{"id":4055,"date":"2024-05-21T21:18:25","date_gmt":"2024-05-21T21:18:25","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=4055"},"modified":"2024-05-21T21:21:49","modified_gmt":"2024-05-21T21:21:49","slug":"hoang-trun-hai-20-yillik-sanayi-yenilenme-surecinin-ardindan-vietnam-sanayisine-bakis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=4055","title":{"rendered":"Hoang Trun Hai: 20 Y\u0131ll\u0131k Sanayi Yenilenme S\u00fcrecinin Ard\u0131ndan Vietnam Sanayisine Bak\u0131\u015f"},"content":{"rendered":"\n

Hoang Trun Hai: <\/strong>20 Y\u0131ll\u0131k Sanayi Yenilenme S\u00fcrecinin Ard\u0131ndan Vietnam Sanayisine Bak\u0131\u015f<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

May\u0131s 2024<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yazar: Hoang Trun Hai 5 \u015eubat 2016 tarihinden itibaren Hanoi kenti Kom\u00fcnist partisi sekreterli\u011fi g\u00f6revini y\u00fcr\u00fctmektedir. Kendisi Partinin 12. Politb\u00fcro’nun bir \u00fcyesiydi ve 9. se\u00e7im d\u00f6neminden 12. se\u00e7im d\u00f6nemine kadar Merkez Komitesinde g\u00f6rev yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Yenilenmeden \u00d6nceki Uluslararas\u0131 Ba\u011flam<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1980\u2019den sonra b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya, insanl\u0131\u011f\u0131n ekonomik, politik ve toplumsal ya\u015fam\u0131n\u0131 her bak\u0131mdan de\u011fi\u015ftiren ve etkileyen bir\u00e7ok yeni geli\u015fmelere tan\u0131k oldu. Bunlar\u0131n en dikkat \u00e7ekici olanlar\u0131ndan birisi ekonomik k\u00fcreselle\u015fmenin ka\u00e7\u0131n\u0131lamaz bir e\u011filim haline gelmesiydi. \u00dclkeler, uluslar ve halklar kalk\u0131nma sa\u011flamak i\u00e7in d\u0131\u015f d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131lmak ve k\u00fcresel ekonomiyle b\u00fct\u00fcnle\u015fmek zorunda kal\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcreselle\u015fmeye ek olarak d\u00fcnya ekonomisi \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck oranlarda bir etkiye sahip bulunan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bilimsel ve teknolojik devrim temelinde bilgi temelli bir ekonomi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu geli\u015fmenin merkezinde bilimsel ve teknolojik bulu\u015flar\u0131n uygulamaya sokulmas\u0131, ileti\u015fim ve enformasyon teknolojisi gibi dallarda yap\u0131lan yeni teknolojik ilerlemeler, kullan\u0131ma sokulan yeni ara mallar (fiber optik benzeri  \u00fcr\u00fcnler) ve biyo-teknolojideki yenilikler bulunmaktad\u0131r. Sonu\u00e7 olarak \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler ve d\u00fcnyan\u0131n ekonomik yap\u0131s\u0131, bilimsel bilgi ve bilim-teknoloji \u00fczerinde geli\u015fen bir y\u00f6nde \u00e7ok say\u0131da de\u011fi\u015fiklikten ge\u00e7ti. Bu de\u011fi\u015fiklikler de ileri bilimsel ve teknolojik \u00f6z ta\u015f\u0131yan, y\u00fcksek de\u011fer katan yeni imalat sanayilerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 tetikledi. Hizmet sekt\u00f6r\u00fc, giderek artan bir \u00f6nem kazand\u0131 ve ulusal ekonomiler i\u00e7inde b\u00fcy\u00fck  bir orana ula\u015ft\u0131. Ayr\u0131ca k\u00fcreselle\u015fme ekonomik ili\u015fkilerde b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fikliklere neden oldu ve k\u00fcresel ekonominin y\u00f6netimi a\u015fa\u011f\u0131daki bi\u00e7imlerde de\u011fi\u015fti:<\/p>\n\n\n\n

–  1980\u2019lerin ba\u015flar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan yap\u0131sal ekonomik ve petrol krizlerinin ard\u0131ndan  geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler kendi ekonomilerini yeniden yap\u0131land\u0131rma politikalar\u0131na y\u00f6neldiler. Bunun oda\u011f\u0131nda geli\u015fmi\u015f bilimsel ve teknolojik i\u00e7eri\u011fe sahip sanayilerin geli\u015ftirilmesi vard\u0131. Makro ekonomik ara\u00e7lar kullan\u0131larak bu \u00fclkeler ekonomilerini yeniden d\u00fczenlediler, yava\u015f yava\u015f devletin etkili oldu\u011fu ekonomi sekt\u00f6rlerini \u00f6zelle\u015ftirdiler ve \u00f6zel sekt\u00f6r ekonomisinin rol\u00fcn\u00fc art\u0131rd\u0131lar. Bu politikalar\u0131n amac\u0131, ekonomilerini  daha h\u0131zl\u0131 bir oranda geli\u015ftirmek ve halk\u0131n ya\u015fam standard\u0131n\u0131 y\u00fckseltmekti.<\/p>\n\n\n\n

– Do\u011fu Asya\u2019daki ve G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019daki geli\u015fmekte olan \u00fclkeler de baz\u0131 ekonomik reformlar yapt\u0131lar ve olduk\u00e7a \u00f6nemli ba\u015far\u0131lar elde ettiler. Sa\u011flanan en \u00f6nemli ba\u015far\u0131lardan birisi, bu iki b\u00f6lgedeki \u00fclkelerin d\u00fcnyan\u0131n en dinamik geli\u015fen ekonomileri olmalar\u0131yd\u0131. Bu \u00fclkelerin yapt\u0131klar\u0131 reformlar esas olarak ekonomik yap\u0131ya odaklanm\u0131\u015ft\u0131. Her alanda ekonomilerin geli\u015fmesi ve rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fcn  artmas\u0131 i\u00e7in ekonomik stratejiler geli\u015ftirildi. B\u00f6lgesel ve k\u00fcresel d\u00fczeyde ekonomik b\u00fct\u00fcnle\u015fme derinle\u015ftirildi, ekonomik ili\u015fkiler geli\u015ftirildi, ihracat te\u015fvik edildi ve yat\u0131r\u0131mlar cazip hale getirildi. Bu reformlar\u0131n ekonomik geli\u015fme i\u00e7in motive edici bir g\u00fc\u00e7 olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu.<\/p>\n\n\n\n

–  Sosyalist \u00fclkeler de ortaya \u00e7\u0131kan sorunlar\u0131 ve zorluklar\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in ekonomik reformlar planlamaya ve uygulamaya ba\u015flad\u0131lar. B\u00f6ylece yava\u015f yava\u015f sosyalist ekonomiler pazar ekonomilerine d\u00f6n\u00fc\u015fmeye ba\u015flad\u0131. Bu reformlar\u0131n di\u011fer hedeflerinin yan\u0131 s\u0131ra as\u0131l amac\u0131, mevcut gereksinimlere uygun olmad\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan merkezi buyurucu planlama mekanizmas\u0131n\u0131n zay\u0131fl\u0131klar\u0131n\u0131n \u00fcstesinden gelmekti. \u00d6zellikle 1978\u2019de ba\u015flayan \u00c7in\u2019deki ekonomik reform, \u00f6nemli ba\u015far\u0131lar ortaya koyarak Vietnam\u2019\u0131n baz\u0131 deneyimler bak\u0131m\u0131ndan ondan yararlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

K\u0131sacas\u0131, ekonomik reformlar dalgas\u0131n\u0131n t\u00fcm d\u00fcnyada yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ayan beyan ortadayd\u0131. K\u00fcreselle\u015fme ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bilimsel ve teknolojik devrimle birlikte bu fakt\u00f6rler de  Vietnam\u2019daki ekonomik reform s\u00fcrecine b\u00fcy\u00fck bir etkide bulundu.<\/p>\n\n\n\n

\u00dclkenin genel i\u00e7 durum  ve reformlar\u0131n tarihsel  itici g\u00fc\u00e7leri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Vietnam\u2019\u0131n yeniden birle\u015fti\u011fi 1975 y\u0131l\u0131 ile 1985 aras\u0131ndaki d\u00f6nemde merkezden verilen mali desteklere dayal\u0131 merkezi plan ekonomisi, Sovyet tipi sanayile\u015fme modeli, b\u00fct\u00fcn \u00fclkede uygulan\u0131yordu. Sanayile\u015fmeye odaklan\u0131lmas\u0131na ve \u00f6nceli\u011fin a\u011f\u0131r sanayinin geli\u015ftirilmesine verilmesine ra\u011fmen Vietnam ekonomisi, \u00f6zellikle de s\u0131nai geli\u015fme \u00e7ok yava\u015f bir b\u00fcy\u00fcme sa\u011fl\u0131yordu. Bir di\u011fer \u00f6nemli konu, ekonomik b\u00fcy\u00fcmenin ve sanayi \u00fcretim sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn geli\u015fmesinde d\u00fc\u015fme e\u011filimi i\u00e7ine girmesi s\u00f6z konusuydu ve buralarda bir kriz olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131yd\u0131. Bu arada kalk\u0131nma  i\u00e7in yat\u0131r\u0131m desteklerinin yan\u0131 s\u0131ra, maddi mallar, hammadde ve t\u00fcketim mallar\u0131 bi\u00e7imindeki (esas olarak eski sosyalist \u00fclkelerden gelen) yabanc\u0131 yard\u0131mlar  da azald\u0131. Ayr\u0131ca \u00fclkemiz ABD\u2019nin s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ambargo ve ablukan\u0131n etkisi alt\u0131ndayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu  ambargo da Vietnam\u2019\u0131n di\u011fer \u00fclkelerle ili\u015fkilerini normalle\u015ftirmesini engelliyordu.<\/p>\n\n\n\n

Bu zorluklar ve sorunlar kar\u015f\u0131s\u0131nda Vietnam\u2019daki bir\u00e7ok b\u00f6lgede mevcut t\u0131kan\u0131kl\u0131ktan kurtulmak i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcmler aran\u0131yor ve \u00f6zellikle a\u015fa\u011f\u0131dan ve tabandan ba\u015flayarak ekonomi reformdan ge\u00e7irilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu. Bu zorlu d\u00f6nemden sonra H\u00fck\u00fcmet ile Parti\u2019nin do\u011fru \u00e7izgisi ve Vietnam halk\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7abalar\u0131 sayesinde tatmin edici ve umut verici baz\u0131 ba\u015far\u0131lar elde edildi. Durum g\u00f6zden ge\u00e7irildikten sonra 1979 y\u0131l\u0131nda toplanan 4. Parti Merkez Komitesi\u2019nin 6. Tam Kat\u0131l\u0131ml\u0131 Oturumu s\u0131ras\u0131nda Parti, \u00fcretimin s\u0131n\u0131rs\u0131z bir bi\u00e7imde geli\u015ftirilmesini kolayla\u015ft\u0131rmak ve ekonominin \u201cserbest\u201d hale gelmesi i\u00e7in ekonominin y\u00f6netimindeki problemler ve yetersizliklerin \u00fcstesinden gelecek \u00e7\u00f6z\u00fcmleri belirledi. 1981\u2019den itibaren Vietnam, ekonominin y\u00f6netiminde yenilenmeyi sa\u011flamak i\u00e7in baz\u0131 pilot projeler uygulamaya koydu. Yenilenme politikas\u0131ndaki pilot uygulamalar\u0131n ba\u015flama noktas\u0131, tar\u0131msal alandaki i\u015fletmelerde s\u00f6zle\u015fmeler sistemi politikas\u0131n\u0131n devreye sokulmas\u0131 ile ekonominin genel planlama mekanizmalar\u0131nda yeni baz\u0131 d\u00fczenlemelerin getirilmesiydi. Bu d\u00fczenlemelerle devlete ait sanayii i\u015fletmelerine daha fazla \u00f6zerklik veriliyordu.<\/p>\n\n\n\n

1975-1985 d\u00f6nemi boyunca y\u00f6netim mekanizmalar\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikler olarak  y\u00fcr\u00fct\u00fclen bu pilot \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ve elde edilen aray\u0131\u015f ve deneylerin ekonominin kapsaml\u0131 reformuna bir haz\u0131rl\u0131k oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Ne yaz\u0131k ki, bu k\u0131smi yenilikler ve geli\u015fmeler, ekonomik krizin olduk\u00e7a ciddi bir tehlike oldu\u011fu, ger\u00e7ek durumu pek de\u011fi\u015ftirmemi\u015fti. Sonu\u00e7 olarak, kapsaml\u0131 bir ekonomik reform, Vietnam i\u00e7in giderek artan bir ihtiya\u00e7 durumuna geldi. Yaln\u0131zca ekonomik yap\u0131n\u0131n kapsaml\u0131 bir reformdan ge\u00e7irilmesiyle birlikte Vietnam kendisini yoksulluk ve geri bir konumdan \u00e7\u0131kartabilirdi.<\/p>\n\n\n\n

Reformlarda sa\u011flanan \u00f6nemli ba\u015far\u0131lar<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ekonomik reformlara bak\u0131\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n

6. Parti Kongresi (Aral\u0131k 1986) Vietnam\u2019\u0131n kapsaml\u0131 reform yolunda tarihsel \u00f6nemde bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131yd\u0131. Ciddi analizler, hatalar\u0131n ve yetersizliklerin ele\u015ftirilmesinden ve ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemde \u00fclkenin i\u00e7inde bulundu\u011fu durumla y\u00fczle\u015ftikten sonra Kongre, yeni d\u00f6nem i\u00e7in  kapsaml\u0131 reform ama\u00e7l\u0131 bir k\u0131lavuz \u00e7izgi ortaya koydu. Sonraki Parti kongreleri, 7. Kongre (Haziran 1991), 8. Kongre (Haziran 1996) ve 9. Kongre (Nisan 2001) 1986 da al\u0131nan ekonomik reform \u00e7izgisini ve politikalar\u0131 onaylamaya, eklemeler yapmaya ve tamamlamaya devam ettiler. Reformun en \u00f6nemli yanlar\u0131ndan birisi, sosyalist sanayile\u015fmenin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesiydi. Reformun ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki gibiydi:<\/p>\n\n\n\n

Sosyalist sanayile\u015fme ve yap\u0131sal politikada reformlar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kapsaml\u0131 reformun ana hatlar\u0131 belirlenmeden \u00f6nceki d\u00f6nemde  sosyalist sanayile\u015fme konusunda tek yanl\u0131 bir alg\u0131lama vard\u0131. En b\u00fcy\u00fck vurgu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli a\u011f\u0131r sanayiye ve yeni sanayilerin geli\u015ftirilmesine yap\u0131l\u0131yordu. Bu da ekonomide ciddi bir yap\u0131sal dengesizli\u011fe yol a\u00e7\u0131yordu. Bu sorunu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in 6. Parti Kongresi, imalat sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn yap\u0131s\u0131n\u0131n yeniden \u00f6rg\u00fctlenmesi ve ekonomik sekt\u00f6rlerin yat\u0131r\u0131m mekanizmas\u0131yla ilgili bir politika teklif etti. Bu politika, i\u015fin asl\u0131nda her \u00f6zel a\u015famada Vietnam\u2019\u0131n ekonomik geli\u015fmesiyle uyumlu olarak sosyalist sanayile\u015fmenin temel muhtevas\u0131n\u0131 somutla\u015ft\u0131rmay\u0131 hedefliyordu. \u0130lk a\u015famada,  b\u00fct\u00fcn \u00fclkede olumlu etkiler yaratacak olan \u00fc\u00e7 alana odaklanma yakla\u015f\u0131m\u0131 benimsendi.<\/p>\n\n\n\n

Birincisi, bir sonraki a\u015famada sanayile\u015fmenin geli\u015ftirilmesi i\u00e7in bug\u00fcnden ko\u015fullar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131na giri\u015filmesi.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, hafif sanayinin rol\u00fcne ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli zanaat tipi \u00fcretime vurgu yap\u0131lmakla birlikte  tar\u0131m\u0131n geli\u015fmesine birincil \u00f6ncelik verilecekti.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, a\u011f\u0131r sanayide geli\u015fme se\u00e7ici bir tarza ger\u00e7ekle\u015ftirilecek belli alanlara yo\u011funla\u015f\u0131lacakt\u0131. Bu uygulamalar\u0131n hepsi, 6. Parti Kongresi taraf\u0131ndan \u00f6nerilen programa uygundu. Ne var ki, 6. Kongre ayn\u0131 zamanda sanayinin in\u015fas\u0131nda mevcut kapasitemizin ve ko\u015fullar\u0131n\u0131n \u00f6tesinde hedefler belirlenmemesi gere\u011fine de dikkat \u00e7ekmi\u015fti. Aksi halde herhangi bir ekonomik alanda ba\u015far\u0131 elde etmek \u00e7ok zor olacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin in\u015fas\u0131, g\u00fc\u00e7lendirilmesi ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesinde reform:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

   \u00c7ok farkl\u0131 sekt\u00f6rlerin bir arada ya\u015famaya devam edece\u011fi yeni tipte bir ekonomik yap\u0131n\u0131n   in\u015fas\u0131nda yo\u011funla\u015fmak ve bunlar\u0131n hepsinin \u00fcretken kapasitelerini kullanmalar\u0131na olanak tan\u0131mak gerekiyordu, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu farkl\u0131 sekt\u00f6rler b\u00fct\u00fcnsel geli\u015fmede \u00f6nemli bir rol oynuyordu. Bu nedenle ge\u00e7mi\u015fte \u00fcretim ili\u015fkilerinin sosyalist d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmde g\u00f6sterilen acelecilik sert bir bi\u00e7imde ele\u015ftirildi. Eski yap\u0131 g\u00fcncel duruma ve d\u00fcnyadaki yeni trendlere de uygun de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n

 6. Parti Kongresi sosyalizme ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye devam edecek olan  ekonomik sekt\u00f6rleri onaylad\u0131. Bu yeni tedbirler ayn\u0131 zamanda Vietnam\u2019\u0131n ekonomisinden zay\u0131f olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131yordu. Toplumun potansiyelinden tam olarak yararlanmak i\u00e7in daha farkl\u0131 ve \u00e7e\u015fitli \u00fcretim y\u00f6ntemlerinin ve ekonomik bi\u00e7imlerin bir arada yer almas\u0131na izin verilmesi yakla\u015f\u0131m\u0131 benimsendi. Parti, bu yakla\u015f\u0131m\u0131 \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin daha h\u0131zl\u0131 geli\u015ftirilmesi ve \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirilmesi i\u00e7in stratejik bir tedbir olarak g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Sanayinin y\u00f6netim mekanizmas\u0131nda reform:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Merkezden verilen b\u00fcrokratik te\u015fvik destekleriyle merkezden kumanda edilen y\u00f6netim sitemi ekonomik geli\u015fmede ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015f ve bir hayli toplumsal soruna neden olmu\u015ftu. Sonu\u00e7ta,  6. Parti Kongresi, ekonominin y\u00f6netim mekanizmas\u0131nda reforma karar verdi. Demokratik merkeziyet\u00e7ilik ilkeleriyle uyumlu yeni bir sosyalist \u00e7al\u0131\u015fma mekanizmas\u0131 yarat\u0131lmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesine dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n\n\n\n

Parti, ekonomik y\u00f6netim sisteminin yenilenmesi konular\u0131n\u0131 de\u011ferlendirirken bunun yan\u0131 s\u0131ra de\u011fi\u015fimin i\u00e7eri\u011fini de a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmakta kararl\u0131yd\u0131. Merkezden verilen destekler temelli mekanizman\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131, bunun yerine devletin \u00f6nderli\u011fi alt\u0131nda sosyalist y\u00f6nelimli bir pazar mekanizmas\u0131n\u0131n ge\u00e7irilmesi gerekiyordu. Ger\u00e7ekten de bu yakla\u015f\u0131mlar, b\u00fct\u00fcn bir ekonominin, y\u00f6netim ara\u00e7lar\u0131 ve politikalar\u0131n\u0131n ve i\u015fleyi\u015f mekanizmalar\u0131n\u0131n   reformdan ge\u00e7irilmesini \u00f6ng\u00f6ren de\u011fi\u015fikliklerdi. Bu de\u011fi\u015fiklikler uyumlu bir bi\u00e7imde,  y\u00f6netici organlar reforma tabi tutuluyor ve devletin y\u00f6netim i\u015flevleri yeniden tan\u0131mlan\u0131yordu. .<\/p>\n\n\n\n

Kazan\u0131lan<\/strong> ilk ba\u015far\u0131lar (1986-1990)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

   6. Parti Kongresi taraf\u0131ndan dile getirilen yenilenme fikirlerinin ve Parti Merkez Komitesi\u2019nin 1986\u2019dan 1990\u2019a kadar yapt\u0131\u011f\u0131 tam kat\u0131l\u0131ml\u0131 oturumlar\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 kararlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi  s\u00fcrecinde Vietnam, bir\u00e7ok sorun ve zorluklara ra\u011fmen baz\u0131 \u00f6nemli ba\u015flang\u0131\u00e7 ba\u015far\u0131lar\u0131 da elde etti. Bu ilk ba\u015far\u0131lar, ekonomik geli\u015fme mekanizmalar\u0131n\u0131n ve politikalar\u0131n geli\u015ftirilmesinde, \u00f6zellikle de sonraki d\u00f6nemlerde sanayinin geli\u015fmesi i\u00e7in \u00f6nko\u015ful olarak hizmet etti.<\/p>\n\n\n\n

 \u00d6ncelikle \u00e7ok sekt\u00f6rl\u00fc bir ekonominin geli\u015ftirilmesi politikas\u0131 halk\u0131n beklentileriyle de uyumluydu. Dolay\u0131s\u0131yla \u00fclkede ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar\u0131n\u0131n ya\u015famlar\u0131na h\u0131zl\u0131 bir bi\u00e7imde n\u00fcfuz etti ve daha ba\u015f\u0131ndan itibaren Vietnam\u2019\u0131n ekonomik potansiyelini geli\u015ftirdi. Bu ilk d\u00f6nemde bir\u00e7ok ki\u015fi cesaretle ge\u00e7mi\u015fte biriktirdi\u011fi alt\u0131nlar\u0131n\u0131 imalat sekt\u00f6r\u00fcnde \u00f6zel i\u015fyerleri kurmak i\u00e7in harcad\u0131. Ayr\u0131ca devlet b\u00fct\u00e7esi i\u00e7inde yat\u0131r\u0131mlar\u0131n pay\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 ya da d\u00f6rt kat artmas\u0131na katk\u0131da bulunan bir uygulamaya ge\u00e7ildi, devlet ile halk aras\u0131ndaki i\u015f birli\u011fi ve ortakl\u0131k i\u00e7inde \u015firketle\u015fmeyi te\u015fvik eden bir ekonomik geli\u015fme politikas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

     Kentsel alanlarda k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmeciler sekt\u00f6r\u00fc ve \u00f6zel kapitalist ekonomi sekt\u00f6r\u00fc de, kooperatif ve  \u015fah\u0131s firmalar\u0131n\u0131n da aralar\u0131nda bulundu\u011fu di\u011fer ekonomik sekt\u00f6rlerle birlikte ilk geli\u015fme ad\u0131mlar\u0131n\u0131 atmaya ba\u015flad\u0131. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta Hanoi, Ho Chi Minh ve Hai Phong\u2019da yakla\u015f\u0131k 100 i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran 200\u2019den fazla \u00f6zel i\u015fletme kurulmu\u015ftu. Devlet-vatanda\u015f ortak ekonomik i\u015f birli\u011fi modeli de bu d\u00f6nemde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Deniz \u00dcr\u00fcnleri \u00dcretimi \u0130hracat \u015eirketi (Seprodex), konfeksiyon \u015firketleri ve \u00e7ay i\u015fletmecili\u011fine d\u00f6n\u00fck \u015firketler gibi bir\u00e7ok tipik \u00f6rnek kuruldu ve bu ekonomik modellerde devlet m\u00fclkiyetindeki ekonomik sekt\u00f6r belirleyici rol oynad\u0131. Yat\u0131r\u0131mlarda yakla\u015f\u0131k 40 b\u00fcy\u00fck projeyi erteleme ya da durdurmaya ve yakla\u015f\u0131k 300 k\u00fc\u00e7\u00fck projeyi k\u00fc\u00e7\u00fcltmeye karar verdik. H\u00fck\u00fcmet, Merkezi Yat\u0131r\u0131m B\u00fct\u00e7esi\u2019nin %60\u2019n\u0131 \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck programa ve yat\u0131r\u0131m sermayesinin %70-80\u2019ini yerel b\u00fct\u00e7elere ay\u0131rd\u0131k. Ayr\u0131ca de\u011fi\u015fik yerel b\u00f6lgelerdeki halk da, devlet b\u00fct\u00e7esindeki toplam yat\u0131r\u0131m sermayesinin %30-50\u2019sine denk olan bir kayna\u011f\u0131 bizzat kendi yaratarak inisiyatif ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1986\u2019dan 1990\u2019a kadar sanayi sekt\u00f6r\u00fcne ayr\u0131lan yat\u0131r\u0131m sermayesi, toplam maddi mallar \u00fcretim sekt\u00f6rlerine ayr\u0131lan yat\u0131r\u0131m sermayesinin % 45\u2019ine denkti. Sekt\u00f6rler ve yerel b\u00f6lgeler de inisiyatif alarak yeni in\u015fa projelerini ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 davran\u0131\u015flar g\u00f6sterdi. Ve ayn\u0131 zamanda kilit projelerin ilerlemesini sa\u011flamak i\u00e7in en \u00f6nemli projelere odaklan\u0131ld\u0131. \u00dcretim sekt\u00f6r\u00fc, k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde tahmini olarak 1990\u2019da 150 milyar Vietnam Dongu toplam \u00fcretim de\u011ferine ula\u015fm\u0131\u015f oldu. Bu, 1985\u2019deki sabit de\u011ferlerle k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda % 40-50 bir art\u0131\u015f demekti. Bu ba\u015far\u0131lar izlenen h\u00fck\u00fcmet politikalar\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011funu kan\u0131tlayan g\u00f6stergelerdi.<\/p>\n\n\n\n

Sanayi sekt\u00f6rlerinde elde edilen  somut ba\u015far\u0131lar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– T\u00fcketim mallar\u0131 \u00fcretimi<\/strong>, sanayide en \u00f6nemli \u00fcretim sekt\u00f6r\u00fc olarak ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1990\u2019daki t\u00fcketim mallar\u0131n\u0131n \u00fcretim de\u011feri, 1985 ile k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda % 60 oran\u0131nda artt\u0131. 350 milyon metre kuma\u015f dokundu, 150 milyon adet giysi dikildi, 30 milyon par\u00e7a \u00f6rg\u00fc konfeksiyon \u00fcr\u00fcn\u00fc, 10 milyon ayakkab\u0131, 200 milyon adet porselen e\u015fya, 13 milyon cilal\u0131 \u00e7\u00f6mlek \u00fcr\u00fcn\u00fc, 50 000 ton cam, 1 milyon adet termos, 20 milyon \u00e7ift has\u0131r \u00f6rt\u00fc, 1000 ton al\u00fcminyumdan mamul \u00fcr\u00fcn, 10 milyon ton metal \u00fcr\u00fcnleri, 270 bin adet bisiklet ve bir milyon ton ka\u011f\u0131t \u00fcretildi.<\/p>\n\n\n\n

– G\u0131da program\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131ndan sonra bu sanayiin \u00fcretim hacmi 1985\u2019de 25 milyar DONG\u2019dan 1990\u2019da 35 milyar DONG\u2019a \u00e7\u0131kt\u0131. 1990\u2019daki ihracat\u0131n de\u011feri 130 milyon dolara, 1985\u2019in %150\u2019sine \u00e7\u0131kt\u0131. 1990 y\u0131l\u0131 g\u0131da  maddeleri \u00fcretim hedefleri \u015f\u00f6yleydi: 500 bin ton \u015feker, 37 bin ton \u00e7ay, 60 milyon ton bitkisel ya\u011f, 37 bin ton konserve meyve ve sebze, 40 milyon kutu s\u00fct, 2.7 bin ton baharat, 1 milyar paket sigara, 140 milyon litre bira, 25 milyon litre \u015farap, 35 milyon litre hafif i\u00e7ki, 20 bin ton \u015fekerleme, 20 bin ton dondurulmu\u015f meyve ve sebze.<\/p>\n\n\n\n

– A\u011f\u0131r sanayi <\/strong>de geli\u015ftirilmeye devam etti. 1990 da enerji \u00fcretim kapasitesi 3000 kW\u2019a ula\u015ft\u0131. Elektrik \u00fcretimi, 8 milyar kW\u2019\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131kt\u0131. 1988\u2019den itibaren petrol sanayii, ilk kez petrol \u00fcretimine ba\u015flad\u0131 ve 1988-1990 aras\u0131nda ham petrol \u00fcretimi 4.5 milyon tona \u00e7\u0131kt\u0131. Bunun 2.6 milyon tonu sadece 1990\u2019da \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

–Mekanik ve elektronik sekt\u00f6r<\/strong>, kilit i\u015fletmelerin malzeme gereksinimlerini sa\u011flamaya \u00f6ncelik verecek bi\u00e7imde yeniden \u00f6rg\u00fctlendi. 1990\u2019a kadar bu sekt\u00f6r, 3000 k\u00fc\u00e7\u00fck trakt\u00f6r, 4000 adet tar\u0131msal makine, 30 bin adet elektrik ve dizel motor, 1000 trafo, 4500 sulama pompas\u0131, metal kesme ve i\u015flemede kullan\u0131lan 1500 makina, 1000 bileme makinas\u0131, 3000 ton otomobil par\u00e7as\u0131, 50 bin televizyon ve 150 bin adet radyo \u00fcretti.<\/p>\n\n\n\n

1990\u2019a kadar metal\u00fcrji sanayii, 90 bin ton kaplanm\u0131\u015f \u00e7elik levha ve 600 bin ton kalay k\u00fcl\u00e7esi \u00fcretildi. Kimya sanayii, 600 bin ton fosfat, 20-30 bin ton \u00fcre, 360 bin ton apatit ve 10 bin ton soda \u00fcretti. Kimya sanayi tar\u0131mdaki g\u00fcbre gereksinimlerine cevap vermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

Sanayide b\u00fcy\u00fcme hedeflerinde elde edilen sonu\u00e7lar <\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00dcretimde b\u00fcy\u00fcme<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sanayii, \u00f6zellikle sanayile\u015fmenin ve modernle\u015fmenin geli\u015ftirilmesinin hedeflendi\u011fi bir a\u015famada \u00fclke ekonomisinin geli\u015fme s\u00fcrecinde \u00f6nemli bir rol oynad\u0131. Sanayide istikrarl\u0131 y\u00fcksek b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131, \u00fclkenin ekonomik geli\u015fmesinde ba\u015far\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclmesinde \u00f6nemli bir g\u00f6stergedir. Bu s\u00fcr\u00e7te sanayii a\u015fa\u011f\u0131daki sonu\u00e7lar\u0131 elde etti:<\/p>\n\n\n\n

–  Sanayii \u00fcretim de\u011feri, d\u00fczenli bir bi\u00e7imde y\u00fcksek bir b\u00fcy\u00fcme oran\u0131 sa\u011flad\u0131. Ortalama b\u00fcy\u00fcme oran\u0131 1986-1990 d\u00f6neminde her y\u0131l i\u00e7in %5.5 oldu. Sonraki y\u0131llarda y\u0131ll\u0131k %13 olarak hedeflenen oran\u0131 a\u015farak 1990-1995 d\u00f6neminde y\u0131ll\u0131k %13.7, 1996-2000 d\u00f6neminde y\u0131ll\u0131k %13.9 ve 2001-2005 d\u00f6neminde y\u0131ll\u0131k %16  art\u0131\u015flar ger\u00e7ekle\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n

– Sanayiin  farkl\u0131 sekt\u00f6rleri :<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00dcretim miktar\u0131 ve de\u011ferler genel olarak artt\u0131. Ne var ki, burada baz\u0131 dallar her d\u00f6nemde ayn\u0131 b\u00fcy\u00fcme oran\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiremedi.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rneklerle a\u00e7\u0131klarsam:1986-1990 ve 1991-1995 d\u00f6nemlerinde, maden \u00e7\u0131karma sanayi, en y\u00fcksek b\u00fcy\u00fcme oran\u0131na (%21.4 ve %18.2) sahip oldu. \u0130malat  sanayi (%8.5 ve %14) ile ikinci s\u0131raya yerle\u015fti. Elektrik, gaz ve su \u00fcretimi ve da\u011f\u0131t\u0131m sanayi (%7.9 ve % 12) en altta kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1996-2000 d\u00f6neminde, elektrik gaz ve su \u00fcretimi ile da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 sanayi, en y\u00fcksek b\u00fcy\u00fcme oran\u0131na (%15.8) sahip olurken; onu maden \u00e7\u0131kartma sanayii (%14.5) izliyordu. \u0130malat  sanayi (%13.6) ise \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131raya d\u00fc\u015ft\u00fc. Elektrik \u00fcretim sanayinin en y\u00fcksek b\u00fcy\u00fcme oran\u0131na ula\u015fmas\u0131  ile di\u011fer sanayilerin, \u00f6zellikle de sonraki a\u015famalarda imalat sanayinin h\u0131zl\u0131 geli\u015fmesi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcvence olu\u015fturdu.<\/p>\n\n\n\n

 2001-2005 d\u00f6neminde: \u0130malat  sanayi en y\u00fcksek b\u00fcy\u00fcme oran\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi (%17.5). Onu elektrik, gaz ve su \u00fcretimi ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 sanayi (%14.1) izledi. Maden \u00e7\u0131kartma sanayii (%6.8)  \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131raya d\u00fc\u015ft\u00fc. Bu geli\u015fme imalat sanayiinin yava\u015f yava\u015f ekonominin sanayile\u015fmesi ve modernle\u015fmesi y\u00f6n\u00fcndeki gereksinimlere ayak uydurdu\u011funu g\u00f6steriyordu. Do\u011fal kaynaklar\u0131n \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131\u011f\u0131 madencilik sanayi, \u00fclkenin \u00fcretim kapasitesi geli\u015fti\u011finde imalat sanayiine destek  sa\u011flayaca\u011f\u0131 i\u00e7in ham maden \u00fcr\u00fcnlerinin ihracat\u0131 s\u0131k\u0131 bir kontrol alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Bu noktada  en \u00e7ok petrole \u00f6zen g\u00f6sterildi.<\/p>\n\n\n\n

Ana t\u00fcketim \u00fcr\u00fcnlerinde durum :<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sanayii \u00fcr\u00fcnlerimizin kalitesi baz\u0131 yetersizlikler ta\u015f\u0131yor olsa da bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu bir t\u00fcketici pazar\u0131 buluyordu. Ayr\u0131ca i\u00e7 pazar daha b\u00fcy\u00fck oranlarda d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131k hale getirildi\u011fi i\u00e7in i\u00e7 pazardaki talep de giderek daha fazla kar\u015f\u0131lan\u0131yordu. Daha \u00f6nce talebin d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu ve satman\u0131n zor oldu\u011fu \u00e7imento, in\u015faat demiri, k\u00f6m\u00fcr ve mekanik \u00fcr\u00fcnler gibi baz\u0131 \u00fcr\u00fcnler de daha fazla talep edilmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Mineraller, ham petrol ve k\u00f6m\u00fcr gibi hammaddelerin ihracat\u0131na yetecek kadar bir \u00fcretim seviyesi olu\u015fmu\u015ftu. \u0130malat sanayi \u00fcr\u00fcnleri \u00fcretimi hem i\u00e7 pazardaki hem de yurtd\u0131\u015f\u0131 talepleri kar\u015f\u0131layacak belirli bir d\u00fczeye ula\u015ft\u0131. Giyim e\u015fyalar\u0131, ayakkab\u0131, deri, baz\u0131 mekanik \u00fcr\u00fcnler, elektronik \u00fcr\u00fcnler, elektrikli ev aletleri, zanaat\u00e7\u0131l\u0131k aletleri, evlerde kullan\u0131lan porselenler, a\u011fa\u00e7 \u00fcr\u00fcnleri ve elektrikli vantilat\u00f6rler gibi \u00fcr\u00fcnlerde ihracat  h\u0131zl\u0131 bir bi\u00e7imde geli\u015fme g\u00f6sterdi. Temel gereksinim olan \u00fcr\u00fcnlerde \u00fcretim d\u00fczeyleri, hem \u00fclke i\u00e7i hem de uluslararas\u0131 talebe cevap verecek belirli bir d\u00fczeye ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131 (Bkz. Ek Tablo 3).<\/p>\n\n\n\n

1985 ile k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda 2005 y\u0131l\u0131nda bir\u00e7ok sanayi kaleminde \u00fcretim hacmi birka\u00e7 kat\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131. Bunlar \u015f\u00f6yle s\u0131ralanabilir: elektrik \u00fcretimi (10 kat), temiz k\u00f6m\u00fcr (5.7 kat), \u00e7elik ve \u00e7elik \u00fcr\u00fcnleri (51.9 kat), elektrik motorlar\u0131 (6.9 kat), dizel motorlar (12.5 kat), trafolar (71.4 kat), kimyasal g\u00fcbreler (4.1 kat), temizleyici kimyasallar (9.5 kat), trikotaj (6.7 kat), haz\u0131r giyim (13.9 kat), karton (11.6 kat), sigara (4.12  kat), bira (15.9 kat), \u015fekerli yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f s\u00fct (15.2 kat), bitkisel ya\u011f (44.4 kat), \u00e7imento (18.5 kat). Baz\u0131 yeni \u00fcretilmeye ba\u015flanan \u00fcr\u00fcnler de h\u0131zl\u0131 bir b\u00fcy\u00fcme oran\u0131 elde etti: ham petrol ( 2005\u2019teki ham petrol \u00fcretimi 1990\u2019daki miktar\u0131n 6.9 kat\u0131na e\u015fitti), televizyon (2005\u2019teki \u00fcretilen televizyon say\u0131s\u0131 1990\u2019dakinin 16.7 kat\u0131yd\u0131); otomobil \u00fcretimi (2005\u2019teki miktar 2000 y\u0131l\u0131ndakinin 4.8 kat\u0131yd\u0131).<\/p>\n\n\n\n

\u0130hracatta geli\u015fmeler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Reform s\u00fcrecinde, \u00f6zellikle sanayii \u00fcr\u00fcnlerinde ve genel olarak her t\u00fcr\u00fcnde ihracat i\u00e7in gerekli yasal d\u00fczenlemeler ve uygun ko\u015fullar yarat\u0131ld\u0131. 20 y\u0131ll\u0131k s\u00fcrede ihracat\u0131n ortalama y\u0131ll\u0131k b\u00fcy\u00fcme oran\u0131 %21.1 oldu. 1986\u2019da t\u00fcm \u00fclkenin toplam ihracat hacmi 1 milyar ABD dolar\u0131n\u0131n alt\u0131ndayd\u0131; ne var ki, 20 y\u0131ll\u0131k reform s\u00fcrecinden sonra 46 kat bir art\u0131\u015fla 32 milyar ABD dolar\u0131na ula\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u0130hracat \u00fcr\u00fcnlerinin \u00e7e\u015fitlili\u011fi bak\u0131m\u0131ndan 1985\u2019de 200 milyon ABD dolar\u0131ndan daha fazla ihracat de\u011feri olan yaln\u0131zca iki \u00e7e\u015fit mal s\u00f6z konusuydu; \u015fimdi 200 milyon dolar\u0131n \u00fczerinde ihracat geliri getiren 17 \u00fcr\u00fcn s\u00f6z konusu. Ve bu \u00fcr\u00fcnlerin 7\u2019sinde elde edilen y\u0131ll\u0131k d\u00f6viz tutar\u0131 1 milyar ABD dolar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131km\u0131\u015f durumda… <\/p>\n\n\n\n

\u0130hracatta  sanayi \u00fcr\u00fcnlerinin oran\u0131 h\u0131zl\u0131 bir b\u00fcy\u00fcme g\u00f6stermi\u015fti.1985\u2019de sanayi \u00fcr\u00fcnleri  toplam ihracat hacminin sadece %18.7\u2019sini olu\u015fturuyordu. Oysa 2005\u2019de bu rakam %76\u2019ya  \u00e7\u0131kt\u0131. Toplam ihracatta temel sanayii \u00fcr\u00fcnlerinin oran\u0131 da %65\u2019e ula\u015ft\u0131. Bu rakamlar, sanayinin \u00e7ok h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koyuyor. \u0130hracat\u0131n yap\u0131s\u0131nda ileri bilimsel ve y\u00fcksek teknoloji \u00fcr\u00fcnleri ve y\u00fcksek katma de\u011fer ta\u015f\u0131yan \u00fcr\u00fcnler tedricen artarken, tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnler, orman \u00fcr\u00fcnleri, deniz besinleri, su \u00fcr\u00fcnlerinin hacmi ise tedricen azalma g\u00f6sterdi.1986\u2019da  a\u011f\u0131r sanayii mallar\u0131n\u0131n ve madenlerin ihracatta pay\u0131 %7.7, hafif sanayi \u00fcr\u00fcnlerinin ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli sanayi \u00fcr\u00fcnlerinin oran\u0131 %29.9 iken tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnler, orman \u00fcr\u00fcnleri, su \u00fcr\u00fcnleri ve deniz besinlerinin pay\u0131 % 62.3 idi. Oysa 2005\u2019de ula\u015f\u0131lan ihracat da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131yla %37, %39 ve %24 yap\u0131sal bir de\u011fi\u015fikli\u011fe i\u015faret etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130hracat ve ithalat i\u015flemleri yapan firmalar\u0131n say\u0131s\u0131 da \u00f6nemli oranda artt\u0131. 1985\u2019de devlet kontrol\u00fc alt\u0131nda i\u015f yapan yaln\u0131zca 40 ihracat-ithalat \u015firketi vard\u0131; 1990\u2019da bu say\u0131 270\u2019e y\u00fckseldi; bug\u00fcn ise ihracat-ithalatla u\u011fra\u015fan \u015firket say\u0131s\u0131 35 714\u2019e ula\u015ft\u0131. Bu say\u0131, 1986\u2019daki say\u0131n\u0131n 1000 kat\u0131 kadar.<\/p>\n\n\n\n

\u0130hracat pazarlar\u0131 ekonomik ili\u015fkilerin daha pragmatik bir yakla\u015f\u0131mla \u00e7e\u015fitlendirilmesine yap\u0131lan vurguyla birlikte geni\u015fledi. B\u00fct\u00fcn k\u0131talardaki ve b\u00f6lgelerdeki \u00fclkelerle ticari ili\u015fkiler  kuruldu, daha geni\u015f bir uluslararas\u0131 alana y\u00f6nelindi.1985\u2019de Sovyetler Birli\u011fi ve Do\u011fu Avrupa ihra\u00e7 mallar\u0131n\u0131n %57\u2019sini t\u00fcketiyorlard\u0131; oysa 1991\u2019de bu oran yakla\u015f\u0131k olarak %11.1\u2019e d\u00fc\u015ft\u00fc ve bug\u00fcn bu \u00fclkelerin toplam ihracat hacmi i\u00e7indeki pay\u0131 yaln\u0131zca %2. \u0130statistik verilere g\u00f6re bug\u00fcn Vietnam\u2019da \u00fcretilen \u00fcr\u00fcnler 100\u2019\u00fcn \u00fczerinde \u00fclkeye ihra\u00e7 edilmektedir. Ekonomide d\u0131\u015f d\u00fcnya ile b\u00fct\u00fcnle\u015fme ve a\u00e7\u0131k kap\u0131 modeline ge\u00e7ilmesiyle birlikte ihracat\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ithalat faaliyetleri de artarak \u00fclkenin yat\u0131r\u0131m ve \u00fcretim gereksinimlerine katk\u0131da bulunacak d\u00fczeye ula\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u0130hracattaki h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcme yaln\u0131zca \u00fclkenin d\u00f6viz gereksinimini kar\u015f\u0131lamakla kalmad\u0131 ayn\u0131 zamanda, ithalat\u0131n daima ihracattan \u00e7ok y\u00fcksek oldu\u011fu Vietnam\u2019da d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n  kapat\u0131lmas\u0131na katk\u0131da bulundu. 20 y\u0131ll\u0131k Doimoi sosyalist yenilenme s\u00fcreci sonunda ithalat hacmi 19.8 kat, ihracat hacmi ise 46 kat\u0131 artt\u0131. \u0130thalat\u0131n, ihracata fazlal\u0131k oran\u0131 olduk\u00e7a azald\u0131: rakamlarla 1986\u2019da fazlal\u0131k oran\u0131 %173 idi, oysa 2005\u2019de bu oran yaln\u0131zca %14.4 \u2018e d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Sanayide hedeflenen yap\u0131sal  de\u011fi\u015fikli\u011fin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Genel olarak \u00fclkenin ekonomik yap\u0131s\u0131n\u0131n, \u00f6zel olarak da sanayiin yap\u0131s\u0131n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi  Partinin ve h\u00fck\u00fcmetin stratejik hedeflerinden birisiydi. Bu hedefe ula\u015fmak i\u00e7in harcanan 20 y\u0131ll\u0131k \u00e7abadan sonra a\u015fa\u011f\u0131daki ba\u015far\u0131lar elde edildi:<\/p>\n\n\n\n

– Milli has\u0131lan\u0131n(\u00fcretim)yap\u0131sal \u00f6zelli\u011finde de\u011fi\u015fiklik: Ulusal \u00fcretimde  tar\u0131m, ormanc\u0131l\u0131k ve bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n pay\u0131 1990\u2019de %38.7\u2019den 2000 y\u0131l\u0131nda %24.5\u2019e d\u00fc\u015ft\u00fc. 2005\u2019de ise bu sekt\u00f6r\u00fcn pay\u0131 be\u015f y\u0131ll\u0131k planda hedeflenen orana %20.9\u2019a indi.<\/p>\n\n\n\n

Di\u011fer yandan ulusal \u00fcretimde sanayii ve in\u015faat sekt\u00f6rlerinin pay\u0131 d\u00fczenli bir b\u00fcy\u00fcme g\u00f6stermekteydi: 1990\u2019da bu sekt\u00f6rlerin oran\u0131 %22.6 idi. 2000\u2019de %36.8 ve 2005\u2019de %41.1 (sanayii i\u00e7in rakamlar s\u0131ras\u0131yla %26, %31.4 ve %34.7 olurken in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcnde bu oranlar yine s\u0131ras\u0131yla %2.8, %5.4 ve % 6.4 oldu). Hizmet sekt\u00f6r\u00fcndeki \u00fcretimde, b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131 ini\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 oldu: 1986\u2019da hizmet \u00fcretiminin pay\u0131 %33.1 iken 1995\u2019de bu oran toplam ulusal \u00fcretimin %44.1\u2019a kadar \u00e7\u0131kt\u0131. Ancak daha sonra 2001\u2019de %38.7\u2019ye d\u00fc\u015ft\u00fc ve 2005\u2019de %38.1 oldu. Bu, hizmet sekt\u00f6r\u00fcnde 2005 plan hedeflerinin (%41-42 idi) t\u00fcm\u00fcyle tutturulamad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n\n\n\n

Sanayide devlet i\u015fletmeleri ve di\u011fer sekt\u00f6rlerin paylar\u0131:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ekonomik sekt\u00f6rler i\u00e7inde devlet m\u00fclkiyetindeki i\u015fletmelerinin yaratt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlerin parasal kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 toplamdaki paylar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan 1985\u2019de %56.5\u2019ten 1990\u2019da %54.1\u2019e d\u00fc\u015ft\u00fc. Daha sonra 1995\u2019te %50.4\u2019e ve 2005\u2019de %34.4\u2019e d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/a><\/p>\n\n\n\n

1985\u2019den 1990\u2019a kadar ge\u00e7en d\u00f6nemde b\u00fcy\u00fck a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tar\u0131msal ve do\u011fal maddeleri i\u015fleyen kooperatiflerin olu\u015fturdu\u011fu kamu-d\u0131\u015f\u0131 sekt\u00f6r, g\u00f6rece y\u00fcksek bir oran\u0131 temsil ediyordu (1985\u2019de %43.1 ve 1990\u2019da %41.4).<\/a><\/p>\n\n\n\n

Ancak son y\u0131llarda yeni bir sekt\u00f6r olarak yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131ma dayal\u0131 sekt\u00f6r ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu yeni sekt\u00f6r\u00fcn geli\u015fmesi ve toplamdan belirli bir pay almas\u0131 ve ayn\u0131 y\u0131llarda devlet i\u015fletmelerinin h\u0131zl\u0131 bir \u00fcretim art\u0131\u015f\u0131 sa\u011flamalar\u0131 sonucunda kamu d\u0131\u015f\u0131 sekt\u00f6r\u00fcn toplamdaki pay\u0131 d\u00fc\u015ferek 1990\u2019da %24.6 ve daha sonra 2000\u2019de %22.3\u2019e indi. 2000\u2019den sonra ise yeni Kooperatifler Hukuku ve \u00f6zellikle de yeni geli\u015ftirilen \u015eirketler Hukuku\u2019nun sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 elveri\u015fli ko\u015fullar  sayesinde bu sekt\u00f6r\u00fcn oran\u0131 yava\u015f yava\u015f artarak 2005\u2019de tekrar 28.8\u2019e \u00e7\u0131kt\u0131 ve \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde bu art\u0131\u015f\u0131n devam etmesi beklenmektedir. Kamu d\u0131\u015f\u0131 sekt\u00f6rde kooperatiflerin yan\u0131 s\u0131ra \u00f6zel sekt\u00f6r firmalar\u0131 ve aile-\u015fah\u0131s \u015firketleri \u00f6nemli bir pay almaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mlara dayal\u0131 sekt\u00f6r yeni ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na kar\u015f\u0131n do\u011fal olarak ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u00e7ok y\u00fcksek bir b\u00fcy\u00fcme g\u00f6stermektedir. Sonu\u00e7 olarak yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131ma dayal\u0131 sekt\u00f6r\u00fcn toplam sanayi \u00fcretimi i\u00e7indeki parasal  pay\u0131 1990\u2019da % 4.5 gibi k\u00fc\u00e7\u00fck bir oran iken 1995\u2019de %25.09\u2019a, ard\u0131ndan 2000\u2019de %35.9\u2019a ve 2005\u2019te %37.2\u2019ye y\u00fckselmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yat\u0131r\u0131m projelerinin uygulanmas\u0131nda sorunlar\u0131n ele al\u0131nmas\u0131 <\/strong><\/p>\n\n\n\n

20 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir yat\u0131r\u0131mlar, genel olarak \u00fclke ekonomisinin, \u00f6zel olarak da sanayinin b\u00fcy\u00fcmesinde \u00f6nemli bir rol oynad\u0131. Yat\u0131r\u0131mlar\u0131n etkinli\u011fini \u00f6nleyen sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc y\u00f6n\u00fcnde bir\u00e7ok \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc; bir sonraki a\u015famada b\u00fcy\u00fcmeyi sa\u011flamak i\u00e7in temel olu\u015fturacak bir\u00e7ok \u00f6nemli proje, \u00f6zellikle elektrik, petrol ve a\u011f\u0131r sanayi projeleri, yani ihracat s\u00fcrecine hizmet eden sanayii projeleri, olu\u015fturuldu ve uygulanmaya ba\u015fland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ekonomik yap\u0131da sanayiye ak\u0131t\u0131lan yat\u0131r\u0131m, y\u00fcksek bir oran\u0131 olu\u015fturuyordu. Sanayii yat\u0131r\u0131m\u0131 22 637.3 milyar DONG\u2019a ula\u015farak \u00fclkedeki toplam yat\u0131r\u0131m\u0131n %31\u2019ini olu\u015fturdu. Ancak 2005 y\u0131l\u0131nda 125 716 milyar DONG\u2019a \u00e7\u0131karak toplam sermaye yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n %39\u2019unu olu\u015fturdu. Ayr\u0131ca sanayideki yat\u0131r\u0131m yap\u0131s\u0131 da do\u011fru bir y\u00f6ne sokuldu ve imalat sanayiin oranlar\u0131 ad\u0131m ad\u0131m y\u00fckseltildi. 2005\u2019de imalat sanayine yat\u0131r\u0131m %58.9 \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.  (1995\u2019de bu oran %54   2000\u2019de %52.3 idi).<\/p>\n\n\n\n

\u00c7\u00f6z\u00fclmesi gereken bir sorun da planlarla uyumlu bi\u00e7imde ger\u00e7ekle\u015ftirilemeyen baz\u0131stratejik projelerin bulunmas\u0131yd\u0131. Bu projelerin  sermaye artt\u0131r\u0131m d\u00fczeyleri planda \u00f6nerilen de\u011ferlere y\u00fckseltilemiyordu. Bu nedenle y\u0131ll\u0131k hedefler tutturulamad\u0131. Bunun esas nedeni, yat\u0131r\u0131m s\u00fcrecindeki baz\u0131 mekanizmalar\u0131n yetersiz ve yeterince kapsaml\u0131 olmamas\u0131yd\u0131. Bir\u00e7ok \u015firketin y\u00f6netimi yat\u0131r\u0131mlar\u0131 y\u00f6netecek etkinli\u011fe hen\u00fcz sahip de\u011fildi ve \u00f6zellikle projelerin yat\u0131r\u0131m kaynaklar\u0131, \u00f6zellikle de kredi kaynaklar\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131; bunlara yeterli dan\u0131\u015fmanl\u0131k deste\u011fi verilemiyordu, bu \u015firketlere arazi sa\u011flanmas\u0131 ve altyap\u0131 haz\u0131rlanmas\u0131nda problemler \u00e7\u0131kmaktayd\u0131, arazilerin sahipleri olan kolektiflerin kay\u0131plar\u0131n\u0131 \u00f6nleyecek kaynaklar  bulunam\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

Do\u011frudan d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131mlar<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sanayideki b\u00fct\u00fcn sekt\u00f6rlerin geli\u015fmesine hizmet edecek \u015fekilde ayn\u0131 zamanda, i\u015f\u00e7iler i\u00e7in i\u015f olanaklar\u0131 a\u00e7arak istihdam yaratmak i\u00e7in yabanc\u0131 \u00fclkelerden do\u011frudan yat\u0131r\u0131m \u00e7ekmek g\u00f6revi \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Do\u011frudan d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131m sekt\u00f6r\u00fc, Doimoi sosyalist yenilenme s\u00fcrecine ve ekonomide a\u00e7\u0131k kap\u0131 politikas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde b\u00fcy\u00fcmeye ba\u015flad\u0131.1987\u2019de  h\u00fck\u00fcmet, yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131m \u00e7ekmek i\u00e7in o zamandan beri bir\u00e7ok iyile\u015ftirme ve eklemeden ge\u00e7en Yabanc\u0131 Yat\u0131r\u0131mlar\u0131 Te\u015fvik Yasas\u0131\u2019n\u0131 kabul etmi\u015fti. H\u00fck\u00fcmet ayn\u0131 zamanda, idari i\u015flemleri basitle\u015ftirerek, uygun altyap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ve tercihli ko\u015fullar sa\u011flayarak, bunlara \u00f6zel  sanayii b\u00f6lgeleri sunarak (ihracat geli\u015ftirme b\u00f6lgeleri) yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar i\u00e7in uygun ortam yaratt\u0131. Yat\u0131r\u0131m bi\u00e7imleri ve yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131ma izin verilen alanlar yava\u015f yava\u015f geni\u015fletildi. Yukar\u0131da s\u00f6z\u00fc edilen b\u00fct\u00fcn politikalar ve temel ilkeler, yeni a\u015famada \u00fclke ekonomisinin geli\u015fmesi bak\u0131m\u0131ndan i\u00e7 ve  d\u0131\u015f kaynaklar\u0131n birlikte harekete ge\u00e7irilmesini sa\u011flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1988\u2019den 2005 Ekim\u2019ine kadar ge\u00e7en d\u00f6nemde, kay\u0131tl\u0131 sermaye tutar\u0131 62,83  milyar ABD dolar\u0131 tutar\u0131nda do\u011frudan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131ml\u0131  6823 proje kabul edilmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn d\u0131\u015f-yat\u0131r\u0131mlara dayal\u0131 ekonomi sekt\u00f6r\u00fc, sanayi \u00fcretim de\u011ferinde en y\u00fcksek rakamsal orana ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. (%37.2). Ancak elektrik, k\u00f6m\u00fcr, maden filizi, g\u00fcbre, motor, makina aksam\u0131, demiryolu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k donan\u0131m\u0131 gibi baz\u0131 \u00fcr\u00fcnler d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131m bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ekici olmad\u0131 ya da \u00e7ok az d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131m \u00e7ekebildi. Bu yabanc\u0131 i\u015fletmeler, \u00fcretim hacmi bak\u0131m\u0131ndan en \u00fcst d\u00fczeyde olan, ihracat hacminin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc yan\u0131 s\u0131ra \u00fcr\u00fcn kalitesi de y\u00fcksek olan i\u015fletmelerdir. Petrol \u00e7\u0131karma sanayii, otomobil montaj sanayii, elektronik sanayii, b\u00fcro donan\u0131m\u0131 sanayii ve bilgisayar sanayii gibi y\u00fcksek teknoloji kullanan i\u015fletmelerin \u00e7o\u011fu, d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n sermaye katarak ortak oldu\u011fu i\u015fletmeler halinde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

Sanayi sekt\u00f6rlerinin nitelik, verimlilik ve rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fcn geli\u015ftirilmesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Vietnam sanayisi i\u00e7in \u00f6nerilen en \u00f6nemli fikirler \u015fu noktalarda odaklan\u0131yordu: \u00fcr\u00fcnlerin ve hizmetlerin niteli\u011finin s\u00fcrekli bir bi\u00e7imde geli\u015ftirilmesi, fiyatlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi; rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fcn y\u00fckseltilmesi; Vietnam\u2019\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 avantaj\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi. \u00dcr\u00fcn ve hizmetlerin uluslararas\u0131 d\u00fczeyde oldu\u011fu kadar \u00fclke i\u00e7inde de daha b\u00fcy\u00fck bir pazar pay\u0131 elde edebilmesi i\u00e7in baz\u0131 \u00fcr\u00fcnlere ve sekt\u00f6rlere yo\u011funla\u015f\u0131l\u0131p  bunlarda ba\u015flang\u0131\u00e7 ba\u015far\u0131lar\u0131 elde edilmesi. B\u00fct\u00fcn bu fikirler \u00fclkenin sanayile\u015fmesi ve modernle\u015fme program\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemliydi. Yukar\u0131da s\u00f6z\u00fc edilen fikirlerin yerine getirilmesinde, \u00f6zellikle 9. Parti Kongresi \u00f6nemli bir rol oynad\u0131. Bu kongrede al\u0131nan kararlar\u0131n yerine getirilmesiyle, sanayide aktif olarak a\u015fa\u011f\u0131daki \u00e7\u00f6z\u00fcmler uygulamaya kondu:<\/p>\n\n\n\n

– \u0130\u015fletmeler i\u00e7in yeni i\u015f stratejilerinin geli\u015ftirilmesi ve var olanlar\u0131n g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Avantajl\u0131 ve hali haz\u0131rda pazar bulunabilen, ayr\u0131ca hem \u00fclke i\u00e7inde hem de uluslararas\u0131 pazarlarda rekabet g\u00fcc\u00fc y\u00fcksek \u00fcr\u00fcnlerin se\u00e7ilmesi temelinde bir\u00e7ok i\u015fletme, \u00fcretimlerini ve i\u015f stratejilerini yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irdiler. Ne var ki, bu planlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011fu, k\u0131sa vadeli planlard\u0131. Ancak hen\u00fcz, uzun vadeli ve ger\u00e7ek ya\u015famda uygulanabilir planlar\u0131 tasarlama yetene\u011finde olan \u00e7ok az i\u015fletme vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

– \u00dcretim maliyetlerinin a\u015fa\u011f\u0131ya \u00e7ekilmesi:  <\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fletmelere, planlar\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irerek tasarruf yapmaya, \u00fcretim s\u00fcrecinde enerji ve malzeme maliyetinde d\u00fc\u015f\u00fc\u015f sa\u011flamaya y\u00f6nelik tedbirler almalar\u0131; y\u00fcksek emek verimlili\u011fi ve d\u00fc\u015f\u00fck emek maliyeti sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma normlar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemeleri;  \u00fcretim zincirindeki baz\u0131 halkalarda maliyetleri d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in \u00fcretimi yeniden \u00f6rg\u00fctlemeleri;  \u00f6zellikle verimlilik ve nitelik bak\u0131mlar\u0131ndan y\u00f6netim  tarzlar\u0131nda yenilenmeye gitmeleri tavsiye edildi. \u00dcretim maliyetlerini d\u00fc\u015f\u00fcrmek bak\u0131m\u0131ndan \u00fcretimde ve y\u00f6netimde uluslararas\u0131 standartlar\u0131 (ISO)  uygulamalar\u0131; \u00f6zellikle o g\u00fcne kadar y\u00fcksek d\u00fczeyde korumalardan yararlanan firmalara sanayii \u00fcr\u00fcnlerinin rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fc y\u00fckseltmeleri tavsiye edildi.<\/p>\n\n\n\n

– Teknolojide yenilenme:<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00f6nemli bir stratejik ad\u0131md\u0131. Sanayi Bakanl\u0131\u011f\u0131, 2005 y\u0131l\u0131na kadar \u00e7izilen yol haritas\u0131yla uyumlu olarak yeni teknolojilerin uygulanmas\u0131, teknolojideki yenilenme s\u00fcrecinin geli\u015ftirilmesi ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak 2010 y\u0131l\u0131na kadar bilimsel ve teknolojik stratejinin belirlenmesi i\u00e7in baz\u0131 planlar ve projeler haz\u0131rlad\u0131 bu yakla\u015f\u0131m \u00fclkenin uluslararas\u0131 b\u00fct\u00fcnle\u015fme s\u00fcreciyle yak\u0131ndan ili\u015fkiliydi. Ayr\u0131ca, \u00f6zellikle ihracata y\u00f6nelik sanayii \u00fcr\u00fcnleri ve set\u00f6rlerinde, AFTA program\u0131na g\u00f6re \u00fcretilen \u00fcr\u00fcnlerde y\u00fcksek teknolojilerin uygulanmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi gerekiyordu. Ayn\u0131 zamanda otomasyon teknolojileri ve yeni malzemelerle ilgili teknolojiler bak\u0131m\u0131ndan Sanayi Bakanl\u0131\u011f\u0131 y\u00f6netiminde y\u00fcr\u00fct\u00fclen ikili ekonomik ve teknolojik program\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 geli\u015ftirmek gerekiyordu. Ayr\u0131ca bilimsel ve teknoloji ara\u015ft\u0131rma kurumlar\u0131 ile sanayii \u00fcreticileri aras\u0131ndaki i\u015f birli\u011finin de geli\u015ftirilmesi  \u015fart idi.<\/p>\n\n\n\n

– Devlet i\u015fletmelerinin yeniden \u00f6rg\u00fctlenmesi ve reforma tabi tutulmas\u0131:<\/p>\n\n\n\n

Doimoi sosyalist yenilenme s\u00fcrecinin ba\u015flamas\u0131ndan bu yana b\u00fcy\u00fck bir sorun da ekonominin  y\u00f6netim mekanizmas\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 gereken reformdu. 1987 A\u011fustos\u2019unda 6. Parti Merkez Komitesi\u2019nin 3. Tam Kat\u0131l\u0131ml\u0131 Oturumu, devlet i\u015fletmelerine alanlar\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00f6zerklik tan\u0131yan ve devletin ekonomi idaresinde reform yapan, ekonominin y\u00f6netim mekanizmas\u0131nda  reformlar \u00f6ng\u00f6ren bir karar alm\u0131\u015ft\u0131. Devlet i\u015fletmeleri reformuyla ilgili olarak bir\u00e7ok yeni mekanizmalar ve politikalar geli\u015ftirildi ve uygulamaya konuldu. Bunlar\u0131n sonucunda  i\u015fletmeler \u00fcretimlerini ve finansman sorunlar\u0131n\u0131 geni\u015f bir \u00f6zerklik i\u00e7inde \u00e7\u00f6zebilecek y\u00f6nde geli\u015ftiler. Bir\u00e7ok i\u015fletmenin y\u00f6netim kapasitesi ve etkinli\u011fi geli\u015fti.          <\/p>\n\n\n\n

Doimoi sosyalist yenilenme yenilenme hareketinden \u00f6nce devlet i\u015fletmeleri sanayideki sabit yat\u0131r\u0131m varl\u0131klar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ellerinde tutuyor, d\u00f6ner sermayenin en b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kullan\u0131yor 3 milyon dolay\u0131nda i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131yordu. Ayn\u0131 zamanda devlet i\u015fletmeleri sekt\u00f6r\u00fc Milli Gelirin  %35-40\u2019\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor ve devlet b\u00fct\u00e7esine  %50\u2019den fazla katk\u0131  sa\u011fl\u0131yordu. Bir\u00e7ok sanayi sekt\u00f6r\u00fcnde devlet i\u015fletmeleri, o sekt\u00f6rdeki toplam \u00fcr\u00fcn\u00fcn %70-100\u2019\u00fcn\u00fc \u00fcretiyordu. Ne var ki, bir\u00e7ok devlet i\u015fletmesi zorluklar, zay\u0131fl\u0131klar ve yetersizlikler i\u00e7indeydi ve zarar\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Dolay\u0131s\u0131yla, devlet  i\u015fletmelerinde  reform, uygun y\u00f6ntemlerle yava\u015f yava\u015f g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesi  gereken ekonomik reform s\u00fcrecindeki en \u00f6nemli g\u00f6revlerden birisiydi.1992\u2019den bu yana devlet i\u015fletmelerinin m\u00fclkiyet yap\u0131lar\u0131 de\u011fi\u015ftirilerek ba\u015fka m\u00fclkiyet yap\u0131lar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeleri ve halka a\u00e7\u0131lmalar\u0131 pilot projeler bi\u00e7iminde y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc. Ancak 1996\u2019ya kadar yaln\u0131zca 10 devlet i\u015fletmesi halka a\u00e7\u0131labilmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

1998\u2019daki 44\/CP kararnamesinin yay\u0131nlanmas\u0131ndan itibaren h\u00fck\u00fcmet, devlet i\u015fletmelerinin m\u00fclkiyet yap\u0131lar\u0131n\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye y\u00f6nelik bir\u00e7ok y\u00f6ntem uygulad\u0131. Devretme, satma, s\u00f6zle\u015fmeyle i\u015fletmeye verme, kiralama, par\u00e7alayarak k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletmelere b\u00f6lme ya da di\u011ferleri ile birle\u015ftirme gibi m\u00fclkiyet yap\u0131lar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye ve i\u015f modellerini yenilemeye d\u00f6n\u00fck bir\u00e7ok tedbirler ald\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7te genel olarak (sanayi d\u0131\u015f\u0131 \u015firketler dahil) bir\u00e7ok devlet i\u015fletmesi b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklikler ya\u015fad\u0131.1990 y\u0131l\u0131 itibariyle devlet i\u015fletmesi say\u0131s\u0131 12000 idi. Bu say\u0131 yakla\u015f\u0131k 10 y\u0131l i\u00e7inde 6000\u2019e d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc ve son d\u00f6nemde de 4500-5000\u2019e d\u00fc\u015ft\u00fc. Ne var ki, devlet i\u015fletmesi sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn halka a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve reformu s\u00fcreci, devlet i\u015fletmelerinin sahip olduklar\u0131 toplam sermayeyi yaln\u0131zca %6-8 oran\u0131nda azaltt\u0131 ve bu i\u015fletmelerin karl\u0131l\u0131\u011f\u0131 hala olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Devletin bunlar\u0131 b\u00fct\u00e7eden destekleme sistemi b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ortadan kald\u0131r\u0131lamad\u0131 ancak yeni bi\u00e7imlerde yeniden ortaya \u00e7\u0131kmaya devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bir yandan uluslararas\u0131 b\u00fct\u00fcnle\u015fmeden ve Vietnam ile di\u011fer \u00fclkeler aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fcmesinden kaynaklanan bask\u0131lar s\u00fcrerken \u00f6te yandan da sanayide ve in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcnde yer alan devlet i\u015fletmelerindeki b\u00fcy\u00fck yetersizlikler ve hantall\u0131\u011f\u0131n s\u00fcrmesi, ekonominin b\u00fct\u00fcn\u00fcnde verimlilik ve rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fcn azalmas\u0131 sonucunu vermektedir. Devlet i\u015fletmelerinin d\u00fczenlenmesi ve reformu sorunu hala \u00e7ok \u00f6nemli bir sorun olarak devam etmektedir ve \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131 geli\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Hedef bunlar\u0131n m\u00fclkiyet yap\u0131lar\u0131n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi ve ekonomik kurumla\u015fmalar\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131 ve y\u00f6netim sistemlerinin iyile\u015ftirilmesidir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra bunlar\u0131n pazarda ba\u011f\u0131ms\u0131z bir yasal t\u00fczel  stat\u00fcye sahip olan ekonomik olu\u015fumlar haline gelmeleri, ger\u00e7ek bir \u00f6zerkli\u011fe sahip  olmalar\u0131n\u0131n ko\u015fullar\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek ve verimli k\u0131lmak amac\u0131yla  kay\u0131plar\u0131ndan kendilerinin sorumlu olmalar\u0131 i\u00e7in tedbirler d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmekte ve geli\u015ftirilmektedir.         <\/p>\n\n\n\n

2003-2006 aras\u0131nda h\u00fck\u00fcmet, bir \u00f6rnek yaratmak amac\u0131yla, 90 ve 91 No\u2019lu Genel \u015eirketleri yeniden d\u00fczenledi. 90 ve 91 Numaral\u0131 Genel \u015eirketlere ait olan 345 ba\u011f\u0131ms\u0131z \u015firketten 222\u2019sini halka a\u00e7t\u0131 ve yeniden d\u00fczenledi. D\u00fczenleme sonunda %100\u2019\u00fc devlet sermayeli yaln\u0131zca 123 i\u015fletme  kald\u0131. Bunlar\u0131n 52\u2019si tek \u00fcyeli limited \u015firket bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. 123 devlet \u015firketinin 9\u2019u  26 No\u2019lu Petrol Genel \u015eirketi\u2019ne, 26 \u2018s\u0131 Elektrik Genel \u015eirketi\u2019ne, 22\u2019si  K\u00f6m\u00fcr Genel \u015eirketi\u2019ne, 4\u2019\u00fc \u00c7elik Genel \u015eirketi\u2019ne, 9\u2019u Kimya Genel \u015eirketi\u2019ne, 11\u2019i Tekstil Genel \u015eirketi\u2019ne, 9\u2019u T\u00fct\u00fcn Genel \u015eirketi\u2019ne, 2\u2019si Ka\u011f\u0131t Genel \u015eirketi\u2019ne, 31\u2019i 90 No\u2019lu Genel \u015eirkete ve Sanayi Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na ba\u011fland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ne var ki, 2005 y\u0131l\u0131 plan\u0131nda yeni modelle ilgili olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclen baz\u0131 reformlar\u0131n uygulamas\u0131 gecikmeler g\u00f6stermekteydi. Bunlar\u0131n en \u00f6nemlisi genel \u015firketler olarak and\u0131\u011f\u0131m\u0131z dev \u015firketlerin halka a\u00e7\u0131lmas\u0131 \u00e7ok yava\u015f gidiyordu ve ikincisi de \u015firket y\u00f6netim kurullar\u0131 ile \u015firket genel m\u00fcd\u00fcrleri aras\u0131nda uygulanmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen genel s\u00f6zle\u015fme sistemi yayg\u0131nla\u015fm\u0131yordu.  Sanayi ve Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen bu reformlar son g\u00fcnlerde ba\u015far\u0131l\u0131 sonu\u00e7lar vermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun sonucunda b\u00fct\u00fcn sanayi sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn geli\u015fmesi olumlu etkilenmektedir ve i\u015fletmelerin yurti\u00e7inde ve uluslararas\u0131 alanda ba\u015far\u0131lar\u0131 artmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sanayide \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilerin durumu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130statistiklere g\u00f6re son d\u00f6nemde \u00fclkede t\u00fcm sekt\u00f6rlerde \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilerin toplam say\u0131s\u0131, y\u0131ll\u0131k olarak ortalama 1-1.3 milyon ki\u015fi artmaktad\u0131r. Sanayii sekt\u00f6r\u00fcndeki i\u015f\u00e7ilerin art\u0131\u015f oran\u0131 ise, di\u011fer sekt\u00f6rlerdeki artma oran\u0131ndan daha y\u00fcksekti. \u00d6rne\u011fin, sanayi sekt\u00f6r\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilerin say\u0131s\u0131 2000\u2019de 3.3 milyondu. Bu rakam, \u00fclke \u00e7ap\u0131ndaki toplam emek g\u00fcc\u00fcn\u00fcn %9\u2019uydu; 2005\u2019de bu rakam 3.57 milyona, yani %13.3\u2019e \u00e7\u0131kt\u0131. Son 20 y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemdeki i\u015f\u00e7ilerin say\u0131s\u0131ndaki b\u00fcy\u00fcme oran\u0131, y\u0131ll\u0131k %4 olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Ancak eme\u011fin \u00fcretkenli\u011findeki art\u0131\u015f sorunu h\u00e2l\u00e2 \u00f6nemli bir sorun olmaya devam etmektedir. Sanayideki emek g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00e7o\u011funlu\u011fu mesleki olarak e\u011fitilmemi\u015f, s\u0131n\u0131rl\u0131 yetenekte ve d\u00fc\u015f\u00fck verimliliktedir.<\/p>\n\n\n\n

Sanayideki emek yo\u011funlu\u011funun artmas\u0131, bir bak\u0131ma Vietnam\u2019\u0131n sanayile\u015fti\u011fini ortaya koyuyor. Vietnam\u2019\u0131n emek g\u00fcc\u00fc nicelik olarak artmakla birlikte eme\u011fin niteli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fck kalmaya devam ediyor. \u0130\u015f\u00e7ilerin \u00e7o\u011fu vas\u0131fs\u0131z i\u015f\u00e7i konumunda ve esas olarak tekstil, giyim, deri ayakkab\u0131, in\u015faat i\u015fleri, tar\u0131m, ormanc\u0131l\u0131k ve su \u00fcr\u00fcnlerini i\u015fleme gibi sanayilerde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Sonu\u00e7 olarak, yarat\u0131lan katma de\u011fer y\u00fcksek de\u011fildir. \u00dcniversitelerden ve kolejlerden mezun olan bir\u00e7ok i\u015f\u00e7i uygun i\u015f bulma f\u0131rsatlar\u0131na pek sahip  olam\u0131yor, b\u00f6ylece yeteneklerini ortaya koyam\u0131yor .<\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca mesleki e\u011fitimden \u00fcniversite d\u00fczeyindeki e\u011fitimlere uzanan e\u011fitim programlar\u0131 b\u00fcy\u00fck oranda hala teorik kalmaktad\u0131r, \u201cpratik yapmaktan \u00e7ok \u00f6\u011frenmeye \u201da\u011f\u0131rl\u0131k verilmesi sonucunda mezunlar\u0131n niteli\u011fi hala d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Bu olgu bu soruna daha fazla e\u011filmesi gerekti\u011fini ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bilimsel ve teknoloji alanlar\u0131ndaki faaliyetler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Genelde, sanayideki bilimsel ve teknolojik standart, esas olarak uygulamaya d\u00f6n\u00fck ara\u015ft\u0131rmalar sonucunda y\u00fcksek bir d\u00fczeye ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130malat, m\u00fchendislik teknolojisi, malzeme teknolojisi, otomasyon ve enformasyon teknolojisi alanlar\u0131nda elde edilen ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131, ihra\u00e7 edilen ve i\u00e7 pazarda t\u00fcketilen \u00fcr\u00fcnlerin  nitelik ve \u00e7e\u015fidini y\u00fckseltmeye katk\u0131da bulunacak bi\u00e7imde \u00fcretime uyguland\u0131. Ayr\u0131ca Vietnam son ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile, genetik teknolojide niceliksel dengeleri y\u00f6netme ve kontrol etme, \u00f6l\u00e7me ve denetlemeyle ilgili alanda \u00f6nemli ba\u015far\u0131lar elde etti. Ka\u011f\u0131t, sigara, pamuk ve ya\u011f \u00fcretiminde kullan\u0131lan a\u011fa\u00e7lar\u0131n tohumlar\u0131n\u0131 se\u00e7me konusundaki ara\u015ft\u0131rmalarda da ba\u015far\u0131l\u0131 sonu\u00e7lar al\u0131nd\u0131.  \u0130\u015fletmeler taraf\u0131ndan ve \u00f6zellikle yabanc\u0131 sermayeli \u015firketler \u00fczerinden \u00f6nemli miktarda yabanc\u0131 teknoloji \u00fclkeye kazand\u0131r\u0131ld\u0131. Bu teknoloji al\u0131mlar\u0131 bir\u00e7ok \u00fcr\u00fcn ve hizmetin rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve kalitesini geli\u015ftirmeye katk\u0131da bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Stratejik projelerin planlanmas\u0131 ve g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Doimoi sosyalist yenilenme\u2019nin ilk y\u0131llar\u0131nda planlama ve stratejilerin belirlenmesi i\u015fleri , di\u011fer kurumlar gibi devlet taraf\u0131ndan da pek yeterli bir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fclememi\u015fti. Ne var ki, ekonominin geli\u015fmesi ve d\u00fcnya ekonomisi ile Vietnam ekonomisinin b\u00fct\u00fcnle\u015fmesiyle birlikte bu i\u015flerin yerine getirilmesi, ad\u0131m ad\u0131m geli\u015fti ve \u00fclke ekonomisin geli\u015fmesiyle uyumlu olarak ayarlanarak daha iyi yap\u0131l\u0131r oldu. Bug\u00fcnlerde h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan onaylanan b\u00fct\u00fcn projeler ve planlar, idari yetkililer taraf\u0131ndan uygulamaya konulup ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir.     <\/p>\n\n\n\n

Ge\u00e7mi\u015fte, sanayi sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn planlamas\u0131n\u0131n y\u00f6netiminde ve uygulanmas\u0131nda baz\u0131 zay\u0131fl\u0131klar ve s\u0131n\u0131rlamalar g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. \u00d6rne\u011fin, de\u011ferlendirmelerde, planlar\u0131n ve stratejilerin onaylanmas\u0131nda gecikmeler oluyordu; baz\u0131 stratejilerin ve planlar\u0131n niteli\u011fi s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131; \u00f6ng\u00f6r\u00fclen veriler kesinlikten yoksundu, baz\u0131 y\u00f6nlendirmeler iradecilikle karakterize edilebiliyordu; baz\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00e7ok genel kal\u0131yordu. Onaylanan stratejilerin ve planlar\u0131n hayata ge\u00e7irilmesinin  y\u00f6netimi ve \u00f6rg\u00fctlenmesi g\u00f6revi, iyi yerine getirilmiyordu, \u00f6zellikle baz\u0131 devlet idari kurumlar\u0131 aras\u0131ndaki i\u015f birli\u011finin gev\u015fek olmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden belirlenen g\u00f6revler ve i\u015flevler birbiriyle \u00e7ak\u0131\u015f\u0131yordu. Planlama g\u00f6reviyle ilgili ayr\u0131lan devlet b\u00fct\u00e7esi harcamas\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131; baz\u0131 eyaletlerde ve \u015fehirlerdeki b\u00f6lgesel planl\u0131 geli\u015fme, par\u00e7adan bakan ve \u00f6znelci  nitelikteydi. Baz\u0131 projeler tasarlanm\u0131\u015f ve yerel yetkililer taraf\u0131ndan onaylanm\u0131\u015ft\u0131 ama b\u00f6lgeler aras\u0131 koordinasyon yetersiz kal\u0131yordu. E\u015fzamanl\u0131 ve e\u015fg\u00fcd\u00fcml\u00fc master planlar\u0131n devreye sokulmas\u0131 ile bu yetersizlikler k\u0131smen a\u015f\u0131l\u0131yordu ancak genel yetersizlikler h\u00e2l\u00e2 s\u00fcr\u00fcyordu.<\/p>\n\n\n\n

S\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar  ve yetersizlikler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ge\u00e7mi\u015f 20 y\u0131l boyunca sanayile\u015fme bir\u00e7ok tarihsel ba\u015far\u0131 elde etti. Ne var ki bu geli\u015fme, 2020 y\u0131l\u0131na kadar Vietnam\u2019\u0131n bir sanayi \u00fclkesi olmas\u0131 temel hedefinin hala gerisinde kalmaktad\u0131r. G\u00f6rebildi\u011fimiz baz\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rmalar ve yetersizlikler \u015funlard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

– Vietnam sanayisi y\u00fcksek bir b\u00fcy\u00fcme oran\u0131 yakalam\u0131\u015f olsa da, bu, istikrarl\u0131 de\u011fildir. Bu durum, sanayi katma de\u011ferindeki ortalama b\u00fcy\u00fcmenin 1986-2005 d\u00f6neminde y\u0131ll\u0131k olarak yaln\u0131zca %9.3 artmas\u0131ndan  g\u00f6r\u00fclebilir. \u00d6zellikle, giyim, deri ayakkab\u0131, elektronik \u00fcr\u00fcnler ve aletler gibi baz\u0131 sanayi \u00fcr\u00fcnlerinin ihracat hacmi y\u00fcksek olsa da \u00fcretimde kullan\u0131lan hammaddelerin \u00e7o\u011funlu\u011fu, yabanc\u0131 \u00fclkelerden ithal ediliyor. Bug\u00fcne kadar ula\u015falan ihracat katma de\u011feri, giyim ve tekstil sanayilerinde %30, deri ayakkab\u0131da %20\u2019nin \u00fczerinde oldu. Yan sanayii yava\u015f geli\u015fmeden zarar g\u00f6r\u00fcyor ve bu sanayiyi geli\u015ftirmek i\u00e7in kapsaml\u0131 bir strateji hen\u00fcz ortada yok. Sonu\u00e7 olarak, baz\u0131 sanayilerin \u00fcretim s\u00fcreci, h\u00e2l\u00e2 b\u00fcy\u00fck oranda ithalata ba\u011fl\u0131; bu sanayilerin \u00fcr\u00fcnlerinin katma de\u011feri art\u0131yor ancak yava\u015f bir oranda art\u0131yor.  Maden \u00e7\u0131karma sanayisinin b\u00fct\u00fcn sanayi i\u00e7indeki pay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcyor ancak d\u00fczeyi h\u00e2l\u00e2 y\u00fcksek. \u0130hra\u00e7 edilen madenler esas olarak fazla bir i\u015flemden ge\u00e7memi\u015f oldu\u011fundan s\u0131n\u0131rl\u0131 bir katma de\u011fer yarat\u0131yor. Maden \u00e7\u0131kartma sanayisinde \u00e7evre kirlili\u011fini ciddi bir sorun oldu\u011fu kan\u0131tlanm\u0131\u015f durumda ve \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

– \u00dcretim maliyetleri d\u00fc\u015f\u00fc\u015f e\u011filiminde olsa da olmas\u0131 gerekene k\u0131yasla h\u00e2l\u00e2 olduk\u00e7a y\u00fcksek \u00f6zellikle b\u00f6lgemizde ve t\u00fcm d\u00fcnyada imal edilen \u00fcr\u00fcnlerle k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda. Bu, d\u0131\u015f d\u00fcnya ile b\u00fct\u00fcnle\u015fme s\u00fcrecinde uluslararas\u0131 pazarlarda Vietnam\u2019\u0131n sanayi \u00fcr\u00fcnlerinin rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyor. Bu durum, \u00f6zellikle girdileri  bak\u0131m\u0131ndan ithalata ba\u011fl\u0131 olan \u00fcr\u00fcnler i\u00e7in b\u00fcy\u00fck oranda ge\u00e7erli. Bu  \u00fcr\u00fcnler aras\u0131nda \u015funlar say\u0131labilir: giyim ve tekstil, ayakkab\u0131 ve deri, \u00e7elik ve demir d\u0131\u015f\u0131  metaller, m\u00fchendislik makinalar\u0131 ve aletleri, elektrik ayg\u0131tlar\u0131, birincil kimyasal  maddeler, g\u00fcbre, lastik, otomobil, motosiklet, ka\u011f\u0131t, elektronik mallar, plastik \u00fcr\u00fcnler, i\u015flenmi\u015f s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri, bitkisel ya\u011f ve i\u00e7ecek \u00fcr\u00fcnleri. Sanayi Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan 2003-2004 d\u00f6nemiyle ilgili olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re bir\u00e7ok sanayideki \u00fcr\u00fcnlerin niteli\u011fi, rekabet g\u00fcc\u00fc zay\u0131f \u00fcr\u00fcnler olarak de\u011ferlendirilmektedir. \u00d6rne\u011fin, bira-\u015farap i\u00e7ecek \u00fcretimindeki 22 \u00fcr\u00fcn\u00fcn yaln\u0131zca 6\u2019s\u0131 potansiyel olarak rekabet g\u00fcc\u00fcne sahip; kimya ve g\u00fcbre sanayisinde 10 \u00fcr\u00fcn aras\u0131nda yaln\u0131zca 5\u2019i bu durumda; \u00e7elik sanayiinde14 \u00fcr\u00fcn\u00fcn 6\u2019s\u0131; maden \u00e7\u0131kartma sanayisinde13 \u00fcr\u00fcn\u00fcn 3\u2019\u00fc; elektronik sanayisi, porselen sanayisi, cam sanayisi, \u015fekerleme sanayisi ve bitkisel ya\u011f sanayisinde rakamlar s\u0131ras\u0131yla 14 \u00fcr\u00fcnde 6,3 \u00fcr\u00fcnde 2,4 \u00fcr\u00fcnde 1,8 \u00fcr\u00fcnde 4 ve 5 \u00fcr\u00fcnde 1. ka\u011f\u0131t sanayisinde yaln\u0131zca bir \u00fcr\u00fcn var ve o da ancak belli ko\u015fullarda rekabet g\u00fcc\u00fcne sahip olabilir. Son zamanlarda bu \u00fcr\u00fcnlerde rekabet g\u00fcc\u00fc, ad\u0131m ad\u0131m geli\u015fiyor ancak bu, b\u00f6lgedeki geli\u015fmeyle ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n

– \u0130hracat, esas olarak co\u011frafi uzakl\u0131ktan kaynaklanan s\u0131n\u0131rland\u0131rmalar ve zorluklar nedeniyle hen\u00fcz Afrika, Ortado\u011fu, Latin Amerika gibi b\u00fcy\u00fck potansiyelleri olan pazarlara ula\u015famad\u0131; aktif tan\u0131t\u0131m i\u015finde eksiklik var; pazarlar konusunda enformasyon ve bilgi yetersiz; \u00f6deme i\u015flemlerini destekleyen mekanizmalar yetersiz.<\/p>\n\n\n\n

– Sanayi i\u015fletmelerinin yeni ve geni\u015fleme yat\u0131r\u0131mlar\u0131na ay\u0131rd\u0131klar\u0131 sermayeler her y\u0131l bir miktar art\u0131yor ancak olmas\u0131 gerekene k\u0131yasla h\u00e2l\u00e2 d\u00fc\u015f\u00fck. Yat\u0131r\u0131m onaylama i\u015flemleri reformdan ge\u00e7irildi ancak h\u00e2l\u00e2 \u00e7ok karma\u015f\u0131k ve zaman al\u0131yor. Yat\u0131r\u0131m \u00f6demeleri ve harcamalar\u0131 zaman\u0131nda devreye sokulam\u0131yor. \u00d6zellikle tasar\u0131m alan\u0131nda dan\u0131\u015fmanl\u0131k veren uzmanlar\u0131n kapasiteleri yetersiz, gereken hizmetleri sa\u011flamakta ba\u015far\u0131s\u0131z kal\u0131yorlar. Sonu\u00e7 olarak, projenin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi s\u0131ras\u0131nda yat\u0131r\u0131mc\u0131 taraf\u0131ndan zaman\u0131nda tamamlanamayan i\u015flerin \u00e7ok olmas\u0131, \u00f6demeyi yapacak kurumun a\u011f\u0131r davranmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. Ayr\u0131ca yat\u0131r\u0131mda uygulamaya ge\u00e7ildi\u011finde planda \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131l\u0131yor ve bu kredi veren kurulu\u015fu zor duruma d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyor. Ayn\u0131 zamanda, evrensel  ICOR katsay\u0131s\u0131n\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi gibi sanayide yat\u0131r\u0131mlar\u0131n etkinli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fck (2000\u2019de ICOR g\u00f6stergesi 2.5; 2003\u2019de 3.7 ve 2005\u2019de 2.6 idi). Girdi mallar \u00fcretim sekt\u00f6rlerindeki y\u00fcksek yat\u0131r\u0131ml\u0131 \u00f6nemi baz\u0131 projeler, planlanan geli\u015fme h\u0131z\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilemedi ve bu gelecek d\u00f6nemdeki \u00fcretim kapasitesindeki art\u0131\u015f \u00fczerine olumsuz bir etkide bulunacakt\u0131r. Teknoloji ve donan\u0131m\u0131n yenilenmesinde geli\u015fmeler var ancak ortaya konulan hedeflerin olduk\u00e7a gerisinde.  <\/p>\n\n\n\n

– D\u0131\u015f yat\u0131r\u0131mlar\u0131 \u00e7ekme kapasitesi istikrars\u0131z ve b\u00fct\u00fcn potansiyel harekete ge\u00e7irilebilmi\u015f  durumda de\u011fil. Projelerin say\u0131s\u0131, y\u0131ll\u0131k olarak art\u0131\u015f g\u00f6sterse de bunlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu k\u00fc\u00e7\u00fck sermayeli projeler. Bunlar k\u0131sa bir s\u00fcrede ba\u015flang\u0131\u00e7ta yat\u0131r\u0131lan sermayeyi geri kazanan  t\u00fcketim mallar\u0131 ve yiyecek i\u015fleme sanayileri gibi sanayilerde yo\u011funla\u015f\u0131yor. Yine de \u201cat\u0131l\u0131m\u201d say\u0131labilecek birka\u00e7 proje devreye sokulabildi. Devlet, D\u0131\u015f Yat\u0131r\u0131mlar\u0131 Te\u015fvik  Yasas\u0131\u2019n\u0131 iyile\u015ftirdi ve baz\u0131 eklemeler yaparak idari reform \u00fczerinde yo\u011funla\u015ft\u0131. G\u00fcvenlik ve politik alanda istikrarl\u0131 bir \u00fclke olu\u015fumuzun yan\u0131 s\u0131ra Malezya ve Tayland gibi di\u011fer ASEAN \u00fclkelerine k\u0131yasla daha y\u00fcksek ekonomik b\u00fcy\u00fcme oran\u0131m\u0131z\u0131n olmas\u0131 bir avantaj olu\u015fturuyor, ancak Vietnam\u2019\u0131n d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131mc\u0131lar i\u00e7in cazip bir \u00fclke olarak g\u00f6r\u00fclebilmesini engelleyen  baz\u0131 fakt\u00f6rler tamamen a\u015f\u0131lm\u0131\u015f de\u011fil .  <\/p>\n\n\n\n

Vietnam\u2019a do\u011frudan yabanc\u0131 d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131m\u0131 \u00e7ekmeyi s\u0131n\u0131rland\u0131ran ana nedenlerden birisi, d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131m \u00e7ekmede rekabetin giderek daha da k\u0131z\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Vietnam, \u00f6zellikle \u00c7in ve di\u011fer baz\u0131 b\u00f6lge \u00fclkeleriyle bu konuda yar\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bu arada baz\u0131 basit te\u015fvik y\u00f6ntemlerinin yenilenmesi  gecikti\u011fi i\u00e7in , d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131mc\u0131lara bilgi  sa\u011flama g\u00f6revi, yani yat\u0131r\u0131mlar\u0131 \u00e7ekmek i\u00e7in reklam yap\u0131lmas\u0131 konusuna gerekli \u00f6zen g\u00f6sterilmedi\u011fi i\u00e7in sorunlar \u00e7\u0131k\u0131yor. Yabanc\u0131 \u00fclkelerden yat\u0131r\u0131m \u00e7ekmek i\u00e7in Vietnam\u2019\u0131n s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc faaliyetler, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck paralar ve d\u00fc\u015f\u00fck verimde y\u00fcr\u00fct\u00fclen profesyonel olmayan faaliyetler olarak nitelendirilebilir. Bunun sonucunda baz\u0131 \u00fclke i\u00e7inde de baz\u0131 b\u00f6lgeler kendi b\u00f6lgelerine yat\u0131r\u0131m \u00e7ekmek i\u00e7in hileli yollara sapmaktad\u0131r. Daha fazla te\u015fvik koparmak i\u00e7in veya daha az y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck \u00fcstlenmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli yollar denemektedirler. Bir\u00e7o\u011fu d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131m \u00e7ekme konusunda  profosyonel  bilgi ve deneyimden yoksundur. \u00d6te yandan, kendi b\u00f6lgelerindeki ekonomik yap\u0131y\u0131 h\u0131zl\u0131 bir bi\u00e7imde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in sanayiyi geli\u015ftirmek isteyen baz\u0131 yerel y\u00f6neticiler ve yerel sorumlular\u0131n aceleci tav\u0131rlar\u0131n\u0131n da bu etik d\u0131\u015f\u0131 olaylarda etkisi var. Dolay\u0131s\u0131yla bu ki\u015filer, devlet taraf\u0131ndan onaylanan ve ilan edilen genel politikalara uygun davranmam\u0131\u015f olmakta…<\/p>\n\n\n\n

– M\u00fchendislik sanayii  s\u00fcrekli bir durgunluk i\u00e7indeydi, daha sonra zorluklar bir \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u015f\u0131ld\u0131 ve gemi yap\u0131m\u0131, otomobil \u00fcretimi, elektrikli cihazlar ve makinalar konusunda baz\u0131 ba\u015far\u0131lar elde edildi. Ancak di\u011fer sanayilerde geli\u015fme hen\u00fcz olduk\u00e7a zay\u0131f. \u00d6zellikle senkronizasyon cihazlar\u0131 \u00fcreten sekt\u00f6r ve yedek par\u00e7a \u00fcreten sekt\u00f6r zay\u0131f. Bu yat\u0131r\u0131mlar\u0131 olumsuz etkiliyor ve  \u00fclkenin d\u00f6viz tasarrufu hedefini de zay\u0131flat\u0131yor. Gereksinim ithalatla kar\u015f\u0131lanmak zorunda kal\u0131yor .            <\/p>\n\n\n\n

– Geni\u015fleme yat\u0131r\u0131m\u0131 projeleri haz\u0131rlanmas\u0131na ve bunlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu H\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan onaylanmas\u0131na ra\u011fmen yat\u0131r\u0131m sermayesi haz\u0131rlanan planlara uyumlu olarak haz\u0131r de\u011fil .Yat\u0131r\u0131m izinlerini vermekle y\u00fck\u00fcml\u00fc yasal yetkilileri hem de yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 zorlayacak s\u0131k\u0131 ve e\u015fzamanl\u0131  i\u015fleyen idari kontrol mekanizmalar\u0131 yok.<\/p>\n\n\n\n

– Geli\u015fmi\u015f olan Delta b\u00f6lgesi ile da\u011fl\u0131k b\u00f6lgeler aras\u0131nda sanayideki geli\u015fme d\u00fczeyi a\u00e7\u0131s\u0131ndan    a\u00e7\u0131k fark olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck. K\u0131rsal alanda ve \u00fclkenin uzak b\u00f6lgelerinde, end\u00fcstrile\u015fmeye gereken \u00f6nem verilmiyor ve bunun sonucunda zengin ile yoksul, k\u0131rsal b\u00f6lgeler ile \u015fehir b\u00f6lgeleri aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131\u011f\u0131 azaltma \u00e7abalar\u0131 aks\u0131yor ve yoksul konumda ya\u015fayanlar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131  \u00e7abalar\u0131 \u00e7ok yetersiz kalmakta<\/p>\n\n\n\n

– Ayn\u0131 sanayideki i\u015fletmeler aras\u0131nda ve farkl\u0131 sanayilerdeki i\u015fletmeler aras\u0131ndaki i\u015fbirli\u011fi d\u00fczeyi son derece d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeylerde ger\u00e7ekle\u015fiyor. Bu pazar mekanizmas\u0131 ko\u015fullar\u0131nda gerekli olan i\u015f birli\u011fi d\u00fczeyinin olduk\u00e7a alt\u0131nda ve ayn\u0131 zamanda  uzmanla\u015fmay\u0131 engelliyor. Bir\u00e7ok i\u015fletme, kendi i\u00e7ine kapal\u0131 bir bi\u00e7imde di\u011fer i\u015fletmelerden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak yat\u0131r\u0131m planlar\u0131 yap\u0131yor di\u011fer i\u015fletmelerin sahip oldu\u011fu kapasiteleri dikkate alm\u0131yor. Bu t\u00fcr durumlar  ayn\u0131 ana grup  \u015firkete ba\u011fl\u0131 yan \u015firketler aras\u0131nda dahi ya\u015fanmakta. \u00d6te yandan bu zaaf   yat\u0131r\u0131m maliyetlerini art\u0131r\u0131yor; b\u00fct\u00fcn sanayinin genel kapasitesinde israfa neden oluyor. Ayn\u0131 sekt\u00f6r i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fan i\u015fletmeler aras\u0131nda istenmeyen olumsuz bir rekabetin olu\u015fmas\u0131na neden oluyor.<\/p>\n\n\n\n

–  Devlet i\u015fletmelerinin y\u00f6netim ayg\u0131t\u0131 hantal ve etkisiz ve idari kadrolarda \u00e7al\u0131\u015fan insan say\u0131s\u0131 y\u00fcksek – toplam emek g\u00fcc\u00fcn\u00fcn %6 ile %10\u2019u idari kadroda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor  -. Ayr\u0131ca bu idari personel modern i\u015f y\u00f6netim yetenekleri bak\u0131m\u0131ndan son derece vas\u0131fs\u0131z ve d\u0131\u015f d\u00fcnya ile b\u00fct\u00fcnle\u015fme s\u00fcrecinin ortaya koydu\u011fu sorunlarla ba\u015f etmek konusunda yetersiz. Devlet i\u015fletmelerinin yeniden \u00f6rg\u00fctlenmesi ve reformu, bir \u00f6l\u00e7\u00fcde bu durumu iyile\u015ftirdi. Ancak daha iyi bir sonu\u00e7 almak i\u00e7in reformlar\u0131n s\u00fcrekli bir bi\u00e7imde devam ettirilmesi gerekiyor . Sanayideki bir\u00e7ok i\u015fletme, bocal\u0131yor, devlet korumas\u0131n\u0131 bekliyor, bunlar\u0131n uluslararas\u0131  b\u00fct\u00fcnle\u015fme s\u00fcrecine hen\u00fcz yeterince haz\u0131r olmad\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclebiliyor. <\/p>\n\n\n\n

20 y\u0131ll\u0131k Doimoi sosyalist yenilenme\u2019den sonra \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131z dersler ve  zay\u0131fl\u0131klar\u0131m\u0131z<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Var olan zay\u0131fl\u0131klar\u0131n nedeni<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Var olan zay\u0131fl\u0131klar\u0131n hem \u00f6znel hem de nesnel bir\u00e7ok nedeni var; ancak \u00f6znel nedenler temel neden g\u00f6r\u00fclebilir:<\/p>\n\n\n\n

– \u00c7a\u011f\u0131n yeni geli\u015fme e\u011filimine ve \u00fclkenin mevcut durumuna uygun bir sanayii geli\u015fme modeli ve uygun stratejinin belirlenmesinde ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k. Bu sorunlar\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesinde ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k; hala \u201ca\u011f\u0131r sanayinin geli\u015fmesine \u00f6ncelik verme\u201d ilkesini mekanik olarak izlemek.<\/p>\n\n\n\n

–  Eski var olan maddi ve teknik varl\u0131klar ve tesislerin geli\u015ftirilmesinden \u00e7ok hemen yenilerinin kurulmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor, eskileri nas\u0131l daha verimli hale getiririm aray\u0131\u015f\u0131 yok. B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli projelere k\u00fc\u00e7\u00fcklere nazaran \u00f6ncelik verilmekte. Yeni tesisler ve yat\u0131r\u0131mlar\u0131n planlanmas\u0131nda devletin, modern teknolojiler ve tekniklerin avantajlar\u0131ndan yararlanma konusunda ve her y\u00f6nden dengeyi hesaplayan bir \u00f6zen g\u00f6stermemesi olgusu s\u00f6z konusu. Yat\u0131r\u0131mlar\u0131 y\u00f6netme mekanizmas\u0131 ve ihale mekanizmas\u0131n\u0131n yenilenmesindeki gecikmeler nedeniyle planlardaki baz\u0131 stratejik projeler plana uygun olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclemiyor. Ayr\u0131ca yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n y\u00f6netim becerileri yetersiz, yat\u0131r\u0131m dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kalitesi d\u00fc\u015f\u00fck. Yat\u0131r\u0131m arazilerinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve arazi tazminat i\u015flerinin halledilmesini h\u0131zland\u0131racak etkili y\u00f6ntemler geli\u015ftirilemiyor. Projelerle ilgili yat\u0131r\u0131m kaynaklar\u0131, \u00f6zellikle kredi kaynaklar\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fundan b\u00fcy\u00fck projeler i\u00e7in sermayenin bir araya getirilmesinde zorluklarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

–  Kamu d\u0131\u015f\u0131 sekt\u00f6rlere olumsuz yakla\u015fan devlet m\u00fclkiyetindeki sekt\u00f6r ile kolektif m\u00fclkiyet alt\u0131ndaki sekt\u00f6rlere daha fazla \u00f6nem veren ve \u00e7ok sekt\u00f6rl\u00fc, farkl\u0131 m\u00fclkiyet yap\u0131lar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu bir ekonomik sistemin do\u011furaca\u011f\u0131 avantajlar\u0131ndan yararlanma bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 hala zay\u0131f. Reform, i\u015fletmeleri m\u00fclkiyet yap\u0131lar\u0131nda bir de\u011fi\u015fikli\u011fe vurgu yap\u0131yor ancak buna  uygun olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken, b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm mekanizmalar\u0131na yeterli dikkati g\u00f6stermiyor . Ayn\u0131 \u015fekilde i\u015fletme y\u00f6netimlerinin \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131s\u0131 ile \u00fcretim \u00f6rg\u00fctlenmesi yap\u0131s\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin reforma tabi tutulmas\u0131 g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131l\u0131yor. Genellikle, uygulamada, nitelik g\u00f6z ard\u0131 edilerek nicelik b\u00fcy\u00fcmesi \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor ve b\u00f6ylece reform ve iyile\u015ftirmenin ana hedefi  kavranmam\u0131\u015f oluyor.<\/p>\n\n\n\n

– Ekonominin y\u00f6nlendirilmesinde, i\u015fletmeleri destekleme mekanizmalar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131  bunlar\u0131n yerine ticari kurallar\u0131n ge\u00e7mesi s\u00fcrecinde gecikme ya\u015fan\u0131yor. Devlet, ekonominin y\u00f6netiminde yetersiz kal\u0131yor. Bir\u00e7ok eskimi\u015f politika ve kurumlar, ancak \u00e7ok a\u011f\u0131r i\u015fleyen bir s\u00fcre\u00e7le de\u011fi\u015ftirilebildi. Ekonomideki baz\u0131 y\u00f6netim mekanizmalar\u0131, sistematik de\u011fil, derme \u00e7atma ve ekonomiyle ilgili yasal \u00e7er\u00e7evenin olu\u015fturulmas\u0131 \u00e7ok a\u011f\u0131r ilerliyor. \u0130dari sistem, \u00f6zellikle tabandaki halka en yak\u0131n d\u00fczeyde, b\u00f6lgeler d\u00fczeyinde ve eyaletler d\u00fczeyinde son derece yetersiz. D\u0131\u015f d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131lmada a\u00e7\u0131k kap\u0131 politikas\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131, fazla sak\u0131ngan bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc. K\u00e2rl\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck devlet i\u015fletmelerinin ve rekabet\u00e7i yan\u0131 olmayan yerli  mallar\u0131n korunmas\u0131 gereksiz yere s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmeye devam edildi. Sonu\u00e7 olarak, Vietnam sanayisinin d\u00fcnya sanayisiyle, \u00f6zellikle de b\u00f6lgemizdeki di\u011fer \u00fclkelerle b\u00fct\u00fcnle\u015fme s\u00fcreci yava\u015f y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

– Stratejilerin ve planlanan projelerin kalitesi y\u00fcksek de\u011fil. Ayr\u0131ca uygulama s\u00fcreci ve projelerin onaylanmas\u0131 \u00e7ok yava\u015f ilerliyor. \u015eimdiye kadar baz\u0131 \u00f6nemli sanayilerin geli\u015fme planlar\u0131 onaylanmad\u0131 (\u00f6rne\u011fin, petrol sanayii, elektronik-enformasyon teknolojisi  sanayii, vb…). Baz\u0131 planlar ve stratejiler onayland\u0131 ancak (hem \u00fclkedeki hem de d\u00fcnyadaki) ekonomide h\u0131zl\u0131 geli\u015fmeler nedeniyle yeniden ayarlanmak zorunda kal\u0131nd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

– \u00dclkenin i\u00e7 g\u00fc\u00e7lerin harekete ge\u00e7irilmesi politikas\u0131n\u0131n do\u011fru oldu\u011fu kan\u0131tland\u0131 ancak \u00fclkenin kaynaklar\u0131ndan, \u00f6zellikle halk\u0131n elindeki i\u00e7 sermayeden yararlan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00f6zg\u00fcl ve uygun y\u00f6nlendirici ilkeler h\u00e2l\u00e2 eksik. \u00d6zel bir istatistiki  rakam ortada olmamas\u0131na ra\u011fmen halk\u0131n elinde at\u0131l bekleyen b\u00fcy\u00fck oranda sermaye oldu\u011fu tahmin ediliyor. Bu kayna\u011f\u0131n kullan\u0131lmay\u0131\u015f\u0131n\u0131n esas nedeninin sermaye pazar\u0131n\u0131n yetersiz oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Tahminlere g\u00f6re \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn  yat\u0131r\u0131m sermayesi, h\u0131zl\u0131 art\u0131\u015flar elde etmi\u015f bulunuyor. \u00d6zel sekt\u00f6r\u00fcn yat\u0131r\u0131m sermayesi, 2001\u2019de 2.68 milyar ABD dolar\u0131yd\u0131 ki bu miktar, tahminen 2004\u2019te 4 milyar ABD dolar\u0131na, sonra da 2005\u2019de 4.5 milyar ABD dolar d\u00fczeyine ula\u015ft\u0131. Ne var ki tahminlere g\u00f6re, \u00fcretime y\u00f6nelen sermaye miktar\u0131 \u00e7ok az bir d\u00fczeyde kal\u0131rken b\u00fcy\u00fck bir miktar sermaye, arazi ve gayr\u0131 menkule yat\u0131r\u0131ld\u0131. Bu da halk\u0131n sermayesinin i\u015fletilmesinde bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa i\u015faret etmektedir .<\/p>\n\n\n\n

– Yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131n \u00e7ekilmesinde belirlenen hedefe ula\u015f\u0131lamad\u0131. D\u0131\u015f yat\u0131r\u0131mc\u0131lar i\u00e7in  ko\u015fullar iyile\u015ftirilmi\u015f olsa da geli\u015fme h\u00e2l\u00e2 bu konudaki iyile\u015ftirmeler b\u00f6lgedeki di\u011fer \u00fclkelere g\u00f6re olduk\u00e7a yava\u015f kalmakta. D\u0131\u015f yat\u0131r\u0131mlar\u0131n \u00fclke i\u00e7inde b\u00f6lgeler aras\u0131 da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ve sekt\u00f6rler aras\u0131 da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 olduk\u00e7a dengesiz bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm vermekte. Yabanc\u0131 sermaye esas olarak t\u00fcketim mallar\u0131 \u00fcreten sanayii ve g\u0131da  i\u015fleme sanayii t\u00fcr\u00fcnden k\u0131sa vadede yat\u0131r\u0131lan sermayeyi geri kazanan sanayiler \u00fczerine odaklanmakta. \u00c7ok uluslu \u015firketler taraf\u0131ndan yat\u0131r\u0131m yap\u0131lan y\u00fcksek teknolojili projelerinin say\u0131s\u0131 hala fazla de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7\u0131kart\u0131lan dersler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ge\u00e7mi\u015f 20 y\u0131l boyunda sanayinin geli\u015fme deneyiminden baz\u0131 dersler \u00e7\u0131kartmak ve gelecek d\u00f6nemde sanayinin in\u015fas\u0131 ve geli\u015fmesi ad\u0131na ortaya konulmas\u0131 gereken sorunlar\u0131 tespit etmek olanakl\u0131. A\u015fa\u011f\u0131daki b\u00f6l\u00fcmde bunlar\u0131 tart\u0131\u015faca\u011f\u0131m:<\/p>\n\n\n\n

– Y\u00fcksek k\u00e2rl\u0131 baz\u0131 sanayilerin geli\u015fmesine \u00f6ncelik verilmesi y\u00f6n\u00fcnde \u201cyumu\u015fak\u201d bir sanayii yap\u0131s\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilmeli. Bunun ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinin \u00f6nko\u015fulu olarak uygun bir sanayile\u015fme modeli belirlenmeli. Bir yanda toplumsal \u00fcretime dayal\u0131  sanayii ve \u00f6te yandan  \u201cailede iyi yap\u0131lan ne varsa aile i\u00e7inde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r\u201d slogan\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclen aile sanayisinden olu\u015fan iki katmanl\u0131 bir sanayii yap\u0131s\u0131 tasarlanmal\u0131 ve olu\u015fturulmal\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Sanayi, bilim ve pratik temelinde olu\u015fturulacak projeler ve planlar ile uzun vadeli bir geli\u015fme yolu \u00e7izilmeli ve a\u00e7\u0131k net bir y\u00f6n g\u00f6sterilmeli. Ormanc\u0131l\u0131k ve bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmesi dahil aralar\u0131nda da\u011fl\u0131k ve sahil b\u00f6lgelerinin bulundu\u011fu k\u0131rsal alanlardaki sanayii ve tar\u0131m\u0131n geli\u015fmesine \u00f6zel bir dikkat g\u00f6sterilmeli. Modern teknoloji ile geleneksel teknolojileri birle\u015ftirerek, k\u00fc\u00e7\u00fck, orta ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli sanayilerin ,\u00fc\u00e7\u00fc birden te\u015fvik edilmeli. K\u00fc\u00e7\u00fck sanayii ve modern k\u00fc\u00e7\u00fck sanayiye \u00f6te yandan, el zanaatlar\u0131 i\u015flerini ve geli\u015fmi\u015f el zanaatlar\u0131 sekt\u00f6r\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeliyiz. Biyolojik teknoloji, elektronik ve enformasyon teknolojisi, yeni maddeler alan\u0131, mekanik ve otomasyon alan\u0131 veya  n\u00fckleer enerji gibi \u00f6nemli baz\u0131 sanayiler aras\u0131nda bir se\u00e7im yapmak i\u00e7in ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmal\u0131 bunlardan uygun g\u00f6r\u00fclenlerin geli\u015ftirilmesine odaklan\u0131lmal\u0131d\u0131r.  <\/p>\n\n\n\n

– Meta ekonomisinin (\u00c7N.: Pazar i\u00e7in meta \u00fcretimi kastediliyor.)  geli\u015ftirilmesi hedefiyle  sanayide \u00e7ok sekt\u00f6rl\u00fc farkl\u0131 m\u00fclkiyet yap\u0131lar\u0131na dayanan ekonomik yap\u0131n\u0131n kurulmas\u0131na devam edilmeli. Bu farkl\u0131 sekt\u00f6rlerin ( \u00c7N.: kamu d\u0131\u015f\u0131 sekt\u00f6r kastediliyor.) ge\u00e7ici de\u011fil uzun vadeli i\u015flev g\u00f6rece\u011fi dikkate al\u0131nmal\u0131 ayn\u0131 zamanda sekt\u00f6r\/m\u00fclkiyet yap\u0131s\u0131 tercihlerinde en yararl\u0131 en karl\u0131 sekt\u00f6re \u2013 hangi sekt\u00f6r olursa olsun – \u00f6zel dikkat g\u00f6sterilmeli. T\u00fcm sekt\u00f6rlerin b\u00fct\u00fcnsel g\u00fc\u00e7leri geli\u015ftirilmeli, kalk\u0131nmaya hizmet eden b\u00fct\u00fcn kaynaklar harekete ge\u00e7irilmeli; \u00fcretimin geli\u015fmesine katk\u0131da bulunacak ve yat\u0131r\u0131m yapabilecek b\u00fct\u00fcn sekt\u00f6rlerin harekete ge\u00e7irilebilmesi i\u00e7in uygun bir \u00e7evrenin yarat\u0131lmas\u0131 do\u011frultusunda politikalar belirlenmelidir.<\/p>\n\n\n\n

Kalk\u0131nma s\u00fcrecinde azami avantaj sa\u011flamak  i\u00e7in sanayii sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda yer alan i\u015fletmeler aras\u0131nda i\u015f birli\u011fi ve ortakl\u0131k geli\u015ftirilmeli. Devlet  i\u015fletmeleri ekonominin geli\u015fmesinde  b\u00fcy\u00fck rol oynam\u0131\u015ft\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla bunlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n etkinli\u011fini ve verimlili\u011fini y\u00fckseltmek i\u00e7in gerekli y\u00f6ntemler bulunmal\u0131d\u0131r. \u00d6te yandan, devlet i\u015fletmelerinin yeniden d\u00fczenlenmesi, reforma tabi tutulmas\u0131 veya halka a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u015flemleri iyi ve kararl\u0131 bir bi\u00e7imde uygulamaya sokulmal\u0131d\u0131r. 9. Parti Merkez Komitesi\u2019nin 9. Tam Kat\u0131l\u0131ml\u0131 Oturumu\u2019nda kabul edilen kararla uyumlu bi\u00e7imde devlet sekt\u00f6r\u00fcnde g\u00fc\u00e7l\u00fc ve  kapsaml\u0131 bir reform s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmelidir. \u0130\u015f alan\u0131 yarat\u0131lmas\u0131na katk\u0131lar\u0131 ve t\u00fcm toplum gerekli   daha fazla metalar \u00fcretti\u011fi i\u00e7in kamu d\u0131\u015f\u0131 sekt\u00f6r\u00fcn geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015fmesi te\u015fvik edilmelidir. Devlet kendi kaynaklar\u0131ndan yat\u0131r\u0131m yapmadan -bu sekt\u00f6rden -vergi geliri de sa\u011flamakta ve kendi kaynaklar\u0131n\u0131 daha stratejik alanlara yat\u0131rabilmektedir, bunlar da \u00f6nemli bir avantajd\u0131r.  h\u00e2l\u00e2 yat\u0131r\u0131m yapma ihtiyac\u0131 olmadan gelirler kazanmas\u0131 nedeniyle devlet-d\u0131\u015f\u0131 ekonomik sekt\u00f6rler yayg\u0131n bi\u00e7imde geli\u015ftirilmeli. Politik, ekonomik ve toplumsal bak\u0131mlardan b\u00fct\u00fcn ekonomik sekt\u00f6rlere e\u015fit yakla\u015f\u0131m g\u00f6sterilmelidir .<\/p>\n\n\n\n

– D\u0131\u015f d\u00fcnya ile b\u00fct\u00fcnle\u015fmenin te\u015fviki, ekonomik ortakl\u0131klar, iki tarafl\u0131 antla\u015fmalar\u0131n imzalanmas\u0131na aktif kat\u0131l\u0131m, b\u00f6lgesel ve b\u00f6lgeleraras\u0131 ikili antla\u015fmalar konular\u0131nda ve ayn\u0131 zamanda \u00fcretimin geli\u015fmesini h\u0131zland\u0131rmak i\u00e7in i\u00e7 pazar\u0131n ve t\u00fcketimin  geni\u015fletilmesi  t\u00fcr\u00fcnden uygun  makro-ekonomik politikalar belirlenmelidir. Uluslararas\u0131 b\u00fct\u00fcnle\u015fme i\u00e7in \u201ckap\u0131lar a\u00e7\u0131lmal\u0131\u201d, Vietnam sanayisi d\u00fcnya sanayisi ile, \u00f6zellikle de kom\u015fu \u00fclkelerin sanayileriyle ili\u015fkilenmeli, %100 yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131ma dayal\u0131 d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131m teklifleri geri \u00e7evrilmemeli ; yabanc\u0131 \u00fclkelerden teknoloji ve yat\u0131r\u0131m \u00e7ekmek i\u00e7in \u201c\u00f6zel ekonomik b\u00f6lgeler\u201d kurulmal\u0131d\u0131r. Y\u00fcksek k\u00e2rl\u0131l\u0131k getiren hem miktar\u0131, hem de y\u00fcksek kaliteyi g\u00f6zeten baz\u0131  ihracat \u00fcr\u00fcnleri olu\u015fturmay\u0131 hedeflemeliyiz. \u0130hracat ile ithalat birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeli, sadece ihracata odaklan\u0131lmamal\u0131d\u0131r, ithalat\u0131n da avantajlar\u0131ndan yararlan\u0131lmal\u0131d\u0131r. D\u00fcnyadaki   ekonomik s\u00fcre\u00e7ler \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi yenilemeli, d\u00fcnya ekonomisiyle uyumlu \u00e7al\u0131\u015fabilmek i\u00e7in yasal sistemimizde ve politikalar\u0131m\u0131zda ayarlamalar\u0131 tamamlamal\u0131, yabanc\u0131 sermaye i\u00e7in uygun altyap\u0131lar\u0131 in\u015fa etmeli ve d\u0131\u015f ekonomi ile d\u0131\u015f ticaret alanlar\u0131nda insan kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131 e\u011fitip geli\u015ftirerek \u00fclkemiz ile d\u00fcnya aras\u0131ndaki kopukluklar\u0131n \u00fcstesinden gelmeliyiz.<\/p>\n\n\n\n

– Ekonominin y\u00f6netim mekanizmalar\u0131 ile sanayiin y\u00f6netim mekanizmalar\u0131n\u0131 reformdan ge\u00e7irmeliyiz. Bu reformlar\u0131n hedefi destekleme mekanizmas\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rl\u0131p i\u015f  mekanizmalar\u0131n\u0131n belirleyici olmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde ilerlenmesidir. Devlet, i\u015f hayat\u0131na idaresi  m\u00fcdahalede bulunmamal\u0131, ekonomik birimleri yaln\u0131zca yasalarla y\u00f6netmeye \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Ekonomik birimleri, \u00f6zellikle devlet i\u015fletmelerini pazarla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak i\u015f mekanizmas\u0131yla \u00e7al\u0131\u015f\u0131r hale getirmekte kararl\u0131 olmal\u0131y\u0131z, bunlar\u0131n \u00fcretimleri pazar\u0131 dikkate almal\u0131d\u0131r. \u0130\u015fletmelerin \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imi, \u00fcretimde \u00f6zerk (\u00c7N.: Sadece k\u0131smi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k anlam\u0131nda) i\u015f-ticaret alan\u0131nda \u00f6zg\u00fcr olmal\u0131d\u0131r. Ekonomik birimler, kendi finansmanlar\u0131n\u0131 kendileri kar\u015f\u0131lamakta, gelirlerini b\u00f6l\u00fc\u015fmede  ve devlet b\u00fct\u00e7esine vergi \u00f6deme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmeleri kayd\u0131yla kendileri sorumluluk almal\u0131d\u0131r. H\u00fck\u00fcmet her d\u00fczeyde cesur ve kararl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Uygun olmayan mekanizmalar ve politikalar zaman\u0131nda de\u011fi\u015ftirilmelidir. Devletin y\u00f6netim kadrolar\u0131, i\u015f idaresi kadrolar\u0131 ve bilimsel-teknolojik kadrolar, sanayideki insan kaynaklar\u0131n\u0131n e\u011fitimi ve yeniden e\u011fitiminin planlar\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u0130yi yeti\u015fmi\u015f kadrolardan bir havuzumuz olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

– \u00d6zellikle sanayiin d\u0131\u015f d\u00fcnya ile istikrarl\u0131 bir b\u00fct\u00fcnle\u015fmeye sa\u011flamak bak\u0131m\u0131ndan b\u00fct\u00fcn ko\u015fullar\u0131 haz\u0131rlamak konusuna dikkat edilmelidir. Uluslararas\u0131 pazarlar ile \u00fclke pazar\u0131n\u0131 birle\u015ftirmeliyiz. Sanayinin geli\u015fmesi i\u00e7in \u00f6nemli bir fakt\u00f6r olarak meta pazar\u0131 geli\u015ftirilmelidir. \u0130\u015fletmeler, uluslararas\u0131 pazarlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00fclke pazarlar\u0131nda da ba\u015far\u0131l\u0131 olma kapasitelerini ve rekabet g\u00fc\u00e7lerini y\u00fckseltme konusuna odaklanmal\u0131d\u0131rlar. Ayn\u0131 zamanda bunlarla birlikte, bilimsel-teknolojik pazar\u0131n, sermaye pazar\u0131n\u0131n ve i\u015fg\u00fcc\u00fc pazar\u0131n\u0131n e\u015fzamanl\u0131 olarak geli\u015fmesini sa\u011flamam\u0131z gerekir.<\/p>\n\n\n\n

– Sanayinin faaliyetleriyle ilgili olan herhangi bilginin zaman\u0131nda ve tam olarak elde edilmesine \u00e7al\u0131\u015fmak gerekir. Vietnam\u2019\u0131n sahip oldu\u011fu uygun fakt\u00f6rleri geli\u015ftirmek, \u00e7\u0131kan f\u0131rsatlardan yararlanmak, dezavantajlar\u0131 azaltmak, istikrars\u0131zl\u0131klardan olumsuz etkilenmemek i\u00e7in uygun ve zaman\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretebilmek i\u00e7in uluslararas\u0131 ve b\u00f6lgesel durumu d\u00fczenli olarak izlemek gerekiyor. Ulusal sanayile\u015fme ve modernle\u015ftirme stratejisiyle uyumlu oldu\u011fu kan\u0131tlanm\u0131\u015f \u00fcr\u00fcnlerin geli\u015ftirilmesiyle birlikte uzun s\u00fcredir itibar kazanm\u0131\u015f olan ve rekabet \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bulunan sanayi \u00fcr\u00fcnlerin se\u00e7ilip bunlar\u0131n \u00fcretimine odaklanmak gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

– Yat\u0131r\u0131m \u00e7abalar\u0131nda  d\u00fczeni geli\u015ftirmeli ve d\u00fczeni yeniden sa\u011flamal\u0131y\u0131z. Bir yat\u0131r\u0131m projesine ba\u015flamak i\u00e7in herhangi bir karar almadan \u00f6nce iyi haz\u0131rl\u0131k yapmal\u0131 ve yap\u0131lacak yat\u0131r\u0131m\u0131n ba\u015far\u0131 kalitesini g\u00fcvence alt\u0131na alacak b\u00fct\u00fcn kaynaklar\u0131 harekete ge\u00e7irmeliyiz. Kalk\u0131nma  oran\u0131na uyumlu olarak kilit \u00f6nemde olan y\u00fcksek nitelikli projeler \u00fczerinde yo\u011funla\u015ft\u0131rmal\u0131; yat\u0131r\u0131m \u00e7abalar\u0131 \u00fczerinde g\u00f6zetimi  geli\u015ftirilmeli ve yat\u0131r\u0131m yak\u0131ndan izlenmeli; \u00fclke i\u00e7i ve d\u0131\u015ftan gelen  yat\u0131r\u0131mlar i\u00e7in uygun ko\u015fullar yarat\u0131lmal\u0131d\u0131r. Sanayinin geli\u015fmesi i\u00e7in d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131m\u0131n \u00e7ekilmesi \u00e7abalar\u0131na devam edilmeli; bu d\u0131\u015f kald\u0131ra\u00e7la pazar geli\u015ftirilmeli, teknoloji ve idari sistem yenilenmelidir.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6nemli stratejik yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131, d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131mlarda b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli y\u00fcksek teknolojili projelere \u00f6ncelik verilmeli; a\u011f\u0131r sanayinin geli\u015ftirilmesi, ihracata d\u00f6n\u00fck \u00fcr\u00fcnlerin geli\u015ftirilmesi ve yan sanayiler \u00fczerine odaklan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ulusal sanayile\u015fme ve modernle\u015ftirmede gelecek d\u00f6nemlerin planlar\u0131 <\/strong><\/p>\n\n\n\n

2006-2010  d\u00f6nemi i\u00e7in  sanayinin genel  y\u00f6nelimleri <\/strong><\/p>\n\n\n\n

2006\u2019dan 2010\u2019a kadarki d\u00f6nemde sanayinin geli\u015fme plan\u0131, \u00f6zel bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Bu d\u00f6nem, sanayile\u015fme ve modernle\u015fme s\u00fcrecini h\u0131zland\u0131rmak ve 2020 y\u0131l\u0131na kadar Vietnam\u2019\u0131 bir sanayi \u00fclkesi yapma hedefiyle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen m\u00fccadele s\u00fcrecinin merkezinde yer alan bir etmendir. Ve  2000- 2010  on y\u0131ll\u0131k toplumsal-ekonomik geli\u015fme stratejisinin tamamlanmas\u0131n\u0131n ikinci  evresidir. D\u00fcnyan\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00fclkenin i\u00e7inde bulundu\u011fu avantajlar\u0131 ve zorluklar\u0131 de\u011ferlendirerek be\u015f y\u0131ll\u0131k (2006-2010) sanayi plan\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki y\u00f6nelimleri belirlemi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n

–  \u0130\u015fletme \u00f6l\u00e7eklerinin  \u00e7e\u015fitlenmesi, farkl\u0131  m\u00fclkiyet bi\u00e7imlerine sahip i\u015fletmelerin olu\u015fturulmas\u0131 hedefi. Ve bunlarla birlikte uluslararas\u0131 i\u015f birli\u011fi, \u00f6zellikle \u00e7ok uluslu  \u015firketlerle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen ili\u015fkilerle sa\u011flanan bilgi ve kaynaklardan yararlanarak b\u00fct\u00fcn \u00fclke \u00e7ap\u0131nda birle\u015fmi\u015f bir  a\u011f olu\u015fturacak \u015fekilde yeni bir sanayi yap\u0131s\u0131 geli\u015ftirilmelidir. Bu  hedef \u00e7er\u00e7evesinde, y\u00fcksek teknolojili sanayi \u00fcr\u00fcnleri, \u00e7evre sorunu a\u00e7\u0131s\u0131ndan temiz sanayiler ve yo\u011fun bilgi i\u00e7eren sanayiler giderek daha fazla pay almal\u0131d\u0131r. Bu a\u011f\u0131rl\u0131k sanayinin etkinli\u011fi  ve rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir .<\/p>\n\n\n\n

– B\u00fct\u00fcn olanaklar\u0131n  ve sanayilerin uygun bir bi\u00e7imde geli\u015ftirilmesi temelinde hem \u00fclkenin t\u00fcm b\u00f6lgeleri hem de sanayi \u00fcretim a\u011f\u0131 birlikte geli\u015ftirilmelidir. Kaynaklara uygun bir b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm yap\u0131s\u0131 olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Her b\u00f6lgenin, her y\u00f6renin pazar f\u0131rsatlar\u0131 avantajlar\u0131 de\u011ferlendirilmelidir. \u0130\u015fletmelerin m\u00fclkiyet bi\u00e7imleri ve i\u015fletme \u00f6l\u00e7ekleri \u00e7e\u015fitlendirilmelidir. \u00dcretimde bilimsel ve teknolojik katk\u0131 oran\u0131 y\u00fckseltilmelidir. Sanayide ve in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00fcr\u00fcnlerinde ulusal katma de\u011ferin pay\u0131 y\u00fcksek olmal\u0131d\u0131r. Hizmet sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn geli\u015fmesi, kentlerin geli\u015fmesi ve \u00e7evrenin korunmas\u0131n\u0131 sanayi ve in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn geli\u015ftirilmesi ile e\u015fg\u00fcd\u00fcml\u00fc y\u00fcr\u00fctmeliyiz.<\/p>\n\n\n\n

– Sanayi \u00fclkesi olabilmek i\u00e7in gerekli temel in\u015fa edilmeli; sanayi \u00fc\u00e7 grup halinde geli\u015ftirilmelidir:<\/p>\n\n\n\n

1) rekabet avantaj\u0131 olan sanayi grubu;<\/p>\n\n\n\n

2)  sermaye mallar\u0131 \u00fcreten sanayi grubu;<\/p>\n\n\n\n

3) uzun vadeli gelece\u011fimizi garantileyecek potansiyel sanayi sekt\u00f6r ve \u00fcr\u00fcnler  grubu.<\/p>\n\n\n\n

2006-2010 d\u00f6neminde  sanayin geli\u015fmesinin hedefi ihracat  ve  b\u00f6lgesel ve  uluslararas\u0131 sanayii ile aktif bi\u00e7imde b\u00fct\u00fcnle\u015fmek olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Bu ama\u00e7la \u00fclkenin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 avantajlar\u0131 de\u011ferlendirilmelidir. Avantajlar\u0131m\u0131z \u00f6zellikle  tar\u0131msal-ormanc\u0131l\u0131k-su \u00fcr\u00fcnleri i\u015fleme sanayi, giyim ve tekstil sanayi, ayakkab\u0131 sanayi, gemi in\u015fa sanayi, cihaz  imalat sanayi, mekanik ve elektronik montaj sanayi, motosiklet sanayi, a\u011fa\u00e7 i\u015fleme sanayilerindedir. Ayn\u0131 zamanda \u00fclke i\u00e7 pazar\u0131n\u0131n geli\u015fmesine \u00f6nem verilmelidir. Ba\u011f\u0131ms\u0131z bir kapasiteyi ve ulusal ekonominin \u00f6zerkli\u011fini garanti alt\u0131na almak i\u00e7in \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00fcreten sanayi grubunun geli\u015fmesine gerekli derecede \u00f6ncelik verilmelidir. Uzun vadeli gelece\u011fimizi garantileyecek potansiyel sanayi grubu \u00e7er\u00e7evesinde, y\u00fcksek bilimsel-teknolojik d\u00fczey i\u00e7eren \u00fcr\u00fcnler ve savunma sanayi sekt\u00f6r\u00fcnde se\u00e7me yap\u0131larak belirli \u00fcr\u00fcnler geli\u015ftirilmelidir. Enerji sanayi geli\u015ftirilmeli ve enerji tasarrufu ve malzeme tasarrufu sa\u011flayan teknolojiler uygulanmal\u0131d\u0131r. \u0130malat m\u00fchendisli\u011fi sekt\u00f6r\u00fc sanayi ve mekanik-elektronik sekt\u00f6r geli\u015ftirilmelidir. Enformasyon ( IT ) teknolojisine, biyolojik teknolojiye, yard\u0131mc\u0131 yan sanayiye \u00f6zel \u00f6nem verilmelidir. Sanayi ihracata, sanayi trafi\u011fin geli\u015fmesine, sanayi in\u015faat i\u015flerinin geli\u015fmesine, sanayi hizmet sekt\u00f6r\u00fcne hizmet etmeli ilkelerini hayata ge\u00e7irmeliyiz. Sanayinin geli\u015fme \u00e7izgileri, k\u0131rsal b\u00f6lgelerde eme\u011fin yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131na ve zanaat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131na hizmet edecek \u015fekilde, tar\u0131m\u0131n modernle\u015fmesi ve sanayile\u015fmesine g\u00f6re d\u00fczenlenmelidir. Bu yolla b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgeler ve y\u00f6relerde dengeli ve istikrarl\u0131 bir geli\u015fme sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \u0130malat sanayilerine hammadde ve malzeme girdisi sa\u011flayan b\u00f6lgeler i\u00e7in \u00f6zel politikalar ve mekanizmalar olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r.    <\/p>\n\n\n\n

– Sanayi geli\u015fme b\u00f6lgeleri, sanayi gruplar\u0131 ve  \u00fclkenin b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgelerinde sanayi noktalar\u0131 olu\u015fturmak amac\u0131yla ba\u015flat\u0131lan plan ve projeler tamamlanmal\u0131 ve kilit \u00f6nemdeki sanayi b\u00f6lgeleri belirlenmelidir.<\/p>\n\n\n\n

– B\u00f6lgesel ve uluslararas\u0131 sanayi ile i\u015f birli\u011fi ve entegrasyon geli\u015ftirilmeli, ad\u0131m ad\u0131m Vietnam sanayisi, b\u00f6lgelesel ve uluslararas\u0131 sanayi sisteminin bir halkas\u0131 durumuna gelmelidir.<\/p>\n\n\n\n

Sanayinin geli\u015fiminde 2010 y\u0131l\u0131  hedefleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde \u00fclkedeki ve uluslararas\u0131 durumla ilgili \u00f6ng\u00f6r\u00fcler  temelinde 2006-2010 d\u00f6neminde sanayi taraf\u0131ndan ba\u015far\u0131lmas\u0131 gereken ba\u015fl\u0131ca hedefler \u015funlard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

– Sanayide ortalama b\u00fcy\u00fcme oran\u0131 %15.2 ile %15.5 aras\u0131nda olmal\u0131. (2001\u2019den 2005\u2019e kadar ge\u00e7en d\u00f6nemde ortalama tahmin 10.3 idi.<\/p>\n\n\n\n

9. Parti Kongresi taraf\u0131ndan on y\u0131ll\u0131k d\u00f6nem i\u00e7in tahmin edilen hedef  b\u00fcy\u00fcme %10 ile %10.5 aras\u0131ndayd\u0131). 2010\u2019a kadar maden \u00e7\u0131kar\u0131m sanayi, toplam sanayi \u00fcretim de\u011ferinin %7.8\u2019i kadar bir paya sahip olmal\u0131; imalat sanayisinin pay\u0131 % 88.3; elektrik, su ve gaz sanayisinin pay\u0131 ise %3.9 olmal\u0131. 2010 y\u0131l\u0131na kadar sanayi ve in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00fclkenin toplam milli gelir i\u00e7indeki pay\u0131n\u0131n %43 – %44\u2019l\u00fck bir d\u00fczeye ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele etmeliyiz. Devlet m\u00fclkiyetindeki sanayinin pay\u0131 2005\u2019de %34.9\u2019dan 2010\u2019da yakla\u015f\u0131k olarak %31\u2019e d\u00fc\u015fmeli, devlet sekt\u00f6r\u00fc d\u0131\u015f\u0131ndaki sanayi 2005\u2019te %28.9\u2019den 2010\u2019de %33\u2019e y\u00fckselmeli ve d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131mlara dayal\u0131 sanayi sekt\u00f6r\u00fc %35.4\u2019ten %36\u2019ya \u00e7\u0131kmal\u0131.<\/p>\n\n\n\n

– \u00dclkedeki ve uluslararas\u0131 pazarlardaki geni\u015flemeyi ve bu pazarlarda g\u00fcc\u00fcm\u00fcz peki\u015ftirmek   i\u00e7in sanayinin rekabet kapasitesi y\u00fckseltilmeli.<\/p>\n\n\n\n

– Elektrik, k\u00f6m\u00fcr, in\u015faat \u00e7eli\u011fi, i\u015flenmi\u015f fosfat, NPK fosfat, \u00fcre, nitrojen g\u00fcbre, montaj otomobil gibi temel sanayii \u00fcr\u00fcnleri bak\u0131m\u0131ndan ekonomideki arz ve talep aras\u0131nda denge sa\u011flanmal\u0131.<\/p>\n\n\n\n

-Elbise, ayakkab\u0131, yaz\u0131 ka\u011f\u0131d\u0131, bisiklet lasti\u011fi, otomobil lasti\u011fi, motorsiklet lasti\u011fi, televizyon gibi) temel t\u00fcketim metalar\u0131n\u0131n ve y\u00fcksek nitelikte ve pazardaki sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fcyle k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda hala olduk\u00e7a pahal\u0131 olan (haz\u0131r giyim e\u015fyalar\u0131, konserve s\u00fct, bitkisel ya\u011f, bira, sigara gibi) baz\u0131 t\u00fcketim metalar\u0131n\u0131n arz\u0131 sa\u011flanmal\u0131.<\/p>\n\n\n\n

– \u0130hracat hacminde h\u0131zl\u0131 bir art\u0131\u015f elde etmeye \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131 (ihracata d\u00f6n\u00fck sanayi dallar\u0131ndaki  ortalama b\u00fcy\u00fcme oran\u0131 y\u0131ll\u0131k olarak %16\u2019ya ula\u015fmal\u0131; i\u015flenmi\u015f \u00fcr\u00fcnlerin ve y\u00fcksek teknoloji i\u00e7eren \u00fcr\u00fcnlerin ihracat\u0131 art\u0131r\u0131lmal\u0131; sanayii \u00fcr\u00fcnlerinin ihracat oran\u0131, b\u00fct\u00fcn \u00fclkenin toplam ihracat hacminin %77-80\u2019i d\u00fczeyine \u00e7\u0131kmal\u0131. \u0130\u015flenmi\u015f sanayi \u00fcr\u00fcnlerinin ihracat oran\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n 2010\u2019a kadar %65-70 olmas\u0131 i\u00e7in uygun ko\u015fullar yarat\u0131lmal\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Kilit \u00f6nem ta\u015f\u0131yan sanayii sekt\u00f6rleri i\u00e7in hedeflerimiz<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131da s\u00f6z edilen ama\u00e7lar ve hedefler temelinde gelecek be\u015f y\u0131lda sanayi sekt\u00f6rleri i\u00e7in geli\u015fme plan\u0131 \u015f\u00f6yle tan\u0131mlanabilir :<\/p>\n\n\n\n

– Rekabet avantaj\u0131 olan sanayii grubu:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu sanayi grubu, \u00fcretim kapasitesi, fiyat, nitelik ve pazar kriterlerini iyi kar\u015f\u0131layan bir grup olup ayn\u0131 zamanda \u00fclkenin i\u015fg\u00fcc\u00fc ve kaynaklar bak\u0131m\u0131ndan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 avantaj\u0131ndan da yararlan\u0131r ve ayn\u0131 zamanda uluslararas\u0131 ekonomik b\u00fct\u00fcnle\u015fme s\u00fcrecinde de rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fc  geli\u015ftirebilir. 2001\u2019den 2005\u2019e kadar ge\u00e7en d\u00f6nemde elde edilen tecr\u00fcbeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, hem \u00fclke i\u00e7i hem de uluslararas\u0131 pazarlarda sanayinin potansiyelinin geli\u015fmesinin yan\u0131 s\u0131ra yat\u0131r\u0131mlar\u0131n da artmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan gelecek d\u00f6nemde \u00fczerinde odaklan\u0131lmas\u0131 gereken sanayiler \u015funlard\u0131r: tar\u0131msal i\u015fleme, ormanc\u0131l\u0131k ve su \u00fcr\u00fcnleri;  giyim ve tekstil sanayileri; ayakkab\u0131 ve deri sanayi; mekanik-elektronik montaj sanayi;  gemi in\u015fa sanayi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu sanayiler, do\u011fal kaynaklardan yararlanma, i\u015f\u00e7iler i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131 yaratmak, pazarlarda bu \u00fcr\u00fcnlere b\u00fcy\u00fck talep bulunmas\u0131, kalk\u0131nmaya \u00f6nemli sermaye yat\u0131r\u0131m kaynaklar\u0131n\u0131 (\u00f6zel sekt\u00f6r, yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131m) \u00e7ekmeleri nedeniyle \u00f6nemlidir. Ve bu sanayi dallar\u0131n\u0131n 2006-2010 d\u00f6neminde genel kalk\u0131nma i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir d\u00fcrt\u00fc sa\u011flayacak olan ihracat\u0131 geli\u015ftirme gibi avantajlara sahiptir.<\/p>\n\n\n\n

– Gelecek be\u015f y\u0131l i\u00e7inde bu sanayi gruplar\u0131, imalat s\u00fcresini yava\u015f yava\u015f azaltmak, tasar\u0131m kalitesini geli\u015ftirmek, i\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fcn beceri d\u00fczeyini y\u00fckseltmek, d\u0131\u015f teknolojik al\u0131mlar yapmay\u0131 h\u0131zland\u0131rmak ve uluslararas\u0131 entegrasyon i\u00e7in rekabet g\u00fcc\u00fc y\u00fcksek olan \u00fcr\u00fcnlerin say\u0131s\u0131n\u0131  art\u0131rmak bak\u0131m\u0131ndan ve k\u0131saca \u00fcrettikleri \u00fcr\u00fcnlerin katma de\u011ferini art\u0131rmak i\u00e7in yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu sanayi gruplar\u0131n\u0131n geli\u015fmesi bak\u0131m\u0131ndan bireylerden ve yabanc\u0131lardan  yat\u0131r\u0131m \u00e7ekmek gerekiyor. \u00d6zellikle, gemi in\u015fa sanayisiyle ilgili olarak bu sanayinin daha ileri  geli\u015fme g\u00f6stermesi i\u00e7in h\u00fck\u00fcmet bonolar\u0131 ile bor\u00e7lanarak sermaye sa\u011flamay\u0131 etkili bi\u00e7imde kullanmal\u0131y\u0131z. Ayn\u0131 zamanda, gemicilik sekt\u00f6r\u00fcnde \u00fclke i\u00e7inde \u00fcretilen k\u0131sm\u0131 art\u0131rmak bak\u0131m\u0131ndan gemi-in\u015fas\u0131nda kullan\u0131lan demir plakalar \u00fcretmek \u00fczere bir fabrika i\u00e7in yat\u0131r\u0131m yapmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

– Sermaye mallar\u0131 \u00fcreten sanayi grubu :<\/strong> Bu sanayi grubunun en b\u00fcy\u00fck \u00f6nemi ulusal ekonominin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve \u00f6zerkli\u011fini art\u0131rabilmesidir. Bu sanayi grubu, elektrik, petrol, k\u00f6m\u00fcr, temel kimyasallar, maden filizleri, mekanik<\/strong> ile ilgilidir. Bu gruba, \u00f6zelde sanayinin, genelde ise \u00fclke ekonomisinin temeli olarak bak\u0131l\u0131r. Bu grubun rollerinden birisi, di\u011fer  sanayi \u00fcr\u00fcnlerinin niteli\u011finin yan\u0131 s\u0131ra fiyat\u0131 \u00fczerine do\u011frudan bir etkisi olmas\u0131d\u0131r. Di\u011fer sanayilerin geli\u015fmesine yard\u0131mc\u0131 olmas\u0131 ve hammaddeler, yak\u0131t, makinalar, cihazlar, aksesuarlar bak\u0131m\u0131ndan onlara temel girdileri sa\u011flamas\u0131d\u0131r. Bu sanayi grubunun geli\u015fmesi; rekabet avantaj\u0131 olan sanayi grubu ve geli\u015fme potansiyeli olan sanayi grubu i\u00e7in uygun ko\u015fullar yaratacakt\u0131r. Gelecek d\u00f6nemde bu sanayi grubunun daha da geli\u015fmesi, i\u00e7 talebi rahatlatacak,  yat\u0131r\u0131mlar\u0131 y\u00fckseltecek, \u00fcr\u00fcnlerin katma de\u011ferini yava\u015f yava\u015f art\u0131racak, yerel kaynaklar\u0131n etkili kullan\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Ayn\u0131 zamanda, i\u015f\u00e7i sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyup ekolojik \u00e7evre kirlili\u011fini \u00f6nleyecek \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen \u00f6nemli projelerin tamamlanmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r . <\/p>\n\n\n\n

–  Geli\u015fme<\/strong> potansiyeli olan sanayiler grubu<\/strong>:<\/em> \u015eu anda d\u00fc\u015f\u00fck bir rekabet kapasitesi olan ancak geli\u015fme potansiyeli vaat eden bir sanayi grubudur. Bu grup, yeni bilimsel ve teknolojik geli\u015fmeleri  uygulamal\u0131, y\u00fcksek katma de\u011fer i\u00e7eren \u00fcr\u00fcnler \u00fcretmeli, kalifiye i\u015f g\u00fcc\u00fc  kullanmal\u0131, uluslararas\u0131 b\u00fct\u00fcnle\u015fme y\u00f6n\u00fcnde geli\u015fme g\u00f6stermeli, \u00fcr\u00fcnlerini ithalat\u0131 azaltacak  \u015fekilde iyile\u015ftirmeli, yabanc\u0131 pazarlardaki paylar\u0131n\u0131 geni\u015fletmelidir. Bu grup a\u015fa\u011f\u0131daki \u00fcr\u00fcnleri kapsamaktad\u0131r: elektronik bile\u015fenler ve donan\u0131m \u00fcretimi; ila\u00e7 sanayisiyle ilgili kimyasallar\u0131n \u00fcretimi; kozmetik kimyasallar\u0131, temizleme kimyasallar\u0131; m\u00fchendislik ara\u00e7lar\u0131 imalat\u0131<\/strong>;<\/em> yeni teknolojilerden yararlanan \u00fcr\u00fcnler. Gelecek d\u00f6nemde bu grubun geli\u015fme y\u00f6nelimi, d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131mlar\u0131 \u00e7ekmek, yeni teknolojileri aktif bir bi\u00e7imde uygulamaya \u00e7al\u0131\u015fmak, teknoloji transferini yava\u015f yava\u015f ger\u00e7ekle\u015ftirmek, yard\u0131mc\u0131 yan sanayiyi geli\u015ftirmek, 2010 -2020 d\u00f6neminde bu grubun geli\u015fme gereksinimini  kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in son derece kalifiye i\u015f\u00e7ilerin e\u011fitimine yo\u011funla\u015fmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

Sanayinin ihracat  ve ithalat  hedefleri <\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00dclkede meta ihracat\u0131n\u0131n hacmi, 2006-2010 d\u00f6neminde ortalama olarak y\u0131ll\u0131k  %13-%14 b\u00fcy\u00fcme oran\u0131na ula\u015ft\u0131. 2010 y\u0131l\u0131na kadar ihracat\u0131n de\u011ferinin 67 milyar ABD dolar\u0131na ula\u015fmas\u0131 bekleniyor. Sanayinin hedefi, 2005\u2019te %76 olan sanayi \u00fcr\u00fcnlerinin ihracat oran\u0131n\u0131 2010\u2019da %77-80\u2019e \u00e7\u0131kartarak ,ihracatta  sanayi \u00fcr\u00fcnlerinin pay\u0131n\u0131 47-50  milyar ABD dolar\u0131na y\u00fckseltmek gerekiyor .<\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi s\u00f6z konusu sanayi \u00fcr\u00fcnlerinin durumunu inceleyece\u011fiz: <\/p>\n\n\n\n

– Malzeme ve yak\u0131t grubu<\/strong>: \u015eu anda malzeme ve yak\u0131t grubu esas olarak iki \u00fcr\u00fcnden olu\u015fuyor: ham petrol ve k\u00f6m\u00fcr toplam ihracat mallar\u0131 hacminin %24-%26\u2019s\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Ne var ki, petrokimya rafinerilerinin faaliyete ge\u00e7mesiyle birlikte, ihra\u00e7 edilen ham petrol, i\u00e7 t\u00fcketimde kullan\u0131laca\u011f\u0131 i\u00e7in yava\u015f yava\u015f azalacakt\u0131r. Bug\u00fcn ihra\u00e7 edilen ham petrol ile \u00fclke i\u00e7inde kullan\u0131lan\u0131n oranlar\u0131 50\/50 dir. Do\u011fal kaynaklar\u0131n i\u015flenmeksizin ihra\u00e7 edilmesini  s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 politikas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak ihra\u00e7 edilen k\u00f6m\u00fcr \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki bir ya da iki y\u0131l i\u00e7in 11 milyon ton d\u00fczeyinde kalacak ve 2010\u2019a kadar yava\u015f yava\u015f 8 milyon tona d\u00fc\u015fecektir. Bu grubun ihracat\u0131n toplam\u0131ndaki pay\u0131, gelecek 5-7 y\u0131l i\u00e7inde  %10-13\u2019e kadar d\u00fc\u015fecektir .<\/p>\n\n\n\n

– Maden  \u00fcr\u00fcnleri grubu:<\/strong> 2006-2010 d\u00f6neminde maden filizi sanayi, Vietnam\u2019\u0131n yaln\u0131zca gerekli oldu\u011funda maden \u00fcr\u00fcnleri ihracat\u0131na y\u00f6nelmesi ve onaylanan projeler temelinde her t\u00fcrden madenin \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131nda se\u00e7meci bi\u00e7imde yo\u011funla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu politikan\u0131n ama\u00e7lar\u0131, ham petrol ve fosil k\u00f6m\u00fcr t\u00fcr\u00fcnden yak\u0131tlar\u0131n ihracat\u0131n\u0131n yerine yava\u015f yava\u015f bunlar\u0131n yurti\u00e7inde i\u015flenmesine ge\u00e7ilmesiydi. Bu politikan\u0131n ba\u015far\u0131lmas\u0131 i\u00e7in sondajlar\u0131n ve i\u015fleme sanayisinin  g\u00fc\u00e7lendirilmesi gerekmektedir. Ko\u015fullar izin verdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde Sin Queyen bak\u0131r\u0131n\u0131, y\u0131ll\u0131k 600 bin ton ihracat kapasitesiyle Lam Dong al\u00fcminyum boksit  tesisini ve tahmini olarak y\u0131ll\u0131k 2 milyon ton kapasiteli  al\u00fcminyum ve boksit \u00e7\u0131kar\u0131lan Dak Nong\u2019dakiler t\u00fcr\u00fcnden maden \u00e7\u0131kartma tesislerinin geli\u015fmesini h\u0131zland\u0131rmak gerekiyor. Bunlara yurti\u00e7inden ve yurtd\u0131\u015f\u0131ndan yat\u0131r\u0131mc\u0131lar da \u00e7ekilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

– \u0130\u015flenmi\u015f sanayii \u00fcr\u00fcnleri grubu:<\/strong> Hali haz\u0131rda bu grubun ihracat hacmi, toplam\u0131n %50\u2019sini buluyor. Bu grubun hedefi, 2010 y\u0131l\u0131na kadar \u00fclkenin  toplam ihracat hacminin %60-70\u2019ini olu\u015fturmakt\u0131r. 2010\u2019a kadar grubun  ba\u015fl\u0131ca  \u00f6nemli \u00fcr\u00fcnleri, olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck bir pazar pay\u0131na sahip olan ve \u00e7ok fazla i\u015fg\u00fcc\u00fc  istihdam eden giyim-tekstil ve ayakkab\u0131-\u00e7orap sanayileri olacakt\u0131r . Ayr\u0131ca, elektrik kablolar\u0131 ve telleri, elektronik aksam, bilgisayarlar, plastik \u00fcr\u00fcnler, baz\u0131 mekanik \u00fcr\u00fcnler (otomobil, motorlu makinalar, tar\u0131m makinalar\u0131, gemi in\u015fas\u0131  ve tamiri, bisiklet, aksesuar) t\u00fcr\u00fcnden y\u00fcksek katma de\u011ferli ve y\u00fcksek potansiyele sahip kilit \u00f6nemde yeni ihra\u00e7 metalar\u0131n\u0131 artt\u0131rmak i\u00e7in uluslararas\u0131 pazarlara girmek gerekiyor. Ayn\u0131 zamanda, tar\u0131msal-ormanc\u0131l\u0131k-su \u00fcr\u00fcnleri i\u015fleme sanayinde, el zanaatlar\u0131 ve a\u011fa\u00e7 i\u015fleme t\u00fcr\u00fcnden emek yo\u011fun \u00fcr\u00fcnlerin i\u015flenmesine de b\u00fcy\u00fck bir dikkat g\u00f6stermek gerekiyor. Dolay\u0131s\u0131yla, potansiyel \u00fcr\u00fcn gruplar\u0131n\u0131 ve yeni \u00fcr\u00fcn gruplar\u0131n\u0131n geli\u015fimini birle\u015ftirerek  ihracatla ilgili iyi sonu\u00e7lar veren \u00fcr\u00fcn gruplar\u0131ndan maksimum avantaj elde etmek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

\u0130thalat :<\/strong><\/p>\n\n\n\n

2006-2010 d\u00f6neminde meta ithalat hacminin ortalama y\u0131ll\u0131k b\u00fcy\u00fcme oran\u0131n\u0131n %12-%13 d\u00fczeyinde olmas\u0131 bekleniyor. Sanayide gerekli malzemeler, makinalar, cihazlar, (petrol \u00e7\u0131karma ve gaz) donan\u0131mlar\u0131n\u0131n  toplam ithalat\u0131 2010 y\u0131l\u0131na kadar 30 milyar ABD dolar\u0131 olacak. Bu rakam, \u00fclkenin toplam ithalat\u0131n\u0131n (65-67 milyar ABD dolar\u0131) % 46\u2019s\u0131n\u0131 temsil ediyor. Tar\u0131mda kullan\u0131lan g\u00fcbreler, t\u00fcketime sunulan tamamlanm\u0131\u015f otomobil, bitmi\u015f \u00e7elik, her t\u00fcrden ka\u011f\u0131t-y\u00fcksek nitelikte ka\u011f\u0131t \u00fclkede \u00fcretilmiyor gibi \u00fcr\u00fcnlerin bulundu\u011fu baz\u0131 metalar da buna kat\u0131l\u0131rsa rakam 42 milyar ABD dolar\u0131na, yani ithalat hacminin %55\u2019ini olu\u015fturuyor . Sanayi \u00fcr\u00fcnleri ithalat\u0131 b\u00f6ylece sanayi \u00fcr\u00fcnlerinin ihracat\u0131n\u0131n %78\u2019ine denk geliyor. 2006-2010 d\u00f6neminde sanayile\u015fme ve modernle\u015fme s\u00fcrecine hizmet eden malzemeler, ayg\u0131tlar ve ileri teknoloji \u00fcr\u00fcnlerinin ithalat\u0131na \u00f6ncelik verilmesi gerekiyor. \u0130thalat\u0131 yaparken ayn\u0131 zamanda \u00fclke i\u00e7inde \u00fcretilen metalar\u0131n rekabet kapasitesini y\u00fckseltme ve ihracat\u0131 g\u00fc\u00e7lendirme hedefini g\u00f6zetmeliyiz. Teknolojilerin as\u0131l \u00fcretildi\u011fi \u00fclkelerden modern donan\u0131m ithalat\u0131 \u00fczerinde yo\u011funla\u015fmal\u0131, geri teknolojilerin ya da ara teknolojilerin ithalat\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekiyor; \u00fclkemizde \u00fcretilebilen t\u00fcketim mallar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra yine \u00fclke i\u00e7inde \u00fcretilebilen malzemeler, donan\u0131m ve metalar\u0131n ithalat\u0131n\u0131 da en aza indirmek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Yat\u0131r\u0131m  hedefleri  <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yap\u0131lan tahminlere g\u00f6re 2006-2010 d\u00f6neminde t\u00fcm toplumun toplam yat\u0131r\u0131m sermayesi, 1850-1960 katrilyon DONG olmal\u0131, sanayi ve in\u015faat alanlar\u0131ndaki yat\u0131r\u0131m bunun %44.6\u2019s\u0131, yani 825-874 katrilyon DONG\u2019ye denktir. Bu da 2001-2005 d\u00f6nemine k\u0131yasla yakla\u015f\u0131k iki  kat bir art\u0131\u015f anlam\u0131na geliyor. Bu konuda g\u00f6revler \u015funlar olmal\u0131:<\/p>\n\n\n\n

– Sanayide imalat  sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn pay\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 ve \u00fcr\u00fcnlerin \u00e7e\u015fitlendirilmesi i\u00e7in sanayinin yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Bu ama\u00e7la yat\u0131r\u0131mlar yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in b\u00fct\u00fcn sekt\u00f6rlerden  kamu d\u0131\u015f\u0131 ve  yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131m sekt\u00f6r\u00fc maksimum kaynak sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Aralar\u0131nda petrol sanayinin de bulundu\u011fu sanayi i\u00e7in do\u011frudan yabanc\u0131 sermaye kayna\u011f\u0131n\u0131n 2006-2010 aras\u0131 be\u015f y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde 13-14 milyar ABD dolar\u0131na ula\u015fmas\u0131 bekleniyor.<\/p>\n\n\n\n

– Enerji \u00fcr\u00fcnleri \u00fcretim sanayi, y\u00fcksek teknolojili sanayiler, enerji tasarrufu sanayisi, elektronik sanayisi, enformasyon teknolojisi, yard\u0131mc\u0131 yan sanayi, ihracat \u00fcretimi sanayisi ve k\u0131rsal tar\u0131ma hizmet sanayisi bak\u0131m\u0131ndan yat\u0131r\u0131mlara b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem verilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

– 2006-2010 Ulusal Sanayi Te\u015fvik Uygulamalar\u0131 Program\u0131\u2019n\u0131n planlanmas\u0131 tamamlanmal\u0131; bu programla ilgili te\u015fvikler, 2006-2010 d\u00f6nemi i\u00e7in 336 milyar DONG olacakt\u0131r .<\/p>\n\n\n\n

Her sanayide kilit \u00f6nemdeki projelerin tamamlanmas\u0131yla ilgili olarak, \u015firket y\u00f6netim kurullar\u0131n\u0131n ve yat\u0131r\u0131m proje gruplar\u0131n\u0131n y\u00f6netim\u00a0 kapasitelerinin\u00a0 geli\u015ftirilmesi, g\u00fc\u00e7lendirilmesi gerekmektedir. Bunlar\u0131n yat\u0131r\u0131mlar\u0131n uygulanma s\u00fcrecinde sorumlu olmalar\u0131 i\u00e7in onlara verilen yetkilerin art\u0131r\u0131lmas\u0131na dikkat etmeliyiz. Bunun yan\u0131 s\u0131ra projelerin yar\u0131m kalmamas\u0131 i\u00e7in yeterli kayna\u011f\u0131 ba\u015ftan bulmak ve b\u00fct\u00fcn sermaye kaynaklar\u0131n\u0131n seferber edilmesine b\u00fcy\u00fck \u00f6zen g\u00f6stermek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hoang Trun Hai: 20 Y\u0131ll\u0131k Sanayi Yenilenme S\u00fcrecinin Ard\u0131ndan Vietnam Sanayisine Bak\u0131\u015f May\u0131s 2024 Yazar: Hoang Trun Hai 5 \u015eubat 2016 tarihinden itibaren Hanoi kenti Kom\u00fcnist partisi sekreterli\u011fi g\u00f6revini y\u00fcr\u00fctmektedir. Kendisi Partinin 12. Politb\u00fcro’nun bir \u00fcyesiydi ve 9. se\u00e7im d\u00f6neminden 12. se\u00e7im d\u00f6nemine kadar Merkez Komitesinde g\u00f6rev yapm\u0131\u015ft\u0131r. Yenilenmeden \u00d6nceki Uluslararas\u0131 Ba\u011flam 1980\u2019den sonra b\u00fct\u00fcn […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-4055","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sosyalist-ulkeler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4055","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4055"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4055\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4057,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4055\/revisions\/4057"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4055"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4055"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4055"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}