{"id":4891,"date":"2025-01-04T23:22:29","date_gmt":"2025-01-04T23:22:29","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=4891"},"modified":"2025-11-04T21:41:38","modified_gmt":"2025-11-04T21:41:38","slug":"leninden-iskra-gazetesine-mektup-isik-daha-cok-isik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=4891","title":{"rendered":"Lenin\u2019den Iskra Gazetesine Mektup: I\u015f\u0131k, Daha \u00c7ok I\u015f\u0131k!"},"content":{"rendered":"\n

Lenin\u2019den Iskra Gazetesine Mektup: I\u015f\u0131k, Daha \u00c7ok I\u015f\u0131k!<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Lenin\u2019in Sosyalist Harekette Tarikat Tipi K\u00fc\u00e7\u00fck Grup Al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131na Kar\u015f\u0131 Savundu\u011fu Y\u00f6ntemler<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

\u00c7eviren: Ferdi Bekir<\/h4>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

25 Kas\u0131m 1903<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Plehanov\u2019un yak\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cNeler Yap\u0131lmamal\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesi, Parti ya\u015fam\u0131nda son derece \u00f6nemli, \u00f6zellikle de bu kritik d\u00f6nemde acil olan konular\u0131 g\u00fcndeme getiriyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu y\u00fczden, benim gazete yay\u0131n kurulunun kendi gazetelerinin s\u00fctunlar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmalara a\u00e7ma y\u00f6n\u00fcndeki nazik ve misafirperver teklifine hemen yan\u0131t verme iste\u011fimi bast\u0131rmam ger\u00e7ekten zor. \u00d6zellikle de merkezi yay\u0131n organ\u0131m\u0131z Iskra\u2019ya s\u00fcrekli katk\u0131da bulunan biri i\u00e7in, g\u00f6r\u00fc\u015flerini bir hafta bile geciktirmenin, f\u0131rsat\u0131 tamamen ka\u00e7\u0131rmak anlam\u0131na gelebilece\u011fi bir d\u00f6nemde bunu yapmam \u00e7ok daha zor.<\/p>\n\n\n\n

Ben de belirli, hatta ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olmasa da olas\u0131 yanl\u0131\u015f anlamalar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek amac\u0131yla kendi g\u00f6r\u00fc\u015flerimi payla\u015fmak istiyorum.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6ncelikle, makale yazar\u0131 Plehanov\u2019un Partinin birli\u011fini koruman\u0131n ve \u00f6zellikle \u00f6nemsiz say\u0131labilecek farkl\u0131l\u0131klar nedeniyle yeni b\u00f6l\u00fcnmelerden ka\u00e7\u0131nman\u0131n gereklili\u011fini vurgulamas\u0131nda tamamen hakl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Uzla\u015fmac\u0131l\u0131k, yumu\u015fak ba\u015fl\u0131l\u0131k ve taviz vermeye haz\u0131r olma, her zaman ve \u00f6zellikle \u015fu an bir lider i\u00e7in son derece \u00f6vg\u00fcye de\u011fer \u00f6zelliklerdir. Sadece eski Ekonomistleri[1]<\/a> de\u011fil, \u201cbelirli bir d\u00fczeyde tutars\u0131zl\u0131k\u201d sergileyen k\u00fc\u00e7\u00fck sosyal-demokrat gruplar\u0131 bile aforoz etmek ya da partiden ihra\u00e7 etmek kesinlikle mant\u0131ks\u0131z olur.<\/p>\n\n\n\n

Makale yazar\u0131n\u0131n, partiden ihra\u00e7lar\u0131 savunan, keyfi, inat\u00e7\u0131 ve aptal Sobakevi\u00e7lere (zorbalara) kar\u015f\u0131 duydu\u011fu k\u0131zg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok iyi anl\u0131yorum.  Biz ise Plehanov\u2019dan (makale yazar\u0131ndan) daha ileri gidiyoruz: Bir Parti program\u0131m\u0131z ve \u00f6rg\u00fct\u00fcm\u00fcz oldu\u011funa g\u00f6re, yaln\u0131zca Parti organ\u0131n\u0131n s\u00fctunlar\u0131n\u0131 fikir al\u0131\u015fveri\u015flerine a\u00e7makla kalmamal\u0131, ayn\u0131 zamanda revizyonizmin baz\u0131 dogmalar\u0131n\u0131 tutars\u0131zl\u0131kla destekleyen ya da bir \u015fekilde ayr\u0131 bir grup olarak varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekte \u0131srar eden bu k\u00fc\u00e7\u00fck gruplara, farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 sistemli bir \u015fekilde ortaya koyma f\u0131rsat\u0131 tan\u0131mal\u0131y\u0131z.  \u201cAnar\u015fist bireycilik\u201d kar\u015f\u0131s\u0131nda fazla sert ve inat\u00e7\u0131 olmamay\u0131, merkeziyet\u00e7ilik kal\u0131plar\u0131ndan ve disipline mutlak itaatten belirli bir d\u00fczeyde sapmay\u0131 gerektirse bile, bu k\u00fc\u00e7\u00fck grup\u00e7uklar\u0131n konu\u015fmas\u0131na ve t\u00fcm Partinin bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131n \u00f6nemini ya da \u00f6nemsizli\u011fini de\u011ferlendirmesine olanak tan\u0131mak gerekti\u011fine inan\u0131yoruz. Ger\u00e7ekten de, dar \u00e7evre sektarizmi geleneklerini temizlemenin ve kitlelere dayanan bir parti olarak kararl\u0131l\u0131kla \u015fu slogan\u0131 ileri s\u00fcrmenin vakti geldi: Daha \u00e7ok \u0131\u015f\u0131k (a\u00e7\u0131kl\u0131k) gerekiyor!<\/p>\n\n\n\n

Parti her \u015feyi bilsin; t\u00fcm farkl\u0131l\u0131klar\u0131, revizyonizme yalpalamalar\u0131, disiplinden sapmalar\u0131 de\u011ferlendirmek i\u00e7in gereken t\u00fcm malzemeyi elde etsin. Parti \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011ferlendirmesine daha fazla g\u00fcven gerekir! Sadece ve sadece bu sayd\u0131klar\u0131m, b\u00f6l\u00fcnme e\u011filimli k\u00fc\u00e7\u00fck gruplar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 heyecan\u0131n\u0131 dizginleyebilir, onlar\u0131 Parti disiplinine riayet etmeye te\u015fvik edebilir ve farkl\u0131l\u0131klar\u0131n abart\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleyebilir.<\/p>\n\n\n\n

\u201cNeler Yap\u0131lmamal\u0131?\u201d sorusuna (genel olarak ne yap\u0131lmamal\u0131 ve \u00f6zelde b\u00f6l\u00fcnmeden ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in ne yap\u0131lmamal\u0131) sorusuna benim cevab\u0131m \u015fudur:<\/p>\n\n\n\n

Parti i\u00e7indeki bir b\u00f6l\u00fcnmenin potansiyel nedenlerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 ve b\u00fcy\u00fcmesini Parti’den gizlememek;<\/p>\n\n\n\n

Her \u015feyden \u00f6nce  bu nedenleri olu\u015fturan ko\u015fullar\u0131n ve olaylar\u0131n hi\u00e7 birisini gizlememek; ve dahas\u0131, bunlar\u0131 yaln\u0131zca Parti’den de\u011fil, m\u00fcmk\u00fcn olabildi\u011fince, d\u0131\u015f kamuoyundan da gizlememek.<\/p>\n\n\n\n

Bunu s\u00f6ylerken, \u201cm\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca\u201d ifadesini kullan\u0131yorum \u00e7\u00fcnk\u00fc gizli bir \u00f6rg\u00fctlenmede saklanmas\u0131 gereken \u015feyler mutlaka vard\u0131r\u2014fakat bizim b\u00f6l\u00fcnmelerimizde bu t\u00fcrden \u015feyler neredeyse hi\u00e7 rol oynamaz.  <\/p>\n\n\n\n

Geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir a\u00e7\u0131kl\u0131k\u2014 ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan b\u00f6l\u00fcnmelerden ka\u00e7\u0131nman\u0131n ve art\u0131k ka\u00e7\u0131n\u0131lamayacak b\u00f6l\u00fcnmelerin zarar\u0131n\u0131 da en aza indirmenin en emin, hatta tek g\u00fcvenilir yoludur. Ger\u00e7ekten de, art\u0131k sadece k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7evrelerle de\u011fil do\u011frudan kitlelerle u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ger\u00e7e\u011finin Partiye y\u00fckledi\u011fi sorumluluklar\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Yaln\u0131zca lafta kitlelerin partisi olmak de\u011fil, kitleleri Parti i\u015flerine her zamankinden daha fazla dahil etmek, kitleleri siyasi kay\u0131ts\u0131zl\u0131ktan protesto ve m\u00fccadeleye, genel bir protesto ruhundan bilin\u00e7li Sosyal-Demokrat g\u00f6r\u00fc\u015fleri benimsemeye, kitleleri bu g\u00f6r\u00fc\u015fleri benimsemekten Sosyal-Demokrat harekete destek vermeye, Sosyal-Demokrat harekete destekten Partide \u00fcye olarak \u00f6rg\u00fctlemeye y\u00fckseltmek gerekir. Kitleler \u00fczerindeki etkinli\u011fimizi belirleyecek olan meseleler \u00fczerine en geni\u015f a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 (bilinmesini) sa\u011flamadan bu bahsetti\u011fim t\u00fcm bu ba\u015far\u0131lar\u0131 kazanabilir miyiz?<\/p>\n\n\n\n

E\u011fer saflar\u0131m\u0131zda \u00f6nemsiz farkl\u0131l\u0131klar y\u00fcz\u00fcnden b\u00f6l\u00fcnmeler olursa, i\u015f\u00e7iler bizi anlamay\u0131 b\u0131rakacak ve bizi ordusuz bir genelkurmay gibi b\u0131rakacaklard\u0131r, diyor Plehanov; ve olduk\u00e7a hakl\u0131.  Ve i\u015f\u00e7ilerin bizi anlamaktan vazge\u00e7memesi i\u00e7in, onlar\u0131n m\u00fccadele deneyimlerinin ve proleter i\u00e7g\u00fcd\u00fclerinin biz \u201cliderlere\u201d de bir \u015feyler \u00f6\u011fretebilmesi i\u00e7in, \u00f6rg\u00fctl\u00fc i\u015f\u00e7iler olas\u0131 b\u00f6l\u00fcnme nedenlerini (her kitle partisinde bu t\u00fcr nedenler her zaman ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r ve her zaman ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r) g\u00f6z alt\u0131nda bulundurmay\u0131 \u00f6\u011frenmelidirler.  \u00d6rg\u00fctl\u00fc i\u015f\u00e7iler bu nedenleri do\u011fru bir \u015fekilde de\u011ferlendirmeyi, ve bu \u00f6rg\u00fctl\u00fc i\u015f\u00e7iler Rusya’da ya da yurtd\u0131\u015f\u0131nda bir \u201ckuytuda\u201d olanlar\u0131 t\u00fcm Partinin, t\u00fcm sosyal demokrat hareketin \u00e7\u0131karlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirmeyi \u00f6\u011frenmelidir.<\/p>\n\n\n\n

Makale yazar\u0131, merkezi organlar\u0131m\u0131za \u00e7ok \u015fey (yetki) verilece\u011fini ve onlardan \u00e7ok \u015fey istenece\u011fini \u00fc\u00e7 kez hakl\u0131 olarak vurguluyor. Tam da bu nedenle, t\u00fcm Parti, bu merkezi organlar i\u00e7in uygun ki\u015fileri s\u00fcrekli, istikrarl\u0131 ve sistematik bir \u015fekilde yeti\u015ftirmeli; bu y\u00fcksek g\u00f6revlere se\u00e7ilecek her aday\u0131n faaliyetlerini, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve zay\u0131f y\u00f6nlerini, ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 ve “yenilgilerini” avucunun i\u00e7i gibi g\u00f6rmelidir.<\/p>\n\n\n\n

Yazar, bu t\u00fcr yenilgilerin baz\u0131 nedenleri hakk\u0131nda, geni\u015f deneyime dayand\u0131\u011f\u0131 belli olan ola\u011fan\u00fcst\u00fc keskin g\u00f6zlemlerde bulunuyor. Ve bu g\u00f6zlemler bu kadar keskin oldu\u011fu i\u00e7in, t\u00fcm Partinin bundan faydalanmas\u0131, ve t\u00fcm Partinin her \u201cliderin\u201d her -k\u0131smi bile olsa-yenilgisini (ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131) g\u00f6rmesi gerekir. Her siyasi liderin kariyerinde ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar olmu\u015ftur ve biz bug\u00fcn kitleler \u00fczerinde etki yaratmak gere\u011finden s\u00f6z ederken ciddi ve kararl\u0131 isek, kitlelerin olumlu deste\u011fini kazanmada ciddi ve kararl\u0131 isek; bu ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck siyasi \u00e7evrelerin ve k\u00fc\u00e7\u00fck grup\u00e7uklar\u0131n bo\u011fucu atmosferinde gizlenmesine izin vermemek i\u00e7in t\u00fcm g\u00fcc\u00fcm\u00fczle \u00e7abalamal\u0131y\u0131z. Bu \u00f6nlem ilk bak\u0131\u015fta tek tek baz\u0131 liderler i\u00e7in rahats\u0131z edici, \u00e7ok \u201ca\u015f\u0131r\u0131\u201d, hatta baz\u0131lar\u0131 i\u00e7in \u201cincitici ve utan\u00e7 kayna\u011f\u0131\u201d olarak g\u00f6r\u00fcnebilir\u2014fakat bu hatal\u0131 rahats\u0131zl\u0131k-utan\u00e7 hissini a\u015fmam\u0131z, Partiye ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00f6revimizdir. Sadece ve sadece bu \u015fekilde, etki sahibi olan Parti i\u015f\u00e7ilerinin tamam\u0131n\u0131n (k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7evre i\u00e7indeki veya k\u00fc\u00e7\u00fck bir siyasi gruptaki rastgele ki\u015filerin de\u011fil) kendi liderlerini tan\u0131malar\u0131n\u0131 ve her bir lideri lay\u0131k oldu\u011fu kategoriye koymalar\u0131n\u0131 sa\u011flar\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

Sadece geni\u015f bir a\u00e7\u0131kl\u0131k ortam\u0131, t\u00fcm ba\u011fnaz, tek tarafl\u0131, beklenmedik sapmalar\u0131 d\u00fczeltecek; zaman zaman sa\u00e7ma ve g\u00fcl\u00fcn\u00e7 olan k\u00fc\u00e7\u00fck grup\u00e7uklar aras\u0131nda \u00e7\u0131kan \u201cf\u0131rt\u0131nal\u0131 kavgalar\u0131\u201d, Partinin kendi kendini e\u011fitmesi i\u00e7in faydal\u0131 ve gerekli malzemeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecektir.<\/p>\n\n\n\n

I\u015f\u0131k, daha \u00e7ok \u0131\u015f\u0131k!<\/p>\n\n\n\n

B\u00fcy\u00fck bir orkestraya ihtiyac\u0131m\u0131z var; \u00e7alg\u0131lar\u0131 g\u00f6revliler aras\u0131nda do\u011fru da\u011f\u0131tmak, kime duygusal sesli keman\u0131, kime sert kontrbas\u0131, kime orkestra \u015fefinin baton de\u011fne\u011fini verece\u011fimizi \u00f6\u011frenmede deneyim kazanmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

Parti merkezi yay\u0131n organ\u0131n\u0131n ve t\u00fcm Parti yay\u0131nlar\u0131n\u0131n s\u00fctunlar\u0131, Plehanov\u2019un hayranl\u0131k verici \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na uygun olarak, t\u00fcm g\u00f6r\u00fc\u015flere konuksever bir bi\u00e7imde a\u00e7\u0131k olmal\u0131d\u0131r; baz\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re fazlaca sert, baz\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re hatal\u0131 \u00e7al\u0131nan, baz\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re fazla hafif ge\u00e7i\u015ftirilen her \u201cnota\u201d konusundaki \u201cg\u00fcr\u00fclt\u00fc ve pat\u0131rt\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131\u201d herkes de\u011ferlendirsin ve ele\u015ftirsin.<\/p>\n\n\n\n

Sadece bu t\u00fcr a\u00e7\u0131k tart\u0131\u015fmalar dizisi sayesinde, ger\u00e7ekten uyumlu bir kolektif liderlik toplulu\u011fu elde edebiliriz; sadece bu ko\u015fulla i\u015f\u00e7ilerin bizi anlamay\u0131 b\u0131rakmalar\u0131 imk\u00e2ns\u0131z hale gelir; sadece bunu ba\u015fard\u0131\u011f\u0131m\u0131z takdirde bizim partimizin \u201cgenelkurmay\u0131\u201d ger\u00e7ekten, onu izleyen ve destekleyen ve ayn\u0131 zamanda bu \u201cgenelkurmay\u0131\u201d y\u00f6nlendiren bir ordunun bilin\u00e7li iradesi ve iyi niyetiyle desteklenecektir!<\/p>\n\n\n\n

\u0130lk olarak 25 Kas\u0131m 1903 tarihinde Iskra, No. 53’te yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130ngilizce Kaynak<\/span><\/a><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> Ekonomizm, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda Rus Sosyal-Demokrasisi i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kan oport\u00fcnist e\u011filim, Ekonomizm uluslararas\u0131 oport\u00fcnizmin Rusya\u2019daki yans\u0131mas\u0131 idi.  Yay\u0131n organlar\u0131 Rusya’da yay\u0131nlanan (\u0130\u015f\u00e7i D\u00fc\u015f\u00fcncesi; 1897-1902) ve yurtd\u0131\u015f\u0131nda yay\u0131nlanan Rabocheye Dyelo (\u0130\u015f\u00e7i Davas\u0131; 1899-1902) dergisiydi. Ekonomistlerin program\u0131, 1899’da Y. D. Kuskova taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan bir manifesto olan Credo adl\u0131 belgede ortaya konmu\u015ftu. Bu manifesto, o s\u0131rada Sibirya’da s\u00fcrg\u00fcnde olan Lenin’e ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, Lenin bu manifestodaki ekonomist fikirlerin keskin bir ele\u015ftirisini yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cRus Sosyal-Demokratlar\u0131n\u0131n Protestosu\u201d  ile yapt\u0131. Bu makale, Minusinsk B\u00f6lgesi’ndeki Yermakovskoye k\u00f6y\u00fcnde d\u00fczenlenen ve siyasi s\u00fcrg\u00fcnde bulunan 17 Marksistin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir toplant\u0131da tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131 ve oybirli\u011fiyle kabul edildi. Ekonomizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadelede \u00f6nemli bir rol Lenin’in Iskra gazetesi taraf\u0131ndan oynanm\u0131\u015ft\u0131; ve Lenin, Mart 1902’de yay\u0131nlanan Ne Yapmal\u0131? adl\u0131 kitab\u0131yla bu ekonomist ak\u0131m\u0131 ideolojik olarak \u00e7\u00fcr\u00fctmeyi tamamlad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lenin\u2019den Iskra Gazetesine Mektup: I\u015f\u0131k, Daha \u00c7ok I\u015f\u0131k! Lenin\u2019in Sosyalist Harekette Tarikat Tipi K\u00fc\u00e7\u00fck Grup Al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131na Kar\u015f\u0131 Savundu\u011fu Y\u00f6ntemler \u00c7eviren: Ferdi Bekir 25 Kas\u0131m 1903 Plehanov\u2019un yak\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cNeler Yap\u0131lmamal\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesi, Parti ya\u015fam\u0131nda son derece \u00f6nemli, \u00f6zellikle de bu kritik d\u00f6nemde acil olan konular\u0131 g\u00fcndeme getiriyor. Bu y\u00fczden, benim gazete yay\u0131n kurulunun kendi gazetelerinin […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[20,9],"tags":[],"class_list":["post-4891","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arsiv","category-klasikler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4891","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4891"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4891\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5970,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4891\/revisions\/5970"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4891"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4891"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4891"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}