{"id":4276,"date":"2024-07-11T20:44:39","date_gmt":"2024-07-11T20:44:39","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=4276"},"modified":"2025-11-04T19:18:15","modified_gmt":"2025-11-04T19:18:15","slug":"roland-boer-cin-sosyalizmini-kesfetmek-kisisel-bir-anlati","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=4276","title":{"rendered":"Roland Boer: \u00c7in Sosyalizmini Ke\u015ffetmek: Ki\u015fisel Bir Anlat\u0131"},"content":{"rendered":"\n

Roland Boer:<\/strong> \u00c7in Sosyalizmini Ke\u015ffetmek<\/strong>: Ki\u015fisel Bir Anlat\u0131<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

\u00c7eviren: Ferdi Bekir<\/h2>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

T\u00fcrk\u00e7eye \u00c7evirenin Notu<\/strong>: Prof. Roland Boer, ilk \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda Rusya ve Bat\u0131 Marksizmlerine, \u00f6zelllikle de Marksizmin bu b\u00f6lgelerde karma\u015f\u0131k tarihsel ve dinsel yap\u0131larla nas\u0131l etkile\u015fti\u011fine odakland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Cennetin Ele\u015ftirisi ve Dinin Ele\u015ftirisi adl\u0131 iki yap\u0131t\u0131 Ayr\u0131nt\u0131 Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131nland\u0131. \u015eimdi ise \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n g\u00f6vdesini \u00c7in Marksizmi ve \u00c7in’e \u00d6zg\u00fc Sosyalizm \u0130n\u015fa Teorisi olu\u015fturuyor. D\u00fcnyan\u0131n, bir\u00e7ok b\u00f6lgede zengin ve uzun soluklu sosyalist deneyimlere sahip oldu\u011fu inanc\u0131yla, sosyalizmin ger\u00e7ek in\u015fas\u0131yla gittik\u00e7e daha fazla ilgilenmeye ba\u015flad\u0131. Bunun i\u00e7in \u00c7in\u2019de \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131 ve \u00c7ince \u00f6\u011frendi. Son 17 senesinin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00c7in\u2019de ge\u00e7irdi.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019in en \u00f6nemli \u00fcniversitelerinde \u00e7al\u0131\u015fmakta ve Marksizm ve Marksizmin Din Felsefesi \u00fczerine dersler vermektedir. <\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fl\u0131ca eserleri i\u00e7in bak\u0131n\u0131z : https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Roland_Boer<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

T\u00fcm tasar\u0131lar\u0131ma ra\u011fmen, \u00c7in’e ilk olarak on bir y\u0131l kadar \u00f6nce, sosyalizme ili\u015fkin bir y\u0131\u011f\u0131n \u00f6nyarg\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f ile geldim. T\u00fcm bu \u00f6nyarg\u0131lar\u0131ma teker teker meydan okundu; zay\u0131flat\u0131ld\u0131 ve sonra par\u00e7aland\u0131. O zamandan beri, kavray\u0131\u015f\u0131m\u0131 neredeyse s\u0131f\u0131rdan yeniden in\u015fa ediyorum. Bu \u00f6nyarg\u0131lardan baz\u0131lar\u0131 y\u00fczeyseldi, ancak gelene kadar onlara sahip oldu\u011fumun dahi fark\u0131nda de\u011fildim. \u00d6rne\u011fin, paranoyak bir kom\u00fcnist partinin her hareketimi izlemek i\u00e7in casuslar g\u00f6nderece\u011fi konusunda uyar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131m. Bunu biraz sa\u00e7ma bulmu\u015f olsam da, t\u00fcm iyi niyetime ra\u011fmen, kendimi ger\u00e7ekten takip edilip edilmedi\u011fimi merak ederken yakalad\u0131m. Bir di\u011feri, s\u0131k s\u0131k tekrarlanan, \u00c7in’de hi\u00e7 kimsenin art\u0131k Marksizme ‘inanmad\u0131\u011f\u0131’, asl\u0131nda \u00c7in halk\u0131n\u0131n ondan neredeyse hi\u00e7 bahsetmedi\u011fi \u015feklindeki yorumdu. \u0130nsanlar\u0131n Marksizm ve sosyalizmi yaln\u0131zca g\u00fcndelik birer mesele olarak \u00f6zg\u00fcrce bahis konusu ettiklerini de\u011fil ayn\u0131 zamanda herkesin bu konular\u0131 okulda okudu\u011funu \u00f6\u011frenmem ve bu safsatan\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesi 24 saat s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Di\u011fer \u00f6nyarg\u0131lar daha derine yerle\u015fmi\u015fti: Sosyalizmin ekonomik meselelere indirgenebilece\u011fi; \u00c7in’in 1979 ile 1989 aras\u0131nda bir noktada kapitalizmle kucakla\u015ft\u0131\u011f\u0131; Mao Zedung’un iyi ve Deng Xiaoping’in k\u00f6t\u00fc \u00e7ocuk oldu\u011fu; “\u00c7in’e \u00d6zg\u00fc Sosyalizm\u201din sosyalizmle pek ilgisi bulunmad\u0131\u011f\u0131; “sosyalist piyasa ekonomisi” kavram\u0131n\u0131n anlams\u0131zl\u0131\u011f\u0131; Kom\u00fcnist Partinin herhangi bir bi\u00e7imde demokrasi ve \u2018insan haklar\u0131\u2019yla ilgilenmedi\u011fi ve bunlar\u0131n unutulmas\u0131 gereklili\u011fi\u2026 Sahip oldu\u011fum birtak\u0131m kavray\u0131\u015flar\u0131n, geli\u015fimi uzun s\u00fcre Felsefeye ve d\u00fcnyay\u0131 alg\u0131lama bi\u00e7imlerine dair spesifik varsay\u0131mlar\u0131yla Avrupa Marksizmine g\u00f6m\u00fcl\u00fc bi\u00e7imde ger\u00e7ekle\u015fen sosyalizme dair oldu\u011funu eklemeliyim.<\/p>\n\n\n\n

Bu varsay\u0131mlar\u0131n da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131, en hafif tabirle, kayg\u0131 verici bir s\u00fcre\u00e7ti; fakat ayn\u0131 zamanda canland\u0131r\u0131c\u0131yd\u0131 ve yepyeni i\u00e7g\u00f6r\u00fclerle doluydu. \u015eimdi, on y\u0131l kadar sonra, s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim hi\u00e7bir pozisyonda konumlanm\u0131yorum. Fakat s\u00fcre\u00e7 \u00e7o\u011funlukla, sonu\u00e7ta eve giden yolun ancak ortas\u0131nda bulunuldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kacak olan bir yeniden konumun, bir ge\u00e7i\u015f noktas\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131 \u015feklinde i\u015fler. K\u0131sacas\u0131, verili olduklar\u0131n\u0131 varsayd\u0131\u011f\u0131m neredeyse t\u00fcm kategorileri ortadan kald\u0131rmaya devam ediyorum ve \u00c7in Marksizminin kapsaml\u0131 etkisi temelinde yeni kavray\u0131\u015flar olu\u015fturmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Nereden ba\u015flamal\u0131?<\/p>\n\n\n\n

\u0130nsan Haklar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Belki de ‘insan haklar\u0131’ \u00e7\u00f6z\u00fclmesi en kolay olan\u0131yd\u0131. \u0130lk olarak on alt\u0131nc\u0131 y\u00fczy\u0131lda Hollandal\u0131 filozof ve hukuk\u00e7u Hugo Grotius taraf\u0131ndan \u00f6nerildi\u011fi de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, insan haklar\u0131 fikrinden her zaman \u015f\u00fcphelenmi\u015ftim. Grotius, Orta \u00c7a\u011f’\u0131n tekil (ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak Tanr\u0131 ile ba\u011flant\u0131l\u0131) ‘hak’ karakteristi\u011finden, \u00e7o\u011ful ‘haklara’ \u00f6nemli bir ge\u00e7i\u015f yapt\u0131. Bu haklar\u0131, zaten, \u2012ya\u015fam, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck vb.\u2012 sat\u0131n al\u0131nabilen veya sat\u0131labilen metalar olarak g\u00f6r\u00fcyordu. Dolay\u0131s\u0131yla, \u00c7in’i karalamak ve s\u00f6zde suistimallerini g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kartmak \u00fczere ‘insan haklar\u0131\u2019n\u0131n uluslar aras\u0131 gayretlerce rutin kullan\u0131m\u0131na fazla dikkat etmedim.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in Marksizmi \u00fczerine bir \u00e7evrimi\u00e7i ders (MOOC) i\u00e7in 1930’lar\u0131n ba\u015f\u0131nda Jiangxi-Fujian Sovyeti’nin kuruldu\u011fu Ruijin’e gittim. \u2018Ruijin ethos\u2019 olarak adland\u0131r\u0131labilecek yakla\u015f\u0131m burada geli\u015fmi\u015fti: \u00f6nce insanlar\u0131n yiyecek, bar\u0131nma, giyim ve g\u00fcvenli\u011fe olan ihtiya\u00e7lar\u0131na odaklan\u0131n ve sonra kom\u00fcnist olmalar\u0131n\u0131 bekleyin. Bu, \u00c7in Marksizminin insan haklar\u0131 kavray\u0131\u015f\u0131n\u0131 anlamland\u0131rman\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 aralad\u0131. Bu t\u00fcr haklar evrenseldir, ancak belirli durumlara ve ge\u00e7mi\u015flere dayan\u0131rlar. Bu nedenle, Avrupa gelene\u011fi bireysel siyasi ve medeni haklara odaklan\u0131r, ancak hayati \u00f6nemdeki ekonomik refah hakk\u0131n\u0131 ihmal eder (ki bunun \u00e7ok kritik sonu\u00e7lar\u0131 vard\u0131r). Ruijin ethos’unda, belirgin bir \u015fekilde kolektif bir odaklanma ile ortaya \u00e7\u0131kan tam da bu hakt\u0131r. Ve az\u0131nl\u0131k politikalar\u0131ndan Bir Ku\u015fak Bir Yol insiyatifine kadar geni\u015fleyen bir hattaki say\u0131s\u0131z devlet politikas\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131k bulmaya devam ediyor. Yani \u00c7in i\u00e7in, farkl\u0131 bir vurguyla, \u00e7ok daha farkl\u0131 ko\u015fullar alt\u0131nda geli\u015fen bir insan haklar\u0131 gelene\u011fi s\u00f6z konusudur. Bu, siyasi ve medeni haklar\u0131n ihmal edildi\u011fi anlam\u0131na gelmez, ancak bunlar\u0131n bu daha geni\u015f \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde anla\u015f\u0131lmalar\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalist Demokrasi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

‘Demokrasi’ye gelince, bu konuda da daha \u00f6nceden gelen, yerle\u015fik \u015f\u00fcphelerim vard\u0131. Burada burjuva demokrasisine ve bu \u00f6zel demokrasi bi\u00e7iminin, herhangi bir niteleyici olmaks\u0131z\u0131n, bu haliyle demokrasinin kendisi oldu\u011fu \u015feklindeki iddialara ili\u015fkin \u015f\u00fcphelerimi kastediyorum. Parlamenter partilere dayanan burjuva demokrasisinin \u00f6nemli k\u0131s\u0131tlar\u0131n\u0131n bulundu\u011funu, bunun demokrasinin yaln\u0131zca tarihsel bir tezah\u00fcr\u00fc oldu\u011funu, bu t\u00fcr iddialar\u0131n anlams\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilecek kadar deneyimliydim ve okumu\u015ftum. Herkesin do\u011frudan kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131, se\u00e7im ve iptal mekanizmalar\u0131n\u0131, kolektif bir irade aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 i\u00e7eren bir alternatifin ne olabilece\u011fi hakk\u0131nda bir fikrim vard\u0131 \u2012biraz da Paris kom\u00fcn\u00fcndeki Marx gibi. Sosyalist demokrasi bu, diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordum kendi kendime. Devletin halkla temas\u0131 kopuk, yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f mevcudiyetinin \u00f6rt\u00fck ve \u00f6ncel kabul\u00fc dolay\u0131s\u0131yla alg\u0131m\u0131n b\u00fcy\u00fck oranda devlet kar\u015f\u0131t\u0131 (\u00c7N: Anar\u015fizan) oldu\u011funu s\u00f6ylememe gerek yok san\u0131r\u0131m?<\/p>\n\n\n\n

O zamanlar hen\u00fcz bu alg\u0131n\u0131n (neo-)liberal \u00e7er\u00e7eveden derinlemesine beslendi\u011fi benim i\u00e7in \u00e7ok a\u00e7\u0131k de\u011fildi. \u015eimdi fark ediyorum ki bu, d\u00fcnyan\u0131n liberalizmin bask\u0131n oldu\u011fu b\u00f6lgelerinde anar\u015fizmin bu denli pop\u00fcler olmas\u0131yla olduk\u00e7a uyumlu bir durum. Bu \u00f6nyarg\u0131lar\u0131mla  \u00c7in\u2019de sosyalist demokrasinin hi\u00e7bir t\u00fcrl\u00fcs\u00fcn\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilirdi.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00f6nyarg\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, \u00c7in’de s\u00fcrekli bir se\u00e7im mekanizmas\u0131n\u0131n i\u015fledi\u011fini ke\u015ffetmemle ba\u015flad\u0131. \u0130ster k\u0131rsal ister \u015fehir b\u00f6lgelerinde olsun, yerel se\u00e7imlerde, yerel y\u00f6netim temsilcileri se\u00e7ilebilir; ve bunlar Kom\u00fcnist Parti i\u00e7inden veya d\u0131\u015f\u0131ndan adayl\u0131k koyabiliyorlar.<\/p>\n\n\n\n

Peki ya parlamentonun iki meclisi, Ulusal Halk Kongresi (UHK) ve \u00c7in Halk\u0131 Siyasi Dan\u0131\u015fma Konferans\u0131 (\u00c7HSDK) i\u00e7in se\u00e7im s\u00fcreci nas\u0131l i\u015fliyor?<\/p>\n\n\n\n

S\u00fcre\u00e7, istenildi\u011fi kadar ki\u015finin se\u00e7ilebildi\u011fi k\u00f6yler ve yerel halk meclislerinde ba\u015flar. Bununla birlikte, say\u0131 genellikle mevcut yer say\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fczde ellisini ge\u00e7mez. Buradan itibaren se\u00e7imler, son delegelerin se\u00e7ildi\u011fi il halk meclisine kadar birka\u00e7 katmanda devam eder. Bir delege se\u00e7ildikten sonra be\u015f y\u0131l g\u00f6rev yapar. Di\u011fer bir deyi\u015fle, s\u00fcre\u00e7 do\u011frudan ve dolayl\u0131 se\u00e7imlerden biri \u015feklinde i\u015fler. Kom\u00fcnist Parti’nin kongresine delege se\u00e7mek i\u00e7in de benzer bir s\u00fcre\u00e7 ge\u00e7erlidir.<\/p>\n\n\n\n

Bu a\u00e7\u0131k\u00e7a demokratik bir pratik. Ama soru h\u00e2l\u00e2 ge\u00e7erli: Kom\u00fcnist Parti ne olacak? Kom\u00fcnist Partinin iktidar\u0131 oylanabilir mi? \u00c7o\u011fu ki\u015fi i\u00e7in bu soru ‘ger\u00e7ek demokrasi’ s\u0131nav\u0131d\u0131r. Bu noktada problem, sorunun kendisinin, birbirine benzeyen \u00e7ok say\u0131da partinin d\u00fczeni sorgulamadan iktidar i\u00e7in yar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 burjuva demokrasisi varsay\u0131mlar\u0131na ihanet etmemiz gerekir. Kesin olarak, bir burjuva demokrasisi taklidi olmayan \u00c7in\u2019de i\u015fler bu bi\u00e7imde i\u015flemiyor. \u00d6te yandan Kom\u00fcnist Partinin demokrasideki rol\u00fcn\u00fc belirlemek biraz daha fazla zaman\u0131m\u0131 ald\u0131. <\/p>\n\n\n\n

K\u0131saca ifade etmek gerekirse sosyalist demokrasinin i\u015flemesi i\u00e7in bir Kom\u00fcnist Parti iktidarda olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu ba\u015flang\u0131\u00e7ta bir paradoks gibi g\u00f6r\u00fcnebilir, ancak de\u011fil. “Proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc” kategorisini kullanarak \u015fu \u015fekilde ifade edeyim: Marx ve Engels taraf\u0131ndan ilk kez kullan\u0131lan ve daha sonra Lenin ve Stalin taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen proletarya demokrasisi, \u00e7o\u011funlu\u011fun \u2012i\u015f\u00e7iler ve k\u00f6yl\u00fclerin\u2012 devlet mekanizmas\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, \u2018burjuva diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc\u2019 kurmu\u015f muhaliflerini ezmesine olanak veren merkezi ve bask\u0131c\u0131 bir g\u00fc\u00e7t\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Burada anahtar, \u00e7o\u011funlu\u011fun iradesini ortaya koyabilmesidir. Yine de bu yaln\u0131zca ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131r. \u00c7in \u00f6rne\u011finde, Mao Zedung bu kategoriyi, “halk i\u00e7in demokrasi ve gericiler \u00fczerinde diktat\u00f6rl\u00fck” olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc “demokratik diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe” d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc (1949). De\u011fi\u015fime dikkat edin: proletarya “halk” ve y\u00f6netenler haline geldi. \u00c7inli minzhu bize ‘demokrasi’nin as\u0131l anlam\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131yor, halk y\u00f6netimdedir ve efendidir. B\u00fct\u00fcn bunlar Deng Xiaoping\u2019in, ikincisi ‘halk\u0131n demokratik diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc savunmak olan d\u00f6rt ana ilkesinde tam olarak ifade edilecektir.<\/p>\n\n\n\n

Deng\u2018in Reformlar yaparken ba\u011fl\u0131 kal\u0131nmas\u0131n\u0131 savundu\u011fu D\u00f6rt b\u00fcy\u00fck ilke:  sosyalizm yolunda ilerlemeye ba\u011fl\u0131l\u0131k, proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne ba\u011fl\u0131l\u0131k yani (halk\u0131n demokratik diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc), sosyalizmin in\u015fas\u0131nda Kom\u00fcnist Parti’nin \u00f6nderli\u011fi ilkesine ba\u011fl\u0131l\u0131k, Marksizm-Leninizm ve Mao Zedung D\u00fc\u015f\u00fcncesi\u2019ne ba\u011fl\u0131l\u0131k.<\/p>\n\n\n\n

Ama buradaki halk kavram\u0131 nedir? ‘Orta s\u0131n\u0131f\u2019, burjuvazinin Avrupa tarihinin \u00f6zelliklerini \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in en uygun terim olmasa da; bunlar i\u015f\u00e7iler, \u00e7ift\u00e7iler ve sosyalist orta s\u0131n\u0131f olarak nitelendirilebilecek ki\u015filerdir.<\/p>\n\n\n\n

Ya da \u015f\u00f6yle ifade edelim: yoksulluktan kurtulan ve sosyalizmin asl\u0131nda hayatlar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirdi\u011fini g\u00f6ren insanlar halkt\u0131r… Deng Xiaoping’in form\u00fcl\u00fcn\u00fcn \u00f6nemi, ‘halk’\u0131n herkesi kapsamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Peki ya karma\u015f\u0131k se\u00e7im sistemleri, kamuoyu, di\u011fer siyasi partilerden gelen geri bildirimler ve politikalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla onlar\u0131 kim y\u00f6netiyor ve temsil ediyor? Deng Xiaoping ilkelerinin bir sonraki maddesi cevab\u0131 veriyor: Kom\u00fcnist Parti’nin \u00d6nderli\u011fi. (hegemonya)<\/p>\n\n\n\n

\u00c7eli\u015fki Analizi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi, h\u00e2l\u00e2, t\u0131pk\u0131 \u00f6nceden oldu\u011fu gibi, hatta daha da fazla olarak, yeniden ve yeniden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeye ihtiya\u00e7 duyan \u015feyleri ara\u015ft\u0131r\u0131yorum. Bu nedenle, \u015f\u00f6yle bir duraklamak ve \u00f6nemli bir deneyimi tan\u0131mlamak i\u00e7in iyi bir zaman. Bu deneyim, ilk ba\u015fta olduk\u00e7a soyut gibi g\u00f6r\u00fcnen bir fikre, \u00e7eli\u015fkiye (\u00c7N: Marksist diyalektik) ili\u015fkindir. Halbuki bu fikrin derin ve \u00e7ok somut \u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131 var.<\/p>\n\n\n\n

Bu deneyimin ilk a\u015famas\u0131 , ‘\u00fctopya’ \u00fczerine \u00c7inli bir meslekta\u015fla y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bir tart\u0131\u015fmayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Avrupa ba\u011flam\u0131nda, \u00fctopya elbette hem yer-olmayan hem de iyi bir yer olarak \u00fctopyad\u0131r; ancak her durumda bir miktar m\u00fckemmellik fikrini gerektirir. Burada gerilimler ve \u00e7at\u0131\u015fmalar a\u015f\u0131lm\u0131\u015f, uyum ve bar\u0131\u015f sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu, \u00c7in datong’u olarak bildi\u011fimiz ‘B\u00fcy\u00fck Uyum’ ile ayn\u0131 \u015fey de\u011fil mi, diye sordum. Hay\u0131r, diye yan\u0131tlad\u0131 meslekta\u015f\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Daha sonralar\u0131, gelenek i\u00e7inde gelecekteki bir durum olarak yeniden \u015fekillenen, akabinde kom\u00fcnistler taraf\u0131ndan sahiplenilen ve yeniden yorumlanan (Mao bunu \u00e7ok\u00e7a seviyordu) bu eski Konf\u00fc\u00e7y\u00fcs\u00e7\u00fc fikir, asl\u0131nda benim anlad\u0131\u011f\u0131m \u015fekliyle ‘m\u00fckemmellik’ demek de\u011fildi. Daha ziyade, kar\u015f\u0131tlar\u0131n ve asl\u0131nda \u00e7eli\u015fkilerin h\u00e2l\u00e2 mevcut oldu\u011fu, ancak birbirleriyle \u00e7at\u0131\u015fmad\u0131klar\u0131 anlam\u0131na geliyordu. Yin-yang’\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, dedi meslekta\u015f\u0131m: z\u0131tlar yaln\u0131zca birbiriyle sarmalanm\u0131\u015f de\u011fil, yak\u0131ndan bakarsan\u0131z, ayn\u0131 zamanda bir taraf\u0131n di\u011ferinin ba\u011fr\u0131nda oldu\u011funu g\u00f6receksiniz.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6\u011frenmemde \u0130kinci a\u015fama Mao’nun “\u00c7eli\u015fki \u00dczerine”sini alt\u0131 hafta boyunca inan\u0131lmaz bir dikkatle okudu\u011fumuz ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir seminerdi. Bir s\u00fcredir, sosyalizm alt\u0131nda \u00e7eli\u015fkilerin nas\u0131l varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc sorusuyla u\u011fra\u015f\u0131yordum.<\/p>\n\n\n\n

Belirli bir ‘Bat\u0131l\u0131’ yakla\u015f\u0131ma g\u00f6re, \u00e7eli\u015fkilerin ortadan t\u00fcmden kalkmas\u0131 beklenir: devletin kendisi de\u011filse de, s\u0131n\u0131flar, ekonomik s\u00f6m\u00fcr\u00fc, ideolojik \u00e7at\u0131\u015fma silinip s\u00fcp\u00fcr\u00fclecektir.<\/p>\n\n\n\n

 Sovyetler Birli\u011fi \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, \u00f6zellikle 1930\u2019lardaki sosyalist kazan\u0131mlar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda (bu ger\u00e7ekli\u011fe dair fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131m da zaman ald\u0131), sosyalizm alt\u0131nda da \u00e7eli\u015fkilerin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m. Bu y\u00fczden, titizlikle Marksist d\u00fc\u015f\u00fcncenin bu ger\u00e7ekle nas\u0131l uzla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 izlemekteydim.<\/p>\n\n\n\n

E\u011fitim seminerindeki Baz\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131lar bana kar\u015f\u0131 biraz sab\u0131rs\u0131zd\u0131. Elbette sosyalizmle \u00e7eli\u015fkiler ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor!<\/p>\n\n\n\n

Mao’nun makalesi bunu \u00e7ok \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde ortaya koyuyor. Ama ne t\u00fcr \u00e7eli\u015fkiler? \u00c7eli\u015fkiler m\u00fccadele ve \u00e7at\u0131\u015fmaya i\u015faret etmez mi?<\/p>\n\n\n\n

 Makalenin bir\u00e7ok b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00e7eli\u015fkilerin do\u011fas\u0131na ve bunlar\u0131n birbirleriyle ili\u015fkilerine de\u011finiyor. en \u00f6nemlilerinden biri, ‘antagonist yani uzla\u015fmaz olmayan \u00e7eli\u015fkiler’e ili\u015fkin son k\u0131s\u0131md\u0131r. Burada Mao, Sovyetler Birli\u011fi’nde irdelenmeye ba\u015flanan, sosyalizm alt\u0131nda s\u0131n\u0131flar\u0131n varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle birlikte, \u00fcretim g\u00fc\u00e7leri ve ili\u015fkileri aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fmeleri ele al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Ancak Mao, \u00c7in felsefesinin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda bunu \u00e7ok daha ileri g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Bir noktada, d\u00f6rt karakterli bir \u00c7ince deyi\u015fi al\u0131nt\u0131l\u0131yor: xiangfan xiangcheng<\/em>, ‘birbirine kar\u015f\u0131 olan \u015feyler de birbirini tamamlar’. B\u00f6ylece \u00e7eli\u015fkiler, kom\u00fcnist bir devrime yol a\u00e7an olaylarda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, her zaman uzla\u015fmaz hale gelebilir ve \u00e7at\u0131\u015fmaya yol a\u00e7abilirler. Ancak, ayn\u0131 zamanda uygun bir \u015fekilde ele al\u0131n\u0131rlarsa, antagonistik hale gelmeleri engellenebilir de. Mao, sosyalizmi in\u015fa etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnlerde kaleme ald\u0131\u011f\u0131, 1957 tarihli bir denemede tam da bunu vurgular. Partiye, var olan \u00e7eli\u015fkilerin antagonizmaya evrilmemesine odaklanmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi\u011fi denemenin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ‘Halk Aras\u0131ndaki \u00c7eli\u015fkileri Do\u011fru Bir \u015eekilde Ele Almak’t\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalist Pazar Ekonomisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7eli\u015fki meselesini tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m y\u0131llar boyunca, kendimi ekonomik sorular \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken buldum.  Sosyalizmin, \u00c7in’de dizginlenmemi\u015f bir kapitalizmden farkl\u0131 bir \u015fey oldu\u011funu fark etti\u011fimde, ilk olarak bu ikisini, \u00e7eli\u015fki kavram\u0131n\u0131 \u00c7in ekonomisine uygulamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.  Yine de bu durumu anlamak i\u00e7in Avrupa\u2019n\u0131n kategorilerine, \u00f6zellikle beni pek \u00e7ok y\u00f6nden etkileyen Marksist Ernst Bloch’a g\u00fcveniyordum. (Mao’nun 1957 den sonraki fikirlerinin etkisiyle) \u00c7in\u2019de ba\u015f \u00e7eli\u015fkinin sosyalizm ve kapitalizm aras\u0131nda oldu\u011funu iddia etmeye ba\u015flad\u0131m.  Bu tezimin i\u015fe yarayabilece\u011fi, yani sonraki \u00fcretim tarzlar\u0131n\u0131n \u00f6ncekileri t\u00fcm\u00fcyle iptal etmedi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne varan  baz\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler olu\u015fturdum.<\/p>\n\n\n\n

Yeni \u00fcretim tarzlar\u0131, daha ziyade \u00f6nceki \u00fcretim tarzlar\u0131n\u0131n \u00e7eli\u015fkilerini \u00f6z\u00fcmserler ve onlar\u0131 yeni ba\u011flama uyarlarlar. Bu durumu kapitalizmde g\u00f6r\u00fcyorsan\u0131z, bu diyalektik s\u00fcrecin sosyalizmde de ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini iddia edebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131yla, sosyalizmde, \u00f6zellikle \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirilmesi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, kapitalizmin mekanizmalar\u0131n\u0131n ve bi\u00e7imlerinin her t\u00fcrl\u00fcs\u00fcn\u00fc g\u00f6rmeyi beklersiniz; ancak do\u011fru de\u011fildir bunlar art\u0131k yeni sosyalist \u00e7er\u00e7eveye uyarlanm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

H\u00e2l\u00e2 \u00fcretim tarzlar\u0131na ili\u015fkin bu \u00f6zel noktan\u0131n ge\u00e7erli oldu\u011funu ve kuvvetli bir Marksist g\u00f6r\u00fc\u015f i\u00e7erdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bir\u00e7ok y\u00f6nden Sovyetler Birli\u011fi’nde olanlar\u0131 anlamland\u0131r\u0131yor; ve \u00c7in’i Sovyetlerin \u00e7ok ilerisine ta\u015f\u0131yan s\u00fcreci anlamama yard\u0131mc\u0131 oluyor.<\/p>\n\n\n\n

Ancak yine de ‘sosyalist Pazar ekonomisi\u2019ni anlamland\u0131ram\u0131yordum. Neden?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 Piyasa ekonomisinin kapitalizm ile bir ve ayn\u0131 \u015fey oldu\u011funu; \u00c7in’in bir t\u00fcr piyasa ekonomisine sahip olmas\u0131n\u0131n kapitalizmin bir bi\u00e7imini devam ettirdi\u011fi anlam\u0131na geldi\u011fini varsay\u0131yordum. Bu varsay\u0131m, uzman olsun ya da olmas\u0131n \u00e7ok fazla insan aras\u0131nda o kadar yerle\u015fiktir ki… Buna meydan okumak olduk\u00e7a zordur. Jeton benim i\u00e7in \u00e7ok ge\u00e7 d\u00fc\u015ft\u00fc. \u015eimdi anl\u0131yorum ki bu varsay\u0131m asl\u0131nda burjuva iktisad\u0131n\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir s\u00f6zde bilimsel \u00f6nyarg\u0131n\u0131n bir tezah\u00fcr\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Bu sorun, kapitalizmi anlamak i\u00e7in iyi bilmemiz gereken neoklasik iktisat teorisinin tarihini ve sosyal konumunu hat\u0131rlamam\u0131z gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Neoklasik ekonomi teorileri, insan do\u011fas\u0131 hakk\u0131nda iddialarda bulunarak kendisini derinle\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n

 \u0130nsanlar\u0131n, her zaman kendileri i\u00e7in en iyi ekonomik karar\u0131 verecek olan rasyonel ve ki\u015fisel \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 g\u00f6zeten akt\u00f6rler oldu\u011fu varsay\u0131l\u0131yor. Bu evrensel doktrin donat\u0131larak, psikolojiden dine kadar her \u015fey ekonomik faaliyetin tezah\u00fcrleri olarak tan\u0131mlanmaya ba\u015fland\u0131. K\u0131sacas\u0131, do\u011fam\u0131z gere\u011fi hepimiz kapitalistiz.<\/p>\n\n\n\n

Bu Neoklasik ekonomi teorileri, ayn\u0131 zamanda t\u00fcm ekonomilere evrensel kavramlarla yakla\u015fabilece\u011fimiz savunageldiler. Burjuva Neoklasik ekonomi teorileri basit\u00e7e \u015fu \u00f6nyarg\u0131y\u0131 yerle\u015ftirdiler:  ekonomi= piyasa ekonomisi veya  kapitalist piyasa ekonomisi= piyasa ekonomisi<\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle, bu Neoklasik teoriye g\u00f6re her ne zaman ve nerede piyasa ekonomisini fark ettiyseniz, kapitalizmin bir t\u00fcr\u00fcyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yas\u0131n\u0131z demektir. Bu, tamamen yanl\u0131\u015f olan yayg\u0131n bir varsay\u0131md\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7arp\u0131tmay\u0131 kesin olarak kavramam biraz zaman ald\u0131. \u0130lk ger\u00e7ek ad\u0131m asl\u0131nda tarihseldi. Antik d\u00fcnya, \u00f6zellikle de eski G\u00fcneybat\u0131 Asya (genellikle Eski Yak\u0131n Do\u011fu olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r) ve Greko-Romen d\u00fcnyas\u0131 \u00fczerine ara\u015ft\u0131rmalar yapt\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Yakla\u015f\u0131k d\u00f6rt bu\u00e7uk bin y\u0131ll\u0131k ekonomi tarihini anlamak i\u00e7in yeni bir ekonomik model geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordum. B\u00fct\u00fcn bunlarla u\u011fra\u015f\u0131rken, piyasan\u0131n M\u00d6 ilk bin y\u0131lda Perslerin (\u0130ran) ve ard\u0131ndan Yunanl\u0131lar ile Romal\u0131lar\u0131n hakimiyetinde dikkate de\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fcde geni\u015fledi\u011fini ke\u015ffettim.<\/p>\n\n\n\n

Peki ya, ne t\u00fcr bir piyasa? Konunun ilgilileri aras\u0131nda tart\u0131\u015fma devam ediyor. Bir\u00e7o\u011fu, bunlar\u0131n kapitalist bir piyasa olduklar\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc \u2012biraz kaba ve ilkel ama yine de kapitalist Pazar oldu\u011funu savundular. Bu \u00fclkelerde k\u00e2r\u0131n \u00f6nceli\u011fi, arz ve talep yasas\u0131, piyasa ekonomisinin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 vb.oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorlar. <\/p>\n\n\n\n

Buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan grup ise bu pazarlarda devletin belirleyici bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131, fiyatlar\u0131n arz ve talep taraf\u0131ndan belirlenmedi\u011fini ve bu t\u00fcr pazarlar\u0131n sosyal olarak yerle\u015fik oldu\u011funu belirterek bu yakla\u015f\u0131ma kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

Bir a\u015famada bu tart\u0131\u015fman\u0131n bo\u015funa oldu\u011funu ya da daha do\u011frusu hedefi \u0131skalad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark ettim.<\/p>\n\n\n\n

Nedeni: bana g\u00f6re kesinlikle bu \u00fclkelerde piyasa ekonomisi vard\u0131 fakat bu kapitalist piyasa ekonomisi de\u011fildi, farkl\u0131 bir Pazar ekonomisiydi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle, Persler\/\u0130ran taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen ekonomiye lojistik piyasa ekonomisi veya belki de vergi piyasas\u0131 ekonomisi denilebilir.<\/p>\n\n\n\n

Persler, lojistik bir sorunla, ordular\u0131n donat\u0131lmas\u0131 sorunuyla ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in kendi piyasa ekonomilerini geli\u015ftirdiler. Bir noktada, askerlere (hen\u00fcz icat edilmi\u015f) para ile \u00f6deme yapma ve vergiyi para olarak talep etme fikrini benimsediler. Ama insanlar vergi olarak \u00f6dedikleri paray\u0131 nerden bulacakt\u0131?<\/p>\n\n\n\n

Yiyecek, giyecek veya elinizde her ne varsa seferberlik halinde olan askerlere sat\u0131n. Birisi kendi hesab\u0131na biraz k\u00e2r elde edecek olursa, bu ikincil bir kazan\u00e7t\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Yunanl\u0131lar ve ard\u0131ndan Romal\u0131lar farkl\u0131 bir piyasa ekonomisi geli\u015ftirdiler. ‘Klasik’ Yunanistan, y\u00fczy\u0131llar s\u00fcren, (y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131n perspektifinden bak\u0131l\u0131rsa) ekonomik ‘\u00e7\u00f6k\u00fc\u015f’ olarak nitelenebilecek d\u00f6nemden \u00e7\u0131k\u0131nca, bir k\u00f6le ekonomisi geli\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n

Egemen s\u0131n\u0131f i\u00e7in art\u0131 de\u011fer, temel olarak her sayg\u0131n Yunan erkek vatanda\u015f\u0131n\u0131n sahip oldu\u011fu k\u00f6leler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00fcretiliyordu. Ancak her bi\u00e7imde temel kaynak olan k\u00f6leleri edinmek zorundayd\u0131lar. Bu ama\u00e7la, b\u00fcy\u00fck oranda Do\u011fu Akdeniz’de yo\u011funla\u015fan b\u00fcy\u00fck k\u00f6le pazarlar\u0131 geli\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

 Romal\u0131lar \u2013e\u011fer bu bi\u00e7imde ifade edebilirsem\u2012 bu sistemi ‘m\u00fckemmelle\u015ftirdiler’ ve biz de b\u00f6ylece bir k\u00f6le piyasas\u0131 ekonomisinden s\u00f6z edebiliyoruz.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcm piyasa ekonomisi k\u00f6leleri bulmak, ta\u015f\u0131mak ve satmak amac\u0131yla tasarlanm\u0131\u015f ve \u015fekillendirilmi\u015fti. Burada, a\u00e7\u0131k\u00e7a kapitalist olmayan iki t\u00fcr piyasa ekonomisi oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz, \u00e7\u00fcnk\u00fc k\u00e2r ana itici g\u00fc\u00e7 de\u011fildi ve kapitalist art\u0131-de\u011fer kesinlikle s\u00f6z konusu de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n

Bu fark\u0131ndal\u0131k, tarih boyunca \u00e7o\u011fu piyasa ekonomisinin kapitalist olmaktan \u00e7ok uzak oldu\u011funu anlamam\u0131 sa\u011flad\u0131. Asl\u0131nda, bildi\u011fimiz \u015fekliyle kapitalist piyasa ekonomisi, ilk olarak on alt\u0131nc\u0131 y\u00fczy\u0131lda Hollanda \u0130mparatorlu\u011fu ile ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u015eimdiye kadar, kapitalist Pazar ekonomisinden farkl\u0131 olan sosyalist bir piyasa ekonomisinin nas\u0131l bir \u015fey oldu\u011fu biliniyor olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bir \u00fclkede sosyalist piyasa ekonomisi, t\u00fcm d\u0131\u015f d\u00fcnyada kapitalizm olsa dahi in\u015fa edilebilir.<\/p>\n\n\n\n

Nas\u0131l?<\/p>\n\n\n\n

Bu konudaki d\u00fc\u015f\u00fcncelerim ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131ndad\u0131r, ancak daha \u00f6nceki d\u00fc\u015f\u00fcnsel irdelemelerimin \u00f6tesine ge\u00e7ebilen bir dizi \u015fey s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6ncelikle, kamu (veya devlet) m\u00fclkiyeti ile \u00f6zel m\u00fclkiyet aras\u0131ndaki eskiden g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm kar\u015f\u0131tl\u0131k eksik bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zel sekt\u00f6re kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kma bir ekonominin, \u015fu ya da bu \u00f6l\u00e7\u00fcde ‘sosyalist’ olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemeye yarayan bir \u00f6l\u00e7\u00fct haline geldi.<\/p>\n\n\n\n

Buna g\u00f6re ‘sosyalist’ bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm mutlaka kilit end\u00fcstrileri ‘kamula\u015ft\u0131rmay\u0131’ i\u00e7ermelidir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f \u00c7in i\u00e7in tamamen yanl\u0131\u015f olmasa bile, \u00c7in basit\u00e7e ve kabaca bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc uygulam\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131yla, baz\u0131 hatal\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerin savundu\u011fu gibi \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131nda kamu veya \u00f6zel m\u00fclkiyetin toplam ekonomi i\u00e7indeki oran\u0131, bir ekonominin \u015fu ya da bu % oranda sosyalist olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesi de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

Bu hatal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceyi ele\u015ftirip a\u015fmak biraz zor olsa da deneyelim.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in’de, ekonominin bel kemi\u011fi olan me\u015fhur kamu m\u00fclkiyetli b\u00fcy\u00fck \u015firketler ‘\u00f6zel’ i\u015fletmelerden \u00f6\u011frenerek ve hatta bu i\u015fletmelerle ortakl\u0131k kurarak eski verimsizlikleri ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcre\u00e7ten ge\u00e7iyor.<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 zamanda, \u00c7in de  ‘\u00f6zel’ veya ‘kamu’ olsun, bir i\u015fyerinde \u00fc\u00e7ten fazla Kom\u00fcnist Partisi \u00fcyesi olan her i\u015fletmede   bir parti \u00f6rg\u00fct\u00fc  olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu, 100’den fazla \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 olan her i\u015fletmenin kendi i\u00e7inde y\u00f6netsel rol\u00fc \u00fcstlenen \u00f6z\u00fcnde bir \u00c7KP birimine sahip olmas\u0131 gerekti\u011fi anlam\u0131na gelir.<\/p>\n\n\n\n

Dahas\u0131, her yabanc\u0131 veya \u00e7okuluslu giri\u015fim de merkezinde bir \u00c7KP birimine sahip olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in’in b\u00fcy\u00fck \u015firketlerinin Genel m\u00fcd\u00fcrlerinin (CEO’lar\u0131n\u0131n) ayn\u0131 zamanda \u00c7KP’nin de \u00fcyesi oldu\u011funu eklemem gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Bir Ku\u015fak Bir Yol Giri\u015fimi’nin \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde ortaya koydu\u011fu gibi, ‘sarmal’ olarak adland\u0131r\u0131labilecek bu \u015feyin neye benzedi\u011fini anlamaya ba\u015flar\u0131z. Bu konuda \u00e7ok daha fazla \u015fey s\u00f6ylenebilir (ve ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n ilerletilmesi gerekir), ancak durumu, herhangi bir burjuva sivil toplumu kavram\u0131ndan uzak bir \u201cm\u00fc\u015fterekler\u201d arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, veya, burjuva kamu ve \u00f6zel m\u00fclkiyet ayr\u0131m\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6tesine ge\u00e7en sosyalist bir piyasa ekonomisi d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in yarat\u0131c\u0131 fikirleri k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131\u011f\u0131 kesindir.<\/a>[1]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

Dahas\u0131, kapitalist de\u011fer yasas\u0131 sosyalist Pazar ekonomisi i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildir.<\/a>[2]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

Art\u0131 de\u011fer \u00fcretimi, bu piyasa ekonomisinin belirleyici \u00f6zelli\u011fi de\u011fildir ya da \u2012ba\u015fka bir deyi\u015fle\u2012 bir ‘piyasan\u0131n \u00f6zerk i\u015fleyi\u015fine dayanan k\u00e2r i\u00e7in k\u00e2r, hi\u00e7bir \u015fekilde, birincil ve y\u00f6nlendiriici de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki kapitalist piyasa ekonomileriyle ili\u015fkili olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, bu ili\u015fkilerden dolay\u0131 onlar\u0131n etkisine maruz kal\u0131yor olsa bile ‘piyasan\u0131n \u00f6zerk i\u015fleyi\u015fine dayanan k\u00e2r i\u00e7in k\u00e2r ilkesi belirleyici de\u011fildir. <\/p>\n\n\n\n

 \u015e\u00f6yle diyebiliriz: De\u011fer yasas\u0131na g\u00f6re, “k\u00e2rl\u0131 olmayan” end\u00fcstriler ve \u015firketler “k\u00e2rl\u0131” end\u00fcstriler lehine kapat\u0131lacakt\u0131r. Ancak bu, durumu ortaya koymak i\u00e7in iyi bir yol de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n

Daha ziyade, \u00c7in\u2019de k\u00e2rl\u0131l\u0131k fikri d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019de belirli bir yat\u0131r\u0131m\u0131n veya i\u015fletmenin k\u00e2r getirip getirmeyece\u011fine dair k\u0131sa vadeli analizler yerine, bir projenin daha b\u00fcy\u00fck ve uzun vadeli getiri veya ‘sosyal art\u0131 de\u011fer\u2019 a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirildi\u011fi daha geni\u015f bir g\u00f6r\u00fc\u015f hakimdir.<\/p>\n\n\n\n

Pek \u00e7ok \u00c7inli devlet i\u015fletmesi y\u00f6neticisi bana, \u00c7in\u2019de bir \u015firketin ba\u015far\u0131l\u0131 olarak de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in  bir dizi kriteri kar\u015f\u0131lamalar\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n

 Bunlardan k\u00e2r sadece ikincildir. Elbette, verimlilik, \u00e7al\u0131\u015fanlara \u00f6deme yapabilme ve gelecekteki faaliyetler i\u00e7in kaynak sa\u011flama a\u00e7\u0131lar\u0131ndan ba\u015far\u0131l\u0131 olmal\u0131d\u0131r, ancak bir b\u00fct\u00fcn olarak ama\u00e7 hissedarlara getiri sa\u011flamak de\u011fildir. Bunun yerine, di\u011ferlerinin yan\u0131 s\u0131ra, sosyal fayda, \u00e7evresel geli\u015fim, e\u011fitim, \u00c7in sosyalizmine katk\u0131lar\u0131 \u00fczerinden de\u011ferlendirilirler.<\/p>\n\n\n\n

Burada verece\u011fim \u00f6rnek yeni \u0130PEK YOLU Bir Ku\u015fak Bir Yol Giri\u015fimi’dir. \u00c7in\u2019in bu b\u00fcy\u00fck projesi, ger\u00e7ekten de \u00c7in’in altyap\u0131 oda\u011f\u0131n\u0131n bir uzant\u0131s\u0131d\u0131r. Pek \u00e7o\u011funun bildi\u011fi gibi, \u00c7in yeni yollar, k\u00f6pr\u00fcler, okullar, \u00fcniversiteler, konaklama yerleri, (devasa y\u00fcksek h\u0131zl\u0131 a\u011f i\u00e7eren ancak bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmayan) d\u00fcnyan\u0131n en iyi demiryolu a\u011f\u0131, birinci s\u0131n\u0131f internet, payla\u015f\u0131m ekonomisi vb. in\u015fa ediyor.<\/p>\n\n\n\n

Bir Ku\u015fak Bir Yol Giri\u015fimi bu Spek\u00fclasyon yoluyla paradan para \u00fcretmeye yap\u0131lan \u2018neoliberal’ vurguyla keskin bir tezat olu\u015fturur. Bug\u00fcn altyap\u0131n\u0131n kelimenin tam anlam\u0131yla \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc ABD’yi ziyaret eden herkes, z\u0131tl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rebilir. Ge\u00e7enlerde bir haberde ifade etti\u011fi gibi: ABD uzun zamand\u0131r b\u00f6yle bir giri\u015fimde bulunmazken sosyalist Kuzey Kore yak\u0131n zamanda Pyongyang’da yeni bir uluslararas\u0131 havaliman\u0131 in\u015fa etti. Nitekim, altyap\u0131 yat\u0131r\u0131m\u0131na d\u00f6n\u00fck neo-liberal bir de\u011ferlendirme, yat\u0131r\u0131m\u0131n belki de on y\u0131ll\u0131k bir s\u00fcre\u00e7 sonunda ‘getiri’ sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrecektir.<\/p>\n\n\n\n

Bu t\u00fcr bir neoliberal yakla\u015f\u0131m uzun vadeli ve yaln\u0131zca \u00c7in’in de\u011fil projeye dahil olan herkesin faydas\u0131n\u0131 g\u00f6zeten \u2018Bir Ku\u015fak Bir Yol Giri\u015fimi\u2019nin amac\u0131n\u0131 tamamen g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131r.<\/a>[3]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

\u015e\u00fcphesiz asl\u0131nda \u00e7ok daha uzun olan bu analize dair son bir not.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7inli milyarderlerin baz\u0131 kesimlerine ve nispeten y\u00fcksek Gini katsay\u0131s\u0131na<\/a>[4]<\/sup><\/a> dair \u00e7ok \u015fey yaz\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Bu, reform ve a\u00e7\u0131lma s\u00fcrecinde ortaya \u00e7\u0131kan yeni sorunlardan biri. \u00c7inli ekonomistler, reform ve a\u00e7\u0131l\u0131m bi\u00e7imindeki yakla\u015f\u0131m\u0131n hi\u00e7bir \u015fekilde tamamlanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla bu sorunun daha fazla reformla \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlar.<\/p>\n\n\n\n

Son \u00fc\u00e7 olay \u00e7ok \u00e7arp\u0131c\u0131. \u0130lki, yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 Bir Ku\u015fak Bir Yol projesine kayd\u0131rmalar\u0131 i\u00e7in yurtd\u0131\u015f\u0131nda yat\u0131r\u0131m yapan \u00c7inli \u015firketlere verilen bir talimat.. Bu, \u00c7in k\u00fclt\u00fcr\u00fcndeki fayda sa\u011flayanlar\u0131n sosyal faydaya daha geni\u015f katk\u0131da bulunmas\u0131 beklenildi\u011fi ger\u00e7e\u011fiyle birle\u015ftirilebilir; bu nedenle e\u011fitim, t\u0131p ve benzeri alanlara d\u00f6n\u00fck \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir katk\u0131 ve sistemli yat\u0131r\u0131m g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, 2017 y\u0131l\u0131nda on dokuzuncu Kom\u00fcnist Parti kongresinde, \u00c7in de ba\u015f \u00e7eli\u015fmenin de\u011fi\u015fti\u011fi tespiti yap\u0131ld\u0131: Bundan b\u00f6yle \u00c7in toplumunun \u00e7\u00f6zece\u011fi ba\u015f \u00e7eli\u015fki halk\u0131n g\u00fcnden g\u00fcne artan g\u00fczel ve kaliteli ya\u015fam talebi ile dengesiz ve yetersiz kalk\u0131nma aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki olmu\u015ftur. \u00c7in, bir milyardan fazla n\u00fcfusun giyinme ve beslenme sorununu \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015ft\u00fcr, genel anlamda orta halli refah\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir ve k\u0131sa s\u00fcre sonra kapsaml\u0131 d\u00fczeyde orta halli refah toplumun in\u015fas\u0131n\u0131 tamamlayacakt\u0131r. B\u00f6yle bir arka planda, \u00c7in halk\u0131n\u0131n daha iyi bir ya\u015fam beklentisi g\u00fcnden g\u00fcne b\u00fcy\u00fcmektedir. Halk\u0131n sadece maddi ve k\u00fclt\u00fcrel alanlarda de\u011fil, ayn\u0131 zamanda demokrasi, hukuka dayal\u0131 y\u00f6netim, e\u015fitlik, adalet, sosyal g\u00fcvenlik ve \u00e7evre gibi alanlardaki talepleri de g\u00fcnden g\u00fcne artmaktad\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, \u00c7in toplumunun \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri de genel olarak daha y\u00fcksek bir d\u00fczeye \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r, bir\u00e7ok alanda d\u00fcnyan\u0131n en ileri seviyelerine ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece daha da belirginle\u015fen sorun, kalk\u0131nman\u0131n dengesizli\u011fi ve yetersizli\u011fidir. Bu sorun, halk\u0131n g\u00fcnden g\u00fcne artan daha iyi ya\u015fam beklentisinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan esas k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 unsur haline gelmi\u015ftir. \u00c7in toplumunun ba\u015f \u00e7eli\u015fkisindeki de\u011fi\u015fim, \u00c7in\u2019in genel durumunu ilgilendiren tarihi bir de\u011fi\u015fimdir.<\/p>\n\n\n\n

Bu yeni ba\u015f \u00e7eli\u015fme tan\u0131m\u0131, \u015fehir ile k\u0131rsal ve do\u011fu ile bat\u0131 aras\u0131ndaki geli\u015fme dengesizliklerin, a\u015fma hedefini i\u00e7eriyor ve s\u00f6z konusu durumun bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc g\u00f6receli servet e\u015fitsizli\u011fine ili\u015fkin. Son olarak, k\u0131rk y\u0131ld\u0131r devam eden yoksullukla m\u00fccadele program\u0131na yeniden odaklan\u0131lmas\u0131, bu soruna yo\u011funla\u015fman\u0131n bir ba\u015fka i\u015fareti.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalizm Ekonomiden Fazlas\u0131d\u0131r<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sosyalist piyasa ekonomisiyle u\u011fra\u015f\u0131rken epey zaman harcad\u0131m. Bunu yaparken, ekonomizm tuza\u011f\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fcm. Bununla, pek \u00e7ok Marksistin sosyalizmi ekonomik geli\u015fmeye indirgedi\u011fini kastediyorum. Ya da altyap\u0131 \u00fcstyap\u0131 modelini kullan\u0131rsak, \u00f6nemli olan tek \u015fey ekonomik altyap\u0131d\u0131r. Bu yaln\u0131zca vulgar Marksizm olabilir.<\/p>\n\n\n\n

Aksine, sosyalizmin ekonomiden \u00e7ok daha fazlas\u0131 oldu\u011funu \u00f6\u011frendim. Sosyalizm, \u00c7in’de ger\u00e7ekten uzun bir ge\u00e7mi\u015fi olan k\u00fclt\u00fcre sahiptir. Marksizm, basit\u00e7e \u00c7in halk\u0131n\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015famlar\u0131yla pek ilgisi olmayan bir politik ideolojiye indirgenebilir  mi ?<\/p>\n\n\n\n

Asla. Baz\u0131 \u00f6\u011frencilerle \u00e7eli\u015fki hakk\u0131nda konu\u015furken (evet, bir kez daha \u00e7eli\u015fki), bu ger\u00e7ek y\u00fcz\u00fcme \u00e7arpt\u0131. Bana, \u00e7eli\u015fki analizine dair, ilkokulda, sonra ortaokul ve liselerde a\u00e7\u0131k\u00e7a, nas\u0131l bir e\u011fitim g\u00f6rd\u00fcklerini anlatt\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

Ve fakat hayatlar\u0131n\u0131 \u00e7eli\u015fkilerle ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 da eklediler. D\u00fcnyay\u0131 bu \u015fekilde anl\u0131yorlard\u0131, hayatlar\u0131nda olanlar\u0131 bu \u015fekilde anlamland\u0131r\u0131yor ve a\u00e7\u0131kl\u0131yorlard\u0131. Bu, sosyalizmin \u00c7in k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn dokusuna girmi\u015f oldu\u011funun bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr; b\u00f6ylece “\u00c7in karakterli sosyalizm”in iki bin y\u0131ll\u0131k bir tarihe sahip oldu\u011fu iddias\u0131 ger\u00e7ek bir anlam kazan\u0131yor. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, \u00c7KP ve onun geli\u015ftirdi\u011fi sosyalizm, bug\u00fcn \u00c7in k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn besleyicisi ve ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ya toplum? \u00c7in toplumunun, son k\u0131rk y\u0131ld\u0131r devam eden yoksullukla m\u00fccadele program\u0131ndan yararlanan yepyeni bir kesiminin (700 milyon ki\u015fi yoksulluktan kurtuldu) kalk\u0131nmas\u0131ndan bahsedebilirim.<\/p>\n\n\n\n

Baz\u0131lar\u0131 bu insanlara ‘orta s\u0131n\u0131f’ diyebilir, ancak daha iyi bir terim bulana kadar bu ger\u00e7ekten ge\u00e7ici bir terimdir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130nsanlar\u0131n \u015fehirlere kitlesel ve kontroll\u00fc g\u00f6\u00e7\u00fcyle (\u015fehirlerde d\u00fczenli bi\u00e7imde k\u0131rsal halktan yakla\u015f\u0131k olarak 250 milyon g\u00f6\u00e7men i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor), \u015fehir ve k\u0131rsal a\u00e7\u0131s\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan yeni sorunlardan da bahsedebilirim.<\/p>\n\n\n\n

Ama burada \u00c7in\u2018de ’12 temel sosyalist etik de\u011ferler’ denen \u015feylere odaklanaca\u011f\u0131m. Bu, \u00f6zellikle geleneksel \u00c7in eti\u011fi ile sosyalist eti\u011fin birle\u015ftirlmesi veya daha do\u011frusu, sosyalist etik \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ESK\u0130 \u00c7\u0130N ET\u0130\u011e\u0130N\u0130N d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesidir. Bu nedenle, bir kom\u00fcnist parti \u00fcyesinden veya asl\u0131nda toplumda sorumlu bir rol oynayan herhangi birinden, etik beklenti \u00e7ok \u00e7ok daha y\u00fcksektir. Ki\u015fi ki\u015fisel kazan\u00e7 elde etmek yerine ba\u015fkalar\u0131n\u0131n iyili\u011fine odaklanmal\u0131, titizlikle d\u00fcr\u00fcst ve samimi olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in’de kom\u00fcnist budur. \u00c7KP’nin \u00fcyelerden beklentilerinin bu kadar y\u00fcksek olmas\u0131na \u015fa\u015fmamal\u0131.<\/p>\n\n\n\n

2012 y\u0131l\u0131ndan itibaren Xi Jinping\u2019den sonra \u00c7KP’nin halk aras\u0131ndaki itibar\u0131n\u0131 yeniden tesis eden s\u00fcregiden kapsaml\u0131 yolsuzlukla m\u00fccadele kampanyas\u0131na kadar, yolsuzlukla ilgili sorunun bu denli derin olmas\u0131na \u015fa\u015fmamal\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7KP’nin beklentilerinin bu kadar y\u00fcksek olmas\u0131na \u015fa\u015fmamal\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u0130deoloji de \u00e7ok \u00f6nemlidir, ancak ideoloji terimi baz\u0131lar\u0131 i\u00e7in olumsuz \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar i\u00e7erebilece\u011finden, belki de teoriden s\u00f6z etmeliyim.Marksizm ve \u00c7in karakterli sosyalizm derslerini \u00f6\u011frencilerin g\u00fcnl\u00fck ya\u015famlar\u0131yla ili\u015fkilendirmek \u00fczere okullardaki ve \u00fcniversitelerdeki t\u00fcm \u00f6\u011frenciler i\u00e7in zorunlu e\u011fitim tamamen elden ge\u00e7iriliyor.<\/p>\n\n\n\n

 Bu ba\u011flamda son 8 y\u0131l\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. \u0130tiraf etmeliyim, e\u011fitim iyi olmasa bile, yukar\u0131da s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz \u00e7eli\u015fki \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi, \u00f6\u011frencilerin hayatlar\u0131 beklenmedik \u015fekillerde etkileniyor; hele iyi bir e\u011fitim sunulursa, \u2012ki gidi\u015fat bu y\u00f6nde h\u0131zla ilerliyor\u2012 sonucun \u00e7ok b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca, t\u00fcm parti \u00fcyelerinin (dangyuan<\/em>) Xi Jinping’den ve di\u011fer \u00f6nemli parti liderlerinden bir makale veya \u00f6nemli bir konu\u015fmas\u0131n\u0131 incelemek i\u00e7in ayda bir toplanmas\u0131 ve bunlar\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131 gerekiyor. Ama\u00e7 a\u00e7\u0131k: parti \u00fcyelerinin teorik bilgilerini art\u0131rmak. Ayr\u0131ca, \u00fclke geneline yay\u0131lm\u0131\u015f parti okullar\u0131nda d\u00fczenli olarak bilgi tazeleme kurslar\u0131 almalar\u0131 gerekiyor. E\u011fer h\u00e2l\u00e2 net de\u011filse bile, bu konuda kendini geli\u015ftirmesine yard\u0131m ediliyor. rengim a\u00e7\u0131k\u00e7a beliriyor. Bence bu harika bir geli\u015fme, \u00f6zellikle tarihsel  kom\u00fcnist gelene\u011fin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek: devrimci teori olmadan \u00f6l\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n\n\n\n

Siyasi konular da \u00f6nemlidir, \u00c7KP, \u00fclkenin iktidar partisidir. Ve \u015fimdi, radikal bir y\u00fckseli\u015f g\u00f6steren teorik bir d\u00fczeye, kat\u0131 bir parti disiplini vurgusuna ve be\u015f ya da daha fazla y\u0131l \u00f6nce o kadar a\u00e7\u0131k olmayan belirgin bir g\u00fcven ve g\u00fcce sahip.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in’de yava\u015f yava\u015f fark\u0131na vard\u0131\u011f\u0131m sosyalizmin bu pek \u00e7ok boyutu, sosyalizmi de\u011ferlendirirken daha kapsaml\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek  gerekti\u011fini g\u00f6steriyor. Ge\u00e7enlerde, \u00c7in’in \u00f6nde gelen bir siyasal iktisat\u00e7\u0131s\u0131 bana Sovyetler Birli\u011fi’nin sosyalist bir toplum olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda fikrimi sordu. Soruyu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm ve \u2012ekonomi, k\u00fclt\u00fcr, toplum, ideoloji, politika gibi\u2012 bir\u00e7ok y\u00f6n\u00fc de\u011ferlendirmek gerekti\u011fini s\u00f6yledim. Bu fakt\u00f6rleri tartarsak, evet, Sovyetler Birli\u011fi sosyalistti. Sonu\u00e7: Bug\u00fcn \u00c7in, tahmin etti\u011fimden \u00e7ok daha fazla sosyalisttir.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalizmin \u0130n\u015fas\u0131nda Yeni Bir d\u00f6neme Ge\u00e7ildi <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu yaz\u0131y\u0131 yazmadan birka\u00e7 hafta \u00f6nce (Kas\u0131m 2017), \u00c7KP’nin 19. kongresi Pekin’de yap\u0131ld\u0131. O s\u0131rada \u00c7in’deydim ve kongreyi \u00e7ok yak\u0131ndan takip ettim. Bu kongrenin yeni bir ba\u015f \u00e7eli\u015fki belirleyerek \u00c7KP’nin parti program\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 haline gelmesinden, 2050 y\u0131l\u0131na kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir modern sosyalist \u00fclke olma hedefini a\u00e7\u0131klamas\u0131na kadar pek \u00e7ok \u015feyin yan\u0131 s\u0131ra, Xi Jinping’in kongre konu\u015fmas\u0131nda Marksizmin bu denli \u00f6nde ve merkezi olmas\u0131 beni \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131. Bu, \u00c7inliler i\u00e7in al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f bir durum. Kongrede \u00c7inde sosyalizmin in\u015fas\u0131n\u0131n yeni bir d\u00f6neme girdi\u011fi teorisi belirlendi, ve halk kitleleri bunun ne anlama geldi\u011fini tart\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

Belki de Deng Xiaoping’in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne geri d\u00f6nmek en iyisidir.<\/p>\n\n\n\n

Elbette, Xi Jinping D\u00fc\u015f\u00fcncesi adland\u0131rmas\u0131 Mao Zedong D\u00fc\u015f\u00fcncesini \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor \u2012sixiang<\/em>, d\u00fc\u015f\u00fcnce terimi, \u00c7in’in kom\u00fcnist liderlerinden yaln\u0131zca ikisi i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yor. Ama b\u00fct\u00fcn bu liderlerin  d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin arkas\u0131nda Deng’in dehas\u0131 yat\u0131yor. Mao’nun K\u00fclt\u00fcr Devrimi s\u0131ras\u0131ndaki sapmas\u0131ndan sonra Partiyi toparlayan Deng oldu.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalizm nedir? Deng’e g\u00f6re, Engels’in EGAL\u0130TERYAN gleichheitskommunismus<\/em> ya da e\u015fitlik\u00e7i kom\u00fcnizm \u015feklinde ele\u015ftirdi\u011fi gibi, herkesin e\u015fit derecede fakir oldu\u011fu bir e\u015fitlik de\u011fildir. Bunun yerine sosyalizm, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin \u00f6zg\u00fcrle\u015ftitlmesi ile ilgilidir, b\u00f6ylece herkesin hayat\u0131 iyile\u015ftirilir. Sadece ekonomik a\u00e7\u0131dan de\u011fil, ayn\u0131 zamanda k\u00fclt\u00fcrel, manevi-entellekt\u00fcel, sosyal, ideolojik ve politik a\u00e7\u0131dan da geli\u015fme. \u00c7in\u2019de yerelle\u015ftirilen Marksizme (Makesizhuyi zhongguohua<\/em>) ve daha iyi bir ya\u015fam arzusuna (meihua shenghuo<\/em>) yaslanan \u00c7ine \u00f6zg\u00fc (zhongguo tese shehuizhuyi<\/em>) sosyalizmin ima etti\u011fi \u015fey budur.<\/p>\n\n\n\n

Tabii ki, b\u00f6yle bir yaz\u0131yla, \u00c7KP s\u00f6zc\u00fcs\u00fc olarak g\u00f6r\u00fclebilirim. Ancak Amerika da a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131lar Amerikada kurulan Konf\u00fc\u00e7y\u00fcs Enstit\u00fclerinde \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015filere de bu t\u00fcr yak\u0131\u015ft\u0131rmalar yapm\u0131yor mu? Bununla birlikte, \u00c7in’de bu tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z sorunlarla ilgili muazzam bir \u00e7aba ve ara\u015ft\u0131rman\u0131n devam etti\u011fi a\u00e7\u0131k. Ve \u00c7KP’nin, \u00c7ine \u00f6zg\u00fc sosyalizmi in\u015fa  projesi konusunda son derece ciddi oldu\u011fu kesin.<\/p>\n\n\n\n

https:\/\/stalinsmoustache.files.wordpress.com\/2020\/05\/2017-discovering-chinese-socialism.pdf<\/a><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

<\/a>[1]<\/a> Sosyalist pazar ekonomisinin nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin pek \u00e7ok tart\u0131\u015fma var. Baz\u0131lar\u0131 \u015funlar: \u00c7KP\u2019nin \u00f6zg\u00fcn programlar\u0131; Yugoslav “pazar sosyalizmi”nin deneyinden ele\u015ftirel bir bi\u00e7imde yararlanma; yeni geli\u015fmelere yan\u0131t olarak de\u011fi\u015fen politikalar; ve \u2012 ilgin\u00e7 bir \u015fekilde\u2012 di\u011fer politikalar\u0131n yan \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak tesad\u00fcfi olaylar.<\/p>\n\n\n\n

<\/a>[2]<\/a> Stalin\u2019in 1952 tarihli \u201cSSCB\u2019de Sosyalizmin Ekonomik Sorunlar\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, sosyalizmde de\u011fer yasas\u0131 i\u00e7in yararl\u0131 bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131d\u0131r. \u00c7in Sovyetler Birli\u011fi’ne k\u0131yasla \u00e7ok daha ileride ve ekonomik sistemi \u00e7ok daha geli\u015fkin ve karma\u015f\u0131k olmas\u0131na ra\u011fmen, Stalin\u2019in sosyalizmde de\u011fer yasas\u0131na ili\u015fkin k\u0131sa tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n okunmas\u0131n\u0131 \u00f6neririm.<\/p>\n\n\n\n

<\/a>[3]<\/a> Tro\u00e7ki sosyalist iktisat\u00e7\u0131 Michael Roberts’\u0131n de do\u011fru bir bi\u00e7imde belirtti\u011fi gibi: ‘Bu ayn\u0131 zamanda baz\u0131 sosyalist iktisat\u00e7\u0131lar\u0131n, \u00c7in\u2019in, tekelci kapitalist devletlerin Lenin’in emperyalizmin temel \u00f6zelli\u011fi olarak betimledi\u011fi sermaye ihrac\u0131na benzer bir bi\u00e7imde, yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki projelere yat\u0131r\u0131m yapmak \u00fczere sermaye ihra\u00e7 etmesinin, yurti\u00e7indeki’ sermaye fazlas\u0131n\u0131 d\u0131\u015farda kullanma ihtiyac\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011fu \u015feklindeki yayg\u0131n hatal\u0131 benzetmeyi \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcr. Aksine \u00c7in \u015firketleri ‘sermaye fazlas\u0131’ nedeniyle veya \u00c7in \u015firketlerinde k\u00e2r oranlar\u0131 d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in yurt d\u0131\u015f\u0131na yat\u0131r\u0131m yapm\u0131yor. <\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/a>[4]<\/a> Gini katsay\u0131s\u0131, bir \u00fclkede mill\u00ee gelirin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n e\u015fit olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7meye yarayan bir katsay\u0131d\u0131r. Katsay\u0131 0 ile 1 aras\u0131nda de\u011ferler al\u0131r ve y\u00fcksek de\u011ferler daha b\u00fcy\u00fck e\u015fitsizli\u011fe tekab\u00fcl ederler. \/ vikipedi (\u00e7evirenin notu)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Roland Boer: \u00c7in Sosyalizmini Ke\u015ffetmek: Ki\u015fisel Bir Anlat\u0131 \u00c7eviren: Ferdi Bekir T\u00fcrk\u00e7eye \u00c7evirenin Notu: Prof. Roland Boer, ilk \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda Rusya ve Bat\u0131 Marksizmlerine, \u00f6zelllikle de Marksizmin bu b\u00f6lgelerde karma\u015f\u0131k tarihsel ve dinsel yap\u0131larla nas\u0131l etkile\u015fti\u011fine odakland\u0131. Cennetin Ele\u015ftirisi ve Dinin Ele\u015ftirisi adl\u0131 iki yap\u0131t\u0131 Ayr\u0131nt\u0131 Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131nland\u0131. \u015eimdi ise \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n g\u00f6vdesini \u00c7in Marksizmi ve \u00c7in’e […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5,6],"tags":[],"class_list":["post-4276","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dunya-sosyalizmi","category-sosyalist-ulkeler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4276","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4276"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4276\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5943,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4276\/revisions\/5943"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4276"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4276"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4276"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}