de yay\u0131nlanan ekonomik kalk\u0131nma g\u00f6stergelerinden \u015f\u00fcphe duyup onlar\u0131 \u201csa\u011fl\u0131kl\u0131 ekonomik veriler olarak kabul edilemez\u201d \u015feklinde nitelese de, bu rapor \u00c7in\u2019de sosyalizmin in\u015fas\u0131nda g\u00f6sterilen co\u015fkuyu vurguluyordu. Raporun sonu\u00e7 k\u0131sm\u0131nda, \u00c7KP\u2019nin halk\u0131n \u00f6znel enerjisini seferber ederek sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ekonomik ba\u015far\u0131 teyit edilmekle kalm\u0131yor, ikinci be\u015f y\u0131ll\u0131k plan\u0131n iki veya \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde tamamlanabilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu.14 <\/sup> Sonu\u00e7ta, \u00c7in\u2019i ziyaret eden Kru\u015f\u00e7ev \u00fclkeyi \u015fu s\u00f6zlerle \u00f6vd\u00fc: \u201cRuslar \u00c7inli yolda\u015flar\u0131n\u0131n ortaya koydu\u011fu planlara ve hedeflere \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f durumda ve bu planlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeniz konusunda hi\u00e7 ku\u015fkumuz yok.\u201d15<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin \u00c7in\u2019deki halk kom\u00fcnlerine ba\u015flang\u0131\u00e7taki bu tepkisi \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131yd\u0131. \u00c7in bas\u0131n\u0131 Beidaihe toplant\u0131s\u0131n\u0131n g\u00fcndemini duyurduktan sonra \u00c7in\u2019deki Sovyet b\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi 22 A\u011fustos 1958\u2019de, \u201csosyalist sistemin k\u0131rsal alanlarda daha iyi geli\u015ftirilmesi i\u00e7in iki taraf\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f ve rapor al\u0131\u015fveri\u015finde bulunmalar\u0131n\u0131\u201d \u00f6nerdi.16<\/sup><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019de halk kom\u00fcnlerinin kurulmas\u0131 Sovyet parti ve devlet kadrolar\u0131 ve halk taraf\u0131ndan b\u00fcy\u00fck ilgi ve dikkatle kar\u015f\u0131land\u0131. Sovyet Bilimler Akademisi \u00c7in Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi, halk kom\u00fcnleri \u00fczerine bir oturum d\u00fczenleyip yararlar\u0131 hakk\u0131ndaki olumlu g\u00f6r\u00fc\u015fleri dile getirdi. Baz\u0131lar\u0131 \u00c7in\u2019deki halk kom\u00fcnlerinin \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7iminin daha \u00f6nceki kolektif \u00e7iftlik pratiklerini geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bile ileri s\u00fcrd\u00fcler. Sovyetler Birli\u011fi halk\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu bu konuyu \u00f6\u011frenmeye hevesliydi. \u00c7KP Merkez Komitesinde konuyla ilgili al\u0131nan karar SBKP g\u00fcnl\u00fck yay\u0131n organ\u0131 Pravda\u2019da tam olarak aktar\u0131l\u0131nca bir\u00e7ok okuyucu \u00c7in\u2019deki halk kom\u00fcnleri hakk\u0131nda daha fazla bilgi edinmek istemi\u015fti. Halk kom\u00fcnlerinin kom\u00fcnizmin somut bir \u00f6rne\u011fi olup olmad\u0131\u011f\u0131, kolektif \u00e7iftliklerden \u00fcst\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda sorular soruldu. Sovyet halk\u0131 \u00c7in\u2019deki halk kom\u00fcnlerinin \u00fcretim ve ya\u015fam\u0131 nas\u0131l \u00f6rg\u00fctledi\u011fini \u00e7ok merak ediyordu. Ne var ki, Sovyet bas\u0131n\u0131 \u00c7in\u2019deki halk kom\u00fcnleri hareketine fazla yer vermiyordu. \u00c7KP\u2019nin Parti \u0130\u00e7i yay\u0131nlanan D\u00fcnyadan Referans Haberleri <\/em>b\u00fclteni bat\u0131 medyas\u0131ndan haberler aktar\u0131rken Sovyetler Birli\u011fi gazetelerinin halk kom\u00fcnleri hakk\u0131nda hi\u00e7 yorum yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu konuda \u00e7ok seyrek yaz\u0131lar yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

1958 sonunda hi\u00e7bir Sovyet \u00fcst d\u00fczey yetkilisi halk kom\u00fcnleri hakk\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a konu\u015fmuyordu. Sovyet bas\u0131n\u0131nda, \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nin 9\u2019ncu kurulu\u015f y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc kutlayan gazeteler i\u00e7erisinde yaln\u0131zca \u00fc\u00e7 tanesi bu konuya de\u011finmi\u015f ve sadece Edebiyat Postas\u0131 <\/em>konu \u00fczerinde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak durmu\u015ftu. 6 Kas\u0131m\u2019daki Ekim Devrimi resepsiyonunda konu\u015fma yapan Pekin\u2019deki Sovyet b\u00fcy\u00fckel\u00e7isi, \u00c7in\u2019deki halk kom\u00fcnleri hareketinin y\u00fckseli\u015fi hakk\u0131nda tek kelime bile etmedi.<\/p>\n\n\n\n

Bu isteksizli\u011fin sebebi Sovyet liderlerinin ihtiyatl\u0131 davranmas\u0131yd\u0131. SBKP merkez komitesi uluslararas\u0131 ili\u015fkiler departman\u0131 ba\u015fkan\u0131 Andropov, 6 Eyl\u00fcl 1958\u2019de merkez komitesine halk kom\u00fcnleri hakk\u0131nda \u00f6zel bir rapor sundu. Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin konuya nas\u0131l yakla\u015fmas\u0131 gerekti\u011finden bahseden bu raporda, \u00c7KP\u2019nin bu \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131ya (kom\u00fcnlere) b\u00fcy\u00fck \u00f6nem verdi\u011fi belirtiliyor ve \u201cSovyet-\u00c7in dostlu\u011fu a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00c7in\u2019de bas\u0131lan materyal ve haberleri kullanarak bu konuyu bizim bas\u0131n\u0131m\u0131zda i\u015flememiz gerekir\u201d deniyordu. Yine ayn\u0131 raporda Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin bu meseleyi daha detayl\u0131 ve derinlemesine ara\u015ft\u0131rmas\u0131 gerekti\u011fi belirtiliyordu.17<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Bu rapor, Moskova\u2019n\u0131n garip bir tercihle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011funu g\u00f6steriyordu: \u201cBir yandan, Sovyetler Birli\u011fi ile \u00c7in aras\u0131nda iyi ili\u015fkileri korumak ad\u0131na halk kom\u00fcnlerini \u00f6versek uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i hareketine ihanet etmi\u015f oluruz; \u00f6te yandan, ger\u00e7e\u011fe ba\u011fl\u0131 kal\u0131p bu uygulamay\u0131 \u2018sol\u2019 sapma olarak ele\u015ftirirsek, iki parti aras\u0131ndaki ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 derinle\u015ftirmi\u015f oluruz.\u201d Dolay\u0131s\u0131yla SBKP merkez liderli\u011fi, \u201dbu konudan iki \u00fclke aras\u0131ndaki ili\u015fkinin istikrar\u0131n\u0131 korumak bak\u0131m\u0131ndan bahsetmemenin, yani halk kom\u00fcnlerini ne \u00f6vmenin ne ele\u015ftirmenin\u201d daha iyi olaca\u011f\u0131na karar verdi.18<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Kru\u015f\u00e7ev\u2019in Polonya lideri Gomulka ile 30 Kas\u0131m 1958\u2019de yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fme s\u0131ras\u0131nda bir Sovyet lideri halk kom\u00fcnlerinden ilk kez bahsetmi\u015f oldu ve bu sayede Kru\u015f\u00e7ev\u2019in halk kom\u00fcnlerinden duydu\u011fu ho\u015fnutsuzluk Resmi Polonya belgelerinde kayda ge\u00e7irildi.19<\/sup><\/p>\n\n\n\n

 <\/sup>Ancak bu g\u00f6r\u00fc\u015fmenin i\u00e7eri\u011fi o zaman d\u0131\u015far\u0131ya a\u00e7\u0131klanmam\u0131\u015ft\u0131. Daha sonra Bat\u0131 \u00fclkelerindeki baz\u0131 \u00f6zel g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde, Sovyet liderlerinin halk kom\u00fcnleri hakk\u0131nda farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler belirtti\u011fi konu\u015fulmaya ba\u015fland\u0131.  Sovyet bas\u0131n\u0131 bunu ink\u00e2r etse de Kru\u015f\u00e7ev\u2019in kamuoyunda Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde kom\u00fcnizme ge\u00e7i\u015ften bahsetti\u011fi zaman ima yoluyla \u00c7in\u2019deki halk kom\u00fcnlerine sald\u0131rmas\u0131 inkar edilemez bir ger\u00e7ekti. Kru\u015f\u00e7ev, kitapla\u015ft\u0131r\u0131lan an\u0131lar\u0131nda halk kom\u00fcnleri meselesinden dolayl\u0131 olarak 21\u2019nci ulusal kongreye sundu\u011fu raporda konu\u015fmalar\u0131ndan s\u00f6z edilir. Niyetinin Kru\u015f\u00e7ev, parti kadrolar\u0131n\u0131 herhangi bir \u015fekilde \u201ck\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne taklide\u201d kar\u015f\u0131 uyarmak istedi\u011fini, aksi takdirde bu durumun \u201cSovyetler Birli\u011fi\u2019nde telafi edilemez siyasi ve ekonomik kay\u0131plara yol a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131\u201d belirtmi\u015fti. Kru\u015f\u00e7ev ayr\u0131ca Bulgaristan liderinin \u00c7in\u2019i ziyaretinden d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnden sonra Bulgar bas\u0131n\u0131n\u0131n halk kom\u00fcnlerinden ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak bahsetti\u011fini ve baz\u0131 kolektif \u00e7iftliklerin inan\u0131lmaz boyutlarda abart\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Dolay\u0131s\u0131yla Sovyet liderleri \u00fclkede geli\u015fmekte olan bu sa\u00e7ma g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc duruma son vermek gerekti\u011fine inan\u0131yordu.20<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Bir ba\u015fka neden belki Kru\u015f\u00e7ev\u2019in ki\u015fili\u011finde yat\u0131yordu. SBKP merkez komitesinin \u00c7in i\u015flerinden sorumlu yetkilisinin an\u0131lar\u0131na g\u00f6re, o zamanlar Moskova\u2019da, uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareketin tek bir teorisyen ve felsefecisi oldu\u011fu, bunun da Mao Zedong oldu\u011fu konu\u015fuluyordu. Kru\u015f\u00e7ev sadece iyi bir pratisyenden ibaretti, m\u0131s\u0131r yeti\u015ftirmekte iyiydi. Ayr\u0131ca \u00c7in\u2019in halk kom\u00fcnleri sayesinde, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine ger\u00e7ekten kom\u00fcnizme ge\u00e7i\u015fin yeni bir yolunun bulundu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnenlerin say\u0131s\u0131 bir hayli fazlayd\u0131. Kru\u015f\u00e7ev\u2019in bu g\u00f6r\u00fc\u015fleri duydu\u011funda \u00e7ok k\u0131zd\u0131\u011f\u0131 muhakkakt\u0131.21<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Alt\u0131 ay sonra, Kru\u015f\u00e7ev nihayet halk kom\u00fcnleri hakk\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcncelerini kamuoyuna a\u00e7\u0131klad\u0131. 18 Temmuz 1959\u2019da Polonya\u2019da yap\u0131lan bir toplant\u0131da, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde 1920\u2019lerde kom\u00fcnlerin kurulmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan yanl\u0131\u015flar\u0131 hat\u0131rlat\u0131p kom\u00fcnleri ele\u015ftirdi. 21\u2019nci parti kongresinde oldu\u011fu gibi bu konu\u015fmada da \u00c7in\u2019den bahsetmedi, ancak bu konu\u015fman\u0131n havas\u0131 daha ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fcyd\u00fc. Kuvvetli bir tepki yaratmas\u0131 beklenmiyordu. Ne var ki, Polonya gazeteleri bu konu\u015fmay\u0131 yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 zaman, konu\u015fmadaki kom\u00fcnlerle ilgili k\u0131sm\u0131 yay\u0131ndan \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131. Pravda ise bilin\u00e7li bir \u015fekilde konu\u015fman\u0131n tam metnini verdi. Bu konu\u015fman\u0131n zamanlanmas\u0131 \u00e7ok talihsizdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Mao tam da o g\u00fcnlerde y\u00fcksek r\u00fctbeli asker Peng Deuhai\u2019nin Lushan\u2019daki parti toplant\u0131s\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 uzun ve a\u00e7\u0131k s\u00f6zl\u00fc konu\u015fmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda iyice i\u00e7erlemi\u015fti. Kru\u015f\u00e7ev\u2019in konu\u015fmas\u0131 Mao\u2019yu daha \u00e7ok k\u0131zd\u0131rd\u0131. Kru\u015f\u00e7ev\u2019e a\u00e7\u0131k olarak sald\u0131rmaya karar verdi.<\/p>\n\n\n\n

Mao Zedung Kru\u015f\u00e7ev\u2019e Sava\u015f \u0130lan Etmeye Karar Veriyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mao\u2019nun B\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m ve halk kom\u00fcnleri hareketine y\u00f6nelik co\u015fkusu \u00c7in\u2019deki di\u011fer parti liderlerini de etkilemi\u015fti. \u00d6rne\u011fin, Devlet Konseyi (h\u00fck\u00fcmet)  D\u0131\u015f \u0130\u015fleri B\u00fcrosunun de\u011ferlendirmesine g\u00f6re, \u00c7in parti kadrolar\u0131 art\u0131k baz\u0131 ifadelerin de\u011fi\u015fmesi gerekti\u011fini talep etmekteydiler. Bunlar aras\u0131nda, \u201cSovyetler Birli\u011fi\u2019nin \u00f6nderlik etti\u011fi\u201d deyiminin \u201cSovyetler Birli\u011fi ve \u00c7in\u2019in ortakla\u015fa \u00f6nderlik etti\u011fi\u201d ifadesiyle de\u011fi\u015fmesi gerekti\u011fi talebi vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca \u201culuslararas\u0131 kom\u00fcnist hareketin merkezinin art\u0131k \u00c7in oldu\u011fu\u201d ve \u201cSovyetler Birli\u011fi\u2019nin liderli\u011finin asl\u0131nda sadece ekonomik kalk\u0131nma g\u00fcc\u00fc\u201d ile s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu \u015feklinde ifadeler kullan\u0131lmas\u0131 isteniyordu.  Baz\u0131lar\u0131 Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin yedinci 5- y\u0131ll\u0131k plan\u0131n\u0131n ger\u00e7ekte ileriye do\u011fru bir at\u0131l\u0131m olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin kendisini h\u0131zland\u0131rmas\u0131 i\u00e7in ikna edilmesi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyordu. Hatta baz\u0131 ki\u015filer, \u201c\u00c7in partisinin merkezi \u00f6nderli\u011findeki her d\u00f6rt yolda\u015ftan birinin d\u00fcnyan\u0131n herhangi bir \u00fclkesine ba\u015fkan olabilece\u011fini\u201d iddia ediyordu.22<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Bu ifadeler b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Mao ve \u00c7KP\u2019nin d\u00fc\u015f\u00fcncelerini yans\u0131t\u0131yordu. Mao, kendisinin ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 bu giri\u015fiminin hem kendi \u00fclkesinde hem de ba\u015fta sosyalist \u00fclkeler olmak \u00fczere d\u00fcnyada kabul g\u00f6rmesini istiyordu. Ne var ki, Mao\u2019nun \u015fimdi kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 farkl\u0131 bir ger\u00e7ek vard\u0131,1959\u2019daki ekonomik gidi\u015fat tersine d\u00f6nm\u00fc\u015f, b\u00fct\u00fcn kadro seviyelerinde yayg\u0131n bir \u00f6zele\u015ftiri talebi ve \u015fikayet dalgas\u0131 olu\u015fmu\u015ftu. Kru\u015f\u00e7ev\u2019in a\u00e7\u0131klamas\u0131 ile a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 \u00e7ak\u0131\u015fan kritik Lushan toplant\u0131s\u0131 (Temmuz 1959) b\u00f6yle bir ortamda ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015fti. Peng Dehuai\u2019den Mao\u2019ya g\u00f6nderilen o \u00f6zel ki\u015fisel mektubun ar\u0131 kovan\u0131na \u00e7omak soktu\u011fu ve Mao\u2019yu \u00e7ok k\u0131zd\u0131rd\u0131\u011f\u0131na ku\u015fku yoktu. Mao kendi yeni kom\u00fcnizm deneyini ele\u015ftirmeye kalkanlara kar\u015f\u0131 ata\u011fa ge\u00e7meye kararl\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Mao Zedung, 16 Temmuz\u2019da Peng\u2019in bu \u00f6zel mektubunu te\u015fhir amac\u0131yla toplant\u0131ya kat\u0131lan di\u011fer insanlara g\u00f6sterdi. K\u0131zg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 hen\u00fcz ge\u00e7meden, taban kadrolar\u0131ndan gelen ve B\u00fcy\u00fck \u0130leri Atl\u0131m ve Halk kom\u00fcnleri hakk\u0131nda onlar\u0131n ele\u015ftirilerini yans\u0131tan iki rapor okudu. Bu ele\u015ftirel raporlarda b\u00fct\u00fcn n\u00fcfusun \u00e7elik \u00fcretimine kat\u0131lmas\u0131n\u0131n \u201ckazan\u00e7tan \u00e7ok kay\u0131p getirece\u011fi\u201d, bunun \u201cpara ve enerji israf\u0131\u201d oldu\u011fu ve ekonomik olmaktan \u00e7ok siyasi bir hamle oldu\u011fu belirtiliyordu. Ayr\u0131ca raporlar\u0131n birinde \u201chalk kom\u00fcnlerinin \u00fcst\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131\u201d, \u201cyapay bir \u00fcr\u00fcn oldu\u011fu\u201d ve bu konuda \u201cani ve iyi hesaplanmam\u0131\u015f d\u00fcrt\u00fclerle harekete ge\u00e7ildi\u011fi\u201d savunuluyordu.<\/p>\n\n\n\n

 Ard\u0131ndan \u00c7in D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n raporu okundu. Bu raporda Sovyetler Birli\u011fi\u2019ndeki kadrolar\u0131n yayg\u0131n bi\u00e7imde \u00c7in\u2019in g\u00fc\u00e7l\u00fcklerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131na ve \u00c7KP\u2019nin yanl\u0131\u015f yapt\u0131\u011f\u0131na inand\u0131klar\u0131 belirtiliyordu. Mao Zedung bunlar\u0131 da hi\u00e7bir yorum yapmadan toplant\u0131ya kat\u0131lanlara g\u00f6sterdi.23<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Kru\u015f\u00e7ev\u2019in halk kom\u00fcnleri hakk\u0131ndaki konu\u015fmas\u0131 28 Temmuz 1959\u2019da Lushan\u2019a g\u00f6nderilmi\u015fti. Sovyet liderlerinin bu tart\u0131\u015fmaya kat\u0131l\u0131p \u00c7KP\u2019deki \u201csa\u011fc\u0131lar\u0131n\u201d saf\u0131nda yer almas\u0131n\u0131 Mao\u2019nun anlay\u0131\u015fla kar\u015f\u0131lamas\u0131n\u0131n hi\u00e7bir yolu yoktu. Mao ertesi g\u00fcn kadrolarda gelen bu ele\u015ftirel yaz\u0131lar\u0131n delegelere da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 i\u00e7in talimat vererek, \u201cB\u00fct\u00fcn yolda\u015flardan, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde ba\u015far\u0131s\u0131z olan k\u0131rsal kom\u00fcnlerin bizim kom\u00fcnlerimizle ayn\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmesini ve bizim kom\u00fcnlerimizin ba\u015far\u0131l\u0131 olup olmayaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmesini istiyorum\u201d dedi ve ekledi: \u201cTarihsel zorunluluklara ve yasalara uygun olan \u015feyler asla ba\u015far\u0131s\u0131z olmaz,ve asla yapay olarak engellenemez.\u201d  Mao ayr\u0131ca bu toplant\u0131da ortaya \u00e7\u0131kan ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klarla ilgili olduk\u00e7a duygusal bir ki\u015fisel \u00f6zele\u015ftiri yapm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Parti i\u00e7ine da\u011f\u0131t\u0131lan talimattaki i\u00e7eri\u011fin Mao\u2019yu hala tatmin etmedi\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131yordu. 1 A\u011fustos\u2019ta ayn\u0131 yaz\u0131lar\u0131 haberle\u015fme bakan\u0131 Wang Jiaxiang\u2019a vererek \u015funlar\u0131 yazd\u0131: \u201c<\/p>\n\n\n\n

“Kru\u015f\u00e7ev’i \u00e7\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in birka\u00e7 c\u00fcmle yazd\u0131m. Gelecekte de halk kom\u00fcnlerimizin avatanjlar\u0131n\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in baz\u0131 makaleler yazaca\u011f\u0131m. Kru\u015f\u00e7ev \u00fc\u00e7 \u015feyde bize itiraz ediyor-veya en az\u0131ndan bunlarla ilgili \u015f\u00fcpheleri var-: y\u00fcz \u00e7i\u00e7ek a\u00e7s\u0131n y\u00fcz \u00e7i\u00e7ek yar\u0131\u015fs\u0131n politikam\u0131z, halk kom\u00fcnleri ve B\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m\u2026 San\u0131r\u0131m biz \u00e7ok aktif bir durumdayken onlar \u015fimdi \u00e7ok pasif ve dura\u011fan bir durumdalar. Ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsun? Bu \u00fc\u00e7 hedefimizi, Parti’mizin i\u00e7indeki muhalifler ve \u015f\u00fcpheciler de dahil olmak \u00fczere, t\u00fcm d\u00fcnyaya kar\u015f\u0131 savunmal\u0131y\u0131z.”<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mao \u015fimdilik Peng Dehui’yi Kru\u015f\u00e7ev ile ili\u015fkilendirmiyordu, fakat Kru\u015f\u00e7ev\u2019e bir sald\u0131r\u0131 ba\u015flatmaya ve \u00c7in ile Sovyetler Birli\u011fi aras\u0131ndaki anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n a\u00e7\u0131k bir \u00e7at\u0131\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015fmesine izin vermeye kararl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu.<\/p>\n\n\n\n

Mao Zedung, biraz d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckten sonra Chen Boda (Lin Biao\u2019ya yak\u0131n) ve di\u011ferlerine, halk kom\u00fcnleriyle ilgili ara\u015ft\u0131rma materyalleri haz\u0131rlamak i\u00e7in b\u00f6lgelere gitmelerini isteyen bir yaz\u0131 yazd\u0131 ve“ele\u015ftirilere, i\u00e7eride ve d\u0131\u015far\u0131daki d\u00fc\u015fmanlar\u0131m\u0131z\u0131n yan\u0131s\u0131ra partimizin i\u00e7indeki sa\u011f oport\u00fcnistlerin iftiralar\u0131na ve \u015f\u00fcpheciliklerine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele ba\u015flatmak i\u00e7in, Sovyet yolda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n aras\u0131ndaki muhalifleri ve \u015f\u00fcphecileri \u00e7\u00f6kertmek i\u00e7in bunlar\u0131n hepsine kar\u015f\u0131 sava\u015fmal\u0131y\u0131z” ifadesini kulland\u0131.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mao Zedung, 4 Eyl\u00fcl’de, Hu Qiaomu ile Wu Lengxi’ye ” Kru\u015f\u00e7ev\u2019i  pasif bir duruma sokmak ve \u00c7in’deki herkesin Kru\u015f\u00e7ev\u2019in halk kom\u00fcnlerine kar\u015f\u0131 oldu\u011funu bilmesini sa\u011flamak amac\u0131yla” Kru\u015f\u00e7ev\u2019in halk kom\u00fcnlerine ili\u015fkin  konu\u015fmas\u0131n\u0131 yay\u0131mlamay\u0131 talep eden bir not yazd\u0131. Mao ayr\u0131ca “morallerimizi y\u00fckseltmek ve Sovyetler Birli\u011fi’ndeki baz\u0131 ki\u015filerin \u00f6n\u00fcn\u00fc kesmek i\u00e7in”<\/em><\/strong>\u00c7ekoslovakya’daki ve (sosyalist) Demokratik Almanya’daki gazetelere \u00c7KP\u2019nin 8. Parti Kongresi\u2019ni \u00f6ven iyi haz\u0131rlanm\u0131\u015f yaz\u0131lar ve haber b\u00fcltenlerinin g\u00f6nderilmesi talimat\u0131n\u0131 verdi.<\/p>\n\n\n\n

Liu Shao\u015fi, 12 Eyl\u00fcl’de,d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda \u0130ngilizce yay\u0131mlanan Bar\u0131\u015f ve Sosyalizm<\/em> dergisi i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 “\u00c7in’de Marksizm ve Leninizm’in Zaferi”<\/em><\/strong> ba\u015fl\u0131kl\u0131 makaleyi Mao’ya sundu. Liu Shao\u015fi, Mao’ya yazd\u0131\u011f\u0131 mektupta \u015funlar\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131: “Uygun olup olmad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in benim bu makalemde yabanc\u0131 yolda\u015flara att\u0131\u011f\u0131m gizli ta\u015flar\u0131 l\u00fctfen inceler misiniz?”<\/em><\/strong> Buradaki “yabanc\u0131 yolda\u015flar” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc kesinlikle Sovyet liderlerini ifade ediyordu. Durumdan ziyadesiyle memnun olan Mao, Liu Shao\u015fi\u2019ye \u015f\u00f6yle cevap verdi: “G\u00f6r\u00fcld\u00fc. \u00c7ok iyi. Bu b\u00f6yle yaz\u0131l\u0131r, yazmamak yanl\u0131\u015f olurdu.” Ard\u0131ndan 1 Ekim’de, hem Halk\u0131n G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc <\/em>hem de K\u0131z\u0131l Bayrak Liu\u2019nun <\/em>bu makalesini yay\u0131nlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu olaylar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 arka planda Kru\u015f\u00e7ev,\u00c7in’e her iki taraf\u0131nda hararetli bir bi\u00e7imde tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ziyaretini ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Sovyet taraf\u0131, \u00c7in’in hi\u00e7bir ele\u015ftiriyi kabul etmeyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Kru\u015f\u00e7ev k\u0131zg\u0131nl\u0131kla \u015f\u00f6yle dedi: “Kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuz durum \u00f6nemli bir durumdur: ‘Sovyetler Birli\u011fi’nin hala \u00f6nder oldu\u011funu s\u00f6yleyen” ve \u201cbu \u00f6nderli\u011fi\u201d  kabul eden kli\u015fe ifadeler kullan\u0131yorsunuz, fakat bizim tek kelime s\u00f6ylememize izin vermiyorsunuz. Hangi e\u015fitlikten s\u00f6z ediyoruz?”<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Konu esasen uluslararas\u0131 d\u0131\u015f politika ile ilgili olmas\u0131na ra\u011fmen, Mao’nun zihnini kurcalayan \u015fey ger\u00e7ekte B\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m ve halk kom\u00fcnleri meselesiydi. Mao, Kru\u015f\u00e7ev\u2019i Dongjiao Havaliman\u0131’ndan u\u011furlarken, eline ge\u00e7en f\u0131rsat\u0131 de\u011ferlendirerek, laf\u0131 B\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m’\u0131n neyi ba\u015fard\u0131\u011f\u0131, kitlelerin halk kom\u00fcnlerini nas\u0131l ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 ve halk kom\u00fcnlerinin Sovyet Birli\u011fi’nin ge\u00e7mi\u015fte sahip oldu\u011fu kom\u00fcnlerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ne gibi \u00fcst\u00fcnl\u00fckleri oldu\u011fu ile ilgili konulara getiren bir konu\u015fma yapm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Hem Mao hem de Kru\u015f\u00e7ev, \u00c7in ile Sovyetler Birli\u011fi’nin ortak temel \u00e7\u0131karlar\u0131 oldu\u011funu ve her iki \u00fclkenin ittifak\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6nemi oldu\u011funu bilmelerine ra\u011fmen, her biri kar\u015f\u0131 taraf\u0131n hatalar\u0131n\u0131n d\u00fczeltilmesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu.<\/p>\n\n\n\n

Bu y\u00fczden, Ekim 1959’dan sonra, her iki \u00fclke de kendi politikalar\u0131n\u0131n ve teorilerinin do\u011frulu\u011funa ili\u015fkin propagandaya ba\u015flad\u0131lar. Sovyetler Birli\u011fi’nde bas\u0131lan Sovyet-\u00c7in Dostluk dergisi Pravda, Izvestia<\/em>ve di\u011fer gazetelerde daha \u00f6nce yay\u0131nlanm\u0131\u015f ve a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00c7KP’nin tutumuyla \u00e7eli\u015fen ba\u015f makaleleri ve makaleleri yeniden basmaya ba\u015flad\u0131. \u00c7in de buna kar\u015f\u0131 misilleme yap\u0131yordu. Kru\u015f\u00e7ev’in 1960 \u015eubat’\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131ndaki Var\u015fova Pakt\u0131 zirve konferans\u0131nda ve Hindistan ziyareti esnas\u0131ndaki konu\u015fmalar\u0131, \u00c7in liderlerinin onun bat\u0131 ile uzla\u015fma pe\u015finde oldu\u011funu ve \u00c7in’e kar\u015f\u0131 bir konum alarak Bat\u0131ya kur yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmelerine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle Parti\u2019nin merkezi liderli\u011fi bu hareketi ciddiye almaya ve Kru\u015f\u00e7ev’in \u00c7in kar\u015f\u0131t\u0131 davran\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 gerekli m\u00fccadeleye haz\u0131rlanmaya karar verdi. Geriye kalan yegane soru, Kru\u015f\u00e7ev’e kar\u015f\u0131 bu polemi\u011fin nas\u0131l ve ne zaman ba\u015flat\u0131laca\u011f\u0131 sorusu idi.<\/p>\n\n\n\n

Mao’nun Moskova’ya sava\u015f ilan etmesinin sebebi Sovyet liderlerinin \u015f\u00fcphecili\u011fi, \u00c7in\u2019in  yeni deneyine tepeden bakmalar\u0131 ve B\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m ile halk kom\u00fcnlerinin ele\u015ftirilmesiydi. Fakat, \u00c7in\u2019in haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131n birinci raundu– B\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m ile halk kom\u00fcnleri yerine– sadece teorik sorunlar \u00fczerinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Nisan 1960’da, \u00c7KP’nin merkezi liderli\u011fi, Lenin’in 90. do\u011fum g\u00fcn\u00fcn\u00fc kutlayan \u00fc\u00e7 makale ile bu teorik sorunlar polemi\u011fini ba\u015flatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu makaleler bizzat Mao taraf\u0131ndan g\u00f6zden ge\u00e7irilmi\u015f ve kontrol edilmi\u015fti. Bu makaleler bar\u0131\u015f i\u00e7inde bir arada ya\u015fama, sosyalizme bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 ge\u00e7i\u015f, sosyalist devrim, sava\u015f ve bar\u0131\u015f ve emperyalizmin niteli\u011fi gibi \u00f6nemli teorik meseleler \u00fczerine, \u00c7KP’nin g\u00f6r\u00fc\u015flerini sistematik bir bi\u00e7imde anlat\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f6r\u00fcn\u00fcrde, bu makaleler Yugoslavya’daki revizyonizmi ele\u015ftiriyordu. Ger\u00e7ekte, ise asl\u0131nda bu ele\u015ftiriler Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi’ne y\u00f6neltilmi\u015fti. Ayn\u0131 y\u0131l\u0131n May\u0131s ay\u0131 sonlar\u0131nda, Mao Zedung,  Kuzey Kore lideri Kim \u0130l Sung ve Danimarka Kom\u00fcnist Partisi lideri Jespersen ile ayr\u0131 ayr\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc. Mao bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde resmen \u00c7KP’nin bar\u0131\u015f i\u00e7inde bir arada ya\u015famaya ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ge\u00e7i\u015fe kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti, Sovyetler Birli\u011fi ve di\u011fer do\u011fu Avrupa partilerini s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinden vazge\u00e7mekle su\u00e7lad\u0131 ve Kru\u015f\u00e7ev’i isim vererek ve s\u00f6zde “Camp David zirvesi *ruhunu\u201d ele\u015ftirecek kadar ileri gitti. \u015eunu bile s\u00f6yledi: “gelecekte hesapla\u015faca\u011f\u0131z”<\/em><\/strong>. Mao, hemen sonra, D\u00fcnya \u0130\u015f\u00e7i Sendikalar\u0131 Federasyonu’nun konferans\u0131na kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman \u00c7inli lider Sovyet Kom\u00fcnist Partisi ile temel teorik meselelerle ilgili ciddi anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131n bulundu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a if\u015fa etti.  <\/p>\n\n\n\n

*Camp David ruhu, Sovyet-ABD zirvesinde bar\u0131\u015f i\u00e7inde bir arada ya\u015fama \u00fczerine var\u0131lan bir mutabakat.<\/p>\n\n\n\n

Bu makalede \u015fu soruyu sormal\u0131y\u0131z: Mao, Moskova’ya h\u00fccum ederken neden sosyalist kamp i\u00e7in iyi \u00f6rnekler olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc B\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m ve halk kom\u00fcnlerini yani  \u00c7KP’nin kendisinin Marksizme yeni katk\u0131s\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc ba\u015fl\u0131klar\u0131 savunmay\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karmam\u0131\u015ft\u0131, bunun yerine teorik konular\u0131 tart\u0131\u015fmay\u0131 se\u00e7mi\u015fti. ?<\/p>\n\n\n\n

Birincisi, \u00c7KP, Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi taraf\u0131ndan daha \u00f6nce ele\u015ftirilen meseleler \u00fczerinden bu tart\u0131\u015fmaya girmeyi tercih etmemi\u015fti, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00c7KP\u2019nin bu yolu izlemesi  sadece kendisinin (\u00c7KP) hakl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015fan g\u00f6rece pasif, savunmac\u0131 bir m\u00fccadele takti\u011fi olacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, hem halk kom\u00fcnleri hem de “B\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m” zaten Sovyetler Birli\u011fi’nin kendi in\u015fa s\u00fcrecinde daha \u00f6nce belirli \u00f6l\u00e7\u00fcde denemi\u015f oldu\u011fu \u015feylerdi, bu nedenle bu noktalardan yap\u0131lacak bir h\u00fccum \u00c7KP\u2019ye b\u00f6yle bir tart\u0131\u015fmada avantaj sa\u011flamayacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, “B\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m” ve halk kom\u00fcnleri \u00c7in’de beklenen ba\u015far\u0131y\u0131 elde edememi\u015f, bu durum ciddi bir k\u0131tl\u0131k dalgas\u0131 ve b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 k\u00f6yl\u00fc \u00f6l\u00fcmlerine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131 ve bu giri\u015fimler sosyalist kamp i\u00e7indeki dost partilerin \u00e7o\u011fu taraf\u0131ndan kabul edilmemi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

Ne var ki, bir yandan Mao’nun sosyalist kampa ihtiyac\u0131 vard\u0131 ve bu kampa \u00f6nderlik etmeye daha da \u00e7ok ihtiyac\u0131 vard\u0131, fakat Sovyetler Birli\u011fi olmaks\u0131z\u0131n sosyalist kamp olamazd\u0131. Di\u011fer yandan, \u00c7KP  temel ilke sorunlar\u0131yla ilgili net ve a\u00e7\u0131k bir tav\u0131r ortaya koymak gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fc, \u00e7\u00fcnk\u00fc sadece ger\u00e7ek Marksizmi yan\u0131na alanlar ve onu hakiki bir bi\u00e7imde savunanlar  bu kampa \u00f6nderlik etmeye lay\u0131k olabilirdi. Bu nedenle Mao Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi ile devrim ve sava\u015f teorileri \u00fczerine bir ideolojik-teorik tart\u0131\u015fma a\u00e7maya karar vermi\u015f, kendisini bu noktalardan Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi’ni ikna edebilece\u011fine veya yenebilece\u011fine inand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Mao’nun kafas\u0131nda olan \u015fey, sosyalist \u00fclkelerin ileri kapitalist \u00fclkelere yeti\u015fip onlar\u0131 ge\u00e7me m\u00fccadelesinde d\u00fcnya sosyalist \u00fclkelerinin bayraktar\u0131 olmak ve \u00c7in’i uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareket i\u00e7inde \u00f6nde gelen bir \u00f6rnek haline getirmekti.<\/p>\n\n\n\n

Ne var ki Moskova, \u00c7KP\u2019den gelen bu teorik temelli sald\u0131r\u0131y\u0131 Sovyetler Birli\u011fi \u00f6nderli\u011findeki sosyalist kampa kar\u015f\u0131 bir meydan okuma olarak kabul etti.<\/p>\n\n\n\n

1960 Haziran’\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen B\u00fckre\u015f (Romanya) Konferans\u0131’nda \u00c7KP delegasyonuna kar\u015f\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lan sald\u0131r\u0131n\u0131n arkas\u0131nda bu de\u011ferlendirme vard\u0131. Kru\u015f\u00e7ev teorik tart\u0131\u015fmada \u00c7KP’yi alt etmeyi ba\u015faramay\u0131nca geni\u015f bir muhalefetle kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na ra\u011fmen \u00c7in \u00fczerinde ekonomik bask\u0131lar uygulamaya karar verdi. 16 Haziran’da, Sovyet h\u00fck\u00fcmeti \u00c7in d\u0131\u015f i\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131na belli bir s\u00fcre i\u00e7inde t\u00fcm Sovyet uzmanlar\u0131n\u0131n \u00c7in’den geri \u00e7ekilece\u011fini resmen bildirdi; bu, \u00c7in ile i\u015f birli\u011fi ad\u0131na yap\u0131lm\u0131\u015f olan neredeyse t\u00fcm ekonomik anla\u015fmalar\u0131n y\u0131rt\u0131l\u0131p at\u0131lmas\u0131 demekti.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6ylelikle \u00c7in ve Sovyetler Birli\u011fi kom\u00fcnist partilerinin aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmalar a\u00e7\u0131k tart\u0131\u015fmalara evrildi ve bunun ard\u0131ndan partiler aras\u0131 ili\u015fkilerdeki \u00e7eli\u015fmeler do\u011fru ele al\u0131nmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in devletler aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin bozulmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Sonu\u00e7 olarak, \u00c7in-Sovyet ittifak\u0131 da\u011f\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Burada, o g\u00fcnlerdeki yakla\u015f\u0131m\u0131 g\u00f6stermek a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u015funa dikkat \u00e7ekmek istiyorum: o d\u00f6nemde sosyalist \u00fclkeler aralar\u0131ndaki ittifaka yakla\u015f\u0131mda sadece d\u0131\u015f politika alan\u0131nda neredeyse tam bir birlik olmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015fler, fakat ayr\u0131ca i\u00e7 politikalarda da tam bir \u00f6zde\u015flik ve g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011finin gereklioldu\u011funu vurgulam\u0131\u015flard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, bunu yapmayan \u00fclkeler, sosyalist \u00fclkeler aras\u0131 dayan\u0131\u015fma ve dostlu\u011fu bozmakla su\u00e7lanm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00dcstelik, bu \u201ctam birlik\u201d \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fcn pratikteki uygulamas\u0131nda, kimin bu \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc \u00e7i\u011fnedi\u011fi meselesi sosyalist \u00fclkeler aras\u0131ndaki ittifakta kimin lider oldu\u011funa ba\u011fl\u0131 olmu\u015ftur. (\u00c7N, ittifak\u0131n lideri Sovyetler Birli\u011fi idi).<\/p>\n\n\n\n

Fakat o g\u00fcnlerde yayg\u0131n olarak benimsenen bu ittifak anlay\u0131\u015f\u0131 ve proletarya enternasyonalizmi yakla\u015f\u0131m\u0131 sosyalist \u00fclkeler aras\u0131ndaki ittifak ili\u015fkilerinde istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n art\u0131\u015f\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Sorunun \u00f6z\u00fc muhtemelen o d\u00f6nemdeki m\u00fcttefik sosyalist \u00fclkeler aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin do\u011fas\u0131nda var olan bir yap\u0131sal zay\u0131fl\u0131kt\u0131r. Veya o g\u00fcnlerde sosyalist \u00fclkeler aras\u0131ndaki devletten devlete ili\u015fkilerin nas\u0131l ele al\u0131naca\u011f\u0131na ili\u015fkin siyasal modeldeki yetersizliktir.<\/p>\n\n\n\n

Notlar<\/em><\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

1. SeeDaiChaowu, \u0130kinci Tayvan Bo\u011faz\u0131 Krizi ve \u00c7in-Sovyet \u0130li\u015fkileri , http:\/\/www.cc.org.cn\/H, May 2001; ShenZhihua, Yard\u0131m ve K\u0131s\u0131tlama: Sovyetler Birli\u011fi ve \u00c7in taraf\u0131ndan N\u00fckleer Silahlar\u0131n Geli\u015ftirilmesi, Tarihsel \u00c7al\u0131\u015fmalar , 2004, no. 3.<\/p>\n\n\n\n

2. Mao Zedung Se\u00e7me Eserler -1949\u2019dan bu yana-\uff08cilt 6, syf. 635, 1992, Merkezi Ar\u015fiv Yay\u0131nevi)<\/p>\n\n\n\n

3. Bo Yibo, Baz\u0131 Kritik Kararlar ve Olaylar \u00dczerine D\u00fc\u015f\u00fcnceler syf. 692, Parti Okulu Merkezi Yay\u0131n\u0131.<\/p>\n\n\n\n

 4. JilinEyaletAr\u015fiv Merkezi, genel dosya no. 1, i\u00e7erik 1-14, cilt. 75, syf. 5.<\/p>\n\n\n\n

5. Deng Liqun ed.,Mao Zedung\u2019un Sosyalist Ekonomi Politik Hakk\u0131ndaki Yorumlar\u0131 ve Konu\u015fmalar\u0131, syf. 44, 715.<\/p>\n\n\n\n

6. Mao Zedung Se\u00e7me Eserler, 1999, cilt. 7, syf. 365-376, Halk\u0131n Bas\u0131n\u0131. Jilin b\u00f6lgesel Ar\u015fivi: genel dosyano. 1, i\u00e7erik 1-14, cilt. 68, syf. 17-23.<\/p>\n\n\n\n

7. Mao Zedung Se\u00e7me Eserler, 1999, cilt. 7, syf. 177, Merkezi Ar\u015fiv Yay\u0131nevi, 1992.<\/p>\n\n\n\n

8. Bo Yibo, Baz\u0131 Kritik Kararlar ve Olaylar \u00dczerine D\u00fc\u015f\u00fcnceler,syf. 693-695.<\/p>\n\n\n\n

9. Jilin Eyalet Ar\u015fiv Merkezi, genel dosya no. 1, i\u00e7erik no 1-14, cilt. 59, syf. 6-9. Yans\u0131malar, syf. 471, 695-696.<\/p>\n\n\n\n

10. FujianEyalet Ar\u015fiv Merkezi, genel dosyano. 101, i\u00e7erik no 12, cilt. 223, syf 15-17.<\/p>\n\n\n\n

11. 1949\u2019dan G\u00fcn\u00fcm\u00fcze \u00d6nemli Belgelerden Se\u00e7meler, cilt. 11, 1995, Merkezi Ar\u015fiv Yay\u0131n\u0131, syf. 450.<\/p>\n\n\n\n

12. Jilin Eyalet Ar\u015fiv Merkezi, genel dosya no. 1, i\u00e7erik no 1-14, cilt. 71, syf. 6-11, 25-28.<\/p>\n\n\n\n

13. Mao Zedung\u2019un Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde Sosyalizmin Ekonomi-Politi\u011fi Hakk\u0131ndaki Yorumlar\u0131 ve Konu\u015fmalar\u0131, s. 66. 14. \u00c7a\u011fda\u015f Belgeleri Koruma Merkezi ,\u0444.5,\u043e\u043f.49,\u0434.135,\u043b\u043b.1-75.<\/p>\n\n\n\n

15. Mao ve Kru\u015f\u00e7ev Aras\u0131ndaki Konu\u015fman\u0131n Kayd\u0131, 2 A\u011fustos 1958.<\/p>\n\n\n\n

16. Rus\u00e7a  \u00c7a\u011fda\u015f Belgeleri Koruma Merkezi ,\u0444.5,\u043e\u043f.49,\u0434.129,\u0440.8891,\u043b\u043b.189-192.<\/p>\n\n\n\n

17.Rus\u00e7a \u00c7a\u011fda\u015f Belgeleri Koruma Merkezi, \u0444.5,\u043e\u043f.49,\u0434.129,\u0440.8891,\u043b\u043b.189-192.<\/p>\n\n\n\n

18.\u0412.\u0421\u0438\u0434\u0438\u0445\u043c\u0435\u043d\u043e\u0432,\u0421\u0442\u0430\u043b\u0438\u043d \u0438 \u041c\u0430\u043e \u0441\u043b\u0443\u0448\u0430\u043b\u0438 \u043d\u0430\u0441,\u041d\u043e\u0432\u043e\u0435 \u0412\u0440\u0435\u043c \u044f\uff0c\u21162-3,1993,\u0441.40.<\/p>\n\n\n\n

19. Kitap, Shen Zhihua ve Yang Cuntang, Sovyetler Birli\u011fi Tarihsel Ar\u015fivi Se\u00e7meleri, cilt. 27, \u00c7in Sosyal Bilimler Belgeleri Yay\u0131nevi, 2002, s. 189-190.<\/p>\n\n\n\n

20. Ma Guifan \u00e7eviri ,Kru\u015f\u00e7ev An\u0131lar\u0131, \u00c7KP\u2019nin Tarihi Belgeleri, cilt. 71, syf. 200-205.<\/p>\n\n\n\n

 21. Kitap, Ding Ming \u00c7in-Sovyet B\u00f6l\u00fcnmesini \u015eahsen Deneyimleyen \u00d6nemli Fig\u00fcrlerle R\u00f6p\u00f6rtajlar , \u00c7a\u011fda\u015f \u00c7in Tarihi, 1998, no. 2, syf. 31.<\/p>\n\n\n\n

22. Changchun \u015eehri Ar\u015fiv Merkezi, Genel Ar\u015fiv no. 1, i\u00e7erik no 1-12, cilt. 48, syf. 8-15.<\/p>\n\n\n\n

23. 1949\u2019dan G\u00fcn\u00fcm\u00fcze Mao Zedung Se\u00e7me Eserler, cilt. 8, s. 366, 367, 387-388.<\/p>\n\n\n\n

24. A.g.e Ibid, s. 390-391.<\/p>\n\n\n\n

25. A.g.e. Ibid, s. 462-463, 504, 506-507.<\/p>\n\n\n\n

26. A.g.e , s. 527-528.<\/p>\n\n\n\n

27. Bu sonu\u00e7 \u00fczerinde daha derinlemesine bir analiz i\u00e7in prof. Shen Zhiua\u2019n\u0131n \u2018\u00c7in\u2019de Sovyet Uzmanlar-\u00c7in Uluslararas\u0131 Radyosu\u2019nun  Yay\u0131nlar\u0131(1948-1960) eserinin ilgili k\u0131sm\u0131n\u0131 inceleyebilirsiniz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7in-Sovyet \u00c7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n Tarihi: \u00c7in\u2019in B\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m ve Halk Kom\u00fcnleri Politikalar\u0131 Uygulamas\u0131 ve \u00c7in-Sovyet \u0130ttifak\u0131n\u0131n Kopu\u015fu \/ \u00c7ev. Erkin \u00d6ncan \u00c7eviren : Erkin \u00d6ncan Prof. Shen Zhihua – Tarih\u00e7i Marksizm Akademisi -Pekin \u00c7in Halk Cumhuriyeti ile Sovyetler Birli\u011fi aras\u0131ndaki kopu\u015fun sebepleri ve ya\u015fanan s\u00fcre\u00e7, so\u011fuk sava\u015f\u0131n tarihini inceleyen uluslararas\u0131 alandaki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fck ilgisini \u00e7ekmi\u015f ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-3666","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dunya-sosyalizmi"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3666","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3666"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3666\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3667,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3666\/revisions\/3667"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3666"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3666"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3666"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}