{"id":3675,"date":"2024-04-02T22:20:24","date_gmt":"2024-04-02T22:20:24","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=3675"},"modified":"2024-04-02T22:20:24","modified_gmt":"2024-04-02T22:20:24","slug":"marksizm-engelsizm-marksizm-leninizm-stalinizm-ve-kruscevin-tutumu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=3675","title":{"rendered":"Marksizm, Engelsizm, Marksizm-Leninizm; Stalinizm ve Kru\u015f\u00e7ev’in Tutumu"},"content":{"rendered":"\n

Marksizm, Engelsizm, Marksizm-Leninizm; Stalinizm ve Kru\u015f\u00e7ev’in Tutumu<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Gao Fang<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Marksizm-Leninizm Teriminin K\u00f6kleri ve Kullan\u0131m\u0131 <\/strong><\/h2>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Bu makale ilk olarak Shandong \u00dcniversitesi taraf\u0131ndan desteklenen Edebiyat, Tarih ve Felsefe Dergisi’nin 3.say\u0131s\u0131nda 2002 y\u0131l\u0131nda bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Makale ayn\u0131 y\u0131l Xinhua Digest’in 10.say\u0131s\u0131nda yeniden ve tekrar d\u00fczenlenerek yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bilindi\u011fi gibi, “Marksizm-Leninizm” partimizin ve \u00fclkemizin y\u00f6nlendirici ideolojisi oldu\u011fundan \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcnde ve \u00c7in Halk Cumhuriyeti Anayasas\u0131nda da yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu makalede a\u015fa\u011f\u0131daki sorular\u0131 tart\u0131\u015faca\u011f\u0131z: “Marksizm-Leninizm” ifadesi ger\u00e7ekten ne zaman ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r? Hangi yaz\u0131nsal al\u0131nt\u0131da ge\u00e7mektedir? Terim, hangi de\u011fi\u015fimlere u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r? Bu sorular\u0131n cevaplar\u0131 insanlar taraf\u0131ndan nadiren bilinir ve yaz\u0131n\u0131m\u0131zda da bu konuda daha \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f bir ara\u015ft\u0131rma yoktur. Marksizm-Leninizm hakk\u0131nda derinlemesine bir anlay\u0131\u015fa sahip olmak i\u00e7in, bu terimin etimolojisini ve evrimini etkili bir \u015fekilde anlamak \u00f6nemlidir. \u015eimdi, yapm\u0131\u015f oldu\u011fum metinsel ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re k\u0131sa bir analiz yapaca\u011f\u0131m.<\/em><\/p>\n\n\n\n

B\u00f6l\u00fcm I.<\/h2>\n\n\n\n

\u201cMarksizm\u201d ve \u201cLeninizm\u201d ne zaman ayr\u0131 ayr\u0131 terimler olarak \u00f6nerilmi\u015fti? <\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Hepimizin bildi\u011fi gibi, Marksizm Bat\u0131 Avrupa’da 19.y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda do\u011fdu ve Leninizm de Rusya’da 20.y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda olu\u015ftu. Farkl\u0131 iki toplumsal d\u00fc\u015f\u00fcnce olan ve farkl\u0131 zaman ve co\u011frafyalarda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan Marksizm ve Leninizm neden daha birbirleriyle ili\u015fkilendirildi ve tek bir kelime i\u00e7inde birle\u015ftirildi. Bunun i\u00e7in “Marksizm” ve “Leninizm” terimlerini ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 zamana kadar\u2014geriye do\u011fru– takip edip, insanlar\u0131n bunlar hakk\u0131ndaki kavray\u0131\u015flar\u0131n\u0131 incelememiz gerekecek.
Alman d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler Karl Marx ve Friedrich Engels proletarya ve insanl\u0131\u011f\u0131n kurtulu\u015funun bilimini 1842’den itibaren olu\u015fturmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Ancak, onlar ve yolda\u015flar\u0131 bu kapsaml\u0131 ve derin bilimi uzun bir s\u00fcre Marksizm olarak adland\u0131rmad\u0131lar, \u00e7\u00fcnk\u00fc Marx kendisini vurgulayan ve onu i\u015faret eden bu kelimeyi hi\u00e7bir zaman kabul etmemi\u015fti. Sadece Rus anar\u015fisti Bakunin ve arkada\u015flar\u0131, 1860 ve 1870’lerde “Marksizm” ve “Marksist” kelimelerini olumsuz ve a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 anlamda kullanm\u0131\u015flard\u0131. Bakunin ve arkada\u015flar\u0131, Marx’\u0131n onlara g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan ilk \u00f6nc\u00fcler oldu\u011funu \u00e7ok iyi biliyorlar, bu y\u00fczden Marx’\u0131n ad\u0131n\u0131 vurgulamak ve ona kar\u015f\u0131 sava\u015fmak iste\u011findeydiler. 1870’lerin sonlar\u0131nda, “Fransa’daki Marksistler kendilerini Marksist olarak ilan etmi\u015flerdi, ama bunlar aras\u0131nda bir dogmatizm ve sekterlik e\u011filimleri bulunuyordu. Bu nedenle onlara y\u00f6nelik olarak Marx \u015f\u00f6yle demi\u015fti: “Tek bildi\u011fim benim Marksist olmad\u0131\u011f\u0131md\u0131r.” Engels’in daha sonralar\u0131 defalarda belirtti\u011fi gibi, Marx, “Marksizm” o g\u00fcnlerde (1870’lerin sonlar\u0131na do\u011fru) destek\u00e7ileri aras\u0131nda h\u0131zla yay\u0131l\u0131rken, b\u00f6yle (dogmatik) “\u00f6\u011frencileri” olaca\u011f\u0131n\u0131 da \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. O zaman, Engels de \u015f\u00f6yle bir yorumda bulunmu\u015ftu: “”Tek bildi\u011fim benim Marksist olmad\u0131\u011f\u0131md\u0131r.”[1]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131yla, Marx’\u0131n yakla\u015f\u0131m\u0131 hem olumsuz hem de olumlu y\u00f6nleriyle de\u011ferlendirilebilir, Marx’\u0131n kendisi “Marksizm” kelimesini desteklememi\u015fti. O, sadece yeni doktrinini “yeni materyalizm”, “kom\u00fcnizm” veya “bilimsel sosyalizm” \u201cpratik materyalist\u201d olarak adland\u0131rm\u0131\u015f ve tarihte bireyin rol\u00fcn\u00fc vurgulamak istememi\u015fti. Marx’\u0131n 14 Mart 1883’teki \u00f6l\u00fcm\u00fcnden itibaren, baz\u0131 \u00fclkelerdeki ileri i\u015f\u00e7iler ve sosyalistler, Marx’\u0131n teorik alanda yapt\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck katk\u0131y\u0131 olumlamak amac\u0131yla “Marksizm” kelimesini kullanmaya ba\u015flad\u0131lar. \u00d6rne\u011fin, 18 Mart 1883 tarihli New York Halk\u0131n G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc Gazetesindeki “Bir Alman sosyalisti” ad\u0131yla imzalanm\u0131\u015f anma yaz\u0131s\u0131nda, “Marksizm teorisine \u00f6zel te\u015fekk\u00fcrler” c\u00fcmlesi ge\u00e7mektedir. Bu gazete ayn\u0131 tarihte bir \u00fcnl\u00fc Rus sosyalist olan, Almanya’daki Die Volkszeitung’un (<\/em>Halk\u0131n Gazetesi) ba\u015f edit\u00f6r\u00fc olan Sergey Shevitch’in makalesini de yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu makale \u015f\u00f6yle diyordu: “Marksist d\u00fc\u015f\u00fcncenin yayg\u0131nl\u0131k kazanmas\u0131 di\u011fer \u00fclkelerde Almanya’da oldu\u011fundan da \u00f6ncedir.”[2]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 y\u0131l\u0131n 6 Nisan’\u0131nda, bir Alman sosyalist teorisyeni olan Karl Kautsky, Avusturya Sosyal Demokrat Parti’nin Viyana’da bas\u0131lan yay\u0131n organ\u0131 Truth’un (Hakikat\u2019in ) 7.say\u0131s\u0131nda bir makale yay\u0131nlam\u0131\u015f ve “Marksizm” [3]<\/sup><\/a>terimini resmen ortaya koymu\u015ftur. Engels de daha \u00f6nceleri “Marx’\u0131n ekonomi teorisi ve Marx’\u0131n tarihsel teorisi” ifadelerini kullanm\u0131\u015ft\u0131. 1886’dan sonra Engels de “Marksizm” terimini kullanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r[4]<\/sup><\/a>. Ard\u0131ndan, “Marksizm” terimi geni\u015f \u00e7apta kabul g\u00f6rd\u00fc ve farkl\u0131 \u00fclkelerdeki Marksistler taraf\u0131ndan kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 \u015fekilde, “Leninizm” teriminin ilk olarak Lenin’in muhalifleri ve Men\u015fevik lider Martov taraf\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 bir terim olarak 1903’te “Leninizm’e” kar\u015f\u0131 bir ba\u015fkald\u0131r\u0131” amac\u0131yla kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Plehanov da “Leninizm’in” \u00e7e\u015fitli “hatalar\u0131n\u0131” Rusya Sosyal Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin 1906’daki 4.Kongresinde ele\u015ftirmi\u015ftir. Men\u015feviklerin bak\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re, “Leninizm” Marksizm’den ayr\u0131lan bir sapk\u0131nl\u0131kt\u0131. Bu y\u00fczden, Men\u015fevikler, s\u00f6ylemlerinde kendilerinden menkul bir bi\u00e7imde, \u201cMarksizm’e inand\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar ama m\u00fccadelelerinde Leninizm’e\u201d kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yorlard\u0131.  Lenin’in 1923’teki ciddi hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n sonras\u0131ndan itibaren, Bol\u015fevikler “Leninizm’i” \u00f6vg\u00fc anlam\u0131nda kullanmaya ba\u015flad\u0131lar. O s\u0131rada, Lenin art\u0131k g\u00f6revlerini yapam\u0131yor ve hi\u00e7bir toplant\u0131ya kat\u0131lam\u0131yordu. Aksi takdirde, kendisini ki\u015fisel olarak \u00f6ne \u00e7\u0131karan b\u00f6yle bir s\u00f6z\u00fc onaylamayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. O y\u0131l\u0131n 24 Mart\u2019\u0131nda; Rus Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi Politik B\u00fcro \u00fcyesi Kamanev Pravda’da Leninizmin D\u00fczelttikleri ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir makale yay\u0131nlad\u0131. Yine ayn\u0131 y\u0131l\u0131n 19 Nisan\u0131nda, partinin 12.Kongresinin Merkez Komitesi raporunun sonu\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, Merkez Komite Genel Sekreteri Stalin, \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131: “Merkez Komitesinde, ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnen insanlara ihtiyac\u0131m\u0131z var, ama Leninizm’e ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnen insanlara de\u011fil.”[5]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

Rusya Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi Politik B\u00fcro \u00fcyesi ve Kom\u00fcnist Enternasyonal Ba\u015fkan\u0131 Zinoviev de Lenin’e s\u00fcikast\u0131n  5.y\u0131l\u0131nda bir makale yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131. Bu makale \u015f\u00f6yle diyordu: “Leninizm kavram\u0131 \u00e7a\u011fda\u015f kom\u00fcnizmin e\u015f anlaml\u0131s\u0131d\u0131r\u201d[6]<\/sup><\/a>. Lenin, 18 Ocak 1924’te ciddi bir \u015fekilde hastayken, Rusya Kom\u00fcnist Partisi (Bol\u015fevik) 13.Kongresinin sonu\u00e7 karar\u0131nda, “t\u00fcm \u00f6rg\u00fctlenmelerimizde, bir Lenin \u00e7al\u0131\u015fma kurulu kurulacakt\u0131r,” resmen yer ald\u0131.\u201d[7]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

21 Ocak’ta Lenin vefat etti. T\u00fcm Parti \u00dcyelerine ve t\u00fcm Emek\u00e7i Halk’a Rusya Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi\u2019nin (Bol\u015fevik) 22 Ocak tarihli T\u00fcm Parti \u00dcyelerine ve t\u00fcm Emek\u00e7i Halk’a ba\u015fl\u0131kl\u0131 duyurusunda “Leninizm” terimi resmen kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Yazar Popov ve Diaghilev birlikte– Lenin’in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden iki g\u00fcn sonra\u2014h\u0131zl\u0131 bir \u00e7al\u0131ma ile Lenin’in Hayat\u0131 ve Leninizm ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 yay\u0131nlad\u0131lar. Kitap bir g\u00fcn i\u00e7inde h\u0131zla bas\u0131ld\u0131 ve Leninizm halk taraf\u0131ndan t\u00fcm \u00fclkede g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde kabul g\u00f6rd\u00fc. Parti liderleri Stalin, Zinoviev ve Buharin hemen dikkatli konu\u015fmalar yapt\u0131lar ve Leninizm kavram\u0131 \u00fczerine a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 yaz\u0131lar yay\u0131nlad\u0131lar. B\u00f6ylece Leninizm’in Rusya\u2019da ilk kez Lenin’in ciddi \u015fekilde hastalanmas\u0131, hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcmc\u00fcl hale gelmesi ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan ortaya kondu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6l\u00fcm II.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Komintern\u2018in 5.Kongresi \u201cMarksizm – Leninizm\u201d terimini neden \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc? <\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Lenin’in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden be\u015f ay sonra, toplanan 3.Enternasyonal’in (Komintern) 5.Kongresinden itibaren, “Marksizm” ve “Leninizm” tek kelime halinde yaz\u0131l\u0131p, ilk kez “Marksizm-Leninizm” olarak kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. [8]<\/sup><\/a>. 8 Temmuz 1924 tarihli Komintern Kongresi’nin kapan\u0131\u015f\u0131ndan benimsenen Komintern ve \u015eubelerinin Propaganda \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u00dczerine Taslak (Outline of the Publicity Work of the Comintern and its Branches)<\/strong> ba\u015fl\u0131kl\u0131 belgede \u015funlar belirtilmi\u015ftir: “Komintern ve \u015eubelerinin en \u00f6nemli g\u00f6revlerinden biri bu ileri Marksizm-Leninizm teorisini partinin \u00fcyelerinin ortak varl\u0131\u011f\u0131 ve niteli\u011fi haline getirmektir.” “Her kom\u00fcnistin Marksist-Leninist teoriyi \u00e7ok iyi bir \u015fekilde \u00f6\u011frenmesinin propaganda \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n en \u00f6nko\u015fulu oldu\u011funun \u00f6nemini anlamas\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131y\u0131z.”[9]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

Neden Komintern’in 5.Kongresi “Marksizm” ve “Leninizm” teorilerini “Marksizm-Leninizm” olarak birle\u015ftirmi\u015f ve zaman\u0131 ve uzam\u0131 a\u015fan bir kavram olarak Marksizm-Leninizm \u00fczerinde karar k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131? O zamanki belgeler ve konuya ili\u015fkin yaz\u0131l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131 incelendi\u011finde, san\u0131r\u0131m a\u015fa\u011f\u0131daki be\u015f neden \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

Birincisi, 1914’de, I.D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131n patlak vermesi ve 1918’de sava\u015f\u0131n sona erdi\u011fi ko\u015fullarda \u0130kinci Enternasyonal Marksizm’e tam bir ihanette bulunmu\u015ftu. 3.Enternasyonal “Marksizm-Leninizmle” ilgili yukar\u0131daki \u00f6nerisiyle birlikte (5.Kongre’de) 2.Enternasyonal’deki s\u00f6zde Marksizm’ine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Leninizmi, devrimci Marksizmin yeniden canlanmas\u0131 oldu\u011funu ve Leninizmin savundu\u011fu her sav\u0131n proleteryan\u0131n g\u00fcndelik m\u00fccadelesinde pratik bir \u00f6nemi oldu\u011funu g\u00f6stermek istemi\u015fti. [10]<\/sup><\/a> Marksizm-Leninizm Marksizmin yeniden do\u011fu\u015fu oldu\u011fundan, Marksizm ve Leninizm terimleri b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilmeli veya birle\u015fmeliydi.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, bu tutum “Marksizm’i Leninizm’in kar\u015f\u0131s\u0131na koymaktan ka\u00e7\u0131nmay\u0131, yani, Marx ve Engels’in zaman\u0131n\u0131n veya d\u00f6neminin Marksizmini , Leninizme ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirmekten ka\u00e7\u0131nmay\u0131\u201d hedeflemi\u015fti. [11]<\/sup><\/a> Di\u011fer bir deyi\u015fle, hem Marksizmin hem de Leninizmin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ve bizlere devaml\u0131l\u0131k g\u00f6steren bir \u00e7izgide geldi\u011fi vurgulanmak istenmi\u015fti.  Her ikisi de proleteryan\u0131n ideolojisiydi ve her ikisi de proletarya ve insanl\u0131\u011f\u0131n kurtulu\u015funu ba\u015farmay\u0131 ama\u00e7lamaktayd\u0131. Dahas\u0131, Leninizm, Marksizmin yeni tarihsel ko\u015fullar i\u00e7inde kaydetti\u011fi yeni bir geli\u015fmeyi ve zenginle\u015fmeyi ifade etmekteydi ve Leninizm Men\u015feviklerin ve \u0130kinci Enternasyonal’in \u00e7e\u015fitli partilerinin savundu\u011fu gibi Marksizm’den bir sapma olarak kabul edilemezdi.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc,<\/strong> al\u0131nan bu tutum Leninizmin evrensel anlam\u0131n\u0131 ortaya koymay\u0131 hedeflemi\u015fti. Lenin’in \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan, Rusya Kom\u00fcnist Partisi (Bol\u015fevik) liderlerinin Leninizmin ne oldu\u011funa dair d\u00fc\u015f\u00fcnceleri de belirli bir geli\u015fim ve de\u011fi\u015fim s\u00fcreci ge\u00e7irmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

Merkez Komitesi Politik B\u00fcro \u00fcyesi ve Komintern Ba\u015fkan\u0131 olan Zinoviev’in 30 Kas\u0131m 1924 tarihli Pravda’daki Bol\u015fevizm ve Tro\u00e7kizm adl\u0131 makalesinde, Zinoviev \u201cLeninizm’i emperyalist sava\u015flar ve d\u00fcnya devrimi d\u00f6neminin Marksizmi oldu\u011funu , onun do\u011frudan bir bi\u00e7imde k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn egemen oldu\u011fu bir \u00fclkede do\u011fan, Marksizm\u201d olarak ele alm\u0131\u015ft\u0131.  <\/p>\n\n\n\n

Bu tan\u0131mda, Rusya’n\u0131n daha az geli\u015fmi\u015f, \u00e7o\u011funlu\u011fu k\u00f6yl\u00fclerden olu\u015fan bir \u00fclke olarak \u00f6zel ko\u015fullar\u0131 yans\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ki, bunun ger\u00e7ek\u00e7i bir \u015fey oldu\u011fu s\u00f6yleyebilirim. Ancak, bir y\u0131l sonra Zinoviev b\u00f6yle bir tan\u0131m\u0131n uygunsuz ve yetersiz oldu\u011funu hissetmi\u015f ve Leninizmin evrensel boyutuna ve evrensel \u00f6nemine daha fazla vurgu yapmak gerekti\u011fini hissetmi\u015ftir. Bu y\u00fczden, Zinoviev 1924 sonu ve 1925 ba\u015flar\u0131 aras\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131, Leninizmin Ara\u015ft\u0131rma ve \u0130ncelemesine Giri\u015f ((Introduction to Study of Leninism) -adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda dah \u00f6nceki tan\u0131m\u0131n\u0131 “Leninizm tekelci kapitalizm (emperyalizm) d\u00f6neminin Marksizmi ve ayn\u0131 zamanda emperyalist sava\u015f d\u00f6neminin ve ulusal kurtulu\u015f hareketi nin ve proletaryan\u0131n devrim d\u00f6neminin Marksizmi olarak de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir.”[12]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

Komintern’in 5.Kongresinde, “Marksizm-Leninizm” terimini \u00f6neren Zinoviev’di. Dahas\u0131, 5.Kongrenin belgelerinde, Leninizm temelde Stalin’in ifadesiyle ayn\u0131 olan “Emperyalizm d\u00f6neminin ve proletarya devrimi \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n Marksizmi”[13]<\/sup><\/a>, olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Komintern’in 5.Kongre belgelerinde verilen tan\u0131m Leninizmi, Stalin’in Leninizmin Temelleri adl\u0131 1924 y\u0131l\u0131n\u0131n Nisan\u2019\u0131ndan May\u0131s ay\u0131n\u0131n ortas\u0131na kadar Pravda’da yay\u0131nlanan yaz\u0131daki tan\u0131mla uyu\u015fuyordu ve “Leninizm emperyalizm ve proleterya devrimi \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n Marksizmidir” form\u00fcl\u00fcn\u00fc benimsiyordu. Stalin, bu yaz\u0131da tam olarak, Leninizmin \u201cproleterya devriminin, \u00f6zellikle de proleterya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn teori ve stratejisi oldu\u011funu\u201d yazm\u0131\u015ft\u0131.”[14]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131da anlatt\u0131klar\u0131m\u0131za g\u00f6re, Leninizmin evrenselli\u011fi ve evrensel \u00f6nemine dayanan bu tan\u0131m ve Marksizm ve Leninizmin tek bir terim olarak birle\u015ftirilmesiKomintern \u00f6nderli\u011fi i\u00e7indeg\u00fc\u00e7l\u00fc bir pozisyona sahip olan Rusya Kom\u00fcnist Partisi’nin (Bol\u015fevik) \u00f6nderlerinin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. O g\u00fcnlerde Bat\u0131 Avrupa\u2019daki kom\u00fcnist hareketin baz\u0131 liderleri, Leninizm\u2019in baz\u0131 temel g\u00f6r\u00fc\u015flerinin sadece Rusya gibi az geli\u015fkin \u00fclkeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ge\u00e7erli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmekte, di\u011fer yandan Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisinin (Bol\u015fevik) liderleri b\u00fcy\u00fck bir \u00e7aba sarfederek Leninizm uluslararas\u0131 ve evrensel olarak \u00f6nemsenmiyormu\u015f yapm\u0131\u015flar ve bu \u00e7aba i\u00e7inde Marksizm and Leninizmi tek bir terim olarak birle\u015ftirmeyi savunmu\u015flard\u0131.  B\u00f6ylece onlar d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer \u00fclkelerindeki kom\u00fcnist partilerin y\u00f6nlendirici ideolojilerini ortakla\u015ft\u0131rmak ve ayn\u0131la\u015ft\u0131rmak istemi\u015flerdi.<\/p>\n\n\n\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc,<\/strong> Komintern’in ald\u0131\u011f\u0131 tutum “a\u015fa\u011f\u0131daki ifadelerde g\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi her t\u00fcrl\u00fc mekanik s\u0131n\u0131fland\u0131rmadan ka\u00e7\u0131nmay\u0131 hedeflemi\u015fti. “Marksizm i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketinin teorisi Leninizm ise i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketinin prati\u011fidir.” Komintern’in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, b\u00f6ylesi bir yakla\u015f\u0131m do\u011fru olamazd\u0131, asl\u0131nda, hem Marksizm, hem de Leninizm i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kurtulu\u015f m\u00fccadelesinin teori ve prati\u011fini i\u00e7ermekteydi. Her ikisi de \u201cdevrimci teori ve prati\u011fin\u201d birle\u015ftirilmesiydi.[15]<\/sup><\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131daki s\u00f6z konusu ayr\u0131m\u0131 yapan sadece \u0130kinci Enternasyonal de\u011fil, Rus Kom\u00fcnist Partisin’deki (Bol\u015fevik) baz\u0131 ki\u015filer de bu g\u00f6r\u00fc\u015fteydiler. Sverdlov Kom\u00fcnist \u00dcniversitesi<\/a> rekt\u00f6r\u00fc M.N Liadov Leninizm ba\u015fl\u0131kl\u0131 raporunda, “Leninizm uygulama (pratikte) i\u00e7indeki Marksizmdir uygulamas\u0131d\u0131r,” g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc savunmu\u015ftu[16]<\/sup><\/a>.Komintern’in 5.Kongresi nde “Marksizm-Leninizm” \u00fczerine \u00fczerinde anla\u015f\u0131lan tan\u0131m bu t\u00fcr ay\u0131rma fikrine kar\u015f\u0131yd\u0131.

Be\u015fincisi <\/strong>Komintern’in \u201cMarksizm-Leninizm” \u00f6nerisi baz\u0131 insanlar\u0131n o g\u00fcnlerde teori ve stratejiyi mekanik olarak ay\u0131ran baz\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaktayd\u0131. \u00d6rne\u011fin, Marksizm Bayra\u011f\u0131 Alt\u0131nda adl\u0131 felsefi ve be\u015feri bilimler dergisinde yay\u0131nlanan bir makalede Buharin \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131: “Marksizm proletarya devriminin bilimsel teorisidir ve Leninizm de Marksist teori temelinde proletarya devrimi m\u00fccadelelerinin strateji ve taktikleridir.”[17]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

Lenin’in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden birka\u00e7 hafta sonra, 17 \u015eubat 1924’te, Rus Kom\u00fcnist Partisi (Bol\u015fevik) Merkez Komitesi Politik B\u00fcro \u00fcyesi ve \u00fcnl\u00fc teorisyen Buharin, o g\u00fcnlerde Kom\u00fcnist Akademisi profes\u00f6rlerinin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 \u201eMarksist Lenin\u201c ba\u015fl\u0131kl\u0131 raporda yer alan bu hatal\u0131 e\u011filimi ele\u015ftirmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

Buharin bu yaz\u0131da “Leninizmi” bir teori ve taktikler sistemi olarak de\u011ferlendiirmi\u015fti. Ayr\u0131ca a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6rne\u011fi de vermi\u015fti: “K\u0131z\u0131l profes\u00f6rler okulunda salland\u0131r\u0131lan bayrakta, \u015f\u00f6yle bir c\u00fcmle bulunuyor “bilim olarak Marksizm ve strateji olarak Leninizm bizim bayra\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r.” “Bence b\u00f6yle bir ayr\u0131m son derece uygunsuzdur.” .. “\u0130deolojik m\u00fccadele cephesinin \u00f6n saflar\u0131nda bulunan bu k\u0131z\u0131l profes\u00f6rlerin teoriyi ve m\u00fccadele prati\u011fini b\u00f6ylesi ay\u0131rmalar\u0131 kesinlikle uygun de\u011fildir. “[18]<\/sup><\/a> \u201cBir ba\u015fka deyi\u015fle, Leninizm m\u00fccadele prati\u011fi i\u00e7in strateji sa\u011flamakla kalmaz sistematik ve bilimsel bir teorik sistem de sa\u011flamaktad\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Stalin’in yukar\u0131da s\u00f6z edilen Leninizm tan\u0131m\u0131, da Leninizmin proletarya devrimi ve proleterya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc olarak iki i\u00e7erikli bir tanm oldu\u011funu savunmu\u015ftur. Kan\u0131mca, bu da gayet yerinde bir tan\u0131md\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131da anlatt\u0131klar\u0131m\u0131zdan da g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi gibi, Komintern’in 8 Temmuz 1924 tarihli 5.Kongresi’nde ilk kez \u00f6nerilmi\u015f olan “Marksizm-Leninizm” (birle\u015fik terim) uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareketin saflar\u0131nda o s\u0131ralarda h\u00fck\u00fcm s\u00fcren farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceleri anlay\u0131\u015flar\u0131 ele\u015ftirmeyi ve Kominternin ideolojik temelini ve \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerin kom\u00fcnist partilerini bu yorum alt\u0131nda– y\u00f6nlendirici ideoloji bak\u0131m\u0131ndan–birle\u015ftirmeyi hedef alm\u0131\u015ft\u0131. 5.Kongreden sonra, \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerin kom\u00fcnist partileri bu karar\u0131 bir kriter olarak kabul ettiler ve bu temelde “Marksizm-Leninizm” terimini kulland\u0131lar. \u00c7KP belgelerinde, “Marksizm-Leninizm” terimi ilk olarak 1924 y\u0131l\u0131n\u0131n Ocak ay\u0131ndaki \u00c7KP 4.Kongresinin propaganda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u00fczerine karar belgesinde kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Mao Zedong’un \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, “Marksizm-Leninizm” terimi, ise ilk olarak, 1929 y\u0131l\u0131n\u0131n Aral\u0131k ay\u0131nda yap\u0131lan D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc K\u0131z\u0131l Ordu 9.Kongresi’nde kendisi taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f karar belgesinde kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.[19]<\/sup><\/a>“Marksizm-Leninizm” i\u00e7in \u201cMa Lie Zhu Yi\u201d olarak s\u00f6z edilmesi muhtemelen sadece \u00c7ince harflar ve \u00c7in yaz\u0131m gelene\u011finden dolay\u0131d\u0131r ve bir\u00e7ok \u00c7in harflerini kullanan Japonca’da bile \u201cMa Lie Zhu Yi\u201d gibi bir s\u00f6z yoktur    <\/p>\n\n\n\n

B\u00f6l\u00fcm III.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

1924\u2019ten sonra \u201cMarksizm-Leninizm\u201d terimi neden pek nadir kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131? <\/strong><\/h2>\n\n\n\n

“Marksizm-Leninizm” terimi Komintern ve SBKP belgelerinde, ilk kez 1924’te ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan sonraki on y\u0131l i\u00e7inde pek s\u0131k kullan\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Bazen, “Marksizm” kullan\u0131lm\u0131\u015f ve daha s\u0131k olarak da “Leninizm” kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r Bunun nedeni neydi? Bu soruyu \u015f\u00f6yle yan\u0131tlayabiliriz;  Komintern’in 1925 y\u0131l\u0131n\u0131n Mart ay\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi 5.Komintern \u0130cra Heyeti Geni\u015fletilmi\u015f Genel Kurulu toplant\u0131s\u0131, Komintern\u2019e ba\u011fl\u0131 olan \u00fclke partilerinin Bol\u015fevikle\u015ftirilmesi karar\u0131n\u0131 benimsemi\u015ftir. Karar \u015fu ifadeleri i\u00e7ermi\u015fti: “Komintern’in \u015fubeleri hakiki bir kom\u00fcnist partisine ancak ve ancak Leninizm bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015febilir.” …”Marksizmsiz bir Leninizm yoktur. Aksine, Leninizm, her \u015feyden \u00f6nce, 20.y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar s\u00fcrm\u00fc\u015f olan bir dizi \u015fiddetli ve cesur devrimci hareketlerin deneyimlerinin yan\u0131 s\u0131ra, Rusya’daki \u00fc\u00e7 devrimin deneyimlerini kullanarak Marksizmi zenginle\u015ftirmi\u015ftir. Ayr\u0131ca bu karar, Leninizmin Marksizmi zenginle\u015ftirdi\u011fi ve Marksizmi geli\u015ftirdi\u011fi 11 hususu  s\u0131ralam\u0131\u015ft\u0131r. Karar \u015fu ifadeyi i\u00e7ermi\u015ftir: “Leninizm ayn\u0131 zamanda Marksizmin 2.Enternasyonal’in lideri Kautsky gibi insanlar\u0131n \u00e7arp\u0131tmalar\u0131n\u0131 d\u00fczeltmi\u015ftir.” Bu y\u00fczden, “\u015fu anki durumda, Leninizm savunulmaz ise devrimci Marksizm de olamayacakt\u0131r.” [20]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

B\u00f6ylece, Komintern \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerdeki kom\u00fcnist partilerin Bol\u015fevikle\u015fmesini talep etmi\u015ftir. Asl\u0131nda, bu karar\u0131n amac\u0131 di\u011fer partilerin Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisinin politikalar\u0131n\u0131n yans\u0131t\u0131c\u0131lar\u0131 haline getirillmesiydi. Kan\u0131mca, bu y\u00fczden, “Marksizm-Leninizmden” \u00e7ok Leninizm’e vurgu yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu anlamda yapt\u0131\u011f\u0131m ara\u015ft\u0131rmada, Komintern’in \u00e7ok say\u0131da belgesi aras\u0131nda -kurulu\u015fundan y\u0131llar sonra- sadece 1928 y\u0131l\u0131n\u0131n A\u011fustos ay\u0131nda yap\u0131lan Komintern\u2019in 6.Kongresinin S\u00f6m\u00fcrge ve Yar\u0131 S\u00f6m\u00fcrgelerde Devrimci Hareketlerin Ana Hatlar\u0131 ba\u015fl\u0131kl\u0131 karar belgesinde, \u015fu ifadeyi bulabildim: \u201ckom\u00fcnistler Marksizm-Leninizmin baz\u0131 \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 –azami \u00f6l\u00e7\u00fcde– s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerin dillerine \u00e7evirip yay\u0131nlamal\u0131 ve Marksizm-Leninizmin sistematik olarak propagandas\u0131n\u0131 yapmal\u0131d\u0131r,\u201d [21]<\/sup><\/a> Di\u011fer \u00e7o\u011funluk durumlarda, Komintern belgelerinde “Leninizm” s\u0131k olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f ve “Marksizm” de ayr\u0131 bir terim olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Stalin, bu sorun ve soru \u00fczerine 1925 y\u0131l\u0131n\u0131n Ekim ay\u0131nda ba\u015fka bir a\u00e7\u0131klama yapm\u0131\u015ft\u0131r. O zaman, Sovyetler Birli\u011fi’nin Komsomolskaya gazetesi Stalin’e \u015f\u00f6yle sormu\u015ftur: Kom\u00fcnist Gen\u00e7lik Birli\u011fi pratik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 Marksizm ve Leninizm\u2019in ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve incelemesi ile birle\u015ftirmeli midir?<\/p>\n\n\n\n

Stalin bu soruya \u015fu yan\u0131t\u0131 vermi\u015fti: \u201cKan\u0131mca, bu t\u00fcr bir kullan\u0131m insanlar\u0131 Marksizmin bir \u015fey Leninizm\u2019in ise ba\u015fka bir \u015fey oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmeye itebilir; insanlar bir ki\u015finin Marksist olmadan da Leninist olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnebilir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f bi\u00e7imi do\u011fru kabul edilemez. Leninizm, Lenin\u2019in \u00f6\u011fretisi eksi Marksizm de\u011fildir. Leninizm, emperyalist d\u00f6nemin ve proletarya devriminin Marksizmidir. Ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc ifade etmek gerekirse Leninizm, hem Marx taraf\u0131ndan \u00f6nerilen b\u00fct\u00fcn teorileri art\u0131, Lenin\u2019in bizzat kendisinin Marksizmin hazinesine ekledi\u011fi bir dizi yeni unsurlar\u0131 i\u00e7erir (proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc, k\u00f6yl\u00fcl\u00fck sorunu, ulusal sorun, proletarya partisi, reformizmin toplumsal kaynaklar\u0131, kom\u00fcnist \u00e7izgiden temel sapmalar ile ilgili teorilerde ilaveler yapm\u0131\u015ft\u0131r vb.).Bu nedenle bu sorunu tan\u0131mlarken onlar\u0131 ay\u0131ran tek bir \u201cMarksizm ve Leninizm\u201d t\u00fcmcesi yerine (\u00e7\u00fcnk\u00fc asl\u0131nda bu ikisi temel olarak ayn\u0131d\u0131r ) Marksizmden veya Leninizmden s\u00f6z etmek daha do\u011fru olur.\u201d[22]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

Sovyet Kom\u00fcnist Partisi ve Stalin, Leninizmin Marksizmi kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnden dolay\u0131, uzun y\u0131llar boyunca, “Leninizmi” daha s\u0131k kullanm\u0131\u015ft\u0131r, Stalin, bazen “Marksizmi” kullanm\u0131\u015f, bazen de “Markizm ve Leninizm” ifadesi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.[23]<\/sup><\/a> Stalin, sadece, 1928’de, Almanya Kom\u00fcnist Partisi’ndeki farkl\u0131 gruplar hakk\u0131nda konu\u015furken \u015f\u00f6yle demi\u015ftir: “Sa\u011fc\u0131lar\u0131n Marksizm-Leninizm’i b\u0131rakmalar\u0131 ve Komintern’e kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak i\u00e7in ellerinden geleni yapt\u0131klar\u0131n\u0131 ispatlamak istemiyorum. “Ve partideki uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 unsurlar da sa\u011fc\u0131lara yard\u0131m ediyor. Bu tav\u0131r Marksizm-Leninizm’in asgari minimum gerekleriyle \u00e7eli\u015fmektedir.”[24]<\/sup><\/a> Stalin, ayn\u0131 ay i\u00e7inde, Ulusal Sorun ve Leninizm adl\u0131 makalesiyle ilgili yaz\u0131\u015fmalar\u0131nda, “Marksizm-Leninizm’in cephaneli\u011fi c\u00fcmlesini kullanm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d[25]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

Stalin, 1929 Nisan\u0131nda, SBKP’de (Bol\u015fevik) Sa\u011f Sapma\u2019s\u0131nda, \u201cMarksizm-Leninizm’in s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi teorisinden” s\u00f6z etmi\u015ftir. [26]<\/sup><\/a> Ancak, 1934 \u015eubat\u0131ndan itibaren, SBKP belgelerinde, ve Partinin 17.Kongresinde benimsenen parti t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn “parti \u00fcyelerinin \u00f6devlerini” belirten b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u015fu ifade kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: “Marksizm-Leninizm hakk\u0131nda fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 artt\u0131rmak ve Marksizm-Leninizmin temelini anlamak amac\u0131yla b\u00fcy\u00fck \u00e7aba g\u00f6sterilmelidir. “[27]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

1920\u2019lerin ortalar\u0131ndan 1930\u2019lar\u0131n ortalar\u0131na kadar olan d\u00f6nemde, SBKP ve SBKP taraf\u0131ndan s\u0131k\u0131 bir bi\u00e7imde kontrol edilen Komintern belgelerinde \u201cMarksizm-Leninizm\u201d nadiren oysa \u201cLeninizm\u201d ise daha s\u0131k kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer yandan, ayn\u0131 bu d\u00f6nemde, di\u011fer \u00fclkelerin kom\u00fcnist partilerinin, \u00f6zellikle de Bat\u0131l\u0131 geli\u015fkin kapitalist \u00fclkelerin kom\u00fcnist partilerinin belgelerinde, “Marksizmin” daha s\u0131k kullan\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim. Bu Bat\u0131l\u0131 partilerin liderlerinin zihinlerinin derinliklerinde, Leninizmin sadece Rusya veya Rusya’ya benzer geri kalm\u0131\u015f \u00fclkelere uygulanabilir oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olabilir ve Leninizmi \u00e7ok fazla kullanman\u0131n Marksizm’den uzakla\u015fma anlam\u0131na geldi\u011finden \u015f\u00fcpheleniyor olabilirlerdi.<\/p>\n\n\n\n

Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zellikle Frans\u0131z Kom\u00fcnist Partisi’nde egemendi. \u00d6rne\u011fin, Rusya’da do\u011fmu\u015f olan Frans\u0131z Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi \u00fcyesi Charles Rappoport (1865-1941), Rus devrimci hareketine kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, kendisi gazeteci ve felsefeciydi. 1920 y\u0131l\u0131nda Frans\u0131z Kom\u00fcnist Partisi’ne kat\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Merkez Komitesinin yay\u0131n organ\u0131 olan Kom\u00fcnist De\u011ferlendirme dergisinin ba\u015f edit\u00f6r\u00fc ve Merkez Komitesi \u00fcyesi olarak \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. S\u0131kl\u0131kla kendini \u015faka yollu olarak Fransa’daki tek Marksist olarak adland\u0131r\u0131rd\u0131. 1925 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131nda Frans\u0131z Kom\u00fcnist Partisi taraf\u0131ndan yap\u0131lan 4. ulusal kongrede, \u00e7o\u011fu yolda\u015f\u0131n Bol\u015fevizm’in \u00f6z\u00fcn\u00fc bilmedi\u011fini ve son g\u00fcnlerde Leninizmin ihmal edilerek onun yerine Marksizmin ge\u00e7irilmesi e\u011filiminin” oldu\u011funu ele\u015ftirmi\u015fti.[28]<\/sup><\/a> Ayn\u0131 y\u0131l\u0131n Mart ay\u0131ndaki 5.Komintern \u0130cra Heyeti Geni\u015fletilmi\u015f Genel Kurulu’nda, Zinoviev Rappoport\u2019u ad vererek ele\u015ftirmi\u015f ve Marksizm ve Leninizm’in\u2014ikisinin– tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunarak o g\u00fcnlerde neden \u00f6zellikle Leninizme vurgu yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Zinoviev \u015f\u00f6yle bir yorum yapm\u0131\u015ft\u0131r: “\u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda, Leninizm ayn\u0131 zamanda \u00e7arp\u0131tmaya u\u011frat\u0131lmam\u0131\u015f ger\u00e7ek Marksizm\u201d olarak g\u00f6r\u00fclmelidir. \u0130kinci Enternasyonal’in Marksizm’i tan\u0131nmayacak \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00e7arp\u0131tmas\u0131ndan ve bayra\u011f\u0131n\u0131 lekelemeye ba\u015flamas\u0131ndan sonra, ger\u00e7ek Marksizm canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sadece Leninizm’le s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Bu y\u00fczden, farkl\u0131 \u00fclkelerdeki kom\u00fcnist partilerin Bol\u015fevikle\u015ftirilmesi sadece Leninizm temelinde\u201d olabilir.[29]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

B\u00f6l\u00fcm IV. <\/strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

\u201cMarksizm-Leninizm\u201d teriminin 1938 y\u0131l\u0131nda yeniden vurgulanmas\u0131 ve bu terimin daha sonraki evrimi <\/strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

SBKP ve Komintern Leninizm’i fazlas\u0131yla vurgulam\u0131\u015f ve propagandas\u0131n\u0131 fazlaca yapm\u0131\u015f oldu\u011fundan, Leninizm’i Marksizm-Leninizm’den ay\u0131rma \u015feklinde bir e\u011filim ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Ed notu: Komintern 1935\u2019ten itibaren \u201c sol\u201d hatalar\u0131n\u0131 d\u00fczeltmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bu nedenle, 1938’den itibaren, SBKP ve Komintern “Marksist-Leniniszmin” teorisinin bayra\u011f\u0131n\u0131 etkili bir \u015fekilde y\u00fckseltmeyi tekrar \u00f6nerdi. O y\u0131l\u0131n 1 Ekiminde, Sovyetler Birli\u011fi, Merkez Komitesine ba\u011fl\u0131 bir \u00f6zel g\u00f6rev komitesi taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan ve SBKP (Bol\u015fevik) Merkez Komitesi\u2019nce incelenip onaylanan\u2013asl\u0131nda, bu \u00fcnl\u00fc kitap\u00e7\u0131k esas olarak Stalin taraf\u0131ndan d\u00fczeltilmi\u015ftir- Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi (Bol\u015fevik) Tarihi K\u0131sa Ders yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131.  14 Kas\u0131m’da, Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi (Bol\u015fevik) Tarihi K\u0131sa Ders’in yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan SBKP Merkez Komitesi Partinin Propaganda \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u00fczerine bir karar alm\u0131\u015ft\u0131:<\/p>\n\n\n\n

Bu kararda , SBKP Merkez Komitesi’nin bu kitab\u0131 haz\u0131rlayarak \u00e7\u00f6zmeyi ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131, sorunlardan birinin son d\u00f6nemlerde propaganda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen Marksizmi ve Leninizm’i birbirinden ay\u0131ran sa\u011fl\u0131ks\u0131z olguyu a\u015fmakt\u0131. B\u00f6ylesi bir ay\u0131rman\u0131n sonucu olarak Leninizm insanlara \u00f6\u011fretilirken, Leninizm ba\u011f\u0131ms\u0131z bir doktrine indirgenmi\u015f ve Marksizm’den kopar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Leninizm’in Marksizm temelinde b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc ve geli\u015ftirildii\u011fi olgusu ,asl\u0131nda g\u00f6z ard\u0131 edilmi\u015f ve unutulmu\u015ftu. Marksizm Leninizmin temeliydi. Bu \u00f6z\u00fc g\u00f6rmeyen ve bilmeyenler Leninizm’i kavrayamaz\u201d veya anlayamazd\u0131.”[30]<\/sup><\/a> Bu kitab\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131 “suni olarak birbirinden ayr\u0131lan, birle\u015fik ve i\u00e7 uyuma sahip olan Marksist-Leninist doktrinin par\u00e7alar\u0131n\u0131 tekrar birle\u015ftirmeyi\u201d ama\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131. [31]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

Ard\u0131ndan, 24 A\u011fuston 1939’da, Fransa, Britanya, ABD, Almanya ve \u0130talya Kom\u00fcnist Partileri \u015fu ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir karar alm\u0131\u015ft\u0131: Komintern\u2019in \u015eubelerinde Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi (Bol\u015fevik) Tarihi K\u0131sa Ders’in Tan\u0131t\u0131m\u0131 ve \u0130ncelenmesi ve Marksizm-Leninizm\u2019in Propagandas\u0131 \u00dczerine Karar. Bu kararda , bu kitab\u0131n “klasik Marksist-Leninist belgeler aras\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir konuma sahip oldu\u011fu ” ve e\u011fitim materyalleri aras\u0131nda olmas\u0131 vurgulan\u0131yordu. Bu kitap “Marksist-Leninist bilimin temel bilgilerini i\u00e7eren \u00f6zl\u00fc bir ansiklopedi” idi. “K\u0131sa Ders kadar b\u00f6ylesi bir muazzam kar\u015f\u0131l\u0131k alan ve bu kadar k\u0131sa bir zaman i\u00e7inde evrensel olarak yay\u0131lan Marksist-Leninist bir kitap\u201d olmam\u0131\u015ft\u0131.[32]<\/sup><\/a> O zamandan itibaren , Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi (Bol\u015fevik) Tarihi K\u0131sa Ders adl\u0131 eser kom\u00fcnist partilerin \u00fcyeleri ve \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerde Marksizm-Leninizm’i incelemek isteyen kitleleri i\u00e7in ortak bir e\u011fitim kitab\u0131haline gelmi\u015fti. \u00c7e\u015fitli \u00fclkelerin kom\u00fcnist partileri Marksizm-Leninizm daha s\u0131k kullanmaya ve ayn\u0131 zamanda Marksizm terimini de s\u0131k kullanmaya ba\u015flad\u0131lar. Genel olarak, Leninizm’i tek olarak kullan\u0131lmamaya ba\u015fland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ancak, 1930’lar\u0131n ortalar\u0131ndan itibaren bu durum de\u011fi\u015fti. Yani Stalin\u2019in SBKP\u2019deki parti i\u00e7i m\u00fccadelelerden zaferle \u00e7\u0131k\u0131p, ki\u015fisel iktidar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmesiyle, toplumda ve partide Stalin\u2019in ismi ve ki\u015fili\u011fi etraf\u0131nda y\u00fcceltme olgusunun \u00e7ok g\u00fc\u00e7lenmesi ko\u015fullar\u0131nda baz\u0131 ki\u015filer \u201cMarksizm-Leninizm\u201d teriminin arkas\u0131na yaz\u0131l\u0131 veya s\u00f6zl\u00fc olarak \u201cStalin doktrini\u201d ve \u201cStalinizm\u201d terimini eklemeye ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin, Sverdlov \u00dcniversitesi\u2019nde 30 May\u0131s 1926\u2019da mezuniyet t\u00f6reninde yapt\u0131\u011f\u0131 \u00d6\u011frenim ve Ya\u015fam adl\u0131 konu\u015fmas\u0131nda, SBKP Merkez Komitesi Politik B\u00fcro \u00fcyesi ve T\u00fcm Sovyetler Birle\u015fik Kongresi Merkez \u0130cra Komitesi ba\u015fkan\u0131 Kalinin \u015f\u00f6yle demi\u015fti: “Bu d\u00f6rt yazar\u0131n (Marx, Engels, Lenin ve Plehanov) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 okumak Marksizm’i anlamak i\u00e7in kesinlikle\u201d yeterli olacakt\u0131r. [33]<\/sup><\/a> Ancak, Kalinin, 24 May\u0131s 1934’te, Komsomolskaya Pravda yay\u0131nlanan \u201c\u00c7ok Y\u00f6nl\u00fc ve B\u00fct\u00fcnsel Geli\u015fimin Tad\u0131na Varan Bir \u0130nsan Olmak\u201d adl\u0131 konu\u015fmas\u0131nda, d\u00f6rt yazar\u0131 Marx, Engels, Lenin ve Stalin olarak de\u011fi\u015ftirmi\u015f ve bu adlar\u0131 yan yana koymu\u015ftu. \u015e\u00f6yle yaz\u0131yordu: “Bol\u015fevik Partisi’nin g\u00fcc\u00fc Marx, Engels, Lenin ve Stalin’in doktrinleriyle silahlanm\u0131\u015f olmak ve bu silah\u0131 tam olarak kavramak demektir.”[34]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 bi\u00e7imde, Komintern \u0130cra Komitesi taraf\u0131ndan 1934 y\u0131l\u0131n\u0131n sonbahar\u0131nda al\u0131nan bir kararda , Marx, Engels, Lenin ve Stalin’in yan yana yerle\u015ftirilmesi bi\u00e7iminde bir kullan\u0131m ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. \u00d6rne\u011fin, bu karar Do\u011fudaki Devrimci Hareket’le ilgili k\u0131s\u0131mda, “s\u00f6m\u00fcrgeler ve ezilen uluslar sorunu \u00fczerine Marx, Engels, Lenin ve Stalin’in doktrinleri” \u015feklinde bir c\u00fcmle kullanm\u0131\u015ft\u0131.[35]<\/sup><\/a> SBKP (Bol\u015fevik) Merkez Komitesi \u00fcyesi ve Moskova \u015fehri parti sekreteri Kru\u015f\u00e7ev, Moskova parti komiteleri ve Moskova\u2019n\u0131n taban \u00f6rg\u00fct\u00fc \u00fcyelerinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, 28 Ekim 1936 tarihli konferanstaki konu\u015fmas\u0131nda konu\u015fmas\u0131n\u0131n olduk\u00e7a \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131nda ideolojik e\u011fitim \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan s\u00f6z etmi\u015f ve partiye \u201cMarx, Engels, Lenin ve Stalin\u2019in doktrinlerinin propagandas\u0131n\u0131 yapma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131\u201d yapm\u0131\u015ft\u0131[36]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

Bu konu\u015fma SBKP liderlerinin topluca Marx, Engels, Lenin ve Stalin\u2019in teorilerinden s\u00f6z etmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131 nokta olmu\u015ftur. Kru\u015f\u00e7ev , 1 Aral\u0131k 1936’da, Sovyetler (halk parlementosu) 8.Kongresi\u2019ndeki Sovyet Anayasas\u0131 \u00fczerine konu\u015fmas\u0131nda daha da ileri gitmi\u015f ve \u201canayasam\u0131z d\u00fcnyan\u0131n alt\u0131da birini kapsayan bir toprakta zafer kazanan Marksizm-Leninizm-Stalinizm\u2019e dayan\u0131yor! Marksizm-Leninizm-Stanlinizm’in t\u00fcm d\u00fcnyada zafer kazanaca\u011f\u0131na \u015f\u00fcphe yoktur,” [37]<\/sup><\/a> ifadesini kullanm\u0131\u015ft\u0131. Komlntern eski genel sekreteri ve Bulgaristan Kom\u00fcnist Partisi’nin \u00f6nemli lideri Dimitrov da 1948 y\u0131l\u0131n\u0131n Aral\u0131k ay\u0131nda, Bulgaristan Kom\u00fcnist Partisi 5.Kongresi’nde sunulan halk demokrasisi hakk\u0131nda raporunda, “Leninizm-Stalinizm”[38]<\/sup><\/a> terimini kullanm\u0131\u015f ve \u015f\u00f6yle demi\u015fti: “Uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareketin t\u00fcm deneyimleri e\u011fer ger\u00e7ek bir Leninist de\u011filseniz asla ger\u00e7ek bir Marksist olamayaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ve ger\u00e7ek bir Stalinist de\u011filseniz asla ger\u00e7ek bir Leninist olamayaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131\u201d ortaya koymu\u015ftur. [39]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

Kan\u0131mca, bug\u00fcnlerde, bir yandan Stalinizmi ayr\u0131 olarak \u00f6ne s\u00fcrmek, yazmak nve onu Leninizm ile yan yana yerle\u015ftirmek a\u00e7\u0131k\u00e7a uygunsuz g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, di\u011fer yandan Marksizm, Engelsizm, Leninizm ve Stalinizmin t\u00fcm bunlar\u0131n tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulamak da ayn\u0131 \u015fekilde uygunsuz g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Ancak, Stalin 5 Mart 1953\u2019te \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde, SBKP Merkez Komitesi, Sovyetler Birli\u011fi Bakanlar Kurulu ve Sovyetler Birli\u011fi Y\u00fcksek Sovyet Ba\u015fbakanl\u0131k Heyeti’nin T\u00fcm SBKP \u00dcyelerine ve T\u00fcm Emek\u00e7i Halka ba\u015fl\u0131kl\u0131 duyurusunda resmen \u015f\u00f6yle yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131: “Ya\u015fas\u0131n Marx, Engels, Lenin ve Stalin’in b\u00fcy\u00fck ve yenilmez doktrinleri !”[40]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

Ancak, tarihsel geli\u015fim genellikle b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fikliklere neden olabilmektedir. \u00dc\u00e7 y\u0131l sonra, 1956 \u015eubat’\u0131nda, Kru\u015fcev\u2019in SBKP’nin 20.Kongresinde Stalin’in bir dizi ciddi hatas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n ve ele\u015ftirmesinin ard\u0131ndan, Stalinizm veya Stalin doktrini terimleri a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 bir kelime veya a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 bir anlam\u0131 olan bir kelime haline geldi. Art\u0131k insanlar Stalinizm’i Marksizm-Leninizm veya Marksist-Leninist doktrinin yan\u0131na koymuyorlard\u0131. Bu kadarla kalmay\u0131p, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin sosyalizm modelinin hastal\u0131klar\u0131n\u0131n veya ciddi sorunlar\u0131n\u0131n ortaya konulmas\u0131yla birlikte, \u00f6zellikle de SBKP’nin da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 ve 1991 y\u0131l\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi’nin da\u011f\u0131lmas\u0131yla birlikte,, Frans\u0131z Kom\u00fcnist Partisi, \u0130spanya Kom\u00fcnist Partisi ve Japonya Kom\u00fcnist Partisi gibi geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerdeki kom\u00fcnist partiler gittik\u00e7e daha \u00e7ok Leninizm’in baz\u0131 temel bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131n kendi \u00fclkelerine uygulanamayaca\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar. B\u00f6ylece, bu partiler Marksizm-Leninizm’den s\u00f6z etmeyi b\u0131rak\u0131p sadece Marksizm veya sadece bilimsel kom\u00fcnizm veya bilimsel sosyalizmden s\u00f6z etmeye ba\u015flad\u0131lar. Oysa, ba\u015fka bir grup kom\u00fcnist partisi, \u00f6zellikle geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin kom\u00fcnist ve sosyalist partileri Marksizm-Leninizm terimine ba\u011fl\u0131 kalmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcler. \u00d6rne\u011fin, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi, daima Marksizm-Leninizmi zaman\u0131n nitelikleri ve \u00c7in\u2019in ulusal ko\u015fullar\u0131yla ba\u011fda\u015ft\u0131rmaya vurgu yaparak ideolojik anlay\u0131\u015f\u0131nda iki s\u0131\u00e7rama yapmay\u0131 ba\u015fard\u0131 ve Mao Zedung D\u00fc\u015f\u00fcncesi ve Deng Xiaoping Teorisini olu\u015fturdu. \u00c7KP’nin 1997 y\u0131l\u0131ndaki 15.Kongresinde, Kongre belgeleri \u015fu ifadeleri kullanm\u0131\u015ft\u0131: Partimiz, Marksizm-Leninizm, Mao Zedung D\u00fc\u015f\u00fcncesi ve Deng Xiaoping Teorisini eylemlerinin rehberi olarak kabul etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Kan\u0131mca, insanlar\u0131n alg\u0131 ve kavray\u0131\u015flar\u0131 \u00f6znel ve nesnel tarihsel ko\u015fullara g\u00f6re belirlenmektedir. Anlay\u0131\u015f farkl\u0131l\u0131klar\u0131na ve prati\u011fin geli\u015ftirilmesinin gereksinimlerine g\u00f6re, Marksizm veya Leninizm veya Marksizm-Leninizm’in terimlerinden biri \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Hakikatin s\u0131nand\u0131\u011f\u0131 yegane kriter pratiktir ve pratik ayn\u0131 zamanda ileriye do\u011fru geli\u015fmenin itici g\u00fcc\u00fc ve kayna\u011f\u0131d\u0131r. Gelecekte, d\u00fcnya kom\u00fcnist ak\u0131m\u0131ndaki yeni geli\u015fimi ile birlikte, Marksizm-Leninizm teriminin yeni de\u011fi\u015fimlere u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebilece\u011fimize hi\u00e7 \u015f\u00fcphe yoktur.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> Marx ve Engels’in se\u00e7me eserleri, 2.bask\u0131, 4.cilt, s.398, 691, Halk Yay\u0131n Evi, Pekin, 1995.<\/p>\n\n\n\n

[2]<\/a> Philip Sheldon Foner. Bkz. Marx’\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnde –Onun hakk\u0131nda yorumlar, Journal World 1883, s.195-197, Pekin Yay\u0131n Evi, Pekin, 1983.<\/p>\n\n\n\n

[3]<\/a>1983’teki Marx’\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn 100.y\u0131l\u0131 anmalar\u0131nda, yurt d\u0131\u015f\u0131ndan bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n bir makalede “Marksizm” s\u00f6z\u00fcn\u00fcn ilk kez Marx’\u0131n 1883’teki \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan Kautsky taraf\u0131ndan \u00f6nerildi\u011fi fikrini savundu\u011funu \u00f6\u011frendim ama o bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc uygun bir al\u0131nt\u0131 ile desteklememi\u015fti. S\u00f6z\u00fc edilen, kaynak asl\u0131nda 1883, Stuttgart, Almanya’da, Kautsky’nin kurdu\u011fu ve edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131 The New Times (Yeni Zamanlar) dergisiydi. Ben Almanca bildi\u011fim i\u00e7in bu gazeteyi tarad\u0131m o y\u0131l\u0131n dergisinin i\u00e7eri\u011fini t\u00fcm\u00fcyle inceledim fakat bir \u015fey bulamad\u0131m. Daha sonra, Merkezi Derleme ve \u00c7eviri B\u00fcrosu’ndan ara\u015ft\u0131rmac\u0131 olan Yin Xuyi’ye bu konuyu sordum. Yin Xuyi’nin Kautsky hakk\u0131nda derinlemesine bir ara\u015ft\u0131rmas\u0131 vard\u0131 ve Almancay\u0131 iyi d\u00fczeyde biliyordu. O, Kautsky’nin \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Dizininin \u0130\u00e7eri\u011finden bu metnin kayna\u011f\u0131n\u0131 bulmakta ger\u00e7ekten \u00e7ok yard\u0131mc\u0131 oldu. Ancak, orijinal makalenin kopyas\u0131n\u0131 edinmeyi ba\u015faramad\u0131m. Yak\u0131n zamanda, eski lise arkada\u015f\u0131m Yan Jiakui’den Karl Marx ba\u015fl\u0131kl\u0131 Avusturya Ulusal K\u00fct\u00fcphane’sinde bulunan 4.000 kelimelik orijinal makalenin bulundu\u011fu kopyay\u0131 bulmakta yard\u0131m\u0131n\u0131 istedim. Buldum ve do\u011fru \u00e7evirisi i\u00e7in hemen Yin Xuyi’ye g\u00f6nderdim. Yin Xuyi bana bu makalede Marksizm kelimesinin \u00fc\u00e7 yerde ge\u00e7ti\u011fini ve her \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn de baz\u0131 ki\u015filerin pozisyonunu tan\u0131mlamak i\u00e7in s\u0131fat ya da isim olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 (Alm. marxistische Germ.) bildirdi. Kautsky \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131r: “O ki\u015fi” Bakunin’dir, anar\u015fizmin bu \u00f6nde gelen fig\u00fcr\u00fc Marksist taraf\u0131n y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc propaganda ve \u00f6rg\u00fctlenme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve Bakunin devrimin imal edilmesi faaliyetlerine kalk\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131.” Di\u011fer iki c\u00fcmle a\u015fa\u011f\u0131daki gibiydi: “Bug\u00fcn Kamp\u0131m\u0131zda aktif olan itirazc\u0131 unsurlar, kendilerini Marksizm’in bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda saklamaktad\u0131rlar. Bug\u00fcn, Marksist kampta, Marx’a kar\u015f\u0131 en azimli itirazc\u0131lar\u0131 ve bu kamp\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ise en radikal anar\u015fistleri g\u00f6r\u00fcyoruz , bunlar hakiki pozisyonlar\u0131ndan vazge\u00e7mi\u015f de\u011fillerdir. B\u00f6ylece Kautsky’nin “Marksist taraf”, “Marksizmin sanca\u011f\u0131” ve “Marksist kamp” s\u00f6zlerini ilk kez bu makalede kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

[4]<\/a> Karl Marx ve Friederick Engels, \u00c7ince versiyon 1.Bask\u0131, 36.cilt, s.500, Halk Yay\u0131n Evi, Pekin, 1974.<\/p>\n\n\n\n

[5]<\/a> I.V.Stalin’in Toplu Eserleri, s 183, Halk Yay\u0131n Evi, Pekin, 1957.  <\/p>\n\n\n\n

[6]<\/a> Zinoviev: Be\u015finci Y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc, Pravda, 1923.  <\/p>\n\n\n\n

[7]<\/a> SBKP Kararlar\u0131 Derlemesi, 2.Cilt, Halk Yay\u0131n Evi, Pekin, 1964.<\/p>\n\n\n\n

[8]<\/a>Burada, “Marksizm-Leninizm” terimi Rus\u00e7a veya \u0130ngilizce’ye g\u00f6re birebir di\u011fer dillere \u00e7evrilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

[9]<\/a> Komintern Belgeleri Derlemesi, S.54, Ortak Yay\u0131n, Pekin, 1965. <\/p>\n\n\n\n

[10]<\/a> a.g.e., s.56.<\/p>\n\n\n\n

[11]<\/a> a.g.e. s.64.  <\/p>\n\n\n\n

[12]<\/a> Zinoviev. Leninizm (Leninizmin \u0130ncelemesine Giri\u015f), s.4, Do\u011fu Yay\u0131nevi, \u015eangay, 1989. <\/p>\n\n\n\n

[13]<\/a> Komintern Derlemesi, 2.Cilt, s.502.  <\/p>\n\n\n\n

[14]<\/a> a.g.e. s.64. <\/p>\n\n\n\n

[15]<\/a> (A.g.e), S.64.<\/p>\n\n\n\n

[16]<\/a> M.N Liadov, Leninizm, Bol\u015fevikler, 1924 (10). <\/p>\n\n\n\n

[17]<\/a> Bkz. Bukharin. Marx’\u0131n Teorisi ve Lenin’in Prati\u011fi, Marksizmin Bayra\u011f\u0131 Alt\u0131nda, 1924(3).   <\/p>\n\n\n\n

[18]<\/a> Buharin’in Toplu Eserleri, Cilt 1, s 171, Halk Yay\u0131n Evi, Pekin, 1981.   <\/p>\n\n\n\n

[19]<\/a> Bkz. Mao Zedung, Se\u00e7me Eserler (1. bask\u0131), Cilt 1, s. 186.  <\/p>\n\n\n\n

[20]<\/a> Komintern Derlemesi, 2.Cilt, s.123.<\/p>\n\n\n\n

[21]<\/a> Komintern Belgeleri Derlemesi, Cilt 3, S.119,125, Ortak Yay\u0131n, Pekin, 1965. <\/p>\n\n\n\n

[22]<\/a> I.V.Stalin’in Toplu Eserleri, Cilt 7,s 204-205, Halk Yay\u0131n Evi, Pekin, 1958. <\/p>\n\n\n\n

[23]<\/a> Bkz. I.V.Stalin’in Toplu Eserleri, Cilt 7, s.279; Cilt 8, s.107; Cilt 9, s.163,185; Cilt 10, s. 132,146,212; Cilt 11, s. 81, 191, 256, 266, 286, 288, 298; Cilt 12, s. 38, 47, 48, 61, 66, 81, 124, 128 – 133, 150 – 151, 179, 191; Cilt 13, s. 5, 7, 41, 54, 82, 94 – 95, 104 – 105, 245, 332 – 333.  .<\/p>\n\n\n\n

[24]<\/a> I.V.Stalin’in Toplu Eserleri, Cilt 11, s 260, Halk Yay\u0131n Evi, Pekin, 1955.<\/p>\n\n\n\n

[25]<\/a> a.g.e. s.299.  <\/p>\n\n\n\n

[26]<\/a> I.V.Stalin’in Toplu Eserleri, Cilt 12, s 31, 36, Halk Yay\u0131n Evi, Pekin, 1955.  <\/p>\n\n\n\n

[27]<\/a> SBKP Kararlar\u0131 Derlemesi, 4.Cilt, Halk Yay\u0131n Evi, Pekin, 1957.  <\/p>\n\n\n\n

[28]<\/a> Bkz. Frans\u0131zca Humanite Dergisi(\u0130nsanl\u0131k), 1925.<\/p>\n\n\n\n

[29]<\/a> Zinoviev: Komintern \u00dczerine.”, s.457, Halk Yay\u0131n Evi, Pekin, 1988.  <\/p>\n\n\n\n

[30]<\/a> SBKP Kararlar\u0131 Derlemesi, 4.Cilt, s.502.  <\/p>\n\n\n\n

[31]<\/a> SBKP Kararlar\u0131 Derlemesi, 4.Cilt, s.502.<\/p>\n\n\n\n

[32]<\/a> Kurtulu\u015f, 1940 (105.say\u0131\/genel). <\/p>\n\n\n\n

[33]<\/a> Kalinin: Kom\u00fcnist E\u011fitim, s.19, Moskova Yabanc\u0131 Dilde Kitaplar Yay\u0131nlama Ofisi, Moskova, 1949.<\/p>\n\n\n\n

[34]<\/a> A.g.e, s.29.<\/p>\n\n\n\n

[35]<\/a> 7.Kongreden \u00d6nce Komintern, s.83, \u00c7in Renmin \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131, Pekin, 1993.  <\/p>\n\n\n\n

[36]<\/a> Pravda, 1936.  <\/p>\n\n\n\n

[37]<\/a> Kru\u015f\u00e7ev’in Konu\u015fmas\u0131, 1.B\u00f6l\u00fcm, s.120, World Knowledge Publishing House, Pekin, 1964.  <\/p>\n\n\n\n

[38]<\/a> Dimitrov’un Se\u00e7me Eserleri, s 237, Halk Yay\u0131n Evi, Pekin, 1953.   <\/p>\n\n\n\n

[39]<\/a> a.g.e., s.309. <\/p>\n\n\n\n

[40]<\/a> T\u00fcm parti \u00fcyeleri ve emek\u00e7i halka bildiri, People’s Daily (Halk\u0131n Gazetesi), 1953.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Marksizm, Engelsizm, Marksizm-Leninizm; Stalinizm ve Kru\u015f\u00e7ev’in Tutumu Gao Fang Marksizm-Leninizm Teriminin K\u00f6kleri ve Kullan\u0131m\u0131 Bu makale ilk olarak Shandong \u00dcniversitesi taraf\u0131ndan desteklenen Edebiyat, Tarih ve Felsefe Dergisi’nin 3.say\u0131s\u0131nda 2002 y\u0131l\u0131nda bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Makale ayn\u0131 y\u0131l Xinhua Digest’in 10.say\u0131s\u0131nda yeniden ve tekrar d\u00fczenlenerek yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bilindi\u011fi gibi, “Marksizm-Leninizm” partimizin ve \u00fclkemizin y\u00f6nlendirici ideolojisi oldu\u011fundan \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcnde […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-3675","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dunya-sosyalizmi"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3675","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3675"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3675\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3676,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3675\/revisions\/3676"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3675"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3675"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3675"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}