{"id":4022,"date":"2024-05-14T14:51:21","date_gmt":"2024-05-14T14:51:21","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=4022"},"modified":"2024-05-14T23:15:21","modified_gmt":"2024-05-14T23:15:21","slug":"brejnevin-1969da-cine-genis-olcekli-nukleer-saldiri-plani-ve-diger-sosyalist-ulkeler-uzerinde-hegemonya-amaciyla-uretilen-brejnev-doktrini","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=4022","title":{"rendered":"Brejnev’in 1969’da \u00c7in’e Geni\u015f \u00d6l\u00e7ekli N\u00fckleer Sald\u0131r\u0131 Plan\u0131 ve Di\u011fer Sosyalist \u00dclkeler \u00dczerinde Hegemonya Amac\u0131yla \u00dcretilen Brejnev Doktrini \u00a0"},"content":{"rendered":"\n

Brejnev’in 1969’da \u00c7in’e Geni\u015f \u00d6l\u00e7ekli N\u00fckleer Sald\u0131r\u0131 Plan\u0131 ve Di\u011fer Sosyalist \u00dclkeler \u00dczerinde Hegemonya Amac\u0131yla \u00dcretilen<\/strong> Brejnev Doktrini  <\/strong><\/h1>\n\n\n\n

\u00c7eviren Ferdi Bekir,   Kaynak: \u00c7u Enlay An\u0131lar\u0131<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

1969 y\u0131l\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi, \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 Zenbao (Damansky) Adas\u0131 sava\u015f\u0131n\u0131 kaybetmesi nedeniyle \u00c7in’i “stratejik” bir n\u00fckleer sald\u0131r\u0131 ile tehdit etti. Brejnev ayn\u0131 zamanda d\u00f6nemin ABD Ba\u015fkan\u0131 Nixon’\u0131 bu n\u00fckleer sald\u0131r\u0131 karar\u0131ndan haberdar etti, ne var ki Brejnev y\u00f6netimi Nixon’un \u00c7in’i \u00f6nceden bilgilendirmesini beklemiyordu. Aksine Brejnev bu sald\u0131r\u0131n\u0131n ABD taraf\u0131ndan olumlu kar\u015f\u0131lanaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc.  Haberi \u00f6\u011frenen Ba\u015fbakan Zhou Enlai tela\u015f ve aceleyle Ba\u015fkan Mao ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeye gitti. Ba\u015fbakan Zhou Enlay’\u0131n gergin ruh halinin tam aksine Mao sakin kald\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fma ofisinin yak\u0131n\u0131ndaki havuzda sakince y\u00fcz\u00fcyordu. Daha sonra Ba\u015fkan Mao endi\u015feli olan Ba\u015fbakan Zhou Enlai ‘ya bakt\u0131 ve g\u00fcl\u00fcmseyerek sordu: ” Zhou Enlai, sen hi\u00e7 bizim Ming Hanedanl\u0131\u011f\u0131 Tarihini okudun mu?”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in-Sovyet ili\u015fkilerinin h\u0131zla k\u00f6t\u00fcle\u015fmesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sovyetler Birli\u011fi, \u00c7in Halk Cumhuriyeti’nin kurulu\u015fundan sonraki on y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcre i\u00e7inde, \u00c7in Halk Cumhuriyeti’nin me\u015fru diplomatik stat\u00fcs\u00fcn\u00fc tan\u0131yan d\u00fcnyadaki ilk \u00fclke olmu\u015f ve ayn\u0131 zamanda \u00c7in ile \u00e7ok yak\u0131n ili\u015fkiler s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Ekonomik yard\u0131m ve ekonomik in\u015faya destek ba\u015fta olmak \u00fczere bu ili\u015fkiler s\u00fcrekli bir geli\u015fme e\u011filimi g\u00f6stermi\u015fti. “B\u00fcy\u00fck Birader” Sovyetler Birli\u011fi’nin uzun y\u0131llar boyunca \u00c7in’in ilk sanayi temellerini geli\u015ftirmesine yard\u0131mc\u0131 oldu\u011fu ger\u00e7ektir.<\/p>\n\n\n\n

Ancak “b\u00fcy\u00fck biraderin” kendi bencil hesaplar\u0131 da vard\u0131. \u00c7in atom bombas\u0131 yapmak i\u00e7in i\u015fbirli\u011fi ve yard\u0131m talep etti\u011finde, Sovyetler Birli\u011fi sosyalist kamptan sadece bir \u00fclkenin atom bombas\u0131na sahip olmas\u0131n\u0131n yeterli olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015fti. Ayn\u0131 zamanda, o d\u00f6nemde n\u00fckleer silah \u00fcretebilen \u00e7ok fazla \u00fclke olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, Stalin d\u00f6nemindeki Sovyetler Birli\u011fi, \u00c7in’in n\u00fckleer silah ara\u015ft\u0131rmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak ve \u00c7in’in uluslararas\u0131 stat\u00fcs\u00fcn\u00fc kendisiyle ayn\u0131 seviyeye y\u00fckseltmek istememi\u015fti. N\u00fckleer teknoloji konusunda \u00c7in’e kar\u015f\u0131 son derece cimri davranan Stalin’in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra Kru\u015f\u00e7ev, \u00c7in’in deste\u011fini kazanmak i\u00e7in \u00c7in’e yapt\u0131\u011f\u0131 ziyaret s\u0131ras\u0131nda atom bombas\u0131 konusunda \u00c7in’e yard\u0131mc\u0131 olmalar\u0131 i\u00e7in n\u00fckleer bilim ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 g\u00f6ndermeye istekli oldu\u011funu ifade etti. Ancak \u00c7in baz\u0131 d\u0131\u015f politika zorluklar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fcnde ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir d\u0131\u015f politikay\u0131 etkin bir \u015fekilde savunmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, Kru\u015f\u00e7ev \u00c7in’e kar\u015f\u0131 bir ikircikli psikoloji ya\u015fad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Kru\u015f\u00e7ev’e g\u00f6re Sovyetler Birli\u011fi\u2019nden yard\u0131m alan \u00c7in, d\u0131\u015f politikada Sovyetler Birli\u011fi’nin isteklerine uygun davranmal\u0131yd\u0131, ancak bu a\u00e7\u0131k\u00e7a imkans\u0131zd\u0131. Yava\u015f yava\u015f \u00c7in ve Sovyetler Birli\u011fi aras\u0131nda baz\u0131 konularda farkl\u0131l\u0131klar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. \u00c7in ve Sovyetler Birli\u011fi aras\u0131nda 1958 yaz\u0131nda meydana gelen “Sovyet talebi olan \u00c7in\u2019de Uzun Dalga Radyo Di\u011fer \u00dclkeleri Dinleme \u0130stasyonu kurulmas\u0131” ve ” Sovyet talebi olan Ortak Deniz Filosu kurma” olaylar\u0131 \u00c7in-Sovyet ili\u015fkilerinin kopmas\u0131n\u0131n tetikleyicisi oldu.<\/p>\n\n\n\n

Bu uzakla\u015fma ve giderek kopman\u0131n nedeni, Sovyetler Birli\u011fi’nin o d\u00f6nemdeki tutum ve eylemlerinin \u00c7in’in egemenli\u011fini ihlal etmi\u015f olmas\u0131 ve Kru\u015f\u00e7ev’in \u00c7in’i kontrol etme niyetini ortaya koymas\u0131yd\u0131. Sovyetler Birli\u011fi, \u00c7in\u2019in geli\u015fmesini s\u0131n\u0131rland\u0131rmak i\u00e7in sa\u011flamakta oldu\u011fu yard\u0131m\u0131 yava\u015f yava\u015f kesti. \u00c7in’e g\u00f6nderilen m\u00fchendisler ve uzmanlar 1960 y\u0131l\u0131n\u0131n A\u011fustos ay\u0131nda ani bir tutumla geri \u00e7ekildi ve \u00e7e\u015fitli temel malzemeler ve end\u00fcstriyel in\u015fa planlar\u0131 ve haz\u0131rlanan proje belgeleri ya g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc ya da yak\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Sovyet taraf\u0131 ayr\u0131ca \u00c7in’in 20 y\u0131l boyunca atom bombas\u0131 yapmamas\u0131 gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcnde bask\u0131 ve tehdidinde bulunmu\u015ftu. Ancak Sovyet \u015fantajlar\u0131 \u00c7in’i korkutmad\u0131, aksine bu bask\u0131 \u00c7in\u2019in atom bombas\u0131 geli\u015ftirme hevesini ve zorluklar\u0131n \u00fcstesinden gelme kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131rd\u0131. Deng Jiaxian ve say\u0131s\u0131z di\u011fer ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n ortak \u00e7abalar\u0131yla \u00c7in, atom bombas\u0131 \u00fczerinde ba\u011f\u0131ms\u0131z ara\u015ft\u0131rmalar yapt\u0131 ve sadece 5 y\u0131l i\u00e7inde Lop Nur’da ilk atom bombas\u0131n\u0131 ba\u015far\u0131yla f\u0131rlatt\u0131. Ve sadece iki y\u0131l i\u00e7inde \u00c7in hidrojen bombas\u0131n\u0131 ba\u015far\u0131yla ate\u015fleyerek Amerika Birle\u015fik Devletleri ve Sovyetler Birli\u011fi’nin n\u00fckleer \u015fantaj\u0131n\u0131 tamamen a\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Brejnev iktidara geldikten sonra ne oldu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Fakat \u00c7in n\u00fckleer teknoloji ile n\u00fckleer bomba yapmada yeni ustala\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00c7in’den gelen n\u00fckleer tehdit Sovyetler Birli\u011fi gibi \u00fclkelerin g\u00f6z\u00fcnde pek de \u00f6nemli de\u011fildi. Ancak Brejnev iktidara geldikten sonra etraf\u0131ndaki t\u00fcm sosyalist \u00fclkeleri bir kenara atm\u0131\u015f ve geli\u015fen \u00c7in kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00c7in’e n\u00fckleer bomba f\u0131rlatmak gibi \u00e7\u0131lg\u0131nca bir fikri birden fazla kez akl\u0131ndan ge\u00e7irmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

Brejnev’in \u0130ktidar komplosu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1964 y\u0131l\u0131nda Kru\u015f\u00e7ev i\u00e7 bask\u0131lar nedeniyle resmen istifa etti ve g\u00f6revinden ayr\u0131ld\u0131 ve yerine Brejnev ge\u00e7ti. Bu tarihte Brejnev resmen Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi Birinci Sekreteri ve ayn\u0131 zamanda Sovyetler Birli\u011fi’nin en \u00fcst d\u00fczey lideri oldu. G\u00f6reve geldikten sonra Kru\u015f\u00e7ev’in de-Stalinizasyon politikas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmedi.  Bunun yerine, Kru\u015f\u00e7ev’in Stalin’e y\u00f6nelik a\u015f\u0131r\u0131 ele\u015ftiri ve hakaretleri d\u00fczeltti ve bu da Stalin’in olumlu imaj\u0131n\u0131 bir \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00fczeltti. Brejnev iktidara geldikten sonra n\u00fckleer silahlar\u0131n geli\u015ftirilmesine odakland\u0131 ve onun liderli\u011finde Sovyetler Birli\u011fi n\u00fckleer silahlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ilk kez ABD’yi ge\u00e7erek d\u00fcnyada en fazla n\u00fckleer ba\u015fl\u0131kl\u0131 silaha sahip \u00fclke haline geldi ve Sovyetler Birli\u011fi o d\u00f6nemde d\u00fcnyadaki en g\u00fc\u00e7l\u00fc askeri g\u00fc\u00e7 oldu. Bu Brejnev\u2019in az say\u0131daki olumlu y\u00f6nlerinden biriydi, ancak n\u00fckleer silahlar\u0131n say\u0131s\u0131 artt\u0131k\u00e7a, ba\u015fkalar\u0131n\u0131 kontrol etme konusundaki h\u0131rs\u0131 da su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Brejnev Sosyalist \u00fclkeler aras\u0131ndaki ili\u015fkiler konusunda Kru\u015f\u00e7ev’den daha k\u00f6t\u00fc bir performans sergiledi.<\/p>\n\n\n\n

Brejnev\u2019in “sosyalist \u00fclkelerin S\u0131n\u0131rl\u0131 egemenli\u011fi teorisi”, “sosyalist b\u00fcy\u00fck aile teorisi” ve “uluslararas\u0131 diktat\u00f6rl\u00fck teorisi” fikirleri di\u011fer sosyalist \u00fclkelerin d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ve politikalar\u0131n\u0131 kontrol etmeyi ama\u00e7l\u0131yordu. Brejnev, d\u00fcnyay\u0131 y\u00f6netecek tek egemen g\u00fc\u00e7 olarak ABD’nin yerine Sovyetler Birli\u011fi’ni ge\u00e7irmeyi ama\u00e7l\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

Bu d\u0131\u015f politika doktrininin deste\u011fiyle Brejnev, 1968 y\u0131l\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi Genel Kurulu’nda Brejnev ideolojisini d\u00fcnyaya ilan etmek i\u00e7in “Uluslararas\u0131 Durumdaki Acil Sorunlar ve Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi’nin D\u00fcnya Kom\u00fcnist Hareketinin Birli\u011fi i\u00e7in M\u00fccadelesi” konulu \u00f6zel bir rapor sundu. Bununla birlikte, ayn\u0131 y\u0131l\u0131n A\u011fustos ay\u0131nda Bratislava’da \u00c7ekoslovakya ve Polonya gibi Do\u011fu Avrupa \u00fclkelerinin liderleriyle bir araya geldi ve bu liderlerden kabul g\u00f6rmemesine ra\u011fmen onlara tutumunu ifade etti. Buna ra\u011fmen Brejnev Sovyet hegemonyac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc ve k\u0131sa s\u00fcre sonra 1968 y\u0131l\u0131nda Sovyet ordusunu \u00c7ekoslovak Cumhuriyeti’ne askeri m\u00fcdahalede bulunmak \u00fczere bu \u00fclkeye g\u00f6nderdi. Askeri m\u00fcdahalesinin nedeni, o d\u00f6nemde \u00c7ekoslovakya Kom\u00fcnist Partisi’nin birinci sekreteri olan Dub\u00e7ek’in, kat\u0131 siyasi sistemi de\u011fi\u015ftirmeyi ve \u00c7ekoslovakya\u2019ya daha b\u00fcy\u00fck kalk\u0131nma f\u0131rsatlar\u0131 getirmeyi umarak “Prag Bahar\u0131” olarak bilinen bir siyasi sistem reformu ba\u015flatmas\u0131yd\u0131. Ancak Brejnev’e g\u00f6re bu siyasi reform sosyalist kamp\u0131n ortak \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 do\u011frudan tehdit etti\u011finden, bu tehdidi ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in acilen asker g\u00f6nderilmesi gerekiyordu.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in de Brejnev’in hedefi haline geldi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7ekoslovakya\u2019n\u0131n askeri m\u00fcdahalesinin hedefi haline gelmesinin ard\u0131ndan \u00c7in de Brejnev’in hedefi haline geldi. 1969’da Brejnev a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00c7in’in Zhenbao Adas\u0131n\u0131n i\u015fgali emrini verdi. 1969 y\u0131l\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi, Damansky (Zhenbao) Adas\u0131 sava\u015f\u0131n\u0131n kaybedilmesi nedeniyle \u00c7in’i “stratejik” bir n\u00fckleer sald\u0131r\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmekle tehdit etti.<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fta Ba\u015fkan Mao ve di\u011ferleri \u00f6nce bu sald\u0131r\u0131ya nas\u0131l kar\u015f\u0131l\u0131k verilmesi gerekti\u011fi \u00fczerine teredd\u00fct ya\u015fad\u0131lar. Ancak zorba Brejnev\u2019in a\u015fa\u011f\u0131lamalar\u0131 sonucunda \u00c7in kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7mek zorunda kald\u0131 ve Halk Kurtulu\u015f Ordusu o g\u00fcnlerde \u00c7in’i i\u015fgal eden t\u00fcm Sovyet birliklerini ba\u015far\u0131yla p\u00fcsk\u00fcrtt\u00fc. Ama ayn\u0131 zamanda \u00c7in’in kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131s\u0131 Brejnev’in utan\u00e7 duymas\u0131na neden olmu\u015ftu, bu nedenle Brejnev \u00f6zellikle Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi Siyasi B\u00fcrosu toplant\u0131s\u0131na kendisi ba\u015fkanl\u0131k etti ve gelecekte \u00c7in’e kar\u015f\u0131 daha b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli askeri operasyonlar yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmayaca\u011f\u0131 meselesini masaya yat\u0131rd\u0131. Bu toplant\u0131da Sovyet Savunma Bakan\u0131 Gre\u00e7ko, \u00c7in’in n\u00fckleer tesislerini kesin olarak vurmak i\u00e7in milyon tonluk n\u00fckleer silahlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi. Bu \u00f6neri Brejnev taraf\u0131ndan onayland\u0131 ve hatta Brejnev bunu tak\u0131nt\u0131 haline getirerek uluslararas\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6stermek i\u00e7in bu plan\u0131n\u0131 ABD’ye a\u00e7\u0131klama niyetine girdi. Daha sonra Brejnev, ABD b\u00fcy\u00fckel\u00e7isinden Sovyet plan\u0131n\u0131 Nixon gibi \u00f6nde gelen ABD liderlerine a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 ve onlar\u0131n Sovyet plan\u0131 hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerine ba\u015fvurmas\u0131n\u0131 istedi. Ancak Brejnev ABD taraf\u0131n\u0131n bu Sovyet plan\u0131n\u0131 kamuoyuna a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131n\u0131 beklemiyordu.<\/p>\n\n\n\n

Nixon ABD’nin Asya’daki G\u00fcvenlik \u00c7\u0131karlar\u0131n\u0131 Savunmak \u0130\u00e7in Bu Plan\u0131 A\u00e7\u0131klad\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

21 A\u011fustos 1969’da d\u00f6nemin ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Kissinger aceleyle Beyaz Saray’a ko\u015farak Nixon’\u0131 buldu ve a\u00e7\u0131k\u00e7a “D\u00fcn b\u00fct\u00fcn gece Bay Dobrynin (Sovyet b\u00fcy\u00fckel\u00e7isi) ile konu\u015ftum” dedi. “Kremlin liderleri \u00c7in tehdidini kal\u0131c\u0131 olarak ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in n\u00fckleer f\u00fczeler kullanmaya karar vermi\u015fler ve \u015fimdi de bizim fikrimizi almaya gelmi\u015fler”. <\/strong>Bu haberi duyan Nixon \u015fok oldu ve Kissinger’e \u015fu cevab\u0131 verdi: “E\u011fer Sovyetler Birli\u011fi aniden n\u00fckleer silahlarla \u00c7in’e sald\u0131r\u0131rsa, bu sadece \u00c7in’e b\u00fcy\u00fck bir darbe vurmakla kalmayacak, ayn\u0131 zamanda ABD i\u00e7in de b\u00fcy\u00fck bir tehlike yaratacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Sovyetler Birli\u011fi’ne kar\u015f\u0131 tavr\u0131m\u0131z\u0131 bir an \u00f6nce ortaya koymal\u0131 ve bu t\u00fcr davran\u0131\u015flara m\u00fcsamaha g\u00f6steremeyece\u011fimizi kesin bir dille ifade etmeliyiz.”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nixon, bu n\u00fckleer krizi \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturmak amac\u0131yla, bu konuya ili\u015fkin al\u0131nacak kar\u015f\u0131 \u00f6nlemleri g\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere birka\u00e7 \u00fcst d\u00fczey yetkiliyi \u00f6zel olarak bir araya getirdi. G\u00f6r\u00fc\u015fmelerden sonra, \u00fcst d\u00fczey ABD’li yetkililer Sovyetler Birli\u011fi’nin bu \u00e7\u0131lg\u0131n davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 durdurmak gerekti\u011fi konusunda hemfikir oldular.<\/p>\n\n\n\n

Onlara g\u00f6re en \u00f6nemli \u015fey \u00c7in;\u00a0\u015e\u00f6yle dedi: “Bilindi\u011fi gibi, Amerikan bas\u0131n haberlerinde hi\u00e7bir zaman gizlilik ve sans\u00fcr olmam\u0131\u015ft\u0131r ve Brejnev bu haberi g\u00f6rse bile bizi su\u00e7layamaz.” Kissinger bu yakla\u015f\u0131ma kat\u0131lmakla birlikte, \u00c7inli liderlerin Amerikan bas\u0131n\u0131nda \u00e7\u0131kan bu t\u00fcr haberleri g\u00f6remeyece\u011finden endi\u015fe duyuyordu.<\/p>\n\n\n\n

Bu y\u00fczden Kissinger endi\u015feyle “Umar\u0131m \u00c7in taraf\u0131 bu haberi g\u00f6rd\u00fckten sonra gazeteyi hemen \u00e7\u00f6pe atmaz” dedi.  \u2018\u2019Korkar\u0131m ki ciddiye  almayacaklard\u0131r.” <\/strong>28 A\u011fustos’ta k\u00fc\u00e7\u00fck bir Amerikan gazetesi olan Washington Star \u015f\u00f6yle bir haber yay\u0131nlad\u0131:<\/p>\n\n\n\n

 “Sovyetler Birli\u011fi, K\u0131z\u0131l \u00c7in’e y\u00f6nelik bir n\u00fckleer sald\u0131r\u0131 ba\u015flatma niyetinde”<\/strong> ve bu haber an\u0131nda t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131ld\u0131. Bu haberde Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00c7in’e kar\u015f\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 n\u00fckleer sald\u0131r\u0131 plan\u0131 a\u00e7\u0131klan\u0131yordu ve bu plan, \u00c7in’in Jiuquan F\u00fcze \u00dcss\u00fc ve Xichang N\u00fckleer F\u00fcze F\u0131rlatma \u00dcss\u00fc gibi askeri stratejik hedeflere sald\u0131rmak i\u00e7in milyonlarca dolar de\u011ferinde, milyon tonluk n\u00fckleer ba\u015fl\u0131k ta\u015f\u0131yan orta menzilli seyir f\u00fczelerinin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 i\u00e7eriyordu.<\/p>\n\n\n\n

Brejnev asl\u0131nda ABD’nin n\u00fckleer sald\u0131r\u0131 plan\u0131n\u0131 kabul edece\u011fine ve kabul etmese bile tarafs\u0131z bir tutum sergileyece\u011fine inan\u0131yordu, ancak bu haberi okuduktan sonra Amerikal\u0131lar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 \u015feye \u00e7ok k\u0131zd\u0131. Kremlin’de \u00e7al\u0131\u015fan bir personelin hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, \u201cBrejnev \u00f6fkeden tir tir titriyordu, Amerikal\u0131lar taraf\u0131ndan ihanete u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Nixon taraf\u0131ndan kand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 tekrar tekrar hayk\u0131r\u0131yordu\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Mao Zedung’un Sakin Tavr\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fbakan Zhou, Amerikal\u0131lardan gelen haberi ald\u0131ktan sonra h\u0131zla Ba\u015fkan Mao ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeye gitti. Ba\u015fbakan Zhou gergin bir ifadeyle Ba\u015fkan Mao’ya bu olayla ilgili g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc sordu.<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fkan Mao sakince Ba\u015fbakan Zhou’ya “\u00c7in\u2019in Ming Hanedanl\u0131\u011f\u0131\u201d Tarihini okuyup okumad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sordu ve Ba\u015fbakan Zhou’nun kafas\u0131n\u0131n kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce Ba\u015fkan Mao a\u00e7\u0131klad\u0131: Zhu Yuanzhang kendini imparator ilan etmeden \u00f6nce, bakan\u0131 Zhu Sheng’in ‘y\u00fcksek duvarlar in\u015fa etme, bol miktarda tah\u0131l biriktirme ve yava\u015f yava\u015f kendini kral ilan etme’ tavsiyesine uymu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

Mao ekledi. Ben de bu krizi \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in 9 kelimelik bir slogan buldum: ulusal savunma i\u00e7in derin t\u00fcneller kazmal\u0131, tah\u0131l depolar\u0131n\u0131 geni\u015f tutmal\u0131 ve asla hegemonya pe\u015finde ko\u015fmamal\u0131y\u0131z. Sence acaba bu krizi \u00e7\u00f6zebilir mi?<\/strong> ” Ba\u015fbakan Zhou da dinledikten sonra h\u0131zla d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc ve g\u00fcl\u00fcmseyerek “Kral olmamak ABD’ye g\u00fcven verebilir”<\/strong> dedi. Ama Ba\u015fkan Mao daha sonra \u015f\u00f6yle dedi: “Sadece ABD’ye g\u00fcvence vermek yeterli de\u011fil. Kendilerini ‘d\u00fcnya jandarmas\u0131’ olarak g\u00f6ren Amerikal\u0131lar buna nas\u0131l seyirci kalabilir?” <\/strong>Ba\u015fbakan Zhou hemen yan\u0131t verdi ve “E\u011fer ABD’yi ger\u00e7ekten i\u015fin i\u00e7ine sokarsak, bu olay \u00e7ok fazla hareketlilik yarat\u0131r” dedi.  Ancak Ba\u015fbakan Zhou daha sonra ba\u015fka bir endi\u015fesini dile getirdi: Nie Shuai ve di\u011fer d\u00f6rt k\u0131demli \u00fcst d\u00fczey askeri komutan\u0131m\u0131z, Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00c7in\u2019in Ulusal G\u00fcn <\/a>tatili s\u0131ras\u0131nda bir sald\u0131r\u0131 ba\u015flataca\u011f\u0131ndan endi\u015felendikleri i\u00e7in Ba\u015fkan Mao’ya Ulusal G\u00fcn kutlamalar\u0131n\u0131n devam edip etmeyece\u011fini bana sordular.<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fkan Mao bir an d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc ve \u015f\u00f6yle dedi: Bu y\u0131lki Ulusal G\u00fcn mitingimizi iptal etmenin iyi bir fikir oldu\u011funu sanm\u0131yorum, kar\u015f\u0131 tarafa korktu\u011fumuzu g\u00f6stermek iyi bir fikir de\u011fil. “Miting olmal\u0131 ve \u00c7in\u2019in atom bombas\u0131 tehdidinin ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funu ben de g\u00f6rmek istiyorum”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fbakan Zhou’nun hala kasvetli olan y\u00fcz ifadesine bakan Ba\u015fkan Mao g\u00fcl\u00fcmsedi ve \u015f\u00f6yle dedi: “E\u011fer bu konuda ger\u00e7ekten rahat de\u011filsek, onlar\u0131 korkutmak i\u00e7in iki atom bombas\u0131 da atabiliriz. Bu tarih \u00e7ok erken de\u011fil ve Ulusal G\u00fcn tatilinden birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce yap\u0131lmas\u0131 \u00e7ok uygun olur. Bu onlar\u0131 birka\u00e7 g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne tedirgin de edecektir. Tedirginlikleri ge\u00e7ti\u011finde Ulusal G\u00fcn tatilimiz \u00e7oktan bitmi\u015f olacak.” <\/strong>Daha sonra Mao, uygun zamanda da\u011f\u0131 ta\u015f\u0131 sarsmada \u00f6nemli bir rol oynayan \u00e7ok say\u0131da n\u00fckleer bomba deneyi yap\u0131lmas\u0131 emrini verdi.<\/p>\n\n\n\n

Buna ek olarak \u00c7in H.C , kuzeydo\u011fu s\u0131n\u0131r\u0131na 2.4 milyon asker y\u0131\u011fd\u0131 ve bu b\u00f6lgede milyonlarca e\u011fitimli gencin de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 “700 milyon insan, 700 milyon asker ve binlerce millik nehir ve da\u011flardan” olu\u015fan devasa bir kampanya ba\u015flatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Not: \u0130ki \u00fclkenin aralar\u0131n\u0131n iyi oldu\u011fu d\u00f6nemde, binlerce Sovyet ve Do\u011fu Avrupal\u0131 uzman ve m\u00fchendis \u00e7elik fabrikalar\u0131, tekstil fabrikalar\u0131, elektrik santralleri ve k\u00f6m\u00fcr ya da bak\u0131r madenleri kurmak ya da bunlar\u0131n modernizasyonu konusunda tavsiyelerde bulunmak \u00fczere \u00c7HC’ye gitmi\u015fti. Planlar \u00fccretsiz olarak de\u011fi\u015f toku\u015f edildi, \u00c7inli stajyerler teknik bilgi toplamak i\u00e7in Do\u011fu Avrupa’daki fabrikalar\u0131 ziyaret etti ve Sovyet bilim adamlar\u0131 teknik ara\u015ft\u0131rma enstit\u00fclerinin ve e\u011fitimin d\u00fczenlenmesine yard\u0131mc\u0131 olmu\u015ftu. Bu teknoloji transferi, \u00c7in’in 1950’lerdeki sanayile\u015fme hamlesinin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc temsil ediyordu ve \u00c7in’in daha sonraki ekonomik y\u00fckseli\u015finin temelinin bir par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturdu. 1950’lerdeki \u00c7in-Sovyet ittifak\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00c7in’deki sanayi projelerine y\u00f6nelik Sosyalist Do\u011fu Blo\u011fu yard\u0131m program\u0131 “insanl\u0131k tarihindeki en b\u00fcy\u00fck teknoloji transferi” olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130kinci Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Plan (1958-1962) kapsam\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi ve \u00c7in birka\u00e7 d\u00fczine proje \u00fczerinde daha anla\u015fmaya varm\u0131\u015ft\u0131, ancak bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu Sovyet uzmanlar\u0131n A\u011fustos 1960’ta aniden \u00c7in\u2019den \u00e7ekilmesinin ard\u0131ndan kesintiye u\u011fram\u0131\u015f ve iptal edilmi\u015fti.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Brejnev’in 1969’da \u00c7in’e Geni\u015f \u00d6l\u00e7ekli N\u00fckleer Sald\u0131r\u0131 Plan\u0131 ve Di\u011fer Sosyalist \u00dclkeler \u00dczerinde Hegemonya Amac\u0131yla \u00dcretilen Brejnev Doktrini   \u00c7eviren Ferdi Bekir,   Kaynak: \u00c7u Enlay An\u0131lar\u0131 1969 y\u0131l\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi, \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 Zenbao (Damansky) Adas\u0131 sava\u015f\u0131n\u0131 kaybetmesi nedeniyle \u00c7in’i “stratejik” bir n\u00fckleer sald\u0131r\u0131 ile tehdit etti. Brejnev ayn\u0131 zamanda d\u00f6nemin ABD Ba\u015fkan\u0131 Nixon’\u0131 bu n\u00fckleer […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5,6],"tags":[],"class_list":["post-4022","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dunya-sosyalizmi","category-sosyalist-ulkeler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4022","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4022"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4022\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4031,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4022\/revisions\/4031"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4022"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4022"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4022"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}