{"id":5162,"date":"2025-02-08T09:46:03","date_gmt":"2025-02-08T09:46:03","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5162"},"modified":"2025-02-08T10:44:14","modified_gmt":"2025-02-08T10:44:14","slug":"leninin-parti-ve-devlet-sisteminde-iki-tur-demokrasi-uzerine-gorusleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5162","title":{"rendered":"Lenin\u2019in Parti ve Devlet Sisteminde \u0130ki T\u00fcr Demokrasi \u00dczerine G\u00f6r\u00fc\u015fleri"},"content":{"rendered":"\n

Lenin\u2019in Parti ve Devlet Sisteminde \u0130ki T\u00fcr Demokrasi \u00dczerine G\u00f6r\u00fc\u015fleri<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Do\u011frudan Demokrasi ve Temsili Demokrasi<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Wang Ximan<\/strong>, May\u0131s 2016<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Lenin’in bahsetti\u011fi parti demokrasisi hem kavram hem de bi\u00e7im a\u00e7\u0131s\u0131ndan devlet sistemindeki demokrasi ile ayn\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 siyasi sistemin iki farkl\u0131 alana uygulanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Lenin, demokrasinin bir devlet bi\u00e7imi oldu\u011funu s\u0131k s\u0131k s\u00f6ylerdi, ki biz buna genellikle siyasi sistem diyoruz. Demokrasi ne t\u00fcr bir siyasi sistemdir? Demokrasi kelimesi Antik Yunan’dan gelmektedir. Lenin, orijinal anlam\u0131n\u0131 \u015fu \u015fekilde a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r: demokrasi, “iktidar halk\u0131n elindedir” anlam\u0131na gelir. (Lenin’in T\u00fcm Eserleri, 2. \u00c7ince Bask\u0131, Cilt 37, s. 67.)<\/p>\n\n\n\n

E\u011fer orijinal c\u00fcmle “iktidar halk\u0131n elindedir” kelimesi kelimesine \u00e7evrilirse, “t\u00fcm iktidar halka aittir” olarak da \u00e7evrilebilir. Lenin’in a\u00e7\u0131klamas\u0131na g\u00f6re demokrasi, “iktidar halka aittir” ve “iktidar halk\u0131n elindedir” ifadelerinin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir siyasi sistemdir.<\/p>\n\n\n\n

Lenin\u2019de \u0130ki T\u00fcr Demokratik Siyasi Sistem: Do\u011frudan Demokrasi ve Temsili Demokrasi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lenin, demokratik siyasi sistemlerin ilk olarak k\u00f6le sahibi toplumlarda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemi\u015ftir. Lenin burada bir \u015fehir devleti olan Atina’n\u0131n antik Yunan \u015fehir devletinden bahsediyordu.<\/p>\n\n\n\n

Orada, t\u00fcm \u00f6nemli konular bir toplant\u0131da t\u00fcm vatanda\u015flar taraf\u0131ndan karara ba\u011flan\u0131yordu. Atina Vatanda\u015flar Meclisi, halk\u0131n iktidar\u0131 kullanma organ\u0131yd\u0131 ve ald\u0131\u011f\u0131 kararlar yasa haline gelirdi. Halk\u0131n do\u011frudan iktidar\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6nemli konularda do\u011frudan karar verdi\u011fi bu t\u00fcr demokratik sisteme do\u011frudan demokrasi<\/strong> denir. “Halk” kelimesinin farkl\u0131 d\u00f6nemlerde ve \u00fclkelerde farkl\u0131 anlamlar\u0131 oldu\u011funa dikkat etmeliyiz.<\/p>\n\n\n\n

K\u00f6le toplumunda k\u00f6leler insan de\u011fil, birer ara\u00e7t\u0131. Atina vatanda\u015flar\u0131 toplam n\u00fcfusun sadece onda birini olu\u015fturuyordu. Do\u011frudan demokrasi, n\u00fcfusun az oldu\u011fu durumlarda uygulanan bir demokrasidir. Ancak, b\u00fcy\u00fck bir n\u00fcfus ve geni\u015f bir toprak par\u00e7as\u0131nda, \u00f6nemli konular\u0131 karara ba\u011flamak i\u00e7in s\u0131k s\u0131k genel kurul toplant\u0131s\u0131 yapmak imkans\u0131zd\u0131r. Bu nedenle, halk\u0131n temsilcileri se\u00e7ti\u011fi ve temsil organlar\u0131n\u0131n iktidar\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6nemli konular\u0131 karara ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 bir demokrasi\u2014temsili demokrasi- do\u011fmu\u015ftur. Bu, sonraki nesillerin dolayl\u0131 demokrasisi veya temsili demokrasidir. Tarihteki ilk temsili demokrasi, 17. y\u00fczy\u0131ldan sonraki burjuva devriminin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan ve bir burjuva demokrasisi olan parlamenter sistemdi. 1871’de Paris Kom\u00fcn\u00fc Devrimi geli\u015fti. Paris Kom\u00fcn\u00fc, Paris’in \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerinde genel oyla se\u00e7ilen i\u015f\u00e7i temsilcilerinden olu\u015fan bir temsili demokrasi organ\u0131yd\u0131. Paris Kom\u00fcn\u00fc ise yeni bir \u015fey yani proleter temsili demokrasiydi. 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda, Rusya’da \u0130\u015f\u00e7i Temsilcileri Sovyet\u2019i ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. “Sovyet” kelimesi bir \u00e7eviridir ve tam \u00e7evirisi “toplant\u0131d\u0131r\u201d. \u0130\u015f\u00e7i Temsilcileri Sovyet\u2019i, \u0130\u015f\u00e7i Temsilcileri Konferans\u0131’d\u0131r. Bu, i\u015f\u00e7ilerin temsili demokrasisidir. Lenin, bunun parlamenter demokrasiden \u00e7ok daha \u00fcst\u00fcn olan Paris Kom\u00fcn\u00fc tipi demokrasi oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftir. Zaman i\u00e7inde bug\u00fcne de\u011fin, temsili demokrasi b\u00fcy\u00fck ilerleme kaydetmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131daki demokrasi bi\u00e7imlerine ek olarak, Rusya’da Devlet Dumas\u0131 sistemi, \u00c7in’de Halk Kongresi sistemi, Mo\u011folistan’da Khural sistemi vb. vard\u0131r. Bunlar, farkl\u0131 ulusal ko\u015fullar alt\u0131nda farkl\u0131 zamanlarda ortaya \u00e7\u0131kan farkl\u0131 bi\u00e7imlerdeki temsili demokrasilerdir.<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131s\u0131 parti demokrasisi i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n\n\n\n

Lenin, 31 May\u0131s 1906’da “\u0130\u015f\u00e7ilerin Karar Vermesine \u0130zin Verin” adl\u0131 makalesinde parti demokrasisinin ne oldu\u011funu a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Lenin \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu: “Art\u0131k t\u00fcm parti \u00f6rg\u00fct\u00fcm\u00fcz demokrasi ilkesi \u00fczerine kurulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Yani, t\u00fcm parti \u00fcyeleri liderleri, yani komite \u00fcyelerini vb. se\u00e7er, t\u00fcm parti \u00fcyeleri proleter siyasi hareketin konular\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131r ve karara ba\u011flar ve t\u00fcm parti \u00fcyeleri parti \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn stratejisini ve politikas\u0131n\u0131 belirler.” (13. Cilt, 191-192. sayfalar)<\/p>\n\n\n\n

Lenin burada parti demokrasisinin kavram olarak devlet demokrasisiyle ayn\u0131 oldu\u011funu da s\u00f6ylemi\u015fti. Devlet d\u00fczeyine demokrasisi halk\u0131 ana akt\u00f6r olarak al\u0131r ve demokrasi kavram\u0131 \u015fudur: iktidar halka aittir ve halk iktidar\u0131 elinde tutar (halk t\u00fcm \u00f6nemli konulara karar verir). Kom\u00fcnist Partinin demokratik sistemi t\u00fcm parti \u00fcyelerini ana akt\u00f6r olarak al\u0131r. Parti demokrasisi kavram\u0131 \u015fudur: (iktidar t\u00fcm parti \u00fcyelerine aittir ve t\u00fcm parti \u00fcyeleri iktidar\u0131 elinde tutar) t\u00fcm parti \u00fcyeleri \u00f6rg\u00fctlenme, siyaset ve strateji gibi t\u00fcm \u00f6nemli konulara karar verir.<\/p>\n\n\n\n

Lenin, 13-14 Ocak 1907’de “Sosyal Demokrat Parti ve Duma Se\u00e7imleri” adl\u0131 makalesinde parti demokrasisinin ne oldu\u011funu bir kez daha a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Lenin \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131: “Rus Sosyal Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisi demokratik olarak \u00f6rg\u00fctlenmi\u015ftir. Yani, t\u00fcm parti i\u015fleri do\u011frudan t\u00fcm parti \u00fcyeleri taraf\u0131ndan veya temsilciler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla e\u015fitlik temelinde ve k\u0131s\u0131ts\u0131z ve istisnas\u0131z olarak y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Dahas\u0131, t\u00fcm sorumlu ki\u015filer, t\u00fcm \u00f6nde gelen \u00fcyeler ve t\u00fcm parti \u00f6rg\u00fctleri se\u00e7ilir ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 parti \u00fcyelerine rapor etmek zorundad\u0131rlar ve g\u00f6revden al\u0131nabilirler.” Lenin ayr\u0131ca, St. Petersburg’daki parti \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fc \u00f6rnek vererek \u015funlar\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131: “St. Petersburg \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn i\u015fleri, Rus Sosyal Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin demokrasi ile se\u00e7ilmi\u015f St. Petersburg Komitesi taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. T\u00fcm parti \u00fcyelerini (yakla\u015f\u0131k 6.000 ki\u015fi) bir araya getirmek imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011fundan, St. Petersburg \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn en y\u00fcksek organ\u0131, \u00f6rg\u00fct temsilcileri konferans\u0131d\u0131r… Bu temsilciler taraf\u0131ndan al\u0131nan kararlar, t\u00fcm yerel \u00f6rg\u00fct i\u00e7in ilgili konulardaki en y\u00fcksek ve nihai olan kararlard\u0131r.” (Cilt 14, sayfa 249)<\/p>\n\n\n\n

Lenin burada parti demokrasisinin de devlet demokrasisi gibi, iki bi\u00e7imi oldu\u011funu yazm\u0131\u015ft\u0131: Partide do\u011frudan demokrasi ve temsili demokrasi. Devlet demokrasisinin iki bi\u00e7imi vard\u0131r: N\u00fcfus az oldu\u011funda, halk b\u00f6lgedeki \u00f6nemli konularda karar vermek \u00fczere bir kongre toplar, buna do\u011frudan demokrasi denir. N\u00fcfus fazla oldu\u011funda, halk b\u00f6lgedeki \u00f6nemli konularda karar vermek \u00fczere kongre ve komitesi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla temsilciler se\u00e7er, buna temsili demokrasi denir. Parti demokrasisinin iki bi\u00e7imi vard\u0131r: Parti \u00fcye say\u0131s\u0131 az oldu\u011funda, t\u00fcm parti \u00fcyeleri \u00f6rg\u00fct\u00fcn \u00f6nemli sorunlar\u0131n\u0131 karar vermek \u00fczere bir kongre toplar, buna do\u011frudan demokrasi denir; Parti \u00fcye say\u0131s\u0131 fazla oldu\u011funda ve toplant\u0131lar i\u00e7in bir araya gelemediklerinde, parti \u00fcyeleri \u00f6rg\u00fct\u00fcn \u00f6nemli sorunlar\u0131n\u0131 karar vermek \u00fczere kongre ve komitesi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla temsilciler se\u00e7er, buna temsili demokrasi denir. Lenin o zamanlar buna ” temsili demokrasi” ad\u0131n\u0131 vermi\u015f ve bu “dan\u0131\u015fma konferanslar\u0131 ilkesine ve konferans kararlar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli \u00f6rg\u00fctlerin oylar\u0131na sunulmas\u0131 ilkesine, yani ‘referandum’ yap\u0131lmas\u0131 ilkesine ayk\u0131r\u0131d\u0131r” demi\u015fti. Yani, “temsili demokrasi” hem dan\u0131\u015fma ilkesinden hem de referandumdan farkl\u0131d\u0131r. Lenin ayr\u0131ca ” temsili demokrasinin” uluslararas\u0131 sosyal demokrasi ak\u0131m\u0131n\u0131n ortak ilkesi oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftir. (11. Cilt, s. 154-155) ve (10. Cilt, s. 300)<\/p>\n\n\n\n

Lenin se\u00e7im sistemini temsili demokrasinin ba\u015flang\u0131\u00e7 \u200b\u200by\u00f6ntemi ve gerekli ko\u015fulu olarak g\u00f6rm\u00fc\u015f ve se\u00e7im sistemine dayal\u0131 temsili demokrasiyi “ideal demokratik sistem” olarak adland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. (16. Cilt, s. 95)<\/p>\n\n\n\n

Partinin demokrasisi hem kavram hem de bi\u00e7im a\u00e7\u0131s\u0131ndan devlet demokrasisiyle ayn\u0131d\u0131r. Devlet demokrasisi bir \u00fclke taraf\u0131ndan uygulanan demokratik bir sistemdir, partinin demokrasisi ise bir parti taraf\u0131ndan uygulanan “demokratik sistemdir\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in’in demokrasisi temsili demokrasi bi\u00e7iminde uygulan\u0131r ve \u00fclkemizin anayasas\u0131 bunu \u015fu \u015fekilde belirtir: “\u00c7in Halk Cumhuriyeti’ndeki t\u00fcm g\u00fc\u00e7 halka aittir. Halk\u0131n devlet g\u00fcc\u00fcn\u00fc kulland\u0131\u011f\u0131 organlar Ulusal Halk Kongresi ve \u00e7e\u015fitli d\u00fczeylerdeki yerel halk kongreleridir.” (\u00c7N. Temsili Demokrasi)<\/p>\n\n\n\n

Lenin’in bahsetti\u011fi parti demokrasisi, ” temsili demokrasi” bi\u00e7imini ald\u0131\u011f\u0131nda \u015fu \u015fekilde de ifade edilebilir:Partide t\u00fcm g\u00fcc\u00fc t\u00fcm parti \u00fcyelerine aittir ve t\u00fcm parti \u00fcyelerinin parti g\u00fcc\u00fcn\u00fc kulland\u0131\u011f\u0131 organlar Ulusal Parti Kongresi ve \u00e7e\u015fitli d\u00fczeylerdeki yerel kongreler ile her bir kongre taraf\u0131ndan olu\u015fturulan komitelerdir. Fakat, \u00c7in’in siyasi sistemi yaln\u0131zca “temsili demokrasi” sistemini i\u00e7ermez, ayn\u0131 zamanda i\u015fletmelerdeki i\u015f\u00e7i konseyleri, semtlerde ve mahallelerde vatanda\u015f konseyleri ve k\u00f6ylerdeki \u00e7ift\u00e7i konseyleri gibi do\u011frudan demokrasi kurumlar\u0131n\u0131 da i\u00e7erir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lenin\u2019in Parti ve Devlet Sisteminde \u0130ki T\u00fcr Demokrasi \u00dczerine G\u00f6r\u00fc\u015fleri Do\u011frudan Demokrasi ve Temsili Demokrasi Wang Ximan, May\u0131s 2016 Lenin’in bahsetti\u011fi parti demokrasisi hem kavram hem de bi\u00e7im a\u00e7\u0131s\u0131ndan devlet sistemindeki demokrasi ile ayn\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 siyasi sistemin iki farkl\u0131 alana uygulanmas\u0131d\u0131r. Lenin, demokrasinin bir devlet bi\u00e7imi oldu\u011funu s\u0131k s\u0131k s\u00f6ylerdi, ki biz buna genellikle siyasi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[49,20,5,51,45,9],"tags":[],"class_list":["post-5162","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arsiv-tr","category-arsiv","category-dunya-sosyalizmi","category-dunya-sosyalizmi-tr","category-genel-tr","category-klasikler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5162","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5162"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5162\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5166,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5162\/revisions\/5166"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5162"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5162"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5162"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}