<\/p>\n\n\n\n Hindistan’da Britanya Boyunduru\u011fu<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu \u00e7al\u0131\u015fma Marx’\u0131n Hindistan’daki \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgeci boyunduruk \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli makalelerden biridir. \u0130lk olarak 10 Haziran 1853’te yaz\u0131lm\u0131\u015f ve 25 Haziran 1853’te New York Daily Tribune No. 3804’te yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r, \u00c7ince \u00e7evirisi Marx ve Engels’in B\u00fct\u00fcn Eserleri’nin ilk bask\u0131s\u0131n\u0131n 9. cildinde yer almaktad\u0131r. Haziran 1853’te \u0130ngiliz Parlamentosu Hindistan hakk\u0131nda birka\u00e7 g\u00fcn tart\u0131\u015ft\u0131 ama sonu\u00e7ta hi\u00e7bir yere var\u0131lamad\u0131. Marx bu makaleyi, ekonomik olarak geri kalm\u0131\u015f Hindistan’daki \u0130ngiliz sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve s\u00f6m\u00fcrge boyunduru\u011funu tam ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde if\u015fa etmek ve ele\u015ftirmek i\u00e7in yazm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n Bu makalede Marx \u00f6ncelikle Hindistan’\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu ger\u00e7ekli\u011fi betimlemi\u015f, \u0130ngilizlerin Hindistan \u00fczerindeki s\u00f6m\u00fcrgeci boyunduru\u011funun Hindistan’\u0131n birli\u011fini zor yoluyla sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak siyasi yap\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 kabileler ve farkl\u0131 kastlar aras\u0131ndaki “ayr\u0131 durma ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131k” durumunun Hindistan’\u0131 hala par\u00e7alanm\u0131\u015f bir halde tuttu\u011funa i\u015faret etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Hindistan’daki \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgeci boyunduruk, Asyatik despotizm \u00fczerinde y\u00fckselen Avrupa despotizmini birle\u015ftirmekle kalmam\u0131\u015f, bu iki despotizm Hint halk\u0131 i\u00e7in korkun\u00e7 bir bask\u0131c\u0131 ikili bile\u015fim olu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n Marx \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu: \u0130ngiltere, Hint toplumunun t\u00fcm yap\u0131s\u0131n\u0131 y\u0131km\u0131\u015ft\u0131r ve hen\u00fcz herhangi bir yeniden yap\u0131lanma belirtisi ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131. Bu toplumun Yeni bir d\u00fcnya kazanmadan eski d\u00fcnyas\u0131n\u0131 kaybetmesidir, bu Hindular\u0131n mevcut sefaletine \u00f6zel bir \u0131zd\u0131rap kat\u0131yor ve \u0130ngiltere taraf\u0131ndan y\u00f6netilen Hindistan’\u0131 t\u00fcm eski geleneklerinden ve ge\u00e7mi\u015f tarihinin tamam\u0131ndan kopar\u0131yor”.\u2026. “\u0130ngiliz buhar g\u00fcc\u00fc ve bilimi (\u00fcretici g\u00fc\u00e7leri), Hindistan’\u0131n t\u00fcm y\u00fczeyini k\u00f6k\u00fcnden s\u00f6kt\u00fc ve bu \u00fclkedeki mevcut tar\u0131m ile imalat sanayi aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi ortadan kald\u0131rd\u0131.”<\/p>\n\n\n\n Marx, \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrge boyunduru\u011funun “yaln\u0131zca en a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k \u00e7\u0131karlar taraf\u0131ndan y\u00f6nlendirildi\u011fini” ortaya koyarken, \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrge boyunduru\u011funun gelecekteki Hindistan’da “toplumsal devrim” fakt\u00f6rlerini nesnel olarak te\u015fvik edece\u011fine ve b\u00f6ylece bu boyunduru\u011fun nesnel olarak “bu toplumsal devrimi ger\u00e7ekle\u015ftirmede tarihin bilin\u00e7siz arac\u0131” olarak rol oynayaca\u011f\u0131na da i\u015faret etti. Marx’\u0131n bu yaz\u0131daki analizi olaya diyalektik, yani iki y\u00f6n\u00fcyle bakarak, y\u0131k\u0131c\u0131 s\u00f6m\u00fcrge m\u00fcdahalesinin Hindistan ile d\u00fcnya aras\u0131ndaki ileti\u015fimi te\u015fvik etmede oynad\u0131\u011f\u0131 ilerici role ve s\u00f6m\u00fcrge m\u00fcdahalesinin Hint toplumundaki ilerici sosyal g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fimine olumlu etkisine de i\u015faret etmektedir.<\/p>\n\n\n\n “Hindistan’da \u0130ngiliz Boyunduru\u011fu” Hindistan \u00fczerindeki \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrge boyunduru\u011funun neden ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00f6z\u00fcn\u00fc kapsaml\u0131 bir \u015fekilde a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Bu yaz\u0131 Marx’\u0131n s\u00f6m\u00fcrge meselelerini tarihsel materyalizmi kullanarak nesnel bir \u015fekilde analiz etti\u011fi \u00f6rnek bir metindir.<\/p>\n\n\n\n \u0130kinci yaz\u0131: Hindistan’daki Britanya Boyunduru\u011funun Gelecekteki Sonu\u00e7lar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu \u00e7al\u0131\u015fma Marx’\u0131n Hindistan \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131 bir di\u011fer \u00f6nemli makaledir.\u0130lk olarak 22 Temmuz 1853 tarihinde yaz\u0131lm\u0131\u015f ve 8 A\u011fustos 1853 tarihli New York Daily Tribune No. 3840’da yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu eserin bilinen en eski \u00c7ince \u00e7evirisi 1940 y\u0131l\u0131nda \u015eangay Terc\u00fcme B\u00fcrosu taraf\u0131ndan Uluslar\u0131n Zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 \u00dczerine<\/em> adl\u0131 bir yay\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131 olarak yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu orijinal \u00c7ince \u00e7eviri Marx ve Engels’in B\u00fct\u00fcn Eserleri<\/em>‘nin ilk bask\u0131s\u0131n\u0131n 9. cildinde yer almaktad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n Haziran 1853’te \u0130ngiliz Parlamentosu Hindistan konusunu g\u00fcnlerce tart\u0131\u015ft\u0131 ve Marx Hindistan’daki \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrge boyunduru\u011funu kapsaml\u0131 bir \u015fekilde tart\u0131\u015fmak i\u00e7in bir dizi makale yazd\u0131 ve bu \u00f6nemli makale onun Hindistan hakk\u0131ndaki makalelerinin bir \u00f6zetidir.<\/p>\n\n\n\n Marx, “Hindistan’daki \u0130ngiliz Boyunduru\u011funun Gelecekteki Sonu\u00e7lar\u0131\u201d makalesinde Hindistan’\u0131n \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgesi haline gelmesinin nedenlerini ve bunun Hint toplumu \u00fczerindeki etkilerini kapsaml\u0131 ve sistematik bir \u015fekilde analiz etmi\u015f, ayr\u0131ca Hindistan’daki \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrge boyunduru\u011funu ve bunun gelecekteki sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ve gelecekteki geli\u015fme \u00f6ng\u00f6r\u00fclerini tart\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Marx, Hindistan’\u0131n neden s\u00f6m\u00fcrge haline geldi\u011fine ili\u015fkin olarak, Hindistan’daki toplumun farkl\u0131 gruplar\u0131 (kastlar) aras\u0131ndaki i\u00e7sel d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 d\u0131\u015flama ve tecrit durumunun Hindistan’\u0131n \u0130ngiltere taraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirilmesinin \u00f6nemli i\u00e7 nedenleri oldu\u011funu, \u0130ngiltere’nin geli\u015fmi\u015f sanayi toplumunun ise Hindistan’daki \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrge boyunduru\u011funun d\u0131\u015fsal fakt\u00f6r\u00fc oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. Marx, Hindistan’daki \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrge boyunduru\u011funun \u00f6nemine ili\u015fkin olarak, Hindistan’daki \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrge boyunduru\u011funun olumsuz sonu\u00e7lar\u0131ndan birinin Hindistan’daki \u0130ngiliz burjuva s\u00f6m\u00fcrge boyunduru\u011fu oldu\u011funu ve bunun ne Hint halk\u0131na \u00f6zg\u00fcrl\u00fck getirebildi\u011fini ne de bu \u00fclkenin toplumsal ko\u015fullar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirebildi\u011fini belirtmi\u015ftir. Ancak \u0130ngiltere Hindistan’da ikili bir g\u00f6revi yerine getirmek zorundad\u0131r: “Biri y\u0131k\u0131c\u0131 misyon, ikincisi ise eski Asya toplumunun yok olu\u015funu yeniden canland\u0131rma” ve Asya’da Bat\u0131 toplumunun maddi temellerini atma.”<\/p>\n\n\n\n Marx’a g\u00f6re: “Hindistan’\u0131n tarihi bu direnmeyen ve de\u011fi\u015fmeyen Hint toplumunun pasif ve edilgen temeli \u00fczerinde\u2026 pe\u015fpe\u015fe gelen davetsiz yabanc\u0131lar\u0131n kurdu\u011fu imparatorluklar\u0131n tarihinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir”.\u00a0\u00a0\u201c\u0130ngiliz k\u0131l\u0131c\u0131n\u0131n zor yoluyla dayatt\u0131\u011f\u0131 bu birlik, \u015fimdi elektrikli telgraf ile g\u00fc\u00e7lenecek ve s\u00fcreklilik kazanacakt\u0131r. \u0130ngiliz e\u011fitim \u00e7avu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan \u00f6rg\u00fctlenen ve e\u011fitilen yerli Hint ordusu, Hindistan’\u0131n kendi kendisini kurtarmas\u0131n\u0131n ve \u00f6n\u00fcne gelen ilk davetsiz yabanc\u0131ya av olmaktan \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n olmazsa olmaz\u0131yd\u0131. Asyatik topluma ilk kez getirilmi\u015f olan ve esas olarak Hintlilerin ve Avrupal\u0131lar\u0131n ortak d\u00f6l\u00fc taraf\u0131ndan y\u00f6netilen \u00f6zg\u00fcr bas\u0131n, bu toplumda yeniden in\u015fan\u0131n yeni ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir unsurudur.\u201d<\/p>\n\n\n\n Marx, s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin getirdi\u011fi y\u0131k\u0131m i\u00e7in \u015funlar\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131:<\/p>\n\n\n\n \u2018\u2018\u00c7e\u015fitli \u00fcr\u00fcnlerini nakletme ve de\u011fi\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n son derecede k\u0131t olmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden Hindistan’\u0131n \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerinin felce u\u011frad\u0131\u011f\u0131 herkes\u00e7e biliniyor. De\u011fi\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n k\u0131t olu\u015fu y\u00fcz\u00fcnden, do\u011fal bolluk ortas\u0131nda toplumsal yokluk durumunu, Hindistan’da oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015fka hi\u00e7bir yerde g\u00f6remeyiz.\u2019\u2019<\/p>\n\n\n\n \u2018\u2018Tah\u0131l\u0131n \u00e7eyre\u011fi Kandeish’de 6 ile 8 cent aras\u0131nda sat\u0131l\u0131rken, toprak yollar ge\u00e7it vermez olduklar\u0131ndan, Kandeish’ten mal nakletme olanaklar\u0131ndan yoksun olan insanlar\u0131n a\u00e7l\u0131ktan sokaklarda \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc Poonuh’ta (Hindistan\u2019\u0131n ba\u015fka bir \u015fehri) tah\u0131l\u0131n \u00e7eyre\u011fi 64 ile 70 cent aras\u0131nda sat\u0131lmakta.\u2019\u2019<\/p>\n\n\n\n \u2018\u2018Sayg\u0131de\u011fer bi\u00e7imler ald\u0131\u011f\u0131 \u0130ngiltere\u2019de, fakat ger\u00e7e\u011fin \u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6m\u00fcrgelere y\u00f6nelen burjuva uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n k\u00f6kl\u00fc ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve do\u011fu\u015ftan gelen \u00e7\u0131plak barbarl\u0131\u011f\u0131 apa\u00e7\u0131k g\u00f6zlerimizin \u00f6n\u00fcnde duruyor.\u00a0Bunlar m\u00fclkiyet savunucusudurlar, ama Bengal, Madras ve Bombay’da ya\u015fananlara benzer bir tar\u0131msal devrimi hi\u00e7bir devrimci parti ba\u015flatabildi mi?\u2019\u2019\u00a0Marx \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131: \u2018\u2018Avrupa kadar geni\u015f topraklara sahip bir \u00fclke olan Hindistan a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, \u0130ngiliz sanayiinin y\u0131k\u0131c\u0131 etkileri \u00e7ok a\u00e7\u0131k ve \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131d\u0131r.\u00a0Fakat\u2026 Tarihin burjuva d\u00f6nemi, yeni d\u00fcnyan\u0131n (\u00c7N. Kom\u00fcnizmin) maddi temelini yaratmak zorundad\u0131r: yani bir yanda, insano\u011flunun kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde y\u00fckselecek olan evrensel \u00f6l\u00e7ekte al\u0131\u015f-veri\u015fleri ve bu ili\u015fkinin ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde y\u00fckselecek olan; \u00f6te yanda, insan\u0131n \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerinin geli\u015ftirilmesini sa\u011flar ve maddi \u00fcretimi do\u011fal ara\u00e7lar\u0131n bilimsel bir bi\u00e7imde y\u00f6netilmesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr.\u00a0Jeolojik devrimler d\u00fcnyam\u0131z\u0131n yery\u00fcz\u00fcn\u00fc nas\u0131l yaratt\u0131larsa, burjuva sanayisi ve ticareti de yeni d\u00fcnyan\u0131n (\u00c7N: kom\u00fcnizmin) maddi ko\u015fullar\u0131n\u0131 \u00f6yle yarat\u0131rlar.\u2019\u2019\u00a0(Bkz. Marx, Grundrisse, ikinci toplumsal formasyon \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc formasyonun-yani kom\u00fcnizmin-ko\u015fullar\u0131n\u0131 yarat\u0131r)<\/strong><\/p>\n\n\n\n Hindistan’\u0131n \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgeci boyunduruktan kurtulmas\u0131n\u0131n ko\u015fullar\u0131na gelince bu \u015f\u00f6yle olacakt\u0131r: b\u00fcy\u00fck bir toplumsal devrim, burjuva \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 kendisine mal eder ve onlara hakim oldu\u011funda, d\u00fcnya pazar\u0131na ve modern \u00fcretici g\u00fc\u00e7lere onlara hakim oldu\u011funda egemen ve t\u00fcm bunlar\u0131 en ileri halklar\u0131n ortak denetimine tabi k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda\u2026kurtulacakt\u0131, i\u015fte bu b\u00fcy\u00fck toplumsal devrimle birlikte insano\u011flunun ilerleyi\u015fi, hayat suyunu yaln\u0131zca bo\u011fazlanm\u0131\u015f insanlar\u0131n kafatas\u0131ndan i\u00e7en o korkun\u00e7 puta tap\u0131c\u0131n\u0131nkine benzeyen bir ilerleme olmaktan \u00e7\u0131kacakt\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n \u201cHindistanl\u0131lar, bizzat B\u00fcy\u00fck Britanya’da halen hakim olan s\u0131n\u0131flar\u0131n yerine sanayi proletaryas\u0131 ge\u00e7ene dek, ya da Hintlilerin kendileri \u0130ngiliz boyunduru\u011funu t\u00fcm\u00fcyle k\u0131racak \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fc\u00e7lenene dek, kendi toplumlar\u0131n\u0131n i\u00e7ine \u0130ngiliz burjuvazisi taraf\u0131ndan sa\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olan yeni toplumun \u00f6\u011felerinin<\/strong> meyvelerini toplayamayacaklar.\u201d Hindistan’da \u0130ngiliz Boyunduru\u011funun Gelecekteki Sonu\u00e7lar\u0131 adl\u0131 makale,<\/em> Hindistan’\u0131n s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirilmesinin nedenlerini, s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin etkisini ve gelecekteki geli\u015fimini \u00f6zetle ele almakta ve proletarya partilerinin s\u00f6m\u00fcrgeler sorunu ilgili teorisini yarat\u0131c\u0131 bir \u015fekilde geli\u015ftirmeleri ve onlar\u0131n s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe kar\u015f\u0131 politikalar olu\u015fturmalar\u0131 i\u00e7in teorik temelleri sa\u011flamakta ve proletarya partilerinin oynayacaklar\u0131 rol\u00fc ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" B\u00fcy\u00fck Marksizm S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc: Marx ve Hindistan\u2019da Britanya Boyunduru\u011fu [B\u00fcy\u00fck Marksizm S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, Marx’\u0131n 200. Do\u011fum G\u00fcn\u00fcn\u00fc anmak amac\u0131yla Wuhan\/\u00c7in’de yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. 5 Milyon s\u00f6zc\u00fckten ve 4 B\u00f6l\u00fcmden olu\u015fmaktad\u0131r: Marxism, Leninizm, Mao Zedung D\u00fc\u015f\u00fcncesi ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc \u00c7ine \u00d6zg\u00fc Sosyalizm \u0130n\u015fa Teorisi. S\u00f6zl\u00fck 2012’de ba\u015flayan Xi Jinping D\u00f6nemini de kaps\u0131yor.] Hindistan’da Britanya Boyunduru\u011fu Bu \u00e7al\u0131\u015fma Marx’\u0131n Hindistan’daki \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgeci […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-3915","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-klasikler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3915","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3915"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3915\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3918,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3915\/revisions\/3918"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3915"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3915"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3915"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"\/](\"https:\/\/www.historic-uk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/british-empire-banner-2800x1440.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n