{"id":3944,"date":"2024-04-27T23:13:18","date_gmt":"2024-04-27T23:13:18","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=3944"},"modified":"2024-04-27T23:13:18","modified_gmt":"2024-04-27T23:13:18","slug":"angolada-somurgecilige-karsi-mucadele-bagimsizliktan-sonra-ortaya-cikan-yeni-sorunlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=3944","title":{"rendered":"Angola’da S\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe Kar\u015f\u0131 M\u00fccadele: Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131ktan Sonra Ortaya \u00c7\u0131kan Yeni Sorunlar"},"content":{"rendered":"\n

Angola’da S\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe Kar\u015f\u0131 M\u00fccadele: Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131ktan Sonra Ortaya \u00c7\u0131kan Yeni Sorunlar<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ve \u0130\u00e7 Sava\u015f D\u00f6neminde ABD-Sovyet Hegemonya Rekabetinin Etkisi<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

D\u00fcnya Tarihi A\u011f\u0131 Web Sitesinden Al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r, Pekin<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Giri\u015f:<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

K\u00fcba, \u00c7in, Yugoslavya, Vietnam, Sovyetler Birli\u011fi, eski Sosyalist Kamp \u00dclkeleri Afrika’n\u0131n Ulusal Kurtulu\u015f ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sava\u015flar\u0131na b\u00fcy\u00fck destek verdiler. Bug\u00fcn hala sosyalizmde \u0131srar eden \u00c7in, Vietnam ve K\u00fcba\u2019n\u0131n bug\u00fcn Angola ile \u00e7ok iyi ili\u015fkiler i\u00e7inde oldu\u011funu ve uluslararas\u0131 alanda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n

Bu dayan\u0131\u015fma sayesinde, ABD ve Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7lerin ba\u015fta \u00c7in olmak \u00fczere sosyalist \u00fclkeleri zay\u0131flatma, k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma ve \u201cyeni bir so\u011fuk sava\u015f\u201d ba\u015flatma \u00e7abalar\u0131 engellenebiliyor. ABD emperyalizmi d\u00fcnyan\u0131n tek hakim hegomonu olmak i\u00e7in hem sosyalist \u00c7in\u2019in y\u00fckseli\u015fini durdurmak hem de geli\u015fmekte olan \u00fclkelerle \u00c7in aras\u0131na \u00e7omak sokmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

ABD ve m\u00fcttefiklerinin \u201cpar\u00e7alama\u201d \u00e7abalar\u0131na yan\u0131t olarak \u00c7in ve Afrika \u00fclkeleri aralar\u0131ndaki i\u015fbirli\u011fini daha da g\u00fc\u00e7lendiriyorlar, ekonomik kalk\u0131nma, ticaret ve teknolojik geli\u015fme, sa\u011fl\u0131k ve toplumsal geli\u015fme alan\u0131nda i\u015fbirli\u011fi yap\u0131yorlar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1991\u2019den sonra rengi de\u011fi\u015fen Rusya, Sovyet diplomatik miras\u0131n\u0131 devralarak Afrika’ya hegemonyac\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 ekonomi ve ticaret dahil her alanda Afrika\u2019ya ve Angola\u2019ya destek vermeye devam ediyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

ANGOLA\u2019NIN B\u00dcY\u00dcK G\u00dc\u00c7LER ARASINDA DENGEL\u0130 DI\u015e POL\u0130T\u0130KASI<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Angola’n\u0131n s\u00f6m\u00fcrge stat\u00fcs\u00fcnden kurtulu\u015funda K\u00fcba, Sovyetler, \u00c7in ve Yugoslavya’n\u0131n b\u00fcy\u00fck katk\u0131s\u0131 oldu. Angola\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na b\u00fcy\u00fck ilgi g\u00f6steren Sovyetler, ulusal devrimci h\u00fck\u00fcmetin bu \u00fclkede askeri \u00fcs kurma talebini geri \u00e7evirmesi ile hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fad\u0131\u2026 Angola, hegemonyac\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan, zengin kaynaklara sahip olan bir \u00fclke\u2026 Angola, ABD, \u00c7in, Avrupa ve Rusya ile dengeli ekonomik ve diplomatik ili\u015fkiler kurarak ulusal kalk\u0131nmas\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.  <\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn Angola ve sosyalist K\u00fcba m\u00fckemmel siyasi ve diplomatik ili\u015fkilere sahip. K\u00fcba ve Angola, ila\u00e7 ve biyo-teknoloji de d\u00e2hil olmak \u00fczere her iki \u00fclke ekonomisi i\u00e7in stratejik olan bir\u00e7ok sekt\u00f6rde i\u015fbirli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrmekte ve e\u011fitim, tar\u0131m ve k\u00fclt\u00fcr alanlar\u0131nda birlikte \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. K\u00fcba ve Angola \u015fu anda K\u00fcba\u2019daki Mariel \u00d6zel Kalk\u0131nma B\u00f6lgesi ile Angola’daki \u00d6zel Ekonomik B\u00f6lge aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131 geli\u015ftirmeye odaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

2021 itibariyle Angola, \u00c7in’in Afrika’daki \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00fcy\u00fck ticaret orta\u011f\u0131d\u0131r. \u00c7in-Angola ili\u015fkileri \u00c7in\u2019den ald\u0131\u011f\u0131 kalk\u0131nma kredilerini d\u00fcnya piyasas\u0131ndaki o g\u00fcnk\u00fc yani \u00f6nceden belirlenmi\u015f taksit program\u0131ndaki tarihteki petrol fiyatlar\u0131 \u00fczerinden geri \u00f6d\u00fcyor. Angola’da petrol i\u015fi devlet sermayesine dayan\u0131yor. Angola’n\u0131n 1960’larda ve 1970’lerde Portekiz’e kar\u015f\u0131 ulusal kurtulu\u015f hareketi s\u0131ras\u0131nda \u00c7in, Angola’daki milli kurtulu\u015f hareketlerine do\u011frudan destek yerine Demokratik Kongo Cumhuriyeti \u00fczerinden dolayl\u0131 silah ve askeri e\u011fitim sa\u011flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in, o d\u00f6nemde \u00fc\u00e7 ulusal kurtulu\u015f \u00f6rg\u00fct\u00fcnden FNLA\u2019y\u0131 desteklemi\u015fti, ABD ve Irk\u00e7\u0131 G\u00fcney Afrika ise UNITA\u2019n\u0131n arkas\u0131na ge\u00e7mi\u015fti. Sovyetler de bug\u00fcn iktidarda olan MPLA’y\u0131 desteklemi\u015fti. B\u00f6lgedeki ABD-Sovyet hegemonya rekabeti ulusal kurtulu\u015f hareketi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7l\u00fckler yaratm\u0131\u015f ve \u00fclkede s\u00fcren i\u00e7 sava\u015f\u0131n \u00f6nemli bir nedeni olmu\u015ftu. Sovyetler 1991\u2019de da\u011f\u0131ld\u0131ktan sonra, Rusya\u2019n\u0131n etkisi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde zay\u0131flad\u0131. Angola y\u00fcz\u00fcn\u00fc ABD ve Bat\u0131ya \u00e7evirdi. \u0130ktidar partisi parti program\u0131ndan Marksizm-Leninizmi \u00e7\u0131kararak demokratik sosyalistlerin Sosyalist Enternasyonal\u2019e kat\u0131ld\u0131. 1975\u2019de kurulan Angola Demokratik Halk Cumhuriyeti\u2019nin ad\u0131 Angola Cumhuriyeti olarak de\u011fi\u015ftirildi.  <\/p>\n\n\n\n

\u00c7in Halk Cumhuriyeti, s\u00f6m\u00fcrgeci Portekiz’in Angola’daki etkisini fiilen sona erdiren Portekiz\u2019deki Karanfil Devrimi’nden sonra, Angola’n\u0131n \u00fc\u00e7 ulusal kurtulu\u015f hareketini “d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin m\u00fcdahalesine ve vekalet sava\u015flar\u0131na alet olmamaya” \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Angola 1975’ten sonra \u00fc\u00e7 \u00f6rg\u00fct aras\u0131nda 26 y\u0131l s\u00fcren \u00e7etin bir i\u00e7 sava\u015fa girdi\u011finde, \u00c7in bir s\u00fcre daha FNLA ve UNITA’y\u0131 desteklemeye devam etti, ancak Sovyet ve K\u00fcba destekli MPLA g\u00fc\u00e7 kazand\u0131k\u00e7a 1976\u2019dan itibaren deste\u011fini geri \u00e7ekti. \u0130\u00e7 sava\u015f\u0131n uzamas\u0131ndaki \u00f6nemli bir neden s\u00f6z konusu 3 \u00f6rg\u00fct\u00fcn etnik-b\u00f6lgesel kimlik farklar\u0131na dayanmalar\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Angola’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 takiben, \u00c7in, 1980’ler boyunca yeni MPLA h\u00fck\u00fcmetiyle ili\u015fkilerini normalle\u015ftirmek i\u00e7in \u00e7ok \u00e7aba sarf etti, o d\u00f6nemde \u00c7in-Sovyet ili\u015fkileri hen\u00fcz normalle\u015fme d\u00f6nemine girmemi\u015fti. \u00c7in-Sovyet ili\u015fkileri hala olduk\u00e7a gergindi.  1982’de \u00c7in Halk Cumhuriyeti, Angola h\u00fck\u00fcmetine verdi\u011fi deste\u011fi ve ili\u015fkileri normalle\u015ftirme arzusunu a\u00e7\u0131klad\u0131. Angola Halk Cumhuriyeti, 1983 y\u0131l\u0131nda \u00c7in Halk Cumhuriyeti ile resmen ili\u015fki kurdu.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in Ba\u015fbakan\u0131 Wen Jiabao, Haziran 2006’da Angola’y\u0131 ziyaret ederek, petrol kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda altyap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ve yol yap\u0131m\u0131 i\u00e7in 9 milyar ABD Dolar\u0131 kredi teklif etti. \u00c7HC, 2002’de i\u00e7 sava\u015f\u0131n sona ermesinden bu yana Angola’ya b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlar yapt\u0131. Angola Halk Cumhuriyeti ilk olarak Haziran 1984’te \u00c7in ile resmi ticari ili\u015fkiler kurdu. Bunu 1984 ve 1985’te Angola’ya Angola limanlar\u0131 i\u00e7in \u00c7in’den bir ekipman ba\u011f\u0131\u015f\u0131 da dahil olmak \u00fczere yard\u0131m paketleri izledi.<\/p>\n\n\n\n

Zengin Petrol Kaynaklar\u0131na Sahip Olmak Yeterli De\u011fil<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Hepimizin bildi\u011fi gibi, Orta Do\u011fu’da Suudi Arabistan gibi baz\u0131 Arap \u00fclkeleri, zengin petrol kaynaklar\u0131 nedeniyle petrol satarak s\u00f6zde “zengin \u00fclkeler” haline gelmi\u015ftir. Bu da insanlarda, petrol ve di\u011fer maden kaynaklar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan zengin olan her \u00fclkenin zengin olabildi\u011fi izlenimini uyand\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ancak bir\u00e7ok Afrika \u00fclkesi bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kar\u015f\u0131 direniyor. Afrika’n\u0131n g\u00fcneybat\u0131s\u0131nda yer alan Angola’da b\u00fcy\u00fck miktarda petrol ve maden kaynaklar\u0131na sahip. Ekonomisi son y\u0131llarda h\u0131zla geli\u015fmesine ra\u011fmen hala yoksulluk ve geri kalm\u0131\u015fl\u0131k devam ediyor.<\/p>\n\n\n\n

1884-1885 Berlin Konferans\u0131’nda Angola\u2019n\u0131n Portekiz s\u00f6m\u00fcrgesi olmas\u0131 resmen kabul edildi. Daha \u00f6nce \u00fclkenin merkezini kontrol eden Portekiz 1922 y\u0131l\u0131nda Angola’n\u0131n tamam\u0131n\u0131 i\u015fgal etmek \u00fczere birlikler g\u00f6nderdi. 1951’den itibaren Angola Portekiz’in deniza\u015f\u0131r\u0131 bir eyaleti haline geldi: Portekiz h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan g\u00f6nderilen bir vali taraf\u0131ndan y\u00f6netildi. 1960’larda, Afrika ulusal kurtulu\u015f hareketlerinin etkisi nedeniyle \u00fclkede b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fim ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Angola\u2019ya Portekiz\u2019den yo\u011fun bir bi\u00e7imde beyazlar yerle\u015ftirilmi\u015fti, bunlar toplumda bir \u00fcst kesim olu\u015fturmu\u015ftu . Angola\u2019daki b\u00f6lgedeki siyahlar\u0131n ya\u015fam\u0131 \u00e7ok zordu, bu nedenle Ocak 1961’den itibaren Angolal\u0131lar fiili direni\u015f eylemleri ba\u015flatt\u0131. Kuzeydeki Angola Ulusal Kurtulu\u015f Cephesi gerilla g\u00fcc\u00fc, ormanl\u0131k alanlarda baz\u0131 \u00fcsler kurdu ve Angola’daki Portekiz ordusuna sald\u0131rmak i\u00e7in gerilla taktikleri kulland\u0131. Ba\u015fkent Luanda’n\u0131n yakla\u015f\u0131k 150 kilometre kuzeyindeki Ambriz liman\u0131nda \u00fcslenmi\u015flerdi. 1960’larda sonra ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesinde s\u0131ras\u0131yla Angola’n\u0131n Kurtulu\u015fu i\u00e7in Halk Hareketi (MPLA), Angola Ulusal Kurtulu\u015f Cephesi (FLNA) ve Angola’n\u0131n Tam Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Ulusal Birlik (UNITA) kuruldu.<\/p>\n\n\n\n

MPLA silahl\u0131 m\u00fccadelesine 4 \u015eubat 1961 tarihinde ba\u015flad\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1966 y\u0131l\u0131nda, Agostino Neto liderli\u011findeki bir ba\u015fka Angola Halk Kurtulu\u015f Hareketi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Angola’n\u0131n ba\u015fkenti Luanda’ya ve yak\u0131n b\u00f6lgelere yerle\u015ftiler. Ayn\u0131 zamanda, Angola’n\u0131n Tam Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Ulusal Birlik adl\u0131 siyasi \u00f6rg\u00fct de g\u00fcneydeki Yeni Lizbon b\u00f6lgesinde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Her birinin bir gerilla g\u00fcc\u00fc vard\u0131. Ancak bu \u00fc\u00e7 yerel siyasi \u00f6rg\u00fct birbiriyle koordineli de\u011fildi. Ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar ve birbirleriyle sava\u015f\u0131yorlard\u0131. Ocak 1975’te Portekiz h\u00fck\u00fcmeti nihayet Angola’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etti ve 10 Kas\u0131m 1975’te son Portekiz birlikleri ve G\u00fcney Afrika Cumhuriyeti askerleri Angola’dan \u00e7ekildi ve ay\u0131n 11’inde Angola ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan ederek Angola Halk Cumhuriyeti’ni kurdu ve be\u015f y\u00fcz y\u0131ll\u0131k Portekiz s\u00f6m\u00fcrge y\u00f6netimi sona erdi. Yeni kurulan Angola Demokratik Halk Cumhuriyeti’nin ba\u015fkenti Luanda oldu.<\/p>\n\n\n\n

1975 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan Anayasa sosyalist \u00e7izgiler ta\u015f\u0131yordu, 1976 ve 1980 anayasa de\u011fi\u015fiklikleri sosyalist vurgular\u0131 daha da artt\u0131rd\u0131 ve laikli\u011fi anayasaya dahil etti.  <\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 y\u0131l Angola ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazand\u0131ktan sonra Sovyetler Birli\u011fi taraf\u0131ndan desteklenen MPLA ile Amerika Birle\u015fik Devletleri ve G\u00fcney Afrika h\u00fck\u00fcmetleri taraf\u0131ndan desteklenen Angola’n\u0131n Tam Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Ulusal Birlik (UNITA) aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmalar \u00e7\u0131kt\u0131 ve bu \u00e7at\u0131\u015fmalar daha sonra \u00fclke \u00e7ap\u0131nda bir i\u00e7 sava\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc, y\u00fczbinlerce halk ve sava\u015f\u00e7\u0131 bu sava\u015fta \u00f6ld\u00fcler. \u00dclke \u00fc\u00e7 \u00f6rg\u00fct\u00fcn ayr\u0131 h\u00fck\u00fcmetleri taraf\u0131ndan b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f durumdayd\u0131. Bu i\u00e7 sava\u015f d\u00f6neminde \u00c7in\u2019in destekledi\u011fi FNLA etkisini kaybetti ve da\u011f\u0131lmaya y\u00fcz tuttu, G\u00fcney k\u0131rsal b\u00f6lgelerine \u00e7ekildi.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak, Sovyet yanl\u0131s\u0131 MPLA kazand\u0131 ve iktidar\u0131 ele ge\u00e7irdi. Angola h\u00fck\u00fcmeti Sovyetler Birli\u011fi ile ittifak kurdu ve \u00fclkede tek partili bir siyasi y\u00f6netim kuruldu. 1991 y\u0131l\u0131nda \u00fclke \u00e7ok partili sisteme ge\u00e7ti. 2022 se\u00e7imlerinde MPLA %51 oy alarak bir kez daha \u00e7o\u011funlu\u011fu kazan\u0131rken UNITA %44 oy alarak ikinci b\u00fcy\u00fck parti olmu\u015ftur. Halihaz\u0131rda parlamentoda temsil edilen di\u011fer t\u00fcm partiler (PRS, FNLA, PHA) oylar\u0131n yakla\u015f\u0131k %1’ini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Angola\u2019daki \u00dc\u00e7 Ulusal Kurtulu\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Angola, Afrika’n\u0131n g\u00fcneyinde son derece \u00f6nemli bir \u00fclkeydi, ancak o s\u0131rada i\u00e7 sava\u015f halindeydi ve silahl\u0131 kuvvetler \u00fc\u00e7 gruba b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

1. MPLA Aral\u0131k 1956’da (Angola’n\u0131n Kurtulu\u015fu i\u00e7in Halk Hareketi) Sovyetler Birli\u011fi’nin deste\u011fiyle kuruldu, ba\u015fkent civar\u0131 ve kentli bir kitleye dayan\u0131yordu. Parti program\u0131nda Marksizm-Leninizme ba\u011fl\u0131l\u0131k maddesi bulunuyordu.<\/p>\n\n\n\n

2. Mart 1966’da daha sonra ABD ve G\u00fcney Afrika taraf\u0131ndan desteklenen UN\u0130TA (Angola’n\u0131n Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Ulusal Birlik) kuruldu. Bu \u00f6rg\u00fct \u00fclke n\u00fcfusunun \u00fc\u00e7te birini olu\u015fturan Ovimbundu etnik grubuna dayan\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

3. Mart 1962’de arkas\u0131nda \u00c7in’in bulundu\u011fu FNLA (Angola Ulusal Kurtulu\u015f Cephesi) kuruldu. Bu \u00f6rg\u00fct Zaire (Demokratik Kongo) ile i\u015fbirli\u011fi yaparak Bakongo etnik grubunun \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 savunuyordu.<\/p>\n\n\n\n

Demokratik Kongo Cumhuriyeti Devlet Ba\u015fkan\u0131 Mobutu o g\u00fcnlerde ABD’ye yak\u0131nd\u0131. \u00c7in ve Amerika Birle\u015fik Devletleri’nin yak\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Mobutu da Ocak 1973’te Pekin’e gitti. Mobutu’nun Pekin’e gitmesinin ard\u0131ndan Mart 1973’te Angola\u2019daki FNLA’n\u0131n lideri ve kurucusu Holden Robert Pekin’e geldi.<\/p>\n\n\n\n

Angola, Amerika Birle\u015fik Devletleri ve Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc hegemonya m\u00fccadelesinin alanlar\u0131ndan biriydi. Dolay\u0131s\u0131yla Angola \u0130\u00e7 Sava\u015f\u0131 asl\u0131nda ABD ve Sovyetler Birli\u011fi’nin ba\u015f\u0131nda oldu\u011fu iki kamp\u0131 aras\u0131ndaki bir vekalet sava\u015f\u0131yd\u0131. Her iki taraf\u0131n da Angola’daki yerel g\u00fc\u00e7lere verdi\u011fi destek, asl\u0131nda g\u00fcneybat\u0131 Afrika’daki g\u00fc\u00e7 ve n\u00fcfuzlar\u0131n\u0131 geni\u015fletmek i\u00e7in y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri bir hegemonya sava\u015f\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

O g\u00fcnlerde \u00c7in de G\u00fcney Afrika b\u00f6lgesinde zay\u0131f de\u011fildi. G\u00fc\u00e7l\u00fc dostlar edinmi\u015fti: Tanzanya, Zambiya ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti. <\/strong>Demokratik Kongo Cumhuriyeti 1971-97 aras\u0131nda Zaire Cumhuriyeti ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131\u015f sonra ismini Demokratik Kongo Cumhuriyeti olarak de\u011fi\u015ftirmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in Deste\u011fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Holden Robert Pekin’de \u00c7in’in subay yeti\u015ftirmelerine yard\u0131mc\u0131 olmas\u0131n\u0131 istedi\u011fini s\u00f6yledi ve \u00c7in, Angolal\u0131lar\u0131n gelip \u00f6\u011frenebilmeleri i\u00e7in Zaire’ye hemen 200 e\u011fitmen g\u00f6nderdi. 29 May\u0131s 1974’te e\u011fitim kursu resmen a\u00e7\u0131ld\u0131. Eyl\u00fcl ay\u0131na gelindi\u011finde \u00c7in, FLNA’ya b\u00fcy\u00fck miktarlarda silah tedarik etmeye ba\u015flad\u0131. Sovyetler Birli\u011fi bunu \u00f6\u011frenince pani\u011fe kap\u0131ld\u0131 ve MPLA’ya yapt\u0131\u011f\u0131 silah yard\u0131m\u0131n\u0131 derhal artt\u0131rd\u0131. Ancak \u00c7in bu s\u0131rada garip bir hamle yapt\u0131 ve sava\u015fan di\u011fer taraflara da silah sa\u011flad\u0131. ABD ve G\u00fcney Afrika taraf\u0131ndan desteklenen UNITA en geli\u015fmi\u015f silahlara sahipti ama \u00c7in onlara da silah sa\u011flad\u0131. Bu da her \u00fc\u00e7 grubun da \u00c7in’den silah ald\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in FLNA’y\u0131 desteklemek i\u00e7in elinden geleni yaparken, di\u011fer iki grubu da \u00c7in ile dost olmaya davet etti. Sovyetler Birli\u011fi daha sonra MPLA’y\u0131 \u015fiddetle ve yo\u011fun bir \u015fekilde destekledi ve K\u00fcba’y\u0131 sava\u015fa dahil etmek i\u00e7in etkisini kulland\u0131. K\u00fcba\u2019dan binlerce sava\u015f\u00e7\u0131 Angola\u2019ya gitti. Bu ko\u015fullar alt\u0131nda \u00c7in ve ABD Angola\u2019da Sovyetler Birli\u011fi’ne kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7lerini birle\u015ftirdiler. Kissinger 1975 Ekim\u2019de \u00c7in’i ziyaret etti ve ard\u0131ndan Ba\u015fkan Ford Aral\u0131k ay\u0131nda \u00c7in’i ziyaret etti. Angola meselesi tabii ki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclen ana konulardan biriydi.<\/p>\n\n\n\n

1975 y\u0131l\u0131n\u0131n sonunda ABD Ba\u015fkan\u0131 Ford \u00c7in’i ziyaret etti ve \u00c7in’in Angola i\u00e7 sava\u015f\u0131na m\u00fcdahale etmesini istedi\u011fini dile getirdi. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmede Mao Zedong’a e\u015flik eden Deng Xiaoping Ba\u015fkan Ford’a ak\u0131ll\u0131ca bir \u015fart \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc: “G\u00fcney Afrika Afrika’da \u00e7ok k\u00f6t\u00fc bir \u00fcne sahip oldu\u011fu i\u00e7in, G\u00fcney Afrika Apartheit rejimi ile ayn\u0131 tarafta olmak bizim i\u00e7in iyi olmayacakt\u0131r. E\u011fer \u00c7in Angola’daki i\u00e7 sava\u015fa m\u00fcdahale ederse bu di\u011fer Afrika \u00fclkelerini rahats\u0131z edecektir. \u00c7in ancak G\u00fcney Afrika’n\u0131n olaylar\u0131n i\u00e7inde olmamas\u0131 halinde Angola\u2019ya m\u00fcdahale edebilir.”<\/p>\n\n\n\n

Sovyetler Birli\u011fi’nin Angola\u2019ya daha fazla a\u011f\u0131rl\u0131k vermesi \u00fczerine \u00c7in, 27 Ekim 1975’te askeri dan\u0131\u015fmanl\u0131k grubunu b\u00f6lgeden \u00e7ekti. \u00c7in, ABD’nin MPLA’ya kar\u015f\u0131 sava\u015fta daha b\u00fcy\u00fck bir rol \u00fcstlenmesi gerekti\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131. \u00c7in’in Angola’dan \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in zamanlama \u00e7ok hassast\u0131. \u00c7in\u2019in b\u00f6lgeden \u00e7ekilmesinin ard\u0131ndan Kas\u0131m ay\u0131nda ABD h\u00fck\u00fcmeti FLNA ve UNITA’ya 30 milyon dolar nakit, 16 milyon dolar silah verdi ve Angola’ya askeri dan\u0131\u015fmanlar g\u00f6nderirken, Sovyetler Birli\u011fi de MPLA’ya 300 milyon dolar (silahlar dahil) verdi ve 17.000 K\u00fcbal\u0131 askeri Angola sava\u015f\u0131na katt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u015eubat 1976’da sava\u015f\u0131n durumu daha netle\u015fmi\u015fti ve MPLA o g\u00fcnlerde ezici bir \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011fe sahip oldu.<\/p>\n\n\n\n

ABD Kongresi Angola\u2019daki \u00f6rg\u00fctlere yeni bir ek yard\u0131m\u0131 derhal reddetti, \u00e7\u00fcnk\u00fc Washington da o d\u00f6nemde “Sovyetler Birli\u011fi ile sava\u015f\u0131rsak ABD yeni bir Vietnam ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabilir” diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu.<\/p>\n\n\n\n

 MPLA sonunda iktidara gelse de Sovyetler Birli\u011fi b\u00fcy\u00fck bir bedel \u00f6dedi ve Angola’dan istedi\u011fi deniz askeri \u00fcss\u00fcn\u00fc alamad\u0131. MPLA h\u00fck\u00fcmeti bu talebi reddetti. Angola\u2019dan \u00e7ekilirken ABD de bir \u015feyler kazand\u0131, sonu\u00e7ta ABD zaman\u0131nda geri \u00e7ekilmi\u015f, G\u00fcney Afrika’dan kopmu\u015f ve b\u00f6lgede b\u00fcy\u00fck takdir kazanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in’e gelince, Angola’dan ayr\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen G\u00fcney Afrika’da iyi dostlar edinmi\u015f ve iyi bir imaj yaratm\u0131\u015ft\u0131 ve FLNA’n\u0131n g\u00fcc\u00fc esas olarak k\u0131rsal kesimde oldu\u011fu i\u00e7in \u00c7in, Angola’n\u0131n k\u0131rsal kesimlerindeki emek\u00e7i kitlelerden yana oldu\u011fu izlenimini veriyordu. 1980’lerde \u00c7in i\u00e7 ekonomiye odaklanm\u0131\u015ft\u0131 ve oda\u011f\u0131n\u0131 kaybetmek istemiyordu, bu nedenle \u00c7in’in Afrika ile ba\u011flar\u0131 biraz daha zay\u0131ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Temmuz 1977’de Angola h\u00fck\u00fcmet g\u00fc\u00e7leri ile UNITA g\u00fc\u00e7leri aras\u0131nda Mawinga ve Cuito Cuanavale’de b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar ya\u015fand\u0131. K\u00fcba ordusu ve G\u00fcney Afrika ordusu sava\u015fa do\u011frudan kat\u0131ld\u0131 ve her iki taraf da a\u011f\u0131r kay\u0131plar verdi. \u0130\u00e7 sava\u015f\u0131n bu a\u015famas\u0131nda, eski Sovyetler Birli\u011fi ve K\u00fcba taraf\u0131ndan desteklenen MPLA ile Amerika Birle\u015fik Devletleri ve G\u00fcney Afrika taraf\u0131ndan desteklenen UNITA, Angola’daki i\u00e7 sava\u015fa dahil oldu. 1982 y\u0131l\u0131nda Angola h\u00fck\u00fcmeti ve Amerika Birle\u015fik Devletleri, G\u00fcney Afrika’daki \u00e7at\u0131\u015fmalara son vermek i\u00e7in g\u00f6r\u00fc\u015fmelere ba\u015flad\u0131. \u015eubat 1984’te Angola ve G\u00fcney Afrika ile anla\u015farak, G\u00fcney Afrika askerlerinin Angola\u2019dan ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 karara ba\u011flad\u0131. Fakat G\u00fcney Afrika bu anla\u015fmaya uymad\u0131.  <\/p>\n\n\n\n

ABD ve G\u00fcney Afrika’n\u0131n askerlerin \u00e7ekilmesini Namibya’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ba\u011flamakta \u0131srar etmesi ve ABD’nin UNITA’ya a\u00e7\u0131k\u00e7a askeri yard\u0131mda bulunmas\u0131 nedeniyle m\u00fczakereler \u00e7\u0131kmaza girdi.<\/p>\n\n\n\n

 Temmuz 1987’de Angola ve ABD m\u00fczakerelere yeniden ba\u015flad\u0131 ve iki taraf Angola ve ABD taraf\u0131ndan sunulan yeni teklifler temelinde bir\u00e7ok kez bir araya geldi. Ocak-Mart 1988 aras\u0131nda Angola, K\u00fcba ve Amerika Birle\u015fik Devletleri bir\u00e7ok g\u00f6r\u00fc\u015fme ger\u00e7ekle\u015ftirdi. G\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda K\u00fcba, Angola’daki askerlerini geri \u00e7ekmeye istekli oldu\u011funu ifade etti. Mart ay\u0131ndaki \u00e7ok tarafl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda Angola ve K\u00fcba, Amerika Birle\u015fik Devletleri’ne K\u00fcba’n\u0131n Angola’dan d\u00f6rt y\u0131l i\u00e7inde askerlerini \u00e7ekmesi i\u00e7in bir takvim \u00f6nerdi. May\u0131s ay\u0131ndan bu yana \u00fc\u00e7 tarafl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeler Angola, K\u00fcba, Amerika Birle\u015fik Devletleri ve G\u00fcney Afrika aras\u0131nda d\u00f6rt tarafl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeler olarak geni\u015fletildi. 8 A\u011fustos’ta Angola, K\u00fcba ve G\u00fcney Afrika, Angola’n\u0131n g\u00fcneyinde ate\u015fkes uygulanmas\u0131 ve G\u00fcney Afrika birliklerinin Angola’dan \u00e7ekilmesi konusunda anla\u015fmaya vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

22 A\u011fustos 1987’de yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler sonucunda en sonunda G\u00fcney Afrika birlikleri Angola’dan \u00e7ekildi.<\/p>\n\n\n\n

1987 Eyl\u00fcl sonunda Angola, K\u00fcba, Amerika Birle\u015fik Devletleri ve G\u00fcney Afrika, K\u00fcba’n\u0131n askerlerini 24 ila 30 ay i\u00e7inde \u00e7ekmesini \u00f6ng\u00f6ren bir takvim \u00fczerinde anla\u015fmaya vard\u0131. 13 Aral\u0131k’ta Angola, K\u00fcba ve G\u00fcney Afrika, K\u00fcba’n\u0131n 1 Nisan 1989’dan itibaren 27 ay i\u00e7inde Angola’daki t\u00fcm askerlerini \u00e7ekmesini \u00f6neren Brazzaville Anla\u015fmas\u0131 Protokol\u00fcn\u00fc imzalad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1990 y\u0131l\u0131nda Angola h\u00fck\u00fcmeti sosyalist yolu terk etmeye ve ertesi y\u0131l \u00e7ok partili bir siyasi sistemi uygulamaya karar verdi.<\/p>\n\n\n\n

May\u0131s 1991’de MPLA h\u00fck\u00fcmeti temsilcisi Santos ve UNITA Partisi’nin lideri Savimbi, Portekiz’in arac\u0131l\u0131k yapmas\u0131 ile Bicesse Bar\u0131\u015f Anla\u015fmas\u0131n\u0131 imzalad\u0131 ve \u00fclke \u00e7ok partili sisteme ge\u00e7ti.<\/p>\n\n\n\n

Eyl\u00fcl 1992’de Angola ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan bu yana ilk \u00e7ok partili se\u00e7imini ger\u00e7ekle\u015ftirdi. UNITA se\u00e7imi kaybetti ve se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 kabul etmeyi reddetti ve Angola yeniden i\u00e7 sava\u015fa s\u00fcr\u00fcklendi.<\/p>\n\n\n\n

Anayasa de\u011fi\u015ftirildi ve Angola ABD ve Bat\u0131\u2019ya yana\u015fmaya ba\u015flad\u0131. ABD de dahil olmak \u00fczere uluslararas\u0131 toplum taraf\u0131ndan tan\u0131nan me\u015fru bir rejim haline geldi.<\/p>\n\n\n\n

Birle\u015fmi\u015f Milletler’in koordinasyonuyla iki taraf m\u00fczakerelerin ard\u0131ndan Kas\u0131m 1994’te Lusaka Bar\u0131\u015f Anla\u015fmas\u0131’n\u0131 imzalad\u0131. Anla\u015fma, her iki taraf\u0131n ordular\u0131n\u0131n terhis edilmesini, yeni bir ulusal savunma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn kurulmas\u0131n\u0131, UNITA’n\u0131n askerden ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ve h\u00fck\u00fcmetin g\u00fcvenlikle ilgili yetkilerinin UNITA taraf\u0131ndan kontrol edilen b\u00f6lgelere geni\u015fletilmesini i\u00e7eriyordu. O zamandan bu yana bar\u0131\u015f s\u00fcreci yava\u015f ve zigzaglar \u015feklinde ilerledi.<\/p>\n\n\n\n

Nisan 1997’de, MPLA’n\u0131n ana orta\u011f\u0131 oldu\u011fu ve UNITA \u00fcyelerinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Angola Ulusal Birlik ve Uzla\u015fma Koalisyon H\u00fck\u00fcmeti kuruldu.<\/p>\n\n\n\n

1998’in ilk yar\u0131s\u0131ndan bu yana UNITA’n\u0131n bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131n\u0131 uygulamay\u0131 reddetmesi nedeniyle Angola’daki i\u00e7 durum gerginle\u015fti ve bar\u0131\u015f s\u00fcreci \u00e7\u0131kmaza girdi. Eyl\u00fcl ay\u0131 ba\u015flar\u0131nda UNITA i\u00e7inde b\u00f6l\u00fcnmeler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. UNITA’n\u0131n baz\u0131 k\u0131demli \u00fcyeleri “Yenilenme\u201d Komitesini kurarak UNITA Ba\u015fkan\u0131 Savimbi’ye a\u00e7\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar ve h\u00fck\u00fcmetle i\u015fbirli\u011fini savundular.<\/p>\n\n\n\n

Angola h\u00fck\u00fcmeti bu olay\u0131 de\u011ferlendirdi ve bu komitenin UNITA’y\u0131 temsil etti\u011fini savunarak, sadece “Yenilenme\u201d Komitesi ile m\u00fczakere etmeyi kabul edece\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Angola h\u00fck\u00fcmeti UNITA’n\u0131n kurucu lideri Savimbi’yi sava\u015f su\u00e7lusu ilan etti ve Savimbi’yi art\u0131k muhatap olarak g\u00f6rmeyece\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. 1998 Kas\u0131m ay\u0131 ortas\u0131nda Angola i\u00e7 sava\u015f\u0131 yeniden patlak verdi. Angola bar\u0131\u015f s\u00fcreci fiilen sona erdi. \u015eubat 1999’da Angola h\u00fck\u00fcmetinin talebi \u00fczerine Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin \u00fclkedeki g\u00f6zlemci stat\u00fcs\u00fc feshedildi. Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7lerin verdi\u011fi g\u00fc\u00e7l\u00fc deste\u011fe ra\u011fmen Savimbi \u00f6nderli\u011findeki Unita g\u00fc\u00e7leri ba\u015far\u0131s\u0131z oldu ve Savimbi 2002 y\u0131l\u0131nda h\u00fck\u00fcmet g\u00fc\u00e7leri ile sava\u015f\u0131rken \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc ve Savimbi\u2019nin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra Angola i\u00e7 sava\u015f\u0131 son buldu.  Savimbi’nin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden alt\u0131 hafta sonra UNITA ve h\u00fck\u00fcmet partisi MPLA aras\u0131nda bir ate\u015fkes imzaland\u0131, ancak Angola siyasi olarak MPLA ve UNITA destek\u00e7ileri aras\u0131nda derin bir \u015fekilde b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f durumda kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6m\u00fcrgeci ya\u011fma ac\u0131mas\u0131zd\u0131 ve b\u00fcy\u00fck G\u00fc\u00e7ler Angola \u00dczerinde ve Angola i\u00e7inde k\u0131yas\u0131ya Etki Sava\u015flar\u0131 Y\u00fcr\u00fctt\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zengin bir adam olmak istiyorsan\u0131z, sadece kendi evinizde bir madene sahip olman\u0131z yeterli de\u011fildir. Ba\u011f\u0131ms\u0131z bir sosyal stat\u00fcye ve huzurlu ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir i\u015f ortam\u0131na da sahip olmal\u0131s\u0131n\u0131z. Ne yaz\u0131k ki Angola \u00e7ok uzun bir s\u00fcre boyunca b\u00f6yle bir bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 ortama sahip olamad\u0131. Angola, 15. y\u00fczy\u0131ldan 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131na kadar 500 y\u0131l boyunca Portekiz’in s\u00f6m\u00fcrgesiydi.<\/p>\n\n\n\n

Portekiz, Bat\u0131 Afrika k\u0131y\u0131 b\u00f6lgelerini ke\u015ffeden ve s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftiren ilk \u00fclkeydi. Seferin lideri Diogo  de Azambuja<\/em><\/strong>, Angola topraklar\u0131na ilk ayak bast\u0131\u011f\u0131nda Kongo Nehri’nin a\u011fz\u0131n\u0131n derinliklerine inmi\u015f ve o d\u00f6nemde Kongo Havzas\u0131’n\u0131 y\u00f6neten Afrikal\u0131 yerli halkla Kongo Krall\u0131\u011f\u0131’n\u0131 kurmu\u015f, diplomatik ili\u015fkiler kurmu\u015f ve bir grup siyah k\u00f6leyi al\u0131p g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Portekizliler, anakaradan \u00e7ok say\u0131da beyaz insan\u0131n burada ya\u015famas\u0131 ve faaliyet g\u00f6stermesi i\u00e7in g\u00f6\u00e7 etmesini te\u015fvik etti. Bu, Angola’n\u0131n yerli sakinlerinin trajik tarihini ba\u015flatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7ok say\u0131da siyahi k\u00f6le mal gibi al\u0131m-sat\u0131ma konu oldu ve i\u015fkence g\u00f6rd\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Angola ad\u0131n\u0131, eski Kongo Krall\u0131\u011f\u0131’n\u0131n Kral\u0131 olan Ngola’n\u0131n ad\u0131n\u0131n Portekizliler taraf\u0131ndan yanl\u0131\u015f \u00e7evrilmesinden alm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6m\u00fcrge d\u00f6neminde “Portekiz Bat\u0131 Afrikas\u0131” olarak da adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Portekizliler buradaki bol i\u015fg\u00fcc\u00fc ve do\u011fal kaynaklardan tam olarak yararland\u0131lar ve plantasyon ekonomisini g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde geli\u015ftirdiler. Siyah k\u00f6le ticareti temelde sona erdikten sonra, s\u00f6m\u00fcrge yetkilileri Angola topraklar\u0131nda \u00e7ok say\u0131da kahve, \u015feker kam\u0131\u015f\u0131, pamuk, sisal ve di\u011fer mahsulleri ekti ve ayr\u0131ca bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k ve hayvanc\u0131l\u0131k i\u015fleterek Angola’y\u0131 Portekiz’in en zengin s\u00f6m\u00fcrgelerinden biri haline getirdi. Angola’n\u0131n \u00f6zel co\u011frafi ve iklim ko\u015fullar\u0131 buray\u0131 Portekizli s\u00f6m\u00fcrgeciler i\u00e7in g\u00f6zde bir yer haline getirmi\u015fti. Angola Afrika’daki en zengin Portekiz s\u00f6m\u00fcrgesiydi.  <\/p>\n\n\n\n

Angola halk\u0131n\u0131n silahl\u0131 m\u00fccadelesi on y\u0131ldan fazla s\u00fcrm\u00fc\u015f ve her ikisi de Portekiz s\u00f6m\u00fcrgesi olan Gine-Bissau ve Mozambik’in ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k hareketleriyle birlikte Portekiz s\u00f6m\u00fcrge g\u00fc\u00e7lerine b\u00fcy\u00fck bir darbe indirmi\u015ftir. Portekiz’de 1974 y\u0131l\u0131nda “Karanfil Devrimi” patlak verdi ve iktidarda olan fa\u015fizan Salazar diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc devrildi. Yeni rejim bu ulusal kurtulu\u015f \u00f6rg\u00fctleri ile m\u00fczakere etmek ve Angola gibi \u00fclkelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mak zorunda kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u00c7 SAVA\u015eIN YIKICI ETK\u0130LER\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Halk\u0131n ge\u00e7im kaynaklar\u0131n\u0131n i\u00e7 sava\u015f boyunca talan edildi\u011fi s\u00f6ylenebilir. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta Angola’da kalan milyonlarca Portekizli g\u00f6\u00e7men daha sonra Portekiz’e geri ka\u00e7t\u0131 ve Angola’n\u0131n yerli sakinleri i\u00e7in geriye bir karga\u015fa kalm\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6ylesine trajik ko\u015fullar alt\u0131nda Angola ekonomisinin iyi geli\u015febilmesi \u00e7ok zordu. Uzun s\u00fcreli i\u00e7 sava\u015f Angola’n\u0131n ekonomik kalk\u0131nmas\u0131n\u0131 ciddi \u015fekilde k\u0131s\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131.  \u0130\u00e7 sava\u015ftan sonra Angola ekonomisi tek yanl\u0131 bir bi\u00e7imde petrol end\u00fcstrisine a\u015f\u0131r\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131 hale gelmi\u015f, bu da ekonomik yap\u0131da dengesizli\u011fe yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Angola i\u00e7 sava\u015f\u0131 sona erdikten sonra, Angola h\u00fck\u00fcmeti ulusal \u00fcretimi yeniden tesis etmek ve i\u00e7 ekonomiyi canland\u0131rmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Angola’n\u0131n e\u015fsiz kaynak avantajlar\u0131na, \u00f6zellikle de bol petrol kaynaklar\u0131na sahip olmas\u0131 nedeniyle petrol arama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u00fclkenin temel end\u00fcstrisi haline geldi. Angola h\u00fck\u00fcmeti petrol\u00fc millile\u015ftirme yoluna gitmi\u015f ve petrol \u00fcretiminin kontrol\u00fc h\u00fck\u00fcmet destekli \u015firketlerin tekeline ge\u00e7mi\u015ftir. Angola h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan kurulan Angola Ulusal Petrol ve Gaz \u015eirketi, Angola’daki petrol geli\u015ftirme faaliyetlerinin tek sahibidir. \u0130statistiklere g\u00f6re, Angola’n\u0131n petrol end\u00fcstrisi toplam yerli \u00fcretiminin %50’sinden fazlas\u0131n\u0131, petrol ihracat\u0131 toplam ihracat\u0131n\u0131n %90’\u0131n\u0131 ve petrol sat\u0131\u015f gelirleri h\u00fck\u00fcmet gelirlerinin %80’ini olu\u015fturmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Angola’n\u0131n zengin petrol kaynaklar\u0131n\u0131n ulusal yeniden yap\u0131lanma ve kalk\u0131nman\u0131n temeli haline geldi\u011fi s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn Angola\u2019da Yolsuzluk ve Su\u00e7 Oran\u0131 ciddi boyutlarda ve \u00fclkede zengin ile yoksul aras\u0131ndaki u\u00e7urum b\u00fcy\u00fck<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Angola’n\u0131n zengin petrol kaynaklar\u0131 \u00fclkeye b\u00fcy\u00fck kazan\u00e7lar getirmi\u015ftir. Sadece 2017 y\u0131l\u0131nda ihra\u00e7 edilen petrol Angola’ya 30.2 milyar ABD dolar\u0131 gelir getirmi\u015ftir. Buradan Angola h\u00fck\u00fcmetinin para s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 \u00e7ekmedi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. H\u00fck\u00fcmetin paras\u0131 olmas\u0131 s\u0131radan halk\u0131n da paras\u0131 oldu\u011fu anlam\u0131na gelmiyor. Angola’da halk\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu tar\u0131m \u00fcreticisidir. Tar\u0131msal \u00fcretim tesisleri i\u00e7 sava\u015f s\u0131ras\u0131nda ciddi zarar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ekili olan arazi alan\u0131, \u00fclkenin toplam ekilebilir arazi alan\u0131n\u0131n yaln\u0131zca %10’unu olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu nedenle Angola’daki s\u0131radan halk olduk\u00e7a yoksuldur. Angola’da halk\u0131n yar\u0131s\u0131 yoksuldur ve a\u00e7l\u0131k da \u00fclkedeki \u00e7ocuk \u00f6l\u00fcmlerinin nedenlerinden biri haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130statistiklere g\u00f6re Angola’da hala Birle\u015fmi\u015f Milletler a\u015f\u0131r\u0131 yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda ya\u015fayan 8 milyon insan var. Angola Ulusal Petrol ve Gaz \u015eirketi’nde yolsuzlu\u011fu \u00e7ok ciddi hale getiren bir\u00e7ok y\u00f6netim sorunu vard\u0131r. Az say\u0131da yetkili, devlet m\u00fclkiyetindeki Petrol \u015firketlerindeki mevkilerinden yararlanarak h\u0131zla servet sahibi olmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca Angolal\u0131 devlet memurlar\u0131n\u0131n maa\u015flar\u0131 da \u00e7ok y\u00fcksek de\u011fil. Memurlar, d\u00fczenli maa\u015f alsalar bile ailelerinin g\u00fcnl\u00fck harcamalar\u0131n\u0131 sa\u011flayam\u0131yorlar. Bu nedenle Angola’da memurlar aras\u0131nda da yolsuzluk yayg\u0131nd\u0131r. Bug\u00fcn Angola’da zenginler son derece zenginken, fakirler g\u00fcnde \u00fc\u00e7 \u00f6\u011f\u00fcn yemek derdinde. \u00dclkede zenginler ve yoksullar aras\u0131ndaki u\u00e7urum \u00e7ok b\u00fcy\u00fck.<\/p>\n\n\n\n

Angola’n\u0131n kamu g\u00fcvenli\u011fi ve kamu d\u00fczeni sorunlu ve su\u00e7 oran\u0131 y\u00fcksek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Angola’da uzun s\u00fcredir devam eden i\u00e7 sava\u015f \u00fclkeyi harap etmi\u015f ve m\u00fcltecilerle doldurmu\u015ftur. \u0130\u00e7 sava\u015f\u0131n ard\u0131ndan kom\u015fu \u00fclkelerden geri d\u00f6nen m\u00fcltecilerin say\u0131s\u0131 Angola’daki m\u00fclteci say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u00e7 sava\u015f nedeniyle Angola halk\u0131n\u0131n neredeyse t\u00fcm\u00fc evlerinde birka\u00e7 silah sahibi olmu\u015ftu, insanlar en k\u00fc\u00e7\u00fck anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 bile silah ile \u00e7\u00f6zmeye ba\u015flad\u0131lar.  Bu ko\u015fullarda \u00fclkedeki g\u00fcvenlik durumu \u00e7ok k\u00f6t\u00fcyd\u00fc ve su\u00e7 oran\u0131 y\u00fcksekti, bu durum hala s\u00fcr\u00fcyor. Angola’daki yabanc\u0131 \u015firketler de soygunlara maruz kalmaktad\u0131r ve bu yayg\u0131n bir olayd\u0131r. \u00dclkenin kamu d\u00fczenindeki bu karga\u015fa durumu ve y\u00fcksek su\u00e7 oran\u0131 da Angola’n\u0131n kalk\u0131nmas\u0131n\u0131 ciddi \u015fekilde k\u0131s\u0131tlayan engellerden biri olmaya devam ediyor.<\/p>\n\n\n\n

2018 y\u0131l\u0131 itibariyle Angola’n\u0131n Milli Geliri  100 milyar ABD Dolar\u0131n\u0131 a\u015farak d\u00fcnyada 61. s\u0131raya y\u00fckselmi\u015ftir. Halk\u0131n\u0131n neredeyse yar\u0131s\u0131 hala yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda ya\u015famaktad\u0131r ve hala Birle\u015fmi\u015f Milletler yard\u0131m\u0131 almak zorundad\u0131r. Angola ekonomisinin geli\u015fmi\u015f G\u00fcney Afrika seviyesine ula\u015fmas\u0131 uzun zaman alacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Angola’da S\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe Kar\u015f\u0131 M\u00fccadele: Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131ktan Sonra Ortaya \u00c7\u0131kan Yeni Sorunlar Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ve \u0130\u00e7 Sava\u015f D\u00f6neminde ABD-Sovyet Hegemonya Rekabetinin Etkisi D\u00fcnya Tarihi A\u011f\u0131 Web Sitesinden Al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r, Pekin Giri\u015f: K\u00fcba, \u00c7in, Yugoslavya, Vietnam, Sovyetler Birli\u011fi, eski Sosyalist Kamp \u00dclkeleri Afrika’n\u0131n Ulusal Kurtulu\u015f ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sava\u015flar\u0131na b\u00fcy\u00fck destek verdiler. Bug\u00fcn hala sosyalizmde \u0131srar eden \u00c7in, Vietnam ve K\u00fcba\u2019n\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5,6],"tags":[],"class_list":["post-3944","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dunya-sosyalizmi","category-sosyalist-ulkeler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3944","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3944"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3944\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3945,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3944\/revisions\/3945"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3944"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3944"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3944"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}