{"id":4668,"date":"2024-09-20T10:14:06","date_gmt":"2024-09-20T10:14:06","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=4668"},"modified":"2024-10-28T10:14:36","modified_gmt":"2024-10-28T10:14:36","slug":"lenin-bugun-ve-sosyalizmin-tam-zaferinden-sonra-altinin-onemi-uzerine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=4668","title":{"rendered":"Lenin: Bug\u00fcn ve Sosyalizmin Tam Zaferinden Sonra Alt\u0131n&#8217;\u0131n \u00d6nemi \u00dczerine"},"content":{"rendered":"\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><strong>Lenin: Bug\u00fcn ve Sosyalizmin Tam Zaferinden Sonra Alt\u0131n&#8217;\u0131n \u00d6nemi \u00dczerine<\/strong><\/h1>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sosyalistbirlik.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/\u041b\u0435\u043d\u0438\u043d_1972_011-1024x640.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7633\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\" style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\"><em><strong>5 Kas\u0131m 1921<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">B\u00fcy\u00fck devrimin y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc kutlaman\u0131n en iyi bi\u00e7imi, dikkatleri devrimin \u00e7\u00f6z\u00fclmemi\u015f g\u00f6revleri \u00fczerinde yo\u011funla\u015ft\u0131rmakt\u0131r. Devrim taraf\u0131ndan hen\u00fcz \u00e7\u00f6z\u00fclmemi\u015f temel g\u00f6revlerin bulundu\u011fu, bu g\u00f6revleri \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in yeni bir \u015feylerin (devrimin \u015fimdiye kadar yapt\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeni bir\u015feyler) benimsenmek gerekti\u011fi durumlarda devrimi bu bi\u00e7imde kutlamak \u00f6zellikle yerinde ve gereklidir.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">\u015eu an devrimimiz i\u00e7in yeni olan, ekonomik in\u015fan\u0131n temel sorunlar\u0131nda &#8220;reformist&#8221;, tedrici ve dikkatli bi\u00e7imde dolayl\u0131 yollardan ge\u00e7en faaliyet y\u00f6ntemlerine ba\u015fvurma zorunlulu\u011fudur. Bu &#8220;yenilik&#8221; -gerek teorik gerekse de pratik- bir dizi soru, teredd\u00fct ve ku\u015fkuya yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Teorik soru \u015f\u00f6yledir: B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde devrimin genelde muzaffer seyri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, ayn\u0131 sava\u015f alan\u0131nda bir dizi en devrimci eylemden sonra ola\u011fan\u00fcst\u00fc &#8220;reformist&#8221; eylemler nas\u0131l a\u00e7\u0131klanabilir? Burada &#8220;mevzileri terketmek&#8221;, &#8220;\u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc kabul etmek&#8221; ya da benzeri bir \u015fey s\u00f6z konusu de\u011fil midir? Yar\u0131-feodal tipli gericilerden Men\u015feviklere ya da \u0130kibu\u00e7ukuncu Enternasyonal&#8217; in di\u011fer \u015f\u00f6valyelerine kadar d\u00fc\u015fmanlar elbette b\u00f6yle oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorlar. Zaten bunlar her vesileyle ve vesilesiz bu t\u00fcr a\u00e7\u0131klamalar yapt\u0131klar\u0131 i\u00e7in d\u00fc\u015fmanlar. Bu sorunda b\u00fct\u00fcn partilerin -feodallerden Men\u015feviklere kadar- dokunakl\u0131 birli\u011fi sadece, b\u00fct\u00fcn bu partilerin proleter devrim kar\u015f\u0131s\u0131nda ger\u00e7ekten &#8220;bir gerici kitle&#8221; olu\u015fturdu\u011funu bir kez daha kan\u0131tlamaktad\u0131r (t\u0131pk\u0131 -ge\u00e7erken belirtelim- Engels&#8217;in Bebel&#8217;e 1875 ve 1884&#8217;teki mektuplar\u0131nda \u00f6nceden g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc gibi).<a href=\"#_edn1\" id=\"_ednref1\">[i]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Fakat dostlar aras\u0131nda da belli . . . &#8220;ku\u015fkular&#8221; var.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">B\u00fcy\u00fck sanayiyi yeniden kuraca\u011f\u0131z ve onunla k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00f6yl\u00fc tar\u0131m\u0131 aras\u0131nda do\u011frudan \u00fcr\u00fcn m\u00fcbadelesini yoluna koyup, ikincisinin toplumsalla\u015fmas\u0131n\u0131 te\u015fvik edece\u011fiz. B\u00fcy\u00fck sanayiyi yeniden kurmak i\u00e7in k\u00f6yl\u00fclerden zoral\u0131m arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kredi olarak belli miktarda g\u0131da maddesi ve hammadde alaca\u011f\u0131z. \u00dc\u00e7 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcre, 1921 ilkbahar\u0131na kadar uygulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z plan (ya da y\u00f6ntem, sistem) buydu. Yerine yeni bir toplumsal ve ekonomik bi\u00e7im koymak i\u00e7in eskinin do\u011frudan ve tamamen y\u0131k\u0131lmas\u0131 anlam\u0131nda g\u00f6reve devrimci bi\u00e7imde giri\u015fmekti bu.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">1921 ilkbahar\u0131ndan bu yana meselelere bu tarzda yakla\u015fmak yerine, bu plan, bu y\u00f6ntem, bu davran\u0131\u015f sistemi yerine bamba\u015fka, reformist bir tarz\u0131, yani eski toplum ve ekonomi bi\u00e7imini, ticareti, k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmeyi, k\u00fc\u00e7\u00fck giri\u015fimcili\u011fi, kapitalizmi yok etmeyi de\u011fil, bilakis dikkatle ve yava\u015f yava\u015f onlar\u0131 ele ge\u00e7irerek ya da onlar\u0131 sadece canland\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde devlet d\u00fczenlemesine tabi k\u0131larak ticareti, k\u00fc\u00e7\u00fck giri\u015fimcili\u011fi, kapitalizmi canland\u0131rmay\u0131 koyduk (hen\u00fcz &#8220;koymad\u0131k&#8221;, hala &#8220;koymaya&#8221; \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz ve bunu hen\u00fcz tamamen kavramad\u0131k).<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">G\u00f6reve bamba\u015fka bir yakla\u015f\u0131m bi\u00e7imi bu.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Daha \u00f6nceki, devrimci bi\u00e7imle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu reformist bir y\u00f6ntemdir (devrim, eskiyi k\u00f6k\u00fcnden ve temelinden y\u0131kan bir de\u011fi\u015fiklik demektir, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca az y\u0131kma gayreti i\u00e7inde dikkatlice, yava\u015f ve tedrici olarak de\u011fi\u015ftiren bir de\u011fi\u015fiklik de\u011fil).<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Peki, devrimci y\u00f6ntemleri denedikten, bunlar\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul ettikten sonra reformist y\u00f6ntemlere ge\u00e7meniz, devrimin bir b\u00fct\u00fcn olarak bir hata oldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 kan\u0131tlamaz m\u0131? Bu, devrimle de\u011fil, reformlarla ba\u015flamak gerekti\u011fini ve reformlarla yetinmek gerekti\u011fini kan\u0131tlamaz m\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Men\u015fevikler ve benzerleri b\u00f6yle bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131kar\u0131yorlar. Ne var ki bu sonu\u00e7 ya bir safsatad\u0131r ve politikada &#8220;\u015feytana pabucunu ters giydiren&#8221;lerin basit bir doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r, ya da ger\u00e7ek bir s\u0131navdan &#8220;ge\u00e7memi\u015f&#8221; olanlar\u0131n \u00e7ocuklu\u011fudur. Ger\u00e7ek bir devrimci i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck tehlike hatta tek tehlike- devrimcili\u011fi abartmak, devrimci y\u00f6ntemleri yerinde ve ba\u015far\u0131yla uygulaman\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ve ko\u015fullar\u0131n\u0131 unutmakt\u0131r. Ger\u00e7ek devrimciler \u00e7o\u011funlukla &#8220;devrimi&#8221; b\u00fcy\u00fck harflerle yazmaya, &#8220;devrim&#8221;i ilahi bir niteli\u011fe y\u00fcceltmeye, ba\u015flar\u0131 d\u00f6nmeye ve hangi alanda, hangi ko\u015fullar alt\u0131nda ve hangi faaliyet alan\u0131nda devrimci davranmay\u0131 ve hangi anda, hangi ko\u015fullar alt\u0131nda ve hangi faaliyet alan\u0131nda reformist davranmay\u0131 bilmek gerekti\u011fini so\u011fukkanl\u0131l\u0131kla ve ak\u0131ll\u0131ca d\u00fc\u015f\u00fcnme, tartma, s\u0131nama yeteneklerini yitirmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131nda \u015fapa oturmu\u015flard\u0131r. Ger\u00e7ek devrimciler (d\u0131\u015f yenilgi anlam\u0131nda de\u011fil, davalar\u0131n\u0131n i\u00e7ten \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc anlam\u0131nda) so\u011fukkanl\u0131l\u0131\u011f\u0131 yitirdiklerinde ve &#8220;b\u00fcy\u00fck, muzaffer ve d\u00fcnyay\u0131 kapsayan&#8221; devrimin, b\u00fct\u00fcn g\u00f6revleri, b\u00fct\u00fcn ko\u015fullar alt\u0131nda ve her t\u00fcrl\u00fc faaliyet alan\u0131nda mutlaka devrimci bi\u00e7imde \u00e7\u00f6zebilece\u011fi ve \u00e7\u00f6zmesi gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesine kap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda -ama bu durumda mutlaka- yok olurlar.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">B\u00f6yle bir \u015feyi &#8220;akl\u0131ndan ge\u00e7iren&#8221; kaybedilmi\u015ftir, \u00e7\u00fcnk\u00fc temel bir sorunda kafas\u0131na bir aptall\u0131k koymu\u015ftur ve amans\u0131z bir sava\u015f s\u0131ras\u0131nda (devrim en amans\u0131z sava\u015ft\u0131r) aptall\u0131\u011f\u0131n cezas\u0131 yenilgidir.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">&#8220;B\u00fcy\u00fck, muzaffer ve d\u00fcnyay\u0131 kapsayan&#8221; devrimin sadece devrimci y\u00f6ntemler kullanabilece\u011fi ve kullanmas\u0131 gerekti\u011fi de nereden \u00e7\u0131kmaktad\u0131r? Hi\u00e7bir yerden. Ve bu, do\u011frudan do\u011fruya ve kesinlikle yanl\u0131\u015ft\u0131r. Bu anlay\u0131\u015f\u0131n yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131, e\u011fer Marksist zemin terkedilmemi\u015fse salt teorik d\u00fc\u015f\u00fcnceler temelinde kendili\u011finden a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu anlay\u0131\u015f\u0131n yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 devrimimizin deneyimiyle de do\u011frulanmaktad\u0131r. Teorik olarak: Bir devrim s\u0131ras\u0131nda, ba\u015fka zamanlarda oldu\u011fu gibi, aptall\u0131klar yap\u0131lacakt\u0131r, der Engels ve do\u011fruyu s\u00f6yler: \u0130nsan m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca az aptall\u0131k yapmaya ve yapt\u0131klar\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca \u00e7abuk d\u00fczeltmeye \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r, bu arada hangi g\u00f6revlerin ne zaman devrimci y\u00f6ntemlerle \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fini, hangilerinin \u00e7\u00f6z\u00fclemeyece\u011fini m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca so\u011fukkanl\u0131 bir \u015fekilde dikkate almal\u0131d\u0131r. Kendi deneyimimiz: Brest Bar\u0131\u015f\u0131 hi\u00e7 de devrimci de\u011fil, tersine reformist, hatta reformist olmaktan da k\u00f6t\u00fc bir tavr\u0131n dik alas\u0131yd\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc geriye y\u00f6nelik bir tav\u0131rd\u0131, oysa reformist tav\u0131rlar yava\u015f, dikkatli ve kural olarak geriye do\u011fru de\u011fil ad\u0131m ad\u0131m ileriye do\u011fru giderler. Brest Bar\u0131\u015f\u0131&#8217;n\u0131 imzalama takti\u011fimizin do\u011frulu\u011fu bug\u00fcn \u00f6ylesine kan\u0131tlanm\u0131\u015f, herkes i\u00e7in a\u00e7\u0131k ve kabul edilmi\u015ftir ki, bu konuya ili\u015fkin s\u00f6z s\u00f6ylemek gereksizdir.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Devrimimizin sadece burjuva-demokratik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 tamamen sonuna kadar g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ve bundan gurur duymakta \u00e7ok hakl\u0131y\u0131z. Onun proleter ve sosyalist \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7 ana \u015feyden olu\u015fur: <strong>1<\/strong>) Emperyalist d\u00fcnya sava\u015f\u0131ndan devrimci \u00e7\u0131k\u0131\u015f; d\u00fcnyan\u0131n iki kapitalist haydut grubunun k\u0131y\u0131m\u0131n\u0131 te\u015fhir etmek ve bo\u015fa \u00e7\u0131karmak; bu, taraf\u0131m\u0131zdan tamamen yerine getirilmi\u015ftir; b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle bunu sadece bir dizi \u00fclkede devrim sonuna g\u00f6t\u00fcrebilirdi. <strong>2<\/strong>) Sovyet sistemini, proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirme bi\u00e7imini yaratmak. D\u00fcnyada bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Burjuva-demokratik parlamenteizm \u00e7a\u011f\u0131 sona ermi\u015ftir. D\u00fcnya tarihinde yeni bir d\u00f6nem ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r: proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc \u00e7a\u011f\u0131. Sovyet sistemini ve proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn b\u00fct\u00fcn bi\u00e7imlerini sadece bir dizi \u00fclke geli\u015ftirecek ve tamamlayacakt\u0131r. \u00dclkemizde bu alanda daha tamamlanmam\u0131\u015f \u00e7ok \u00e7ok fazla \u015fey vard\u0131r. Bunu g\u00f6rmemek affedilmez olur. D\u00fczenlemek, de\u011fi\u015ftirmek, yeniden ba\u015ftan ba\u015flamak -bunu daha bir\u00e7ok kez yapmak zorunda kalaca\u011f\u0131z. \u00dcretici g\u00fc\u00e7lerin ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn geli\u015fmesinde ileriye ve yukar\u0131ya do\u011fru t\u0131rmand\u0131\u011f\u0131m\u0131z her basama\u011fa, Sovyet sistemimizin yeniden d\u00fczenlenmesi ve bi\u00e7imlendirilmesi e\u015flik etmek zorundad\u0131r ve biz ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131dan \u00e7ok al\u00e7ak bir basamakta bulunuyoruz. \u00d6n\u00fcm\u00fczde daha pek \u00e7ok de\u011fi\u015fiklik var ve bunu &#8220;mahzurlu bulmak&#8221; sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131n (hatta sa\u00e7mal\u0131ktan da k\u00f6t\u00fc bir \u015feyin) dikalas\u0131 olacakt\u0131r. <strong>3<\/strong>) Sosyalist d\u00fczenin temellerinin ekonomik in\u015fas\u0131. Bu alanda en \u00f6nemli, en temel \u015fey hen\u00fcz sonuna kadar g\u00f6t\u00fcr\u00fclmemi\u015ftir. Ne var ki bu bizim gerek ilkesel gerekse de pratik a\u00e7\u0131dan, gerek \u015fu d\u00f6nemde RSSFC&#8217;nin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan, gerekse de uluslararas\u0131 a\u00e7\u0131dan en g\u00fcvenilir meselemizdir.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">En \u00f6nemli \u015fey esas olarak tamamlanmad\u0131\u011f\u0131ndan, b\u00fct\u00fcn dikkat buraya y\u00f6neltilmelidir. Ve burada zorluk ge\u00e7i\u015fin bi\u00e7iminde yatmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Nisan 1918&#8217;de, Sovyet H\u00fck\u00fcmetinin En Acil G\u00f6revleri ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131mda \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131m:<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">\u201cGenel olarak devrimci ve sosyalizm taraftar\u0131, ya da kom\u00fcnist olmak yetmez. Verili her anda, t\u00fcm zinciri s\u0131ms\u0131k\u0131 elde tutmak ve bir sonraki halkaya ge\u00e7i\u015fi esasl\u0131 bir \u015fekilde haz\u0131rlamak i\u00e7in, varg\u00fcc\u00fcnle as\u0131lman gereken zincirin o \u00f6zel halkas\u0131n\u0131 bulmay\u0131 bilmek gerekir ve olaylar\u0131n tarihsel zincirinde halklar\u0131n d\u00fczeni, bi\u00e7imi, ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131, birbirinden fark\u0131, bir demircinin yapt\u0131\u011f\u0131 normal bir zincirdeki gibi kolay ve basit de\u011fildir.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">\u015eu anda, s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz faaliyet alan\u0131nda i\u00e7 ticaretin canland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve devlet taraf\u0131ndan do\u011fru bi\u00e7imde d\u00fczenlenmesi (y\u00f6netilmesi) b\u00f6yle bir halkad\u0131r. Olaylar\u0131n tarihsel zinciri i\u00e7inde, 1921-1922\u2019nin sosyalist in\u015faya ge\u00e7i\u015f bi\u00e7imleri i\u00e7inde, biz proleter devlet iktidar\u0131n\u0131n, biz y\u00f6netici Kom\u00fcnist Partisi&#8217;nin &#8220;varg\u00fcc\u00fcyle as\u0131lmak zorunda oldu\u011fu&#8221; bu &#8220;halka&#8221; ticarettir. Bu halkaya \u015fimdi yeterince g\u00fc\u00e7l\u00fc &#8220;as\u0131l\u0131rsak&#8221; yak\u0131n gelecekte kesinlikle zincirin t\u00fcm\u00fcne egemen olaca\u011f\u0131z. Ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc b\u00fct\u00fcn zincire egemen olamay\u0131z, sosyalist toplumsal-ekonomik ili\u015fkilerin temellerini yaratamay\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Bu tuhaf g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Kom\u00fcnizm ve ticaret?! Birbirine hi\u00e7 uymayan, birbirinden uzak, uygunsuz bir \u015fey. Fakat iktisaden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, bunlar birbirine kom\u00fcnizmin k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00f6yl\u00fc, ataerkil tar\u0131mdan uzak oldu\u011fundan daha uzak de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda zafer kazand\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck kentlerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131n caddelerinde alt\u0131ndan genel tuvaletler in\u015fa edece\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bu, 1914-1918 &#8220;b\u00fcy\u00fck kurtulu\u015f&#8221; sava\u015f\u0131nda, Brest Ban\u015f\u0131&#8217;n\u0131n m\u0131, yoksa Versailles Ban\u015f\u0131&#8217;n\u0131n m\u0131 daha k\u00f6t\u00fc oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki b\u00fcy\u00fck soruyu karara ba\u011flamak i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fclen sava\u015fta, alt\u0131n u\u011fruna nas\u0131l on milyon insan\u0131n katledildi\u011fini, nas\u0131l otuz milyon insan\u0131n sakat b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yine alt\u0131n u\u011fruna, yakla\u015f\u0131k 1925 ya da 1928 y\u0131llar\u0131 dolaylar\u0131nda Japonya ile Amerika, \u0130ngiltere ile Amerika, ya da benzerleri aras\u0131ndaki bir sava\u015fta nas\u0131l yirmi milyon insan\u0131 katletmeye ve altm\u0131\u015f milyon insan\u0131 sakat b\u0131rakmaya haz\u0131rland\u0131klar\u0131n\u0131 unutmam\u0131\u015f ku\u015faklar i\u00e7in, alt\u0131n\u0131n en &#8220;adil&#8221; ve en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6\u011fretici kullan\u0131m\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Fakat alt\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz kullan\u0131m\u0131 ne kadar &#8220;adil&#8221;, ne kadar yararl\u0131, ne kadar insanc\u0131l da olsa \u015funu s\u00f6yl\u00fcyoruz: Bu noktaya ula\u015fabilmek i\u00e7in daha birka\u00e7 on y\u0131l boyunca, 1917-1921 aras\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, fakat \u00e7ok daha geni\u015f bir faaliyet alan\u0131nda ayn\u0131 gayret ve ba\u015far\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fmak zorunday\u0131z. Ne var ki \u015fimdilik RSSFC&#8217;de alt\u0131n\u0131 tutumlu kullanmak, onu m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca pahal\u0131 satmak ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ucuz mal sat\u0131n almak zorunday\u0131z. K\u00f6pr\u00fcy\u00fc ge\u00e7esiye kadar ay\u0131ya day\u0131 demek zorunludur; fakat do\u011fru d\u00fcr\u00fcst bir insan toplumunda olmas\u0131 gerekti\u011fi gibi b\u00fct\u00fcn ay\u0131lar\u0131n yok edilmesine gelince, \u015fu bilge Rus atas\u00f6z\u00fcne dayanmak istiyoruz: \u201cSava\u015fa giderken de\u011fil, sava\u015ftan d\u00f6nerken \u00f6v\u00fcn\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">E\u011fer k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7ilerin yan\u0131 s\u0131ra elektrik hatlar\u0131 a\u011f\u0131yla \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f m\u00fckemmel makinele\u015fmi\u015f b\u00fcy\u00fck sanayi, gerek teknik kapasitesi, gerekse de \u00f6rg\u00fctsel &#8220;\u00fcstyap\u0131lar\u0131&#8221; ve ilinekleri itibariyle k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7ilere, eskisinden daha iyi \u00fcr\u00fcn\u00fc daha fazla miktarda daha h\u0131zl\u0131 ve daha ucuz temin etme yetene\u011fine sahip bir sanayi yoksa, on milyonlarca k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7iyle b\u00fcy\u00fck sanayi aras\u0131nda olanakl\u0131 tek ekonomik ili\u015fki ticarettir. D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bu &#8220;e\u011fer&#8221; \u00e7oktan ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir, bu ko\u015ful \u00e7oktan vard\u0131r, fakat sanayinin tar\u0131mla yeni ba\u011f\u0131n\u0131 bir \u00e7\u0131rp\u0131da ve do\u011frudan ger\u00e7ekle\u015ftirme, canl\u0131 ger\u00e7eklik haline getirme, pratikte yoluna koyma giri\u015fiminde bulunmu\u015f tek bir \u00fclke, hem de en geri kapitalist \u00fclkelerden biri, bu g\u00f6revi bir &#8220;h\u00fccum&#8221;la \u00e7\u00f6zememi\u015ftir ve \u015fimdi bu g\u00f6revi bir dizi yava\u015f, tedrici, dikkatli &#8220;ku\u015fatma&#8221; operasyonuyla \u00e7\u00f6zmek zorundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Ticarette ustala\u015fmay\u0131, ona y\u00f6n vermeyi, belli s\u0131n\u0131rlar koymay\u0131 proletarya iktidar\u0131 yapabilir. K\u00fc\u00e7\u00fck, \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00f6rnek: Donetz Havzas\u0131&#8217;nda k\u0131smen b\u00fcy\u00fck devlet ocaklar\u0131nda emek \u00fcretkenli\u011finin artmas\u0131 sayesinde, k\u0131smen ise k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00f6yl\u00fc ocaklar\u0131n\u0131n kiralanmas\u0131 sayesinde k\u00fc\u00e7\u00fck, hen\u00fcz son derece k\u00fc\u00e7\u00fck fakat tart\u0131\u015fma g\u00f6t\u00fcrmez bir ekonomik canlanma ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece proleter devlet iktidar\u0131 diyelim ki y\u00fczde y\u00fczl\u00fck maliyet fiyat\u0131na az (ileri \u00fclkeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece \u00f6nemsiz, fakat bizim yoksullu\u011fumuz i\u00e7inde yine de \u00f6nemli) miktarda ek k\u00f6m\u00fcr elde ediyor ve sonra bu k\u00f6m\u00fcr\u00fc devlet kurulu\u015flar\u0131na y\u00fczde y\u00fczyirmi, \u00f6zel ki\u015filere y\u00fczde y\u00fczk\u0131rktan sat\u0131yor. (Parantez i\u00e7inde belirteyim ki, verdi\u011fim rakamlar tamamen keyfidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc, birincisi, do\u011fru rakamlar\u0131 bilmiyorum ve ikincisi, bilseydim de \u015fimdi a\u00e7\u0131klamazd\u0131m). \u00d6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki, son derece m\u00fctevaz\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde de olsa sanayiyle tar\u0131m aras\u0131nda de\u011fi\u015f-toku\u015fu becermeye, b\u00fcy\u00fck ticareti becermeye ba\u015flad\u0131k, mevcut k\u00fc\u00e7\u00fck, geri ya da b\u00fcy\u00fck fakat g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015fmi\u015f, harabolmu\u015f sanayiye sar\u0131lma, mevcut ekonomik temelde ticareti canland\u0131rma, sade ortalama k\u00f6yl\u00fcye (o ise kitlesel bir fig\u00fcrd\u00fcr, kitlenin temsilcisi, do\u011fal g\u00fcc\u00fcn ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r) ekonomik canlanmay\u0131 hissettirebilme ve b\u00fcy\u00fck sanayinin yeniden in\u015fas\u0131nda ondan daha sistemli, inat\u00e7\u0131 ve ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in yararlanma g\u00f6revini becermeye ba\u015flad\u0131k.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Ticareti d\u00fc\u015f\u00fcncesizce k\u00fc\u00e7\u00fcmseme \u00f6zelli\u011fine sahip &#8220;duygusal sosyalizm&#8221;e ya da eski Rus, yar\u0131-feodal yar\u0131-k\u00f6yl\u00fc ataerkil havaya d\u00fc\u015fmemeliyiz. K\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn proletaryayla ba\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in, y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f ve g\u00fc\u00e7ten d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u00fclkede ekonomiyi derhal canland\u0131rmak i\u00e7in, sanayii kalk\u0131nd\u0131rmak ve \u00f6rne\u011fin elektrifikasyon gibi ba\u015fka, daha kapsaml\u0131, daha derin \u00f6nlemleri kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in b\u00fct\u00fcn ekonomik ge\u00e7i\u015f bi\u00e7imlerini kullanabiliriz ve gerekti\u011finde bunlar\u0131 kullanmay\u0131 bilmek zorunday\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Reformlarla devrim aras\u0131ndaki ili\u015fki sadece Marksizm taraf\u0131ndan tam ve do\u011fru tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r; ki Marx bu ili\u015fkiyi sadece tek bir yan\u0131ndan, yani proletaryan\u0131n tek bir \u00fclkede de olsa bir \u00f6l\u00e7\u00fcde sa\u011flam, bir \u00f6l\u00e7\u00fcde kal\u0131c\u0131 ilk zaferinden \u00f6nceki ko\u015fullar alt\u0131nda g\u00f6rebildi. Bu ko\u015fullar alt\u0131nda do\u011fru bir ili\u015fkinin esas\u0131 \u015fuydu: Reformlar proletaryan\u0131n devrimci s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin yan \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. T\u00fcm kapitalist d\u00fcnya i\u00e7in bu ili\u015fki, proletaryan\u0131n devrimci takti\u011finin temelini olu\u015fturur, \u0130kinci Enternasyonal &#8216;in sat\u0131l\u0131k liderlerinin ve yar\u0131 titiz, yar\u0131 \u00fcrkek \u0130kibu\u00e7ukuncu Enternasyonal \u015f\u00f6valyelerinin \u00e7arp\u0131t\u0131p karartt\u0131klar\u0131 i\u015fin ABC&#8217;sini olu\u015fturur. Proletaryan\u0131n tek bir \u00fclkede de olsa zaferinden sonra reformlarla devrim aras\u0131ndaki ili\u015fkide yeni bir \u015fey ortaya \u00e7\u0131kar. Prensipte mesele eskisi gibi kal\u0131r, fakat bi\u00e7imde \u015fahsen Marx&#8217;\u0131n \u00f6nceden g\u00f6remeyece\u011fi ve sadece Marksizmin felsefesi ve politikas\u0131 zemininde kavranabilecek bir de\u011fi\u015fiklik olur. Neden Brest geri \u00e7ekili\u015fini do\u011fru uygulayabildik? \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6yle ilerlemi\u015ftik ki, geri \u00e7ekilecek alana sahiptik. Ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc bir h\u0131zla, birka\u00e7 hafta i\u00e7inde, 7 Kas\u0131m (25 Ekim) 1917&#8217;den Brest Bar\u0131\u015f\u0131&#8217;na kadar Sovyet devletini kurmu\u015f, emperyalist sava\u015ftan devrimci yolla \u00e7\u0131km\u0131\u015f, burjuva-demokratik devrimi sonuna kadar g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fck, \u00f6yle ki muazzam geri \u00e7ekilme hareketi (Brest Bar\u0131\u015f\u0131) bile bize h\u00e2la, &#8220;nefes molas\u0131&#8221;ndan yararlan\u0131p Kol\u00e7ak, Denikin, Yudeni\u00e7, Pilsudski, Vrangel&#8217;e kar\u015f\u0131 muzaffer bi\u00e7imde ilerlememiz i\u00e7in kesinlikle yeterli pozisyonlar b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Proletaryan\u0131n zaferinden \u00f6nce reformlar devrimci s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin yan \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bunun yan\u0131 s\u0131ra zaferden sonra reformlar (uluslararas\u0131 \u00e7apta eskisi gibi &#8220;yan \u00fcr\u00fcn&#8221; olarak kal\u0131rken) zaferin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi \u00fclke i\u00e7in, b\u00fcy\u00fck \u00e7abalar\u0131n ard\u0131ndan \u015fu ya da bu ge\u00e7i\u015fin devrimci uygulan\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in g\u00fc\u00e7lerin a\u00e7\u0131k\u00e7a yetmedi\u011fi durumlarda gerekli ve hakl\u0131 bir nefes molas\u0131 olurlar. Zafer \u00f6yle b\u00fcy\u00fck bir &#8220;g\u00fc\u00e7 stoku&#8221; sa\u011flar ki, zorunlu bir geri \u00e7ekilmeye bile dayan\u0131labilir- hem maddi, hem manevi anlamda dayan\u0131labilir. Maddi anlamda dayanmak, d\u00fc\u015fman\u0131n bizi tamamen yenilgiye u\u011fratamamas\u0131 i\u00e7in yeterli g\u00fc\u00e7 \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumak demektir. Manevi anlamda dayanmak; kendini demoralize ettirmemek, dezorganize ettirmemek, durumu so\u011fukkanl\u0131l\u0131kla de\u011ferlendirmeye devam etmek, cesareti ve ak\u0131l sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak, \u00e7ok olsa da \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc geri \u00e7ekilmek, geri \u00e7ekilmeyi tam zaman\u0131nda durdurabilecek ve yeniden sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7ebilecek \u015fekilde geri \u00e7ekilmek demektir.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Devlet kapitalizmine geri \u00e7ekildik. Fakat \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc geri \u00e7ekildik. \u015eimdi ticaretin devlet taraf\u0131ndan d\u00fczenlenmesine geri \u00e7ekiliyoruz. Fakat \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc geri \u00e7ekilece\u011fiz. \u015eimdiden bu geri \u00e7ekilmenin sonunun g\u00f6r\u00fclebildi\u011finin belirtileri; fazla uzak olmayan bir gelecekte bu geri \u00e7ekili\u015fi durdurma olana\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu zorunlu geri \u00e7ekilmeyi ne kadar bilin\u00e7li, ne kadar birlik i\u00e7inde, ne kadar \u00f6nyarg\u0131s\u0131z ger\u00e7ekle\u015ftirirsek, bu geri \u00e7ekili\u015fe o kadar h\u0131zl\u0131 son verebiliriz ve muzaffer y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz o kadar g\u00fcvenli, h\u0131zl\u0131 ve geni\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\"><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\"><a href=\"#_ednref1\" id=\"_edn1\">[i]<\/a> Almanca Yay\u0131nevinin Notu: Bebel&#8217;e 28 Mart 1875 tarihli mektubunda Engels, Alman Sosyal-Demokrat Partisi taraf\u0131ndan, Eisenach\u00e7\u0131larla Lassallecilerin Gotha&#8217;daki birlik kongresinde kabul edilmi\u015f olan program tasla\u011f\u0131n\u0131 sert bi\u00e7imde ele\u015ftiriyor.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Taslakta ba\u015fka Lassalleci hatalar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, &#8220;i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda t\u00fcm di\u011fer s\u0131n\u0131flar\u0131n sadece gerici bir kitle&#8221; olduklar\u0131 c\u00fcmlesi bulunuyordu. Engels bu anti-Marksist c\u00fcmleyi ele\u015ftiriyor ve &#8220;bunun sadece baz\u0131 istisnai durumlarda, \u00f6rne\u011fin proletaryan\u0131n Kom\u00fcn gibi bir devriminde ya da devleti ve toplumu kendi d\u00fc\u015f\u00fcncesine g\u00f6re sadece burjuvazinin \u015fekillendirmedi\u011fi, aksine ondan sonra da demokratik k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazinin bu yeniden \u015fekilleni\u015fi sonuna kadar g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc&#8221; (bkz. Kari Marx, &#8220;Gotha Program\u0131&#8217;n\u0131n Ele\u015ftirisi&#8221;, s. 32, Z\u00fcrih 1934) bir \u00fclkede do\u011fru oldu\u011funu a\u00e7\u0131kl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Bebel&#8217;e bir ba\u015fka mektupta (11 Aral\u0131k 1884 tarihli) Engels, proleter devrim s\u0131ras\u0131nda t\u00fcm burjuva ve k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva partilerin &#8220;saf demokrasi&#8221; \u015fiar\u0131 alt\u0131nda proletaryaya kar\u015f\u0131 ittifak kurduklar\u0131na dikkat \u00e7ekiyor. Engels Almanya&#8217;da devrimin ko\u015fullan ve \u00f6zellikleri \u00fczerine konu\u015fuyor ve \u015funu vurguluyor: &#8220;Saf demokrasi ve bunun gelecekteki rol\u00fcne ili\u015fkin, seninle ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fteyim. Bunun Almanya&#8217;da, daha eski s\u0131nai geli\u015fime sahip \u00fclkelerde oldu\u011fundan \u00e7ok daha tali bir rol oynamas\u0131 do\u011fald\u0131r. Ama bu onun, devrim an\u0131nda, daha \u00f6nce Frankfurt&#8217;ta oldu\u011fu gibi, en u\u00e7 burjuva parti olarak, t\u00fcm burjuva ve hatta feodal ekonominin son can simidi olarak o anda \u00f6nem kazanabilmesine engel de\u011fildir. B\u00f6yle bir anda t\u00fcm gerici kitle onlar\u0131n arkas\u0131na ge\u00e7er ve onlar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir: gerici olan her \u015fey, demokratl\u0131k taslar&#8221; (Marx-Engels, Bebe\/, W. Liebknecht, Kautsky vs.&#8217;ye Mektuplar, Moskova 1933, Cilt 1, s. 382). (s. 324)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lenin: Bug\u00fcn ve Sosyalizmin Tam Zaferinden Sonra Alt\u0131n&#8217;\u0131n \u00d6nemi \u00dczerine 5 Kas\u0131m 1921 B\u00fcy\u00fck devrimin y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc kutlaman\u0131n en iyi bi\u00e7imi, dikkatleri devrimin \u00e7\u00f6z\u00fclmemi\u015f g\u00f6revleri \u00fczerinde yo\u011funla\u015ft\u0131rmakt\u0131r. Devrim taraf\u0131ndan hen\u00fcz \u00e7\u00f6z\u00fclmemi\u015f temel g\u00f6revlerin bulundu\u011fu, bu g\u00f6revleri \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in yeni bir \u015feylerin (devrimin \u015fimdiye kadar yapt\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeni bir\u015feyler) benimsenmek gerekti\u011fi durumlarda devrimi bu bi\u00e7imde kutlamak \u00f6zellikle [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-4668","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-klasikler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4668","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4668"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4668\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4669,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4668\/revisions\/4669"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4668"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4668"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4668"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}