{"id":4336,"date":"2024-07-22T00:23:27","date_gmt":"2024-07-22T00:23:27","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=4336"},"modified":"2024-07-22T00:23:27","modified_gmt":"2024-07-22T00:23:27","slug":"kemal-okur-sosyalist-kamp-icinde-bolunmenin-dersleri-sbkp-ve-ckpnin-gecmise-dair-dusunceleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=4336","title":{"rendered":"Kemal Okur: Sosyalist Kamp \u0130\u00e7inde B\u00f6l\u00fcnmenin Dersleri; SBKP ve \u00c7KP\u2019nin Ge\u00e7mi\u015fe Dair D\u00fc\u015f\u00fcnceleri \u00a0"},"content":{"rendered":"\n

Kemal Okur: Sosyalist Kamp \u0130\u00e7inde B\u00f6l\u00fcnmenin Dersleri; SBKP ve \u00c7KP\u2019nin Ge\u00e7mi\u015fe Dair D\u00fc\u015f\u00fcnceleri  <\/strong><\/h1>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in liderleri 1956 ile 1959 aras\u0131ndaki d\u00f6nemde Sovyetler Birli\u011fi ili\u015fkilerinde meydana gelecek bir par\u00e7alanman\u0131n ABD emperyalizmini \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet edece\u011fini ve bu \u00fclkeyi hem \u00c7in hem de d\u00fcnya sosyalist hareketi kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fc\u00e7lendirece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fc. Bu nedenle genellikle yaz\u0131lanlar\u0131n aksine \u00c7inliler \u00e7eli\u015fkileri dondurmay\u0131, \u00e7at\u0131\u015fma alan\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlamay\u0131 ve yat\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 hedeflemi\u015flerdi. Bilindi\u011fi gibi \u00c7in ar\u015fivlerinden yay\u0131nlanma 2005\u2019lerde izni verilen yeni belgeler \u00c7inlilerin en az\u0131ndan 1961 y\u0131l\u0131 ba\u015flar\u0131na kadar Kru\u015f\u00e7ev\u2019in olumlu y\u00f6nde de\u011fi\u015febilece\u011fi umudunu beslediklerini s\u00f6yleyebiliriz. Bununla birlikte \u00c7in Sovyet ili\u015fkilerini geri d\u00f6n\u00fclmez bir bozulma s\u00fcrecine gitmesinin 1959 yaz ay\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen bir olayla ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclmektedir  \u00c7inlilerin, Kru\u015f\u00e7ev\u2019e  kar\u015f\u0131 g\u00fcvenlerini ve umutlar\u0131n\u0131 tamamen yitirmeleri ise SBKP\u2019nin Ekim 1961\u2019deki kongresinden itibaren olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 genel kabul g\u00f6rmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in ve Sovyet liderleri aras\u0131ndaki ili\u015fkileri bozulma s\u00fcrecine veya ili\u015fkilerin sorunlu oldu\u011fu s\u00fcrece bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu s\u00fcre\u00e7ler i\u00e7inde \u00e7e\u015fitli ini\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015flar ve k\u0131smi uzla\u015fmalar ve birbirlerine kar\u015f\u0131 taktik ili\u015fkiler geli\u015ftirdiklerini g\u00f6rebiliyoruz. \u00d6rne\u011fin, bir yandan ku\u015fkular ve rekabet s\u00fcrerken \u00c7inliler Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin sosyalist kamp\u0131n\u0131n lideri olarak kalmas\u0131 gerekti\u011fi gereksinimini \u00f6nemli g\u00f6rm\u00fc\u015fler ve bunun Bat\u0131n\u0131n sosyalist kamp\u0131 b\u00f6lmesini zorla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131na savunmu\u015flard\u0131r. Bu olgu \u00c7in\u2019in d\u0131\u015f ili\u015fkiler bakan\u0131 ve ayn\u0131 zamanda \u00c7KP Merkez Komitesi uluslar aras\u0131 ili\u015fkiler grubu ba\u015fkan\u0131 olan Chen Yi\u2019nin  haz\u0131rlam\u0131\u015f oldu\u011fu raporda bu ger\u00e7ekler yans\u0131t\u0131lmaktad\u0131r. Mao Zedung,  bu rapor tasla\u011f\u0131n\u0131 okuduktan sonra \u00fczerinde az  say\u0131da de\u011fi\u015fiklik yapt\u0131ktan sonra bu raporu onaylam\u0131\u015f t\u00fcm \u00fcst d\u00fczey parti ve devlet \u00f6rg\u00fctlerine da\u011f\u0131tm\u0131\u015ft\u0131. Bu raporda Sovyetler Birli\u011fi \u00f6nderli\u011findeki sosyalist kamp\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn artm\u0131\u015f olu\u015funun 1958 y\u0131l\u0131ndaki uluslar aras\u0131 durumda geli\u015fmelerde belirleyici bir rol oynad\u0131\u011f\u0131 belirtiyor ve bunun detayl\u0131 bir bi\u00e7imde a\u00e7\u0131kl\u0131yordu. Raporda partiye yap\u0131lan uyar\u0131da emperyalizmin, kar\u015f\u0131-devrimcilerin ve revizyonistlerin her t\u00fcrl\u00fc f\u0131rsat\u0131 de\u011ferlendirmeye \u00e7abalayacaklar\u0131n\u0131, sosyalist \u00fclkelerin baz\u0131 i\u00e7 zay\u0131fl\u0131klar\u0131n\u0131 kullanarak \u00e7e\u015fitli sabotajlar ve huzursuzluklar \u00e7\u0131kartmaya \u00e7abalayacaklar\u0131n\u0131 savunuyordu. Raporda \u00fczerinde durulan di\u011fer bir olas\u0131l\u0131k ise \u015f\u00f6yle tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131: ABD t\u00fcm imkanlar\u0131n\u0131 ortaya koyarak kendisini bar\u0131\u015f sever bir maske arkas\u0131na gizlemeye \u00e7al\u0131\u015facak b\u00f6ylece belirli baz\u0131 uluslar aras\u0131 sorunlar \u00fczerinde Sovyetler Birli\u011fi  ile belirli bir detant(uzla\u015fma)  s\u00fcreci ba\u015flatmak isteyecektir. Amerika, \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 ise g\u00fc\u00e7lerini birle\u015ftirerek sald\u0131r\u0131 olanaklar\u0131 pe\u015finde ko\u015facak \u2018 \u00c7in\u2019i tecrit politikas\u0131 izleyecek ve sosyalist \u00fclkeler aras\u0131ndaki birli\u011fi g\u00f6rmezden gelen \u00f6zellikle \u00c7in ile Sovyetler Birli\u011fi aras\u0131ndaki birli\u011fi g\u00f6rmezden gelen her t\u00fcrl\u00fc \u00e7abay\u0131 sarf edecektir. Bu belge ayn\u0131 zamanda d\u00fcnyan\u0131n o g\u00fcnlerde iki kampa b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kabul etmekteydi.<\/p>\n\n\n\n

Belgedeki di\u011fer g\u00f6r\u00fc\u015fler \u015f\u00f6yleydi: Bug\u00fcn ABD\u2019nin bir d\u00fcnya sava\u015f\u0131 \u00e7\u0131karmaya cesaret edemedi\u011fi, buna kar\u015f\u0131n sava\u015f k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n umutsuz bir \u015fekilde bir d\u00fcnya sava\u015f\u0131 veya b\u00f6lgesel sava\u015f k\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131 riski bulundu\u011funu vurgulan\u0131yordu. S\u00f6z konusu belge \u201cyolda\u015f Kru\u015f\u00e7ev  \u00f6nderli\u011findeki SBKP\u2019nin Merkez Komitesi\u2019nin ve Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin sosyalist kamp i\u00e7indeki \u00f6nderlik stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn\u201d \u00f6nemini vurgulam\u0131\u015ft\u0131. Belge sosyalist \u00fclkeler aras\u0131ndaki birlik \u00f6zellikle  de \u00c7in  ve  SB aras\u0131ndaki birlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan emperyalistlerin ve revizyonistlerin  s\u0131zabilece\u011fi  her hangi bir \u00e7atla\u011fa olanak verilmemesi gerekti\u011finin belirtmi\u015fti. \u00c7inli liderler kendilerine ABD emperyalizminden gelen ulusal ve g\u00fcvenlik tehdidini en \u00f6ncelikli sorun olarak g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. ABD\u2019nin biri Tayvan olmak \u00fczere iki \u00c7in yaratmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131 ve Tayvan \u00fczerinde s\u00fcrekli bir i\u015fgal ve kontrol pe\u015finde ko\u015facaklar\u0131 korkusunu ta\u015f\u0131yorlard\u0131. O g\u00fcnlerde Chiang Kai-shek Tayvan\u2019da  s\u00fcrekli k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 deme\u00e7ler veriyor  \u00c7in topraklar\u0131n\u0131 kurtarmaktan s\u00f6z ediyordu. Ayn\u0131 g\u00fcnlerde Sovyet liderlerinin Tayvan bo\u011faz\u0131nda meydana gelen \u00c7in ile ABD aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmalarda \u00c7in\u2019e aktif destek verdiklerini g\u00f6rebiliyoruz, bu ko\u015fullarda Sovyet liderleri  \u00c7in\u2019e \u00e7e\u015fitli \u00f6nemli askeri ara\u00e7 gere\u00e7 ve dan\u0131\u015fman sa\u011flanma s\u00f6z\u00fc vermi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

1958 eyl\u00fcl\u00fcnde Kru\u015f\u00e7ev,  Moskova\u2019daki \u00c7in el\u00e7isiyle g\u00f6r\u00fc\u015ferek Tayvan bo\u011faz\u0131ndaki \u00c7in hava kuvvetlerinin g\u00fc\u00e7lendirilmesi i\u00e7in Sovyet deste\u011fi vermeyi teklif etmi\u015fti. B\u00f6ylece ABD\u2019ye ve Milliyet\u00e7i g\u00fc\u00e7lerin b\u00f6lgedeki  deniz kuvvetlerine kar\u015f\u0131 bir cayd\u0131r\u0131l\u0131c\u0131k  sa\u011flanacakt\u0131. Fakat bu teklifi d\u00fc\u015f\u00fcnen Mao 10 g\u00fcn sonra verdi\u011fi yan\u0131tta bu teklifi nazik bir bi\u00e7imde reddetmi\u015fti. Mao Zedung burada \u00c7in askeri g\u00fc\u00e7leri i\u00e7inde Sovyet etkisinin yay\u0131lmas\u0131ndan endi\u015fe etmi\u015fti. Bu olgu da Mao Zedung\u2019un bir yandan rekabet\u00e7i ve ku\u015fkucu, di\u011fer yandan tedbirli davranma yan\u0131n\u0131  g\u00f6stermekteydi. 1959 y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131nda Kru\u015f\u00e7ev, \u00c7inli liderlere g\u00f6nderdi\u011fi bir mesajda gelecek 21. Kongre\u2019de yapaca\u011f\u0131 bir a\u00e7\u0131klamada SB\u2019nin bundan b\u00f6yle art\u0131k sosyalist kamp\u0131n lideri olmaktan vazge\u00e7ece\u011fini ve SBKB nin uluslararas\u0131 sosyalist hareketi merkezi konumunda olmaktan vazge\u00e7ece\u011fini bildirmi\u015fti. Bu mesaj\u0131 alan \u00c7KP liderleri buna hemen tepki vermi\u015f Zhou Enlai\u2019yi Moskova\u2019ya g\u00f6ndermi\u015fti. Zhou Enlai Moskova\u2019ya gitti\u011finde \u00f6nce Sovyet lideri Suslov ile g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ard\u0131ndan Kru\u015f\u00e7ev  ile g\u00f6r\u00fc\u015ferek onlar\u0131 bundan vazge\u00e7meye ikna etmi\u015fti. Zhou Enlai b\u00f6yle bir a\u00e7\u0131klaman\u0131n d\u00fc\u015fmana bize kar\u015f\u0131 kullanaca\u011f\u0131 bir koz vermekle e\u015f anlaml\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 ve  d\u00fcnyan\u0131n iki kamp aras\u0131nda b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc ko\u015fullarda SB\u2019nin sosyalist kamp\u0131n merkezinde ve \u00f6nderlik konumunda bulunmas\u0131 gerekti\u011fini savunmu\u015ftur. Be\u015f g\u00fcn sonra yap\u0131lan SBKP kongresinde konu\u015fan Zhou Enlai sosyalist kamp i\u00e7indeki \u00fclkelerin ve \u00f6zellikle \u00c7in ve SB aras\u0131ndaki g\u00fc\u00e7l\u00fc birli\u011fin emperyalizme kar\u015f\u0131 sava\u015fta cayd\u0131r\u0131c\u0131 rol\u00fcn\u00fc i\u015faret etmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 d\u00f6nemde \u00c7in\u2019deki parti ve devlet kadrolar\u0131 aras\u0131nda SB kar\u015f\u0131s\u0131nda kibirli ve b\u00f6b\u00fcrlenmeci e\u011filimler ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Moskova\u2019daki \u00c7in el\u00e7isi Ocak 1959\u2019da merkeze yazd\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli bir raporda bu soruna de\u011finiyor baz\u0131 yolda\u015flar\u0131n ulu orta bir bi\u00e7imde SB\u2019nin \u00c7in kadar etkili y\u00f6ntemlere sahip olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bizim SB\u2019den \u00f6\u011frenecek bir \u015feyimiz bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 konu\u015ftu\u011fundan bahsediyordu. Bu tip ki\u015filer \u00c7in\u2019in kaydetmi\u015f oldu\u011fu ba\u015far\u0131lara uygunsuz bir bi\u00e7imde vurgular yap\u0131yor, hatta \u00c7in\u2019in geli\u015fme h\u0131z\u0131n\u0131 abart\u0131yordu. El\u00e7inin raporuna g\u00f6re bu t\u00fcr s\u00f6ylem ve davran\u0131\u015flar \u00c7in-Sovyet ili\u015fkileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir risk ta\u015f\u0131maktayd\u0131. Bu belgeyi hemen de\u011ferlendiren Mao Zedung bu belgedeki sorunlar ciddi bir \u015fekilde ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r, dilerseniz  Partinin sekretaryas\u0131 bu konuyu \u00fczerinde bir tart\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fcts\u00fcn diyerek not d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Belgeyi parti ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131 Liu Shia \u015fi\u2019 ye ve parti genel sekreteri Deng Xiaoping\u2019e g\u00f6ndermi\u015fti. Bu sorunlar tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131ktan sonra D\u0131\u015f i\u015fleri bakan\u0131 bir talimat tasla\u011f\u0131 haz\u0131rlayarak tasla\u011f\u0131 Mao Zedung\u2019un onay\u0131na sunmu\u015ftu. Mao  baz\u0131 de\u011fi\u015fiklikler ve yorumlarla birlikte bu talimat\u0131 ve ekli belgeyi \u00fcst d\u00fczey g\u00f6revlilere da\u011f\u0131tt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Belgede ge\u00e7en ele\u015ftiriler aras\u0131nda \u015fu ifadelere yer veriliyordu: \u2018Baz\u0131 yolda\u015flar bizim S.B ve di\u011fer karde\u015f \u00fclkelerden bir\u00e7ok y\u00f6nlerden  daha parlak ve daha iyi oldu\u011fumuzu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor g\u00f6r\u00fcnmektedir. Bu insanlar sadece bize sayg\u0131 ve dikkat g\u00f6sterilmesini beklemekte buna kar\u015f\u0131n di\u011ferlerini hi\u00e7bir \u015fekilde dikkate almamaktad\u0131rlar. Bu insanlara g\u00f6re bizim onlardan \u00f6\u011frenece\u011fimiz hi\u00e7bir \u015fey yoktur, hatta baz\u0131lar\u0131 kom\u00fcnist hareketin merkezinin \u00c7in\u2019e kayd\u0131\u011f\u0131n\u0131 dillendiriyorlar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Xinhua haber ajans\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan baz\u0131 g\u00f6revliler de a\u00e7\u0131k\u00e7a SB\u2019nin \u00f6nderli\u011finin sadece ekonomik geli\u015fim ba\u015far\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan do\u011fru oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorlar. Moskova\u2019daki baz\u0131 \u00c7inli diplomatlar\u0131n aras\u0131nda baz\u0131lar\u0131n\u0131n s\u00f6ylemlerine g\u00f6re \u00c7in\u2019deki parti ve devlet liderleri \u00f6ylesine yetkindi  ki,  bunlar Sovyet partisinde hemen ba\u015fkan se\u00e7ilebilecek kapasitede idiler. \u00c7in Xinhua haber ajans\u0131 Kuru\u015f\u00e7ev\u2019in Merkez Komitesi\u2019ne sundu\u011fu \u00f6nemli bir raporu \u2018Bu raporda yeni bir \u015fey yok gerek\u00e7esi ile yay\u0131nlamam\u0131\u015ft\u0131\u2019.  B\u00fct\u00fcn bu olumsuz \u00f6rnekler s\u00f6z konusu talimatta g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde ele\u015ftiriliyordu. Ocak 1959\u2019da \u00c7in\u2019in \u00e7ok \u00f6nemli bir kutlama mesaj\u0131 Sovyet taraf\u0131na d\u00f6rt g\u00fcn gecikmeli olarak ula\u015fm\u0131\u015f, Sovyet ajans\u0131 \u00c7in\u2019in  mesaj\u0131n\u0131 ellerine ge\u00e7mesine kadar di\u011fer sosyalist \u00fclkelerin mesajlar\u0131n\u0131 bekletmi\u015f ve daha sonra \u00c7in\u2019den gelen bu mesaj\u0131 di\u011ferlerinin \u00f6n\u00fcne koymu\u015ftu. Bu \u00f6rnek de Sovyet taraf\u0131n\u0131n bu konulara ne kadar \u00f6nem verdi\u011fini g\u00f6stermek i\u00e7in talimata dahil edilmi\u015fti. 1959 y\u0131llar\u0131n\u0131n Ekim ay\u0131nda Kru\u015f\u00e7ev, \u00c7inli liderlerle bir zirve toplant\u0131s\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131. Burada sertle\u015fen konu\u015fmalar i\u00e7erisinde Kuru\u015f\u00e7ev  k\u0131zm\u0131\u015f ve \u00c7in\u2019in  SB\u2019nin \u00f6nderli\u011fine verdi\u011fi deste\u011fin sahte oldu\u011funu savunmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in-Sovyet  ili\u015fkilerini etkileyen \u00f6nemli bir olay da  20 Haziran 1959\u2019da Moskova\u2019n\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektupla- daha \u00f6nce \u00fczerinde anla\u015f\u0131lan- atom bombas\u0131n\u0131n proto tipini ve bununla ilgili teknik verileri \u00c7in\u2019e veremeyece\u011fini bildirmesiydi.<\/p>\n\n\n\n

Burada g\u00f6sterilen gerek\u00e7e bat\u0131 ile s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen atom bombas\u0131  test yasa\u011f\u0131 ve s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmekte olmas\u0131yd\u0131. Kru\u015f\u00e7ev\u2019in buradaki tercihinde etkili olan as\u0131l endi\u015fe g\u00fcvenilmez bir m\u00fcttefik olan \u00c7in\u2019in n\u00fckleer silahlar edinmesinden endi\u015fe etmesi, ikincisi \u00f6te yandan \u00c7in\u2019in, SB\u2019yi kendi kontrol\u00fc d\u0131\u015f\u0131nda ABD ile bir \u00e7at\u0131\u015fmaya sokma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 idi. Kru\u015f\u00e7ev, \u00c7in\u2019in n\u00fckleer program\u0131na verilecek bir deste\u011fin Bat\u0131yla y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc detant \u00e7abalar\u0131na zarar verece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmekteydi. Bu ani ve beklenmedik mektup, \u00c7inli liderleri Sovyetler Birli\u011fi konusunda belirli bir ku\u015fkuya sokmu\u015ftu: Sovyetler Birli\u011fi ABD ile uzla\u015fmay\u0131 sa\u011flayabilmek i\u00e7in \u00c7in\u2019in \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 feda edebilirlerdi, hatta ABD ile yan yana \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 tav\u0131rlar geli\u015ftirebilirlerdi. Buna ra\u011fmen \u00fc\u00e7 g\u00fcn sonra yap\u0131lan parti Merkez Komitesi siyasi b\u00fcrosu  toplant\u0131s\u0131nda bu yeni durumu analiz eden Mao Zedung ve \u00f6nde gelen liderler Kru\u015f\u00e7ev\u2019in buradaki \u00e7abas\u0131n\u0131n ard\u0131ndaki niyeti, ABD ba\u015fkan\u0131 ile bir zirve ger\u00e7ekle\u015ftirmek amac\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in Bat\u0131\u2019ya kar\u015f\u0131 verdi\u011fi bir taviz olarak de\u011ferlendirmi\u015fti. Bekleyip g\u00f6r\u00fclecekti. Mao Zedung bu olaydan 4 ay sonra yapt\u0131\u011f\u0131 bir de\u011ferlendirmede \u00c7in\u2019in Sovyet yolda\u015flarla birlik i\u00e7inde olmada ba\u015far\u0131 kazanmas\u0131 gerekti\u011fine vurgu yapm\u0131\u015ft\u0131. Fakat ayn\u0131 g\u00fcnlerde ba\u015fta \u00f6zellikle Mao Zedung olmak \u00fczere \u00c7inli liderler i\u00e7erdeki \u2018sa\u011fc\u0131lar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131 ile  Kru\u015f\u00e7ev\u2019in \u00c7in\u2019i boyun e\u011fdirme \u00e7abalar\u0131 aras\u0131nda ba\u011flant\u0131lar kurmaktayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 g\u00fcnlerde \u00c7in-Hindistan s\u0131n\u0131r \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 meydana gelmi\u015fti. Bu olay\u0131 duyan Kru\u015f\u00e7ev olay\u0131 \u00c7inliler taraf\u0131ndan SB\u2019nin ABD ile  geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 detant \u00e7abalar\u0131n\u0131 sabote etmeyi hedefledi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fc. Kru\u015f\u00e7ev\u2019in bu d\u00fc\u015f\u00fcncesi SB\u2019nin olaydan  sonra yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 bildiride de yans\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu bildirinin ard\u0131ndan \u00c7in-Sovyet ili\u015fkileri bir daha gerilmi\u015fti. Kru\u015f\u00e7ev bir ay sonra ABD\u2019ye ve hemen d\u00f6n\u00fc\u015f yolunda Pekin\u2019e u\u011fram\u0131\u015f olduk\u00e7a kendinden emin ve ba\u015far\u0131l\u0131 bir hava vermeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Bu Mao\u2019yu daha da tahrik etmi\u015fti. \u00c7\u00fcnk\u00fc toplant\u0131da Kru\u015f\u00e7ev s\u00f6ze ABD\u2019lilere  \u00c7inde tutuklu olan 5 Amerikal\u0131n\u0131n serbest b\u0131rak\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc verdi\u011fini s\u00f6yleyerek girmi\u015f ve \u00c7inlilere onlar\u0131n serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131 tavsiyesinde bulunmu\u015ftu. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Mao Zedung bu olay kar\u015f\u0131s\u0131nda ho\u015fnutsuzlu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a  belli etmi\u015f ve bu konudaki karar verme hakk\u0131n\u0131n ve bunun zaman\u0131n \u00c7inliler taraf\u0131ndan karar verilmesi gerekli\u011fini ihsas etmi\u015fti. Kru\u015f\u00e7ev \u0131srar ediyordu, fakat Mao boyun e\u011fmiyordu fakat \u00c7inliler yine de Kru\u015f\u00e7ev\u2019in bu pazarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 esas olarak \u2018bir hata\u2019 olarak de\u011ferlendirmi\u015fler ve \u00e7eli\u015fmeyi kontrol alt\u0131nda tutmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu Kru\u015f\u00e7ev-Mao zirvesi Hindistan meselesi konu\u015fulana kadar iyi k\u00f6t\u00fc s\u00fcrm\u00fc\u015f , fakat konu\u015fmalar bu noktaya gelince toplant\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 bi\u00e7imde sertle\u015fmi\u015fti. Kru\u015f\u00e7ev \u0131srarla SB\u2019nin bu konuda yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamay\u0131 savunuyor ve \u201c5 km kare fazla 5 km kare az, bu \u00f6nemli de\u011fil\u201d  diyordu. Kru\u015f\u00e7ev : \u201cE\u011fer bu a\u00e7\u0131klamay\u0131 yapmasayd\u0131k,  t\u00fcm sosyalist kamp Hindistan\u2019a cephe alm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnecekti, bu a\u00e7\u0131klama ile sorunun sadece  \u00c7in ile Hindistan aras\u0131nda bir sorun oldu\u011funu vurgulamak istemi\u015ftik\u201d dedi. \u00c7inliler \u0131srarla olaylar\u0131 Hintlilerin ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131n\u0131  s\u00f6ylemesine kar\u015f\u0131n Kru\u015f\u00e7ev buna inanmak istemiyordu. Zhou Enlai gibi \u00e7ok sab\u0131rl\u0131 bir lider toplant\u0131da sinirlenmi\u015f siz hangi verilere g\u00fcveniyorsunuz,  bizimkine mi yoksa Hintlilere mi?  \u015fekilde konu\u015fmu\u015f ard\u0131ndan toplant\u0131da bir a\u011f\u0131z dala\u015f\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Buna kar\u015f\u0131n \u00c7inliler stratejik g\u00fcvenlik \u00e7\u0131karlar\u0131 nedeni ile \u00e7eli\u015fmeleri daha da  keskinle\u015ftirmemeye \u00e7abalam\u0131\u015flard\u0131. Mao Zedung bu zirveden sonra yap\u0131lan bir siyasi b\u00fcro toplant\u0131s\u0131nda Kru\u015f\u00e7ev\u2019in Amerikan ba\u015fkan\u0131 hakk\u0131nda hayalci umutlar besledi\u011fini ve onun Amerikan emperyalizminin \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6remedi\u011fini ve sahip oldu\u011fu revizyonizme yatk\u0131n olan e\u011filimini ortaya koydu\u011funu belirtmi\u015f \u015fu ifadeleri kullanm\u0131\u015ft\u0131:  \u2018Birli\u011fe \u00f6nem vermeli m\u00fcnaka\u015falar ve tart\u0131\u015fmalar a\u00e7mamal\u0131 olaylar\u0131 sakin bir bi\u00e7imde izlemeliyiz\u2019<\/p>\n\n\n\n

Pekin\u2019den Moskova\u2019ya d\u00f6nen Kru\u015f\u00e7ev,  8 Ekim\u2019de sava\u015f ve bar\u0131\u015f sorununu ele alan kapsaml\u0131 bir konu\u015fma yaparak \u2018sava\u015fa \u00f6zlem duyman\u0131n ak\u0131lc\u0131 olmayaca\u011f\u0131n\u0131\u2019 s\u00f6ylemi\u015fti, bu konu\u015fma ile ilgili raporu alan Mao Zedung raporu okuduktan sonra \u00f6nde gelen parti liderlerine da\u011f\u0131tm\u0131\u015f ve 2 g\u00fcn i\u00e7inde bu rapor \u00fczerine bir toplant\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nermi\u015fti. Bu toplant\u0131da var\u0131lan sonu\u00e7 \u015fuydu:    \u2018Kru\u015f\u00e7ev\u2019in bu konu\u015fmas\u0131ndaki de\u011ferlendirmeler bizim daha \u00f6nceki g\u00f6r\u00fc\u015flerimizi do\u011frulamaktad\u0131r, birli\u011fi esas olan m\u00fccadele yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 benimsemeli, tart\u0131\u015fma a\u00e7mamal\u0131 ve sakin tutumumuzu korumal\u0131y\u0131z\u2019<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mao Zedung, Amerika\u2019n\u0131n stratejik bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda olan \u00c7in\u2019de Sovyet  deste\u011finin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesine b\u00fcy\u00fck \u00f6nem veriyordu. 14 Ekim\u2019de Kru\u015f\u00e7ev\u2019i \u00f6verek onun Amerika ziyaretinde Tayvan sorunu \u00fczerine do\u011fru ve kararl\u0131 bir tutum sergiledi\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. 14 Ekim\u2019de Mao bir \u00f6nceki zirvede do\u011fan olumsuz havay\u0131 da\u011f\u0131tmak i\u00e7in  Moskova\u2019ya bir mesaj iletti. Mesajda  bir \u00f6nceki zirvede baz\u0131 \u00f6zel sorunlar \u00fczerinde \u00e7\u0131kan farkl\u0131l\u0131klar\u0131n sadece 10 parmaktan biri oldu\u011funu, 9 parma\u011f\u0131n \u00f6teki bir parmaktan etkilenmemesi gerekti\u011fini s\u00f6ylemi\u015fti. Pekin stat\u00fckonun korunmas\u0131n\u0131n gerekli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Sovyet  taraf\u0131na anlatmak istiyor ve \u015fu ifadeyi kullan\u0131yordu: Biz Tayvan sorunu y\u00fcz\u00fcnden ABD ile bir sava\u015f ba\u015flatma niyetimiz yoktur, bunun i\u00e7in on, yirmi hatta otuz , k\u0131rk y\u0131l dahi bekleyebiliriz. B\u00fct\u00fcn bunlar baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan \u00c7inlilerin \u00e7at\u0131\u015fma yarat\u0131lmas\u0131n\u0131n sorumlulu\u011funu di\u011fer tarafa y\u00fcklemek amac\u0131 ile yapt\u0131\u011f\u0131 sakin ve so\u011fuk kanl\u0131 de\u011ferlendirmeler olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Fakat ger\u00e7ek \u015fu ki \u00c7in\u2019in o g\u00fcnk\u00fc zor uluslar aras\u0131 ko\u015fullarda sosyalist kampla ve S.B ile birli\u011fe ihtiyac\u0131 oldu\u011fu da a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00c7inliler i\u00e7in ekonomik ve g\u00fcvenlik sorunlar\u0131 \u00f6ncelikliydi. Mao Zedung, 3 Aral\u0131k\u2019ta \u015firin bir tatil kentinde siyasi b\u00fcro \u00fcyeleri ile 3 g\u00fcnl\u00fck bir toplant\u0131 d\u00fczenleyerek uluslar aras\u0131 durumu tart\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Mao bu toplant\u0131da yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmede emperyalizmin sosyalist sistemi ve d\u00fcnyadaki  ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k hareketini yok etme nihai hedefinden vazge\u00e7medi\u011fini, emperyalizmin oport\u00fcnizmi ve revizyonizmi te\u015fvik ederek sosyalizmi i\u00e7erden, kendi i\u00e7inden bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l evrim yoluyla d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi hedefledi\u011fini belirtmi\u015fti. Mao Zedung,  bu toplant\u0131da  Kru\u015f\u00e7ev \u00fczerine detayl\u0131 bir ki\u015fisel analiz de yapm\u0131\u015ft\u0131 : \u2018 O iyi Marksist de\u011fil, fakat tamamen revizyonist de de\u011fil, o ve onun etraf\u0131ndakiler \u00e7ok nahif insanlar, o Marksizmi anlamamaktad\u0131r ve kolayca emperyalizm taraf\u0131ndan aldat\u0131labilmektedir. Kan\u0131mca onun iki y\u00f6nde geli\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ciddi bir bozulma y\u00f6n\u00fcnde ilerleyebilir veya olumlu ve iyi bir y\u00f6nde de\u011fi\u015fip geli\u015febilir, bu iki olas\u0131l\u0131k olmakla birlikte onun bu hatas\u0131n\u0131 sonunda d\u00fczeltebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeli ve bu anlamda ona g\u00fcven duymal\u0131y\u0131z\u2019              <\/p>\n\n\n\n

Bu arada Aral\u0131k ay\u0131nda Moskova\u2019da yap\u0131lan Merkez Komitesi toplant\u0131s\u0131na Suslov, \u00c7in\u2019i de\u011ferlendiren \u00f6nemli bir rapor sunmu\u015ftu. Bu raporda daha \u00f6ncekinden farkl\u0131 olan \u00f6nemli baz\u0131 fikirler savunmaktayd\u0131: \u2018Meselenin \u00f6z\u00fc \u015fudur: \u00c7KP liderleri son zamanlarda ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 abartma e\u011filimine girmi\u015flerdir  ve \u00c7in\u2019deki sosyalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin geli\u015fkinlik d\u00fczeyine abartmaktad\u0131rlar. Onlar\u0131n i\u00e7 ve d\u0131\u015f politikadaki hatalar\u0131nda Mao etraf\u0131ndaki ki\u015fi k\u00fclt\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fck etkisi bulunmaktad\u0131r.\u201d  Kendi g\u00f6r\u00fc\u015fleri de bu do\u011frultuda olan Kru\u015f\u00e7ev  4 \u015eubat 1960 da Var\u015fova pakt\u0131 liderleriyle yapt\u0131\u011f\u0131 bir zirve toplant\u0131s\u0131nda Mao\u2019yu hedef alan de\u011ferlendirmeler yapm\u0131\u015f onun eski kafal\u0131 bir galo\u015f oldu\u011funu ifade etmi\u015fti. Bu olaydan 20 g\u00fcn sonra Mao Zedung siyasi b\u00fcroyu toplayarak Var\u015fova zirvesini ve Kru\u015f\u00e7ev\u2019in de\u011ferlendirmelerin ele alm\u0131\u015flard\u0131r. Toplant\u0131da yap\u0131lan de\u011ferlendirmede Kru\u015f\u00e7ev\u2019in bat\u0131 ile bir uzla\u015fma zemini yaratmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak bat\u0131dan olumlu puanlar toplamay\u0131 hedefledi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7inlilerin ilk vuru\u015fu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fte ilk kez bu toplant\u0131da, Kru\u015f\u00e7ev\u2019in \u00c7in kar\u015f\u0131t\u0131 tutumuna kar\u015f\u0131, bir kar\u015f\u0131 vuru\u015f yap\u0131lmas\u0131 karar\u0131 verilmi\u015fti ve Sovyetler i\u00e7in hala \u00f6nemli bir bayrak olan Lenin\u2019in do\u011fum g\u00fcn\u00fcnde modern revizyonizme kar\u015f\u0131 teorik m\u00fccadele ama\u00e7l\u0131 makaleler yaz\u0131lacakt\u0131.  Yugoslav modern revizyonizmini ba\u015f hedef olarak ele alan: Ya\u015fas\u0131n Leninizm! ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcml\u00fck bir makale yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131. Sovyet taraf\u0131 da bu makalelere yan\u0131t \u015feklinde makaleler yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131. Burada g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u015fey, Mao Zedung\u2019un d\u00fcnya sosyalist hareketinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc liderlik bo\u015flu\u011funu doldurmak i\u00e7in kendisini \u00f6ne atmaktan al\u0131koyamam\u0131\u015f olmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Sovyet taraf\u0131nda Suslov\u2019un yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirme do\u011frultusunda, Mao\u2019nun Stalin gibi ki\u015fi k\u00fclt\u00fcne kap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve ikinci bir Stalin haline gelmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmekteydi. Yukar\u0131daki bu makaleleri Mao kendi eliyle haz\u0131rlam\u0131\u015f ve arkada\u015flar\u0131yla g\u00f6zden ge\u00e7irmi\u015fti. Makalede Kru\u015f\u00e7ev ve Sovyet liderlerinin revizyonist olmad\u0131klar\u0131 s\u00f6yleniyordu. Bu iyi niyetli insanlar\u0131n as\u0131l sorununun \u2018hatal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceler oldu\u011fu\u2019 savunuluyordu. \u00c7e\u015fitli \u00c7in ar\u015fiv belgelerine g\u00f6re \u00c7inlilerin ilk kez 1962 y\u0131l\u0131n\u0131n sonunda Aral\u0131k ay\u0131nda \u2018uluslar aras\u0131 alanda revizyonizme kar\u015f\u0131 Marksizmin \u00f6nderli\u011fi i\u00e7in m\u00fccadele takti\u011fi karar\u0131 al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu karar\u0131n haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 Temmuz ile Kas\u0131m  aras\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.  Makalelerdeki \u2018bu a\u00e7\u0131k teorik meydan okuman\u0131n \u00e7eli\u015fmeleri keskinle\u015ftirici a\u00e7\u0131kt\u0131, o g\u00fcnk\u00fc tecr\u00fcbe yetersizli\u011finin belirimi \u015fuydu: \u00c7inliler, \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc ve karma\u015f\u0131k bir dizi sorunu ve farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 teorik m\u00fccadele yoluyla \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fi beklentisi i\u00e7indeydiler. Bat\u0131l\u0131larla Sovyetler aras\u0131nda U2 g\u00f6zetleme u\u00e7a\u011f\u0131 krizi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda Mao Zedung, Kru\u015f\u00e7ev\u2019in tepkisini de\u011ferlendirmi\u015f ve onun revizyonizminin hen\u00fcz  tamamen \u015fekillenmemi\u015f oldu\u011funu, fakat genel olarak onun yar\u0131- revizyonist oldu\u011fu s\u00f6ylemi\u015fti. Ona getirece\u011fimiz olumlu ele\u015ftiriler s\u0131n\u0131rl\u0131 bir etkide bulunabilir, fakat bug\u00fcn onun olumsuz \u00f6\u011fretmenleri \u00e7e\u015fitli bat\u0131l\u0131 liderler daha etkili onun \u00fczerinde daha etkili olmaktad\u0131rlar. \u00c7inliler bu tip krizlerin Sovyet liderlerinin ger\u00e7e\u011fi g\u00f6rmelerine yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ve bu konuda olumlu niyetler besliyorlard\u0131. 9 Haziran 1960\u2019da Mao Zedung, ABD\u2019nin  silah \u00fcretimi ile ilgili bir rapor haz\u0131rlatarak, ABD\u2019nin silahlanmamakta \u0131srar etmesinin nedenini tekelci kapitalistlerin daha b\u00fcy\u00fck bir askeri yap\u0131ya ihtiya\u00e7 duymas\u0131 ve daha b\u00fcy\u00fck bir askeri stoka sahip olma ihtiyac\u0131 olmas\u0131n\u0131 neden olarak g\u00f6stermi\u015fti. Mao bu raporu yapt\u0131\u011f\u0131 iki c\u00fcmlelik bir ek de\u011ferlendirme ile Kru\u015f\u00e7ev\u2019e g\u00f6ndermi\u015f nazik bir bi\u00e7imde Kru\u015f\u00e7ev\u2019in ABD\u2019ye de\u011fil \u00c7in\u2019e g\u00fcvenmesi gerekti\u011fini yazm\u0131\u015ft\u0131. Sovyet taraf\u0131 U2 krizinin arkas\u0131ndan \u00c7inlilerin verdikleri deste\u011fi f\u0131rsat\u00e7\u0131l\u0131k olarak de\u011ferlendirmekteydi. \u201c\u00c7inliler kendi d\u0131\u015f politikalar\u0131n\u0131 daha do\u011fru oldu\u011funu kan\u0131tlamak istiyor, uluslar aras\u0131 alanda bu t\u00fcr krizlerin \u00e7\u0131kmas\u0131ndan memnun  oluyor hatta bu krizlerden yararlanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle Sovyet taraf\u0131 Romanya Kom\u00fcnist partisinin kongresinde ger\u00e7ekle\u015fen partiler bulu\u015fmas\u0131nda \u00c7inlileri daha fazla s\u0131k\u0131\u015ft\u0131racak h\u00fccumlar planlam\u0131\u015flard\u0131. Romanya B\u00fckre\u015f toplant\u0131s\u0131 \u00f6ncesinde \u00c7inliler yapt\u0131klar\u0131 de\u011ferlendirmede Kru\u015f\u00e7ev\u2019in kendisini zor durumda hissetti\u011fini ve uluslar aras\u0131 destek ihtiyac\u0131 i\u00e7inde oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Bug\u00fcn Kru\u015f\u00e7ev ba\u015far\u0131s\u0131z olup devrilirse bu durum t\u00fcm Sovyet toplumunu ve genel durumu olumsuz etkileyecektir diyorlard\u0131. Bu nedenle ona destek verilmeliydi. \u00c7inliler  bu arada ikinci bir olas\u0131l\u0131k alternatif analizi yapm\u0131\u015flard\u0131:  Bu alternatif analize g\u00f6re Romanya\u2019da Kru\u015f\u00e7ev ve Sovyet taraf\u0131 bizim onlar\u0131n y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc bat\u0131yla bir uzla\u015fma zemini yaratma \u00e7abas\u0131na sorun \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnecekler ve bu nedenle bu toplant\u0131da bizi cezaland\u0131rmak ve Kru\u015f\u00e7ev\u2019i korumak isteyebilirler. Deng Xiaoping, bu de\u011ferlendirmeyi toparlad\u0131ktan sonra Mao\u2019nun yan\u0131na giderek ona bilgi vermi\u015fti. yap\u0131lan ortak siyasi b\u00fcro toplant\u0131s\u0131nda Mao Zedung \u015fu y\u00f6nlendirici \u00f6nermeyi \u2018yapm\u0131\u015ft\u0131\u2019: \u2018\u0130ki y\u00f6nl\u00fc bir m\u00fccadeleye haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmal\u0131y\u0131z, birincisi onlar\u0131n bizi cezaland\u0131rma \u00e7abas\u0131na ikincisi onlar\u0131n bizi alt etme \u00e7abas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmal\u0131y\u0131z, di\u011fer deyi\u015fle bat\u0131yla \u00e7\u0131kan  son krizin ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n k\u0131zg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bize bo\u015faltmak istemeleri s\u00f6z konusu olabilir. B\u00f6ylece bize kar\u015f\u0131 bir zafer elde etme \u00e7abas\u0131 \u00f6nemli bir olas\u0131l\u0131kt\u0131r.\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 22 Haziran\u2019da \u00c7in delegeleri B\u00fckre\u015f\u2019te Sovyet taraf\u0131 ile 6 saatlik bir g\u00f6r\u00fc\u015fme yapt\u0131lar.  Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmede \u00c7in\u2019deki haz\u0131rl\u0131k toplant\u0131s\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fler do\u011frultusunda, Kru\u015f\u00e7ev\u2019in k\u0131z\u0131p, k\u00f6p\u00fcrmesine olanak sa\u011flayarak genellikle sakin ve suskun kalmay\u0131 tercih etmi\u015flerdi. Fakat bu serbestlikten yararlanan Kru\u015f\u00e7ev bir \u00e7ok ele\u015ftiri ve alayc\u0131 ifade kullanmaktan ka\u00e7\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131:  \u2018Bir b\u00fcy\u00fck ileriye at\u0131l\u0131m kampanyas\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorsunuz, fakat halk\u0131n\u0131z\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu bir pantolon alamayacak kadar yoksul\u2019 \u2018Stalin\u2019i o kadar \u00e7ok sevdi\u011finize g\u00f6re, onun mezar\u0131n\u0131 Pekin\u2019e ta\u015f\u0131may\u0131 niye d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorsunuz? Size onun mezar\u0131n\u0131 verebiliriz.\u201d Sizler do\u011fu r\u00fczgar\u0131n\u0131n bat\u0131 r\u00fczgar\u0131na \u00fcst\u00fcn bir hale geldi\u011fini s\u00fcrekli s\u00f6yl\u00fcyorsunuz, herhalde \u00c7in bizim \u00fczerimize \u00e7\u0131kmak ve  t\u00fcm d\u00fcnyaya hakim olmak istiyor.<\/strong>\u2019<\/p>\n\n\n\n

\u00c7inli delegeler bu toplant\u0131dan sonra yapt\u0131klar\u0131 de\u011ferlendirmede, Sovyet  taraf\u0131n\u0131n B\u00fckre\u015f\u2019teki uluslararas\u0131 toplant\u0131da \u00c7in\u2019i cezaland\u0131rma niyetini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015flerdi. Ayr\u0131ca nitekim beklendi\u011fi gibi olmu\u015f ve Sovyet ve Do\u011fu Avrupa partileri birbiri ard\u0131na \u00c7inlilere h\u00fccum etmi\u015flerdi. Bu olay Pekin\u2019e boyun e\u011fdirme ama\u00e7l\u0131 s\u00fcrpriz bir sald\u0131r\u0131 olarak de\u011ferlendirilmi\u015fti. 1960 y\u0131l\u0131n\u0131n A\u011fustos ay\u0131nda Pekin\u2019e yak\u0131n bir sahil kentinde \u00fcst d\u00fczey parti y\u00f6neticilerinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli bir \u00e7al\u0131\u015fma konferans\u0131 d\u00fczenlenmi\u015f ve 35 g\u00fcn boyunca \u00e7e\u015fitli \u00f6nemli ba\u015fl\u0131klar konu\u015fulmu\u015f ve tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu toplant\u0131 i\u00e7inde 14 Temmuz\u2019da Zhou Enlai 3 g\u00fcn s\u00fcren bir konu\u015fma yaparak \u00c7in-Sovyet ili\u015fkilerini de\u011ferlendirmi\u015fti. Zhou Enlai:  Art\u0131k Kru\u015f\u00e7ev  ABD\u2019yi en tehlikeli ve en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fman olarak g\u00f6rmemektedir. Bu y\u00fczden bizimle sorunlar \u00e7\u0131kartmaktad\u0131r, fakat biz \u00c7in\u2019in \u00e7\u0131karlar\u0131 d\u00fcnya devriminin \u00e7\u0131karlar\u0131 Sovyet devleti ve halk\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in birlik i\u00e7in m\u00fccadele etmeli ve b\u00f6l\u00fcnmeyi \u00f6nlemek ve geciktirmek i\u00e7in \u00e7abalamal\u0131y\u0131z.\u201d Toplant\u0131 s\u00fcrerken 16 Temmuz\u2019da Rusya\u2019dan gelen bir mektup t\u00fcm Sovyet uzmanlar\u0131n\u0131n \u00c7in\u2019den geri \u00e7a\u011fr\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 haber verilmi\u015fti. Bu yeni durum \u00c7inlileri \u015fok etmesine kar\u015f\u0131n so\u011fukkanl\u0131 de\u011ferlendirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131:<\/p>\n\n\n\n

\u201cKru\u015f\u00e7ev\u2019e ya da ABD\u2019ye yalvar\u0131p dilenmemize gerek yok. Neden d\u0131\u015f yard\u0131m almak zorunlu olal\u0131m. Biz de Lenin ve Stalin gibi onlar\u0131n gittikleri yoldan giderek  tek \u00fclkede sosyalizmi in\u015fa etmeye \u00e7abalamal\u0131y\u0131z.\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

O g\u00fcnlerde ileri at\u0131l\u0131m ve kom\u00fcnler dolay\u0131s\u0131yla, \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde ciddi ekonomik sorunlar ya\u015fayan \u00c7inliler, Sovyet taraf\u0131n\u0131n bunlardan yararlanarak kendilerini boyun e\u011fdirmek istediklerini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015flerdi. Konferans\u0131n sonunda 10 A\u011fustos\u2019ta Mao yapt\u0131\u011f\u0131 toparlay\u0131c\u0131 bir de\u011ferlendirmede \u015fu ifadeleri kullanm\u0131\u015ft\u0131:  \u2018G\u00f6k ba\u015f\u0131m\u0131za y\u0131k\u0131lmayacakt\u0131r, kendimizi sonsuz endi\u015felere sokmam\u0131za gerek yok, eninde sonunda bize makine ve ekipman veremeyebilirler\u2019 veya \u00c7in\u2019i sosyalist kamp\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutabilirler. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131m anla\u015fmas\u0131n\u0131 i\u015flemez hale getirebilirler, \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 askeri tehditler uygulayabilirler, hatta bize ABD ile birlikte h\u00fccum edebilirler.  Bu u\u00e7 \u00f6rneklerde belirtti\u011fim gibi, bu tip \u015feylerden daha fazlas\u0131 olamaz onun i\u00e7in pani\u011fe kap\u0131lmaya gerek yok\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu ko\u015fullarda Mao ger\u00e7ek durum hakk\u0131nda sadece 12000 parti y\u00f6neticisine bilgi verilmesini ve tart\u0131\u015fman\u0131n ve olumsuz havan\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 d\u00fczeyde tutulmas\u0131 talimat\u0131n\u0131 vermi\u015fti:  \u201cSab\u0131rs\u0131zl\u0131\u011fa gerek yok, bu i\u015f daha 10 y\u0131l s\u00fcrebilir.\u201d  Toplant\u0131 Mao\u2019nun tavsiyesi ile bu konuda bir karar belgesi \u00e7\u0131kartmay\u0131 uygun g\u00f6rmemi\u015fti. Zhou Enlai toplant\u0131daki tart\u0131\u015fmalarda Sovyet liderlerinin hatalar\u0131n\u0131n k\u0131smi diyebilece\u011fimiz  bir niteli\u011fe sahip oldu\u011funu ve onlar\u0131n Tito grubu ile e\u015f g\u00f6r\u00fclmemesi  gerekti\u011fini s\u00f6ylemi\u015fti:  \u201cBizim dedi\u011fimiz \u015fey o bir yar\u0131 revizyonist veya sa\u011f e\u011filimli bir oport\u00fcnisttir, o tek bir konuda dahi do\u011fru bir \u015fey s\u00f6yledi\u011finde ona  destek vermeliyiz.  43 y\u0131ld\u0131r sosyalizmi uygulayan Lenin\u2019in do\u011fdu\u011fu ve 8 milyon parti \u00fcyesine 200 milyon n\u00fcfusa ve fa\u015fizm kar\u015f\u0131 zafer kazanm\u0131\u015f olan bir \u00fclkenin sosyalizmi  istemeyece\u011fi hayal bile edilemez.\u2019<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu arada Sovyet ve \u00c7in deste\u011fine ihtiyac\u0131 olan Vietnam ve Ho \u015eiminh bu toplant\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcnlerde \u00c7in\u2019e gelmi\u015f ve  Mao Zedung, Zhou Enlai ve Deng Xiaoping  ile g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc.  Ho \u015ei minh Amerikan emperyalizmine kar\u015f\u0131 birli\u011fi sa\u011flamak i\u00e7in b\u00fct\u00fcn kom\u00fcnist partileri bir araya getirmeye \u00e7abal\u0131yordu. Mao Zedung ona \u015f\u00f6yle bir yan\u0131t vermi\u015fti: \u201cSen ger\u00e7ekten iyi niyetlisin senin g\u00f6r\u00fc\u015flerin bence esas olarak iyi g\u00f6r\u00fc\u015flerdir, fakat sana bir konuda kat\u0131lm\u0131yorum, iki taraf\u0131 y\u00fczde elli elli su\u00e7u b\u00f6lmek do\u011fru de\u011fil. Senin birli\u011fi g\u00fc\u00e7lendirmek istemen iyi bir \u015fey fakat,  ger\u00e7ek dost  ger\u00e7ek  d\u00fc\u015fman kimdir? sorununda  Kru\u015f\u00e7ev ile uzun zamand\u0131r farkl\u0131l\u0131klar\u0131m\u0131z var.\u201d <\/p>\n\n\n\n

B\u00f6yle s\u00f6ylemesine ra\u011fmen Mao Zedung  Ho \u015ei Minh\u2019in \u00f6nerisini  kabul ederek Sovyet taraf\u0131 ile farkl\u0131l\u0131klar\u0131 \u00e7\u00f6zmek amac\u0131yla bir konferans d\u00fczenlenmesine kabul etmi\u015fti. \u00dc\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde Ho \u015eiminh  Moskova\u2019ya  u\u011fray\u0131p tekrar Pekin\u2019e d\u00f6nm\u00fc\u015f ve bu ortak konferans\u0131 organize etmi\u015fti.  15 Eyl\u00fcl\u2019de Deng Xiaoping ve Peng Zhen ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda bir \u00c7inli heyet Moskova\u2019ya kom\u00fcnist partileri toplant\u0131s\u0131na g\u00f6nderildi.  10 Eyl\u00fcl\u2019de  Mao\u2019nun g\u00f6zden ge\u00e7irdi\u011fi bir mektup Sovyet el\u00e7isine verildi. Bu mektubun amac\u0131 B\u00fckre\u015f\u2019teki sald\u0131r\u0131y\u0131 ciddi bir \u015fekilde ele\u015ftirmekti. Dolay\u0131s\u0131yla Moskova\u2019da bir hafta s\u00fcren g\u00f6r\u00fc\u015fmeler bu mektubun etkisinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Moskova\u2019dan d\u00f6nen heyetle konu\u015fan Mao politikam\u0131z m\u00fccadelede \u0131srar etmektir, fakat m\u00fccadele b\u00f6l\u00fcnmeme s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7ersinde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmelidir ifadesini kullanm\u0131\u015ft\u0131.. <\/p>\n\n\n\n

5 kas\u0131m 1960\u2019da \u00c7in\u2019in ikinci adam\u0131 olan Liu Shao\u015fi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u00fcst d\u00fczey heyet ile Moskova\u2019ya g\u00f6nderilmi\u015fti. Bilindi\u011fi gibi Nisan 1959\u2019da Mao \u00e7ekilerek devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Liu\u2019ya b\u0131rakm\u0131\u015f Mao Zedung sadece parti ba\u015fkan\u0131 olarak kalm\u0131\u015ft\u0131 . Liu Shao\u015fi ile konu\u015fan Kru\u015f\u00e7ev ona iki taraf  birbirine s\u0131rt vermeden yapmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil, ba\u015far\u0131l\u0131 olmam\u0131z  m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil, tart\u0131\u015fmalar ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r bazen daha b\u00fcy\u00fck sorunlarda ortaya \u00e7\u0131kabilir. Her \u015feye ra\u011fmen birlikte hareket etmeliyiz\u2018 ifadesini kullanm\u0131\u015ft\u0131.  Brejnev ve  Kru\u015f\u00e7ev Liu Shao\u015fi ve heyetini havaliman\u0131nda  s\u0131cak bir \u015fekilde kar\u015f\u0131lam\u0131\u015flard\u0131. O g\u00fcnlerde Moskova\u2019da Ekim Devrimi\u2019nin kutlama t\u00f6reni s\u00f6z konusuydu. Kru\u015f\u00e7ev ve Brejnev,  Lenin mozolesine ziyarette Liu\u2019nun kendilerinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mesine izin vermi\u015f ve bu kez yap\u0131lacak g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin ba\u015far\u0131l\u0131 ge\u00e7mesini istediklerini ortaya koymu\u015flard\u0131. 9 Kas\u0131m\u2019da Kru\u015f\u00e7ev \u00f6nemli bir konu\u015fma yaparak birli\u011fe vurgu yapm\u0131\u015ft\u0131. Kru\u015f\u00e7ev bu konu\u015fma \u00f6ncesinde Suslov ve \u00f6nemli birka\u00e7 Sovyet lideri Liu\u2019ya yollayarak hi\u00e7bir endi\u015feniz olmas\u0131n bu konu\u015fmada anla\u015fmazl\u0131klara yer vermeyece\u011fi ve birlik \u00fczerinde duraca\u011f\u0131n\u0131 mesaj\u0131n\u0131 iletmi\u015fti. Mikoyan bu toplant\u0131n\u0131n sonunda Deng Xiaoping ile yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmede Sovyet taraf\u0131n\u0131n ticaret, yard\u0131m ve uzman deste\u011fi sorunlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirme s\u00f6z\u00fc vermi\u015f ve SB\u2019nin \u00c7in\u2019in ekonomik geli\u015fmesine yard\u0131m etmeye istekli oldu\u011funu belirtmi\u015fti. Fakat 10 Kas\u0131m\u2019da \u00c7inliler Kru\u015f\u00e7ev\u2019in bu konu\u015fmas\u0131na beklenmedik bir sald\u0131rgan konu\u015fmayla cevap vermi\u015flerdi,  bu tutumun arkas\u0131nda \u00c7inlilerin ku\u015fkuculu\u011funun yatt\u0131\u011f\u0131 ve kibir yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi yap\u0131lmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00c7inliler Kuru\u015f\u00e7ev\u2019in bir t\u00fcr komplocu  oldu\u011funa inanmaya ba\u015flam\u0131\u015flar, g\u00fcler y\u00fczl\u00fc davran\u0131rken dahi arkadan \u00e7e\u015fitli  komplolar planlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Kru\u015f\u00e7ev, onlara s\u0131cak yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ilk verdikleri tepki, ku\u015fku ve \u00e7ekinip savunma ve kapanma tutumu olmaktayd\u0131. Bu s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n amac\u0131 yapaca\u011f\u0131 bir oyunu gizlemek i\u00e7in idi.  \u00c7inlilerin B\u00fckre\u015f olay\u0131na yan\u0131t vermek amac\u0131yla yazd\u0131\u011f\u0131 mektup \u00f6nemli bir tart\u0131\u015fma ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 olmu\u015ftu. Kru\u015f\u00e7ev ve Sovyet taraf\u0131 B\u00fckre\u015f tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n yank\u0131s\u0131n\u0131 bu toplant\u0131dan uzak tutmaya \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ra\u011fmen sosyalist kamp i\u00e7erisinde otoritelerini korumak a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu mektubu mahkum etmekten vazge\u00e7mek  istememi\u015flerdi.  <\/p>\n\n\n\n

14  Kas\u0131m\u2019da  Deng Xiaoping, toplant\u0131da Kru\u015f\u00e7ev\u2019e sert yan\u0131t veren bir konu\u015fma yaparak,  onu b\u00fcy\u00fck devlet \u015f\u00f6venizmi ve a\u011fabey parti davran\u0131\u015flar\u0131 g\u00f6stermekle ele\u015ftirmi\u015fti. Deng Xiaoping\u2019in konferanstaki bu konu\u015fmas\u0131 b\u00fcy\u00fck bir karga\u015faya yol a\u00e7m\u0131\u015f di\u011fer kom\u00fcnist partilerin temsilcileri k\u00fcrs\u00fcye y\u00fcr\u00fcyerek \u00c7inlileri dogmatizm, milliyet\u00e7ilik ve sosyalist hareket i\u00e7inde b\u00f6l\u00fcc\u00fc faaliyetler y\u00fcr\u00fctmekle su\u00e7lam\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Moskova konferans\u0131 bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn e\u015fine gelmi\u015fti, \u00e7\u00fcnk\u00fc  \u00c7inliler herhangi gibi sonu\u00e7 bildirgesinde SBKP\u2019nin yirmi ve yirmi birinci Kongreleri\u2019ni olumlayan bir ifade s\u00f6z konusu oldu\u011funda veya \u00c7KP\u2019nin b\u00f6l\u00fcc\u00fc ve milliyet\u00e7i kom\u00fcnizm \u015feklinde su\u00e7lanmas\u0131 halinde sonu\u00e7 bildirgesini imzalamayacakt\u0131. Bu arada Ho \u015eiminh bir arabulucu grup organize ederek iki taraf\u0131 uzla\u015ft\u0131rmaya \u00e7aba g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131lar. Sonu\u00e7ta iki taraf da kendi politikalar\u0131ndan taviz vermeden nas\u0131l taviz vereceklerini d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131.  23 Kas\u0131m\u2019da Kru\u015f\u00e7ev 2. konu\u015fmas\u0131nda bu y\u00f6nde ilk ad\u0131m\u0131 att\u0131ktan, sonra ard\u0131ndan Deng Xiaoping  de yumu\u015famaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7inliler, Pekin merkez ile yapt\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerden sonra, 28 Kas\u0131m\u2019da  taviz verme karar\u0131 ald\u0131lar.  O gece yar\u0131s\u0131 Ho \u015eiminh , Liu Shao\u015fi\u2019ye u\u011frayarak  Kru\u015f\u00e7ev ile ikisi aras\u0131nda \u00f6zel bir g\u00f6r\u00fc\u015fme teklif etti. <\/p>\n\n\n\n

5 y\u0131l sonra Ho \u015ei Minh bu konu\u015fma teklifinin Kru\u015f\u00e7ev\u2019den geldi\u011fini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. Fakat \u00c7inliler Ho \u015ei Minh\u2019in  davetini kabul etmediler. Ertesi g\u00fcn iki taraf ars\u0131nda s\u00f6zl\u00fc bir anla\u015fmaya var\u0131ld\u0131. \u00c7inliler SBKP\u2019nin 20. Kongresi\u2019nin olumlanmas\u0131n\u0131n bildirgeye girmesine onay verdiler, buna kar\u015f\u0131n bildirgede grup\u00e7ulu\u011fa ve milliyet\u00e7i kom\u00fcnizme kar\u015f\u0131 herhangi bir ifade kullan\u0131lmayacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6ylece Moskova konferans\u0131 1 aral\u0131k 1960\u2019ta ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde kapanm\u0131\u015ft\u0131. Bu toplant\u0131dan sonra Liu \u00c7in cumhurba\u015fkan\u0131 olarak Sovyetler\u2019de bir hafta boyunca s\u00fcren bir devlet ziyareti s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f ve \u00e7e\u015fitli kentleri gezmi\u015fti.  Leningrad\u2019ta ve di\u011fer kentlerde b\u00fcy\u00fck kalabal\u0131klar onu kar\u015f\u0131lam\u0131\u015f ve Liu \u00e7ok etkili konu\u015fmalar yapm\u0131\u015ft\u0131. Her yerde ya\u015fas\u0131n \u00c7in-Sovyet birli\u011fi bayraklar\u0131 dalgalan\u0131yordu. Liu Moskova\u2019dan olumlu izlenimlerle d\u00f6nm\u00fc\u015f ve Moskova konferans\u0131 temelinde baz\u0131 iyile\u015ftirmeler olabilece\u011fi umudu do\u011fmu\u015ftu. Ho \u015eiminh de \u00fclkesine d\u00f6nerken Mao\u2019ya u\u011fram\u0131\u015f ve konuyu onunla konu\u015fmu\u015ftu. Mao ona \u015f\u00f6yle konu\u015fmu\u015ftu: \u201cSon g\u00f6r\u00fc\u015fmemizde herhalde seni abart\u0131l\u0131 konu\u015farak paniklettim, \u015fimdi o konu\u015fmam\u0131z\u0131 hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131mda konu\u015ftuklar\u0131m\u0131 biraz komik buluyorum.\u201d<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

TAMAMINI OKUMAK \u0130\u00c7\u0130N \u0130ND\u0130R\u0130N\u0130Z<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n

cin-sovyet-catismasi-onemli-<\/a>\u0130ndir<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kemal Okur: Sosyalist Kamp \u0130\u00e7inde B\u00f6l\u00fcnmenin Dersleri; SBKP ve \u00c7KP\u2019nin Ge\u00e7mi\u015fe Dair D\u00fc\u015f\u00fcnceleri   \u00c7in liderleri 1956 ile 1959 aras\u0131ndaki d\u00f6nemde Sovyetler Birli\u011fi ili\u015fkilerinde meydana gelecek bir par\u00e7alanman\u0131n ABD emperyalizmini \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet edece\u011fini ve bu \u00fclkeyi hem \u00c7in hem de d\u00fcnya sosyalist hareketi kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fc\u00e7lendirece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fc. Bu nedenle genellikle yaz\u0131lanlar\u0131n aksine \u00c7inliler \u00e7eli\u015fkileri dondurmay\u0131, \u00e7at\u0131\u015fma […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[9,6],"tags":[],"class_list":["post-4336","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-klasikler","category-sosyalist-ulkeler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4336","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4336"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4336\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4337,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4336\/revisions\/4337"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4336"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4336"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4336"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}