{"id":4119,"date":"2024-05-31T03:41:26","date_gmt":"2024-05-31T03:41:26","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=4119"},"modified":"2024-05-31T03:41:32","modified_gmt":"2024-05-31T03:41:32","slug":"4119-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=4119","title":{"rendered":"B\u00fcy\u00fck Marksizm S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc: ‘Sol’ Kom\u00fcnizm, Bir \u00c7ocukluk Hastal\u0131\u011f\u0131"},"content":{"rendered":"\n

B\u00fcy\u00fck Marksizm S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc:<\/strong> ‘Sol’ Kom\u00fcnizm, Bir \u00c7ocukluk Hastal\u0131\u011f\u0131<\/h1>\n\n\n\n

[B\u00fcy\u00fck Marksizm S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc<\/em>, Marx’\u0131n 200. Do\u011fum G\u00fcn\u00fcn\u00fc anmak amac\u0131yla 2018 y\u0131l\u0131nda Wuhan\/\u00c7in’de yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. 5 Milyon s\u00f6zc\u00fckten ve 4 B\u00f6l\u00fcmden olu\u015fmaktad\u0131r: s\u00f6zl\u00fck Marksizm, Leninizm, Mao Zedung D\u00fc\u015f\u00fcncesi ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc \u00c7ine \u00d6zg\u00fc Sosyalizm \u0130n\u015fa Teorisi. S\u00f6zl\u00fck 2012’de ba\u015flayan Xi Jinping D\u00f6nemini de kaps\u0131yor<\/strong>.]<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Sol Kom\u00fcnizm: Bir \u00c7ocukluk Hastal\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lenin’in Marksist proletarya partilerin strateji ve taktikleri \u00fczerine \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Nisan 1920’de yaz\u0131lm\u0131\u015f ve May\u0131s ay\u0131nda Lenin’in yurtd\u0131\u015f\u0131ndan elde etti\u011fi baz\u0131 ek materyaller ve yurtd\u0131\u015f\u0131ndan gelen mektuplardan sonra tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 y\u0131l\u0131n Haziran ay\u0131nda Rus\u00e7a versiyonu bir bro\u015f\u00fcr olarak Rusya\u2019da yay\u0131nland\u0131. Temmuz ay\u0131nda da Kom\u00fcnist Enternasyonal’in Temmuz 1919’da yap\u0131lan \u0130kinci Kongresi’ne kat\u0131lan delegelere da\u011f\u0131t\u0131lmak \u00fczere \u0130ngilizce, Frans\u0131zca ve Almanca dillerinde \u00fc\u00e7 versiyon olarak yay\u0131nlad\u0131. Kitab\u0131n tezleri ve sonu\u00e7lar\u0131 \u0130kinci Kongre kararlar\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturmu\u015ftur. 1920’nin ikinci yar\u0131s\u0131nda kitab\u0131n Almanca, \u0130talyanca, \u0130ngilizce ve Frans\u0131zca versiyonlar\u0131 s\u0131ras\u0131yla Berlin, Hamburg, Milano, Londra, New York ve Paris’te yay\u0131mland\u0131. \u00c7ince \u00e7eviri, Lenin’in B\u00fct\u00fcn Eserleri’nin 39.cildinin g\u00f6zden ge\u00e7irilmi\u015f ikinci bask\u0131s\u0131nda yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Mart 1919’da Lenin’in \u00f6nderli\u011finde 3. Kom\u00fcnist Enternasyonal kuruldu (Komintern). Kom\u00fcnist Enternasyonal’in \u00f6nderli\u011fi ve deste\u011fi alt\u0131nda, bir\u00e7ok \u00fclkedeki ileri Marksist unsurlar sosyal-demokrat partilerden ayr\u0131larak ba\u011f\u0131ms\u0131z kom\u00fcnist partiler kurdular. Bat\u0131 Avrupa’n\u0131n kapitalist \u00fclkelerindeki i\u015f\u00e7i hareketleri ekonomik m\u00fccadeleden siyasi m\u00fccadeleye ve hatta silahl\u0131 ayaklanmaya do\u011fru geli\u015fti ve d\u00fcnya proleter devrimci hareketi yeni bir a\u015famaya girdi.  Bu nedenle olgun proleter siyasi partilerin \u00f6nderli\u011fine duyulan ihtiya\u00e7 \u00f6zellikle acildi. Ancak Avrupa ve Amerika\u2019daki \u00fclkelerde yeni kurulan bir\u00e7ok kom\u00fcnist parti teorik birikim ve siyasi deneyimden yoksun olduklar\u0131 i\u00e7in Bol\u015feviklerin m\u00fccadele deneyimini k\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne kopyalad\u0131lar ve “Sol” dogmatizm hatas\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdi.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zellikle de bu gen\u00e7 partiler Marksizmin stratejik ve taktiksel fikirlerini esnek bir \u015fekilde uygulayamada zay\u0131ft\u0131lar. K\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin devrimci co\u015fkusu ve k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin anar\u015fizmi devrimci saflara ta\u015f\u0131n\u0131yordu, kitlelerden kopuk strateji ve taktikler uyguluyorlard\u0131. Bunlar\u0131n yan\u0131nda gerici sendikalarda \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 reddetmek, burjuva parlamentolar\u0131n\u0131 boykot etmek ve t\u00fcm uzla\u015fmalar\u0131 reddetmek gibi \u00e7ocuk\u00e7a ve g\u00fcl\u00fcn\u00e7 sloganlar \u00f6ne s\u00fcrd\u00fcler.<\/p>\n\n\n\n

1920’lerin ba\u015f\u0131nda bu “Sol” e\u011filim Almanya, \u0130ngiltere, Avusturya, Amerika Birle\u015fik Devletleri ve di\u011fer \u00fclkelerde giderek yayg\u0131nla\u015ft\u0131 ve devrimci hareketin geli\u015fimini ciddi \u015fekilde engelledi. Bu \u00e7er\u00e7evede, Bat\u0131 Avrupa’daki gen\u00e7 kom\u00fcnist partileri, Bol\u015feviklerin ba\u015far\u0131l\u0131 tarihsel deneyimlerinden kendi devrimlerinin somut prati\u011fi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda do\u011fru bir \u015fekilde \u00f6\u011frenmeleri, “sol” \u00e7ocukluk hastal\u0131klar\u0131n\u0131 a\u015fmalar\u0131 ve yeni devrimci y\u00fckseli\u015fi kar\u015f\u0131lamak \u00fczere ger\u00e7ek bir Marksist parti in\u015fa etmeleri i\u00e7in e\u011fitmek ve y\u00f6nlendirmek amac\u0131yla, Lenin, Rus Devrimi deneyimini \u00f6zetleyerek Bol\u015fevik Parti’nin \u00f6nderli\u011fini daha da g\u00fc\u00e7lendirmek, Rusya’da proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc peki\u015ftirmek ve Rusya’da sosyalist in\u015fay\u0131 sorunsuz bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in Kom\u00fcnist Enternasyonal’in \u0130kinci Kongresi\u2019nin hemen \u00f6ncesinde bu kitab\u0131 yazmaya koyuldu.<\/p>\n\n\n\n

 Bro\u015f\u00fcrde on b\u00f6l\u00fcm ve 5 yaz\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 bir ek k\u0131s\u0131m bulunmaktad\u0131r. Lenin bu bro\u015f\u00fcrde Rusya’n\u0131n Ekim Devrimi deneyiminin uluslararas\u0131 \u00f6nemini ele alm\u0131\u015f, Bol\u015fevik Parti’nin parti in\u015fas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndaki temel deneyimini \u00f6zetlemi\u015f, kitleleri kazanmak i\u00e7in m\u00fccadele teorisi ve stratejisinin yan\u0131 s\u0131ra proletarya partisinin strateji ve taktiklerinin temel ilkelerini ortaya koymu\u015ftur, bu g\u00f6r\u00fc\u015fler i\u00e7erik bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok zengindi. <\/p>\n\n\n\n

(1) Rusya Kom\u00fcnist Partisi’nin (Bol\u015fevik) Parti \u0130n\u015fas\u0131ndaki Temel Deneyimi:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lenin, Bol\u015fevik Partisinin kurulmas\u0131ndan sonra, iktidar\u0131 ele ge\u00e7irme ve sa\u011flamla\u015ft\u0131rma m\u00fccadelesinde, parti in\u015fas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 konusunda son derece zengin bir deneyim biriktirildi\u011fine dikkat \u00e7ekmi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n

 (A) Partinin ideolojik ve teorik in\u015fas\u0131:<\/em><\/p>\n\n\n\n

Lenin, yeni bir proleter partinin \u00f6ncelikle Marksist teorinin rehberli\u011fine ba\u011fl\u0131 kalmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. Rusya’n\u0131n ilerici ideolojik \u00e7evrelerinin do\u011fru devrimci teorileri bulmaya hevesli oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. Bu ilerici ideolojik \u00e7evreler, 1840’lardan 1890’lara kadar ge\u00e7en elli y\u0131l i\u00e7inde, fedak\u00e2rl\u0131k ve benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir devrimci ruh g\u00f6stererek m\u00fccadele edip ac\u0131lar \u00e7ektiler. Ayn\u0131 zamanda Avrupa\u2019daki deneyimlerden da inan\u0131lmaz bir azim ve \u00f6zverili bir ruhla ara\u015ft\u0131rmalar, \u00e7al\u0131\u015fmalar ve uygulamalar ger\u00e7ekle\u015ftirdiler. Asl\u0131nda, Marksizm’in tek do\u011fru devrimci teori oldu\u011funu da \u00e7ok ac\u0131 \u00e7ekerek buldular. <\/p>\n\n\n\n

Lenin\u2019e g\u00f6re Bol\u015fevik partisinin devrimci m\u00fccadeleyi kazanacak g\u00fcc\u00fc elde etmesinin nedeni, yaln\u0131zca Marksizmin sa\u011flam bir teorik temeline sahip olmas\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda Marksizmi Rusya’n\u0131n devrimci prati\u011fiyle birle\u015ftirmede ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

  (B) Partinin siyasi \u00e7izgisinin in\u015fas\u0131:<\/em><\/p>\n\n\n\n

 Lenin, proletarya partisinin Marksizmin rehberli\u011finde ve kendi ger\u00e7ekli\u011finin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda do\u011fru bir siyasi \u00e7izgi form\u00fcle etmesi gerekti\u011fine i\u015faret etmi\u015ftir. \u015e\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131: Bu siyasi \u00e7izgiyi y\u00fcr\u00fctme s\u00fcrecinde s\u0131k s\u0131k sa\u011fdan ve “soldan” m\u00fcdahalelerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz, bu nedenle hem sa\u011fla hem de “solla” m\u00fccadele etmeliyiz. Sa\u011fda \u0130kinci Enternasyonal oport\u00fcnizmi, Rusya\u2019n\u0131n ekonomist ak\u0131m\u0131, Rusya Men\u015fevikleri ve Bat\u0131\u2019daki Men\u015fevikler, Zubatovlar ve sosyal \u015fovenizm ak\u0131mlar\u0131 yer almaktad\u0131r. Lenin Rusya\u2019daki Zubatovlar\u2019\u0131n benzeri olan ak\u0131m\u0131 \u015f\u00f6yle tan\u0131mlad\u0131: Gompersler, Hendersonlar, Jouhaux and Legien\u2019ler Zubatov’lardan ba\u015fka bir \u015fey de\u011filler, bizim Zubatov’lardan tek farklar\u0131 Avrupai k\u0131yafetleri ve cilalar\u0131 ve a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k politikalar\u0131n\u0131 uygar, rafine ve demokratik olarak “nazik” bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fctmeleridir\u2026..\u201cUluslararas\u0131 alanda oport\u00fcnizmler i\u00e7inde en ba\u015f d\u00fc\u015fman\u0131m\u0131z sosyal \u015fovenizm ak\u0131m\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n

 Lenin\u2019e g\u00f6re “Sol” hatal\u0131 e\u011filim esas olarak kom\u00fcnist hareketin i\u00e7indedir. Bol\u015fevik partisi hem sa\u011fa hem de “sola” kar\u015f\u0131 m\u00fccadele i\u00e7inde b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve olgunla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

 (C) Partinin \u00f6rg\u00fctsel disiplininin in\u015fas\u0131:<\/em><\/p>\n\n\n\n

 Bat\u0131 Avrupa’daki “Sol” kom\u00fcnist ak\u0131m\u0131n ve anarko-sendikalist ak\u0131m\u0131n partinin \u00f6nderli\u011fini ve disiplinini yads\u0131ma y\u00f6n\u00fcndeki anar\u015fist trend kar\u015f\u0131s\u0131nda Lenin, Rusya’daki Bol\u015fevik partinin 15 y\u0131ll\u0131k m\u00fccadele deneyimine dayanarak, partinin merkezi ve birle\u015fik \u00f6nderli\u011fini g\u00fc\u00e7lendirmenin \u00f6nemini derinlemesine a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f ve son derece s\u0131k\u0131 bir \u00f6rg\u00fctsel disiplini te\u015fvik etmi\u015ftir. Siyasi iktidar\u0131 ele ge\u00e7irme ve peki\u015ftirme m\u00fccadelesinde, proleter partilerin son derece s\u0131k\u0131 bir demir disipline sahip olmalar\u0131 gerekir. Bunun nedeni yaln\u0131zca devrilen burjuvazinin her zaman kar\u015f\u0131l\u0131k vermesini engelleme ihtiyac\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda devrimci saflardaki k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin gev\u015fekli\u011fine direnme ve \u00fcstesinden gelme ihtiyac\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Demir disiplinin in\u015fa edilmesi \u00fc\u00e7 ko\u015ful gerektirir: Birincisi, proleter \u00f6nc\u00fcn\u00fcn bilinci ve azmi, fedak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131, kahramanl\u0131\u011f\u0131 ve devrime sadakati. \u0130kinci olarak, en geni\u015f emek\u00e7i kitlelerle, \u00f6ncelikle proleter emek\u00e7i kitlelerle ve ayn\u0131 zamanda proleter olmayan emek\u00e7i kitlelerle temas kurma, onlara yakla\u015fma ve hatta bir dereceye kadar onlarla b\u00fct\u00fcnle\u015fme yetene\u011fi. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, bu \u00f6nc\u00fc taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen do\u011fru siyasi \u00f6nderli\u011fe, onun do\u011fru siyasi stratejisine ve kitlelerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun kendi deneyimlerine dayanarak bunun do\u011frulu\u011funa ikna olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Lenin, bu ko\u015fullar\u0131n birdenbire ortaya \u00e7\u0131kamayaca\u011f\u0131na, aksine do\u011fru devrimci teorinin, yani Marksist teorinin rehberli\u011finde ve ger\u00e7ek devrimci hareketin prati\u011fini uzun bir s\u00fcre boyunca kitle hareketiyle yak\u0131ndan birle\u015ftirerek olu\u015fabilece\u011fine i\u015faret etmi\u015ftir. “Sol” kom\u00fcnistlerin yapt\u0131\u011f\u0131 hata, proleter devrimin kritik an\u0131nda bu ilkeleri tam olarak anlamamalar\u0131 ve iyi uygulamay\u0131\u015flar\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

(2) Proletarya Partisinin Taktikleri:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lenin, bu eserde Bol\u015fevik Parti’nin 15 y\u0131ll\u0131k geli\u015fiminin temel tarihsel a\u015famalar\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerini ve zengin m\u00fccadele deneyimini ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak analiz etti. Devrimci haz\u0131rl\u0131k d\u00f6nemi, devrimci d\u00f6nem, gerici d\u00f6nem, devrimin doruk d\u00f6nemi, birinci emperyalist d\u00fcnya sava\u015f\u0131 ve ikinci Rus Devrimi s\u0131ras\u0131ndaki taktikler gibi farkl\u0131 tarihsel a\u015famalarda partinin taktiklerini ve taktik sorunlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Lenin, Bol\u015fevik Parti’nin ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n, do\u011fru taktikleri kullanma konusundaki kendi ac\u0131 deneyiminde yatt\u0131\u011f\u0131na i\u015faret etti: \u201cBol\u015fevik Parti, t\u00fcm m\u00fccadele bi\u00e7imlerine hakim olmakta ve ilkelerdeki sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 taktiklerdeki esneklikle birle\u015ftirmekte ba\u015far\u0131l\u0131yd\u0131. Devrimin geli\u015fim temposunun dibe vurdu\u011fu ko\u015fullarda, “ordular\u0131na” en az zarar vererek ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde geri \u00e7ekildi ve bu geri nesnel ko\u015fullarda en gerici parlamentolarda, en gerici sendikalarda, kooperatif ve sigorta birliklerinde ve benzer \u00f6rg\u00fctlerde do\u011fru yasal \u00e7al\u0131\u015fma taktiklerini uygulad\u0131. Devrimin yeniden canland\u0131\u011f\u0131 ve temposunun h\u0131zland\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarda, Bol\u015fevikler benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f zorluklar\u0131n \u00fcstesinden gelerek Men\u015fevikleri geri p\u00fcsk\u00fcrtt\u00fcler, yasad\u0131\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 “yasal f\u0131rsatlar\u0131n” kullan\u0131m\u0131yla birle\u015ftiren do\u011fru taktikleri uygulad\u0131lar, t\u00fcm m\u00fccadele bi\u00e7imleri -yasal ve yasad\u0131\u015f\u0131, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ve \u015fiddetli, yeralt\u0131 ve a\u00e7\u0131k, g\u00f6rece dar grup m\u00fccadeleleri ve kitle m\u00fccadeleleri, parlamenter ve devrimci- nesnel duruma g\u00f6re d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc olarak kullan\u0131ld\u0131 ve ba\u015f gerici Duma se\u00e7imlerinde Bol\u015fevikler i\u015f\u00e7ilerin \u00e7al\u0131\u015fma ve ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n tam deste\u011fini kazand\u0131lar.\u201d <\/p>\n\n\n\n

Lenin, m\u00fccadele bi\u00e7im ve y\u00f6ntemlerinin \u00e7e\u015fitlili\u011fini ve m\u00fccadele bi\u00e7im ve y\u00f6ntemlerinin esnekli\u011fini Kom\u00fcnist Parti’nin stratejisinin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyordu. Lenin, uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareketteki \u00e7e\u015fitli \u00f6nemli hatalar\u0131n, m\u00fccadele bi\u00e7im ve y\u00f6ntemlerinin zengin \u00e7e\u015fitlili\u011fini ve esnekli\u011fini kom\u00fcnistlerin takti\u011finin temel bir par\u00e7as\u0131 olarak kabul etmemekten kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmu\u015ftur. Bunun \u00fcstesinden gelinmelidir. Yeni i\u00e7eri\u011fi dikkate almaks\u0131z\u0131n inatla sadece eski bi\u00e7imlere tapan sa\u011f e\u011filimli doktrinerizm tamamen iflas etmi\u015ftir. \u201cSol\u201d e\u011filimli doktrinerizm ise inatla belirli eski bi\u00e7imleri reddederek yeni i\u00e7eri\u011fin \u00e7e\u015fitli ve farkl\u0131 bi\u00e7imlerde kendisine alan a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rememektedir. Bu nedenle Lenin devrimci partilere, burjuvaziyi yenmek i\u00e7in do\u011fru sald\u0131r\u0131 ve do\u011fru geri \u00e7ekilme taktiklerini kullanmay\u0131 bilmeleri ve \u00f6\u011frenmeleri, esnek politikalar benimsemeleri ve siyasi m\u00fccadelede ustala\u015fmalar\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

 (3) Marksist Teori ve Kitleler \u0130\u00e7in M\u00fccadele Stratejisi:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 Lenin, proletaryan\u0131n m\u00fccadelede zafere ula\u015fmak istiyorsa, kitleleri, \u00f6nce i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131, sonra da hem proleter hem de proleter olmayan emek\u00e7i kitleleri kazanmas\u0131 gerekti\u011fine i\u015faret etmi\u015ftir. Lenin, tarihsel materyalizmi ve Marksist siyasi partiler teorisini kullanarak, “Sol” kom\u00fcnistlerin siyasi partiyi, disiplini, demokratik merkeziyet\u00e7ili\u011fi reddetme, sendikalarda \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 reddetme, parlamenter faaliyetleri uygulamay\u0131 reddetme ve her t\u00fcrl\u00fc uzla\u015fmay\u0131 reddetme konusundaki hatalar\u0131n\u0131 kapsaml\u0131 ve derin bir \u015fekilde analiz etti. Bunun yan\u0131nda, Marksist kitleler i\u00e7in m\u00fccadele teorisini ve stratejisini sistematik olarak a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

 (A) Lenin “Sol” kom\u00fcnist ak\u0131mlar\u0131 ve anarko-sendikalist sosyalist ak\u0131m\u0131 a)\u00f6nderler, b)siyasi partiler, c) s\u0131n\u0131flar ve d) kitleler aras\u0131ndaki diyalektik ili\u015fkileri anlamamakla ele\u015ftirmi\u015ftir. Bu s\u00f6zde “Sol” ak\u0131mlar partinin \u00f6nderlik rol\u00fcn\u00fc ve \u00f6nderlerin rol\u00fcn\u00fc reddetmi\u015f, partiyi s\u0131n\u0131f\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na koymu\u015f, \u00f6nderleri parti \u00fcyelerinin kar\u015f\u0131s\u0131na koymu\u015f ve “\u00f6nderlik diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc y\u0131k\u0131ls\u0131n, ya\u015fas\u0131n kitlelerin diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc” anar\u015fist slogan\u0131n\u0131 savunmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bunlara kar\u015f\u0131l\u0131k Lenin; kitleler, s\u0131n\u0131flar, siyasi partiler ve \u00f6nderler aras\u0131ndaki ili\u015fkiler ve parti i\u00e7inde demokratik merkeziyet\u00e7ilik ilkesi hakk\u0131ndaki Marksist teoriyi bilimsel olarak a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Lenin, kitlelerin s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcne; \u00e7o\u011fu durumda, en az\u0131ndan modern uygar \u00fclkelerde, s\u0131n\u0131flar\u0131n siyasi partiler taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fine; siyasi partilerin genellikle en fazla prestije, en fazla etkiye ve deneyime sahip bireylerden olu\u015fan nispeten istikrarl\u0131 gruplar taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fine dikkat \u00e7ekti. Bu \u00f6nderler sadece en \u00f6nemli pozisyonlara se\u00e7ilen \u00f6nderlerdir. <\/a> “Siyasi \u00f6nderleri devirmek”, proletaryay\u0131 tamamen silahs\u0131zland\u0131rmak, burjuvazinin proletaryaya kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesine yard\u0131mc\u0131 olmak ve kesinlikle proletaryan\u0131n devrimci hareketini yok etmektir.<\/p>\n\n\n\n

(B) Lenin, i\u015f\u00e7i sendikalar\u0131n\u0131n Sosyal Demokrat Parti’nin sa\u011fc\u0131 \u00f6nderlerinden etkilendi\u011fi bahanesiyle sendikalarda \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 reddeden “Sol” unsurlar\u0131n hatal\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u015fiddetle ele\u015ftirmi\u015ftir. Onlar\u0131 ayr\u0131ca Sovyet iktidar\u0131n\u0131n ve proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn tan\u0131nmas\u0131 ilkesini merkeze koyan yeni bir sendika \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn kurulmas\u0131n\u0131 savunduklar\u0131 i\u00e7in ele\u015ftirmi\u015ftir. Bu \u201csollar\u201d ve anarko-sendikalist sosyalist ak\u0131m burjuva \u00f6nyarg\u0131lar\u0131yla lekelenmemi\u015f olmas\u0131 gereken yeni sendika \u00f6rg\u00fctlerinin kurulmas\u0131n\u0131 savunmu\u015flard\u0131r. Lenin bunun yerine proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ve proletarya partisinin her t\u00fcrl\u00fc sendikayla yak\u0131n ili\u015fki i\u00e7inde olmas\u0131 gerekti\u011fine i\u015faret etmi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin Rusya’da proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc, Bol\u015fevik Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin \u00f6nderli\u011finde g\u00f6rev yapan Sovyetmeclislerinde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f proletarya taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmekte ve ba\u015far\u0131lmaktad\u0131r. S\u0131n\u0131f\u0131n diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ve devletin y\u00f6netimi, Parti’nin \u00f6nderli\u011finde olan sendikalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

“Sollar\u0131n” gerici olduklar\u0131 bahanesiyle sendikalardan \u00e7ekilmesi ve \u201cyeni, saf, temiz bir k\u0131z\u0131l sendikalar\u0131n\u201d kurulmas\u0131 uygulamas\u0131, “Sollar\u0131n” sendikalar\u0131n \u00fcst kademelerindeki birka\u00e7 b\u00fcrokratik unsuru i\u015f\u00e7i kitleleriyle kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor ve “Sollar\u0131n” sendikalar\u0131 da Parti ile kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor, b\u00f6ylece “Sollar” i\u015f\u00e7i kitlelerini ihmal ettiklerini ve terk ettiklerini g\u00f6stermektedir. Bu nedenle kom\u00fcnistlerin sendikalarla son derece yak\u0131n ili\u015fkiler kurmas\u0131 gerekmektedir. Ger\u00e7ek kom\u00fcnistlerin strateji ve taktikleri, kitlelerin oldu\u011fu her yerde \u00e7al\u0131\u015fmak ve i\u015f\u00e7i kitlelerini kazanmak i\u00e7in \u201cgerici\u201d olanlar da dahil olmak \u00fczere t\u00fcm sendikalarda \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

(C) Lenin, parlamenter sistemin art\u0131k siyasi ve tarihsel olarak zaman\u0131n\u0131 doldurdu\u011funu savunan tutumlar\u0131n\u0131 ele\u015ftirdi ve ayn\u0131 zamanda “Sollar\u0131n” s\u00f6zde “devrimci ruhu” sergilemek ad\u0131na ve \u0130kinci Enternasyonal \u00f6nderlerinin parlamentolardaki teslimiyet\u00e7i ve a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k davran\u0131\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak ad\u0131na burjuva parlamentolar\u0131na kat\u0131lmay\u0131 reddetmelerini ele\u015ftirdi. Lenin “Sollar\u0131n” bu zararl\u0131 taktiklerini reddederek, Kom\u00fcnistler i\u00e7in burjuva parlamentolar\u0131n\u0131n do\u011fru kullan\u0131m\u0131na i\u015faret etti ve parlamentolar\u0131n kitleleri kazanmada \u00f6nemli bir taktik arac\u0131 oldu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Lenin, parlamentarizmin tarihsel olarak zaman\u0131n\u0131 doldurmas\u0131 ile siyasi olarak zaman\u0131n\u0131 doldurmas\u0131n\u0131 birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rman\u0131n yanl\u0131\u015f oldu\u011funa i\u015faret etti. Parlamentarizm ger\u00e7ekten de tarihsel olarak zaman\u0131n\u0131 doldurmu\u015ftur, \u00e7\u00fcnk\u00fc Ekim Devrimi ile birlikte proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ve onun temsili Sovyet meclisleri bi\u00e7imi <\/a>ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc burjuva siyasi uygarl\u0131\u011f\u0131n t\u00fcm olumlu bi\u00e7imlerini devralarak onlara prolter temsili demokrasi ve taban-do\u011frudan demokrasisi olarak yeni bi\u00e7imler vermi\u015ftir.  <\/p>\n\n\n\n

Fakat Lenin\u2019e parlamentarizm ve parlamentolar hen\u00fcz siyasi olarak zaman\u0131n\u0131 doldurmu\u015f de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc kapitalist \u00fclkelerdeki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu hala parlamentolara inanmakta ve g\u00fcvenmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Lenin ayr\u0131ca burjuva parlamentarizmin partinin teorik g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda zaman\u0131n\u0131 doldurdu\u011funun Marksist bir do\u011fru oldu\u011funu fakat hen\u00fcz i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7in bunun hen\u00fcz ge\u00e7erli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Lenin kom\u00fcnistlerin genel ilke olarak parlamentolara kat\u0131labilece\u011fine inan\u0131yordu. <\/p>\n\n\n\n

Burjuva parlamentolar\u0131ndaki kom\u00fcnistlerin amac\u0131, \u0130kinci Enternasyonal partilerinin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, parlamenter m\u00fccadeleyi s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin tek ve temel bi\u00e7imi olarak g\u00f6rerek normal yasama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctmek de\u011fil, parlamenter m\u00fccadeleyi parlamento d\u0131\u015f\u0131ndaki s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini tamamlayan bir yol olarak g\u00f6rmek, parlamentoyu burjuvazinin gerici politikalar\u0131n\u0131 te\u015fhir etmek ve kitleleri kararl\u0131 ve sab\u0131rl\u0131 bir \u015fekilde e\u011fitmek, y\u00f6nlendirmek ve kazanmak i\u00e7in bir forum olarak kullanmakt\u0131. Bu, kom\u00fcnistlerin parlamentoda \u00e7al\u0131\u015fan grubunun g\u00f6revi olmal\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Kom\u00fcnistlerin ilke olarak burjuva parlamentolar\u0131nda yer alabilecekleri genel ilkesi, bunu her zaman ve her durumda yapmalar\u0131 gerekti\u011fi anlam\u0131na gelmiyordu. Bol\u015fevik Parti’nin, devrimin y\u00fckseldi\u011fi d\u00f6nemlerde parlamenter m\u00fccadeleye ve Duma parlamentosuna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kma ve direnme tutumu, devrimin geli\u015fme temposunun al\u00e7ald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde ise i\u00e7inde yer alma \u015feklindeki esnek stratejisi ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmesinden sonra Kurucu Meclis’in toplan\u0131p burjuva parlamentosunun da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131, burjuva parlamentolar\u0131n\u0131n ustaca kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6rnekleriydi.<\/p>\n\n\n\n

(D) Lenin, Bat\u0131 Avrupa’daki baz\u0131 “sol” ak\u0131mlar\u0131 ayr\u0131m g\u00f6zetmeksizin her t\u00fcrl\u00fc uzla\u015fmaya ve geri \u00e7ekilmeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 i\u00e7in ele\u015ftirdi. Bat\u0131 Avrupa’daki baz\u0131 “sollar” uzla\u015fman\u0131n oport\u00fcnizm oldu\u011funu ve uzla\u015fmay\u0131 kabul etmenin Marksizmin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131 lekeleyece\u011fini iddia ediyorlard\u0131. Lenin, kom\u00fcnistlerin uzla\u015fmay\u0131 veya geri \u00e7ekilmeyi t\u00fcm\u00fcyle reddedemeyece\u011fini ve uzla\u015f\u0131p uzla\u015fmaman\u0131n tamamen uzla\u015fman\u0131n niteli\u011fine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu belirtmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Kom\u00fcnist Parti, devrimci hareketin uzun vadeli \u00e7\u0131karlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan faydal\u0131 oldu\u011fu s\u00fcrece, burjuva partileriyle uzla\u015fmalar da dahil olmak \u00fczere di\u011fer partilere kar\u015f\u0131 manevra, uzla\u015fma ve taviz verme yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 uygulayabilir ve bu takti\u011fi proletaryan\u0131n genel bilin\u00e7 d\u00fczeyini y\u00fckseltmek, proletaryan\u0131n devrimci do\u011fas\u0131n\u0131 y\u00fckseltmek, proletaryan\u0131n sava\u015fma ve kazanma yetene\u011fini art\u0131rmak i\u00e7in iyi kullanmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Lenin\u2019e g\u00f6re bununla birlikte, iki t\u00fcr uzla\u015fma aras\u0131nda bir ayr\u0131m yap\u0131lmal\u0131d\u0131r: Birincisi, devrimci davay\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in d\u0131\u015f nesnel ko\u015fullar\u0131n zorlad\u0131\u011f\u0131 uzla\u015fmad\u0131r. Di\u011feri ise, ki\u015fisel kazan\u00e7 h\u0131rs\u0131, korkakl\u0131k ve korku nedeniyle kapitalistlere isteyerek boyun e\u011fen ve onlara hitap eden hainlerin uzla\u015fmas\u0131d\u0131r. A\u00e7\u0131k\u00e7a elveri\u015fsiz bir sava\u015ftan ka\u00e7\u0131nmak ve ilerlemek i\u00e7in geri \u00e7ekilmeyi se\u00e7mek i\u00e7in gerekli olan birinci t\u00fcrden uzla\u015fmalar yap\u0131labilir. \u0130kinci t\u00fcr uzla\u015fma, devrimci s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 tehlikeye atan hain oport\u00fcnist bir uzla\u015fmad\u0131r. Bu t\u00fcr bir uzla\u015fmay\u0131 te\u015fhir ve if\u015fa etmek i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc \u00e7abay\u0131 g\u00f6stermeli ve bununla kararl\u0131l\u0131kla m\u00fccadele etmeliyiz. Lenin\u2019e g\u00f6re “Sollar”, farkl\u0131 do\u011falara sahip iki t\u00fcr uzla\u015fma oldu\u011funu anlam\u0131yordu, bu nedenle onlar s\u00f6zde oport\u00fcnist uzla\u015fmalara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kma bahanesi ile, siyasi pratikte her t\u00fcr uzla\u015fmaya bir b\u00fct\u00fcn olarak kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor ve itiraz ediyorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Lenin\u2019e g\u00f6re uzla\u015fma takti\u011finin \u00f6z\u00fc, “ge\u00e7ici yol arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n” ve bu t\u00fcr \u201cge\u00e7ici m\u00fcttefiklerimizin\u201d sorunlar\u0131ndan yararlanmakt\u0131r; uzla\u015fma takti\u011finin \u00f6z\u00fc dolamba\u00e7l\u0131 yoldan ilerleme, dolayl\u0131 sald\u0131r\u0131 takti\u011fini uygulamakt\u0131r. Kom\u00fcnistler kom\u00fcnizm davas\u0131n\u0131 kazanmak istiyorlarsa, sadece do\u011frudan ve cepheden sald\u0131r\u0131 takti\u011fini de\u011fil, ayn\u0131 zamanda dolamba\u00e7l\u0131 yoldan ilerleme ve dolayl\u0131 ku\u015fatma takti\u011fini de kullanmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n

 (4) Lenin, Avrupa ve Amerika\u2019daki gen\u00e7 deneyimsiz Kom\u00fcnist partilerin “Sol” dogmatizmini (sol e\u011filimli doktrinerizm) Bol\u015feviklerin Rusya’daki ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n temel deneyimlerine dayanarak ele\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Lenin, Marksizmin temel ilkelerinin \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerin \u00f6zg\u00fcl devrimci pratikleriyle birle\u015ftirilmesi gerekti\u011fini ve \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerin proletarya partilerinin \u00f6nemli politikalar\u0131n\u0131 ve politik stratejilerini kendi ulusal ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re belirlemeleri gerekti\u011fini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Lenin, Rusya’n\u0131n ko\u015fullar\u0131n\u0131 Bat\u0131 Avrupa’n\u0131nkilerle e\u015fitleyen “Sol” Kom\u00fcnistlerin, Marksizmin temel ilkelerini \u00f6zg\u00fcl pratiklerle nas\u0131l birle\u015ftireceklerini bilmediklerini, bunun yerine Ekim Devriminin belirli evrensel \u00f6zelliklerini mekanik bir \u015fekilde yorumlad\u0131klar\u0131n\u0131 ve b\u00f6ylece Ekim Devrimi deneyimini de\u011fi\u015fmez bir dogma haline getirdiklerini belirtti. Bu hatal\u0131 e\u011filime yan\u0131t olarak Lenin, Sovyet iktidar\u0131n\u0131n ve Bol\u015fevizmin teorik ve taktik ilkelerinin, yaln\u0131zca dar anlamda, yani sadece belirli baz\u0131 temel ilkeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan evrensel uluslararas\u0131 \u00f6neme sahip oldu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7e\u015fitli \u00fclkelerdeki kom\u00fcnist partilerin temel g\u00f6revi, kom\u00fcnizmin temel ilkelerini (Sovyet iktidar\u0131 ve proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc) kendi toplumlar\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri ve nitelikleri ile birle\u015ftirecek \u015fekilde uyarlamak ve uygulamakt\u0131r. Kom\u00fcnistler bu temel ilkeleri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ve do\u011fru bir \u015fekilde uyarlamal\u0131 ve zaman i\u00e7inde yenilemeli, kendi \u00fclkelerinin devriminin \u00f6zg\u00fcn yolunu ve \u00f6zg\u00fcn devrimci m\u00fccadele y\u00f6ntemini iyi incelemeli ve ke\u015ffetmeli, kendi \u00fclkelerinin ger\u00e7ekli\u011finden kopmamal\u0131 ve di\u011ferler \u00fclkelerin ba\u015far\u0131l\u0131 deneylerini mekanik bir \u015fekilde kopyalamamal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n

Lenin’in bu \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 Marksizmin strateji ve taktik \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcncelerini zenginle\u015ftirmi\u015f ve geli\u015ftirmi\u015ftir, bu \u00e7al\u0131\u015fma hala t\u00fcm d\u00fcnyadaki Kom\u00fcnistler i\u00e7in “Sol” oport\u00fcnizme kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ideolojik silaht\u0131r ve Marksist siyasi partilerin in\u015fas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 geli\u015ftirmede kullan\u0131labilecek \u00f6nemli bir silaht\u0131r. \u00c7in\u2019in Yeni demokratik devrim d\u00f6neminde Mao Zedung, Lenin’in iki eserine \u00f6zel ilgi g\u00f6stermi\u015f, odaklanm\u0131\u015f, bu eserlerden \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilenmi\u015f ve esinlenmi\u015ftir: Demokratik Devrimde Sosyal-Demokrasinin \u0130ki Takti\u011fi <\/em>ve Sol Kom\u00fcnizm: Bir \u00c7ocukluk Hastal\u0131\u011f\u0131<\/em>. Mao Zedung \u201c\u0130ki Taktik\u201d kitab\u0131yla Parti i\u00e7indeki sa\u011f oport\u00fcnizme, \u201cSol Kom\u00fcnizm\u201dle de parti i\u00e7indeki “Sol” oport\u00fcnizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmede yararland\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

B\u00fcy\u00fck Marksizm S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc: ‘Sol’ Kom\u00fcnizm, Bir \u00c7ocukluk Hastal\u0131\u011f\u0131 [B\u00fcy\u00fck Marksizm S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, Marx’\u0131n 200. Do\u011fum G\u00fcn\u00fcn\u00fc anmak amac\u0131yla 2018 y\u0131l\u0131nda Wuhan\/\u00c7in’de yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. 5 Milyon s\u00f6zc\u00fckten ve 4 B\u00f6l\u00fcmden olu\u015fmaktad\u0131r: s\u00f6zl\u00fck Marksizm, Leninizm, Mao Zedung D\u00fc\u015f\u00fcncesi ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc \u00c7ine \u00d6zg\u00fc Sosyalizm \u0130n\u015fa Teorisi. S\u00f6zl\u00fck 2012’de ba\u015flayan Xi Jinping D\u00f6nemini de kaps\u0131yor.] Sol Kom\u00fcnizm: Bir \u00c7ocukluk Hastal\u0131\u011f\u0131 Lenin’in […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-4119","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-klasikler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4119","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4119"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4119\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4120,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4119\/revisions\/4120"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4119"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4119"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4119"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}