{"id":5335,"date":"2025-03-26T21:45:17","date_gmt":"2025-03-26T21:45:17","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5335"},"modified":"2025-03-27T21:29:24","modified_gmt":"2025-03-27T21:29:24","slug":"bugunku-dunyayi-degistiren-baslica-dort-toplumsal-celisme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5335","title":{"rendered":"Bug\u00fcnk\u00fc D\u00fcnyay\u0131 De\u011fi\u015ftiren Ba\u015fl\u0131ca D\u00f6rt Toplumsal \u00c7eli\u015fme"},"content":{"rendered":"\n

Bug\u00fcnk\u00fc D\u00fcnyay\u0131 De\u011fi\u015ftiren Ba\u015fl\u0131ca D\u00f6rt Toplumsal \u00c7eli\u015fme<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Yazar Zhou Li, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi\u2019ne Ba\u011fl\u0131 Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler Dairesi eski Direkt\u00f6r Yard\u0131mc\u0131s\u0131<\/strong>, Ocak 2023<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7eviren: Kemal Okur<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7evirenin Notu: Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019nin sosyalist-kom\u00fcnist partilerinde d\u00fcnya durumu \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcncelerde genel olarak d\u00fcnyadaki toplumsal \u00e7eli\u015fmeler ba\u015fl\u0131ca iki \u00e7eli\u015fmeye indirgenmekte\u2014-birincisi \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile burjuvazi (sosyalizm ve kapitalizm g\u00fc\u00e7leri) ve ikincisi emperyalist g\u00fc\u00e7ler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fmeler—-oysa g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda \u00e7ok keskin olan ABD ve di\u011fer Bat\u0131l\u0131 geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler ile d\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015fturan geli\u015fmekte olan \u00fclkeler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki, yani Kuzey-G\u00fcney \u00e7eli\u015fkisi g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Bkz. TKP 14. Kongre Raporu Belgeleri ve \u201cYa\u015famak \u0130\u00e7in Sosyalizm\u201d kitab\u0131 Kuzey \u00fclkelerinin \u00f6zel bir konuma sahip olan Rusya d\u0131\u015f\u0131nda genellikle G7 \u00fclkeleri oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bununla birlikte a\u015f\u0131r\u0131ya vard\u0131r\u0131lan bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, emperyalist g\u00fc\u00e7ler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fmelerin kapsam alan\u0131 geni\u015fletilmekte ve sosyalist \u00c7in dahil di\u011fer baz\u0131 g\u00f6rece g\u00fc\u00e7l\u00fc konuma kavu\u015fan geli\u015fmekte olan \u00fclkeler dahi\u2014Hindistan, Brezilya, G\u00fcney Afrika, Endonezya, T\u00fcrkiye, Arjantin, \u0130ran, Suudi Arabistan, M\u0131s\u0131r, Pakistan, Nijerya—- emperyalist payla\u015f\u0131m sava\u015f\u0131na yeni kat\u0131lan \u00fclkeler olarak ele al\u0131nmaktad\u0131r. Oysa \u00c7in d\u0131\u015f\u0131nda bu \u00fclkeler orta b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki\u2014genellikle b\u00f6lgesel hegemonya rekabeti i\u00e7inde olan \u00fclkeler olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Hatta bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya durumunu Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesi duruma benzeten g\u00f6r\u00fc\u015fler bulunmaktad\u0131r. Bir Marksist yazar \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: <\/strong>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesine benzemesi, Lenin\u2019in tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 bir \u00fcst d\u00fczeyde tekrarlanan sarmala benzetilebilir. Bkz. https:\/\/gelenek.org\/gunumuz-emperyalizmi-ve-dunya-komunist-partilerinin-mesafesi\/ Di\u011fer ciddi bir hata sosyalist \u00fclkeler ile g\u00fc\u00e7l\u00fc kapitalist devletler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fmeler sadece ABD ile K\u00fcba-Demokratik Kore aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fmeler olarak \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 bir ilgi \u00e7ekmektedir. Kan\u0131mca d\u00fcnyan\u0131n genel tablosu ve d\u00fcnyadaki temel trendler kavranmadan T\u00fcrkiye\u2019de ger\u00e7ek\u00e7i bir siyasal strateji olu\u015fturulamayacakt\u0131r.  <\/strong><\/p>\n\n\n\n

B\u00f6l\u00fcm 1.  D\u00fcnyadaki Ba\u015fl\u0131ca Toplumsal \u00c7eli\u015fmelerin Do\u011fru Saptanmas\u0131n\u0131n \u00d6nemi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

2020’lere girerken, uluslararas\u0131 durum karma\u015f\u0131k ve de\u011fi\u015fken, \u00e7alkant\u0131l\u0131 bir d\u00f6neme giriyor ve uluslararas\u0131 d\u00fczen, k\u00fcresel sistem ve d\u00fcnya d\u00fczeni buna ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fimler ge\u00e7iriyor. \u0130lerlemezsen, geri \u00e7ekilmek zorunda kal\u0131rs\u0131n. Ciddi riskler ve meydan okumalar kar\u015f\u0131s\u0131nda, \u00e7a\u011f\u0131n genel trendini nas\u0131l do\u011fru kavrayaca\u011f\u0131m\u0131z, nas\u0131l proaktif olaca\u011f\u0131m\u0131z, nas\u0131l fayda sa\u011flay\u0131p zarardan ka\u00e7\u0131naca\u011f\u0131m\u0131z, nas\u0131l dalgalar\u0131 a\u015f\u0131p ilerleyece\u011fimiz ve 19. Ulusal Kongre taraf\u0131ndan belirlenen hedefler do\u011frultusunda \u00c7in ulusunun b\u00fcy\u00fck yeniden canlanmas\u0131 davas\u0131n\u0131 kararl\u0131l\u0131kla ilerletmek, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki \u00f6nemli bir konudur. Materyalist diyalekti\u011fe g\u00f6re, \u015feylerin geli\u015fimi \u00e7eli\u015fkilerle doludur. \u00c7eli\u015fkilerin hareketi, geli\u015fimi ve evrimi, \u015feyleri farkl\u0131 y\u00f6nlerde geli\u015fmeye iter ve farkl\u0131 sonu\u00e7lar olu\u015fturur. COVID-19 salg\u0131n\u0131 \u015fiddetliydi ve uzun s\u00fcre etkisini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. ABD h\u00fck\u00fcmeti \u00c7in ve Rusya\u2019ya kar\u015f\u0131 “\u00e7ifte ku\u015fatma” politikas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131lg\u0131nca y\u00fcr\u00fct\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

Rejim g\u00fcvenli\u011fi, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, bilimsel ve teknolojik yenilik, yerle\u015fim ara\u00e7lar\u0131 ve end\u00fcstriyel zincirlerin ve tedarik zincirlerinin sorunsuz ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flama gibi konular \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerin h\u00fck\u00fcmetlerini me\u015fgul ediyor. Bunlar, uluslararas\u0131 yap\u0131 ve d\u00fczenin de\u011fi\u015fmesine yol a\u00e7an \u00f6zel ara\u00e7lard\u0131r. Ancak, uluslararas\u0131 yap\u0131n\u0131n evrimi esasen d\u00fcnyadaki temel \u00e7eli\u015fkilerin analizinden ve de\u011ferlendirilmesinden ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Genel Sekreter Xi Jinping yak\u0131nda \u015funlar\u0131 vurgulam\u0131\u015ft\u0131: “B\u00fct\u00fcnsel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na sahip olmal\u0131 ve her t\u00fcrl\u00fc \u00e7eli\u015fkiyi net bir \u015fekilde g\u00f6rmeliyiz. Ayn\u0131 zamanda, temel \u00e7eli\u015fkilere ve merkezi g\u00f6revlere odaklanmal\u0131, \u00f6ncelikle temel \u00e7eli\u015fkileri ve \u00e7eli\u015fkilerin ba\u015fat y\u00f6nlerini \u00e7\u00f6zmeliyiz ki di\u011fer \u00e7eli\u015fkilerin \u00e7\u00f6z\u00fclmesini de y\u00f6nlendirebilelim.” Uluslararas\u0131 durum, uluslararas\u0131 ili\u015fkiler ve uluslararas\u0131 yap\u0131 gibi b\u00fcy\u00fck meseleleri bu y\u00f6ntemle incelemeli, b\u00f6ylece inisiyatifi ele alarak planlama yapmal\u0131 ve durumdan en iyi \u015fekilde yararlanmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6l\u00fcm 2    Bug\u00fcnk\u00fc D\u00fcnyada D\u00f6rt Ba\u015fl\u0131ca \u00c7eli\u015fme<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u015eu anda ve gelecekte d\u00fcnyada hangi b\u00fcy\u00fck \u00e7eli\u015fkiler mevcuttur? Hangi \u00e7eli\u015fkiler uluslararas\u0131 yap\u0131n\u0131n evrimini y\u00f6nlendirmektedir? \u015eu an en aktif ve en \u00f6nemli olan a\u015fa\u011f\u0131daki 4 ba\u015fl\u0131ca temel \u00e7eli\u015fkiyi g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n

Birinci olarak, ABD ve di\u011fer Bat\u0131l\u0131 geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler ile d\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015fturan geli\u015fmekte olan \u00fclkeler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki, yani Kuzey-G\u00fcney \u00e7eli\u015fkisi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sermaye, do\u011fas\u0131 gere\u011fi \u00e7o\u011falma e\u011filimindedir ve bu \u00e7o\u011falmay\u0131 \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin s\u00fcrekli geli\u015fimini te\u015fvik ederek en y\u00fcksek seviyeye \u00e7\u0131karmak i\u00e7in \u00e7abalar. ABD ve di\u011fer geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkeler, toplumsal olarak uluslararas\u0131 tekelci burjuvaziyi temsil eder ve bu konumlar\u0131ndan b\u00fcy\u00fck kazan\u00e7lar sa\u011flarlar. Bu \u00fclkeler, kendi siyasi sistemlerini, de\u011ferlerini ve kalk\u0131nma modellerini b\u00fcy\u00fck bir gayretle d\u00fcnyaya yayg\u0131nla\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Kendi olu\u015fturduklar\u0131 ekonomik kurallar \u00e7er\u00e7evesinde, kontrol ettikleri \u00e7okuluslu \u015firketler ve uluslararas\u0131 ekonomik ve mali kurulu\u015flar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerden \u00e7e\u015fitli gerek\u00e7elerle ve \u00e7e\u015fitli yollarla daha fazla maddi kaynak ve pazar pay\u0131 s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131p ele ge\u00e7irmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n

Geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu tarihsel olarak emperyalizmin boyunduru\u011fu alt\u0131nda olan s\u00f6m\u00fcrgeler, yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrgeler veya ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00fclkeler olmu\u015flard\u0131r. Ulusal kurtulu\u015f hareketleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, yava\u015f yava\u015f siyasi olarak ba\u011f\u0131ms\u0131z egemen devletler haline gelmi\u015flerdir. Ancak, bu \u00fclkelerde \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin genel d\u00fczeyinin d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 ve end\u00fcstriyel yap\u0131n\u0131n geri kalm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle, ekonomik kalk\u0131nmalar\u0131 genellikle d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131 olmak zorundad\u0131r.  Bu \u00fclkelerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, ABD’nin hakim oldu\u011fu uluslararas\u0131 ekonomik sistem taraf\u0131ndan kontrol edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

21. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan bu yana, k\u00fcresel ter\u00f6rle m\u00fccadele ge\u00e7ici olarak ABD ve di\u011fer Bat\u0131 \u00fclkelerinin stratejik odak noktas\u0131 haline gelmi\u015ftir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, uluslararas\u0131 ili\u015fkilerdeki demokratikle\u015fmenin daha da g\u00fc\u00e7lenmesi, \u00e7ok say\u0131da y\u00fckselen pazar ekonomisine sahip \u00fclkenin ve geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin h\u0131zla b\u00fcy\u00fcmesini sa\u011flam\u0131\u015f ve kolektif bir y\u00fckseli\u015f do\u011furmu\u015ftur. Geil\u015fmekte olan \u00fclkelerin s\u00f6m\u00fcr\u00fcye, m\u00fcdahaleye, kontrole ve “hilelere” kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etme isteklili\u011fi ve yetene\u011fi giderek g\u00fc\u00e7lenmektedir. Bu durum, uluslararas\u0131 tekelci burjuvazi ile olan \u00e7eli\u015fkilerini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rmakta ve geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerde genel bir pani\u011fe yol a\u00e7maktad\u0131r. ABD ve di\u011fer Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerin h\u00e2kimiyetindeki uluslararas\u0131 siyasi ve ekonomik d\u00fczen, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz uluslararas\u0131 ili\u015fkilerinin yeni ger\u00e7ekli\u011fiyle giderek daha uyumsuz h\u00e2le gelmektedir. Bu nedenle, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerle olan m\u00fccadele giderek \u015fiddetlenmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7evirenin Notu: Geli\u015fmekte Olan Pazar \u00dclkeleri Kavram\u0131 Nedir ve Hangi \u00dclkeler \u0130\u00e7erir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Asya<\/strong>: \u00c7in, Hindistan, Endonezya, Malezya, Filipinler, Tayland, Vietnam, vb. Bu \u00fclkeler b\u00fcy\u00fck bir i\u015fg\u00fcc\u00fcne ve pazar potansiyeline sahiptir ve ekonomileri son y\u0131llarda b\u00fcy\u00fcmeye devam etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Latin Amerika:<\/strong> Brezilya, Meksika, Arjantin, \u015eili, Kolombiya, vb. Bu \u00fclkeler kaynak bak\u0131m\u0131ndan zengindir, fakat ekonomileri daha istikrars\u0131zd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Afrika:<\/strong> Nijerya, G\u00fcney Afrika, M\u0131s\u0131r, vb. Afrika k\u0131tas\u0131ndaki y\u00fckselen pazar \u00fclkeleri, \u00f6zellikle de kaynak zengini baz\u0131 \u00fclkeler, son y\u0131llarda h\u0131zl\u0131 bir ekonomik b\u00fcy\u00fcme ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Orta Do\u011fu ve Kuzey Afrika: T\u00fcrkiye, Suudi Arabistan, vb. Bu \u00fclkeler \u00f6nemli co\u011frafi konumlara sahiptir ve petrol gibi kaynaklar bak\u0131m\u0131ndan zengindir.  Ayr\u0131ca Putin y\u00f6netimindeki Rusya, b\u00fcy\u00fck bir ekonomik \u00f6l\u00e7e\u011fe ve b\u00fcy\u00fck bir pazar etkisine sahip olan \u00f6nemli geli\u015fmekte olan pazar \u00fclkelerinden biridir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Geli\u015fmekte Olan \u00dclkeler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Do\u011fu Asya ve Pasifik: Endonezya, Kambo\u00e7ya, Laos, Myanmar, Malezya, Filipinler vb.<\/p>\n\n\n\n

Avrupa ve Orta Asya: Ermenistan, Kazakistan, K\u0131rg\u0131zistan, Rusya, Ukrayna, T\u00fcrkiye, vb.<\/p>\n\n\n\n

Latin Amerika ve Karayipler: Arjantin, Bahamalar, Brezilya, \u015eili, Kolombiya, K\u00fcba, vb.<\/p>\n\n\n\n

Orta Do\u011fu ve Kuzey Afrika: M\u0131s\u0131r, Fas, Tunus, Cezayir, vb.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcney Asya: Hindistan, Banglade\u015f, Pakistan, Sri Lanka, vb.<\/p>\n\n\n\n

Sahra Alt\u0131 Afrika: Nijerya, G\u00fcney Afrika, Kenya, Gana, Tanzanya, vb.<\/p>\n\n\n\n

Bu geli\u015fmekte olan \u00fclkeler farkl\u0131 ekonomik \u00f6zelliklere sahip olmakla birlikte genel olarak yetersiz altyap\u0131 in\u015fas\u0131, tekil ekonomik yap\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fck ki\u015fi ba\u015f\u0131 gelir gibi sorunlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Bununla birlikte, k\u00fcreselle\u015fme ve b\u00f6lgesel i\u015fbirli\u011finin derinle\u015fmesiyle birlikte, bu \u00fclkeler yava\u015f yava\u015f k\u00fcresel ekonomik sisteme entegre olmakta ve h\u0131zl\u0131 ekonomik b\u00fcy\u00fcme, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve iyile\u015ftirme ger\u00e7ekle\u015ftirmeleri beklenmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci olarak, geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkeler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fmeler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kapitalizmin dengesiz ekonomik ve politik geli\u015fim yasas\u0131 gere\u011fi, ABD ve di\u011fer Bat\u0131l\u0131 geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin siyasi ve ekonomik g\u00fc\u00e7leri dengesizdir. Modern tarihteki \u00e7e\u015fitli nedenlerden dolay\u0131 ABD b\u00fcy\u00fck miktarda servet biriktirmi\u015f ve kapitalist \u00fclkelerin lideri h\u00e2line gelmi\u015ftir. Bu konumunu her zaman di\u011fer geli\u015fmi\u015f \u00fclkelere tepeden bakan bir tav\u0131rla s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. ABD’nin ard\u0131 ard\u0131na gelen y\u00f6netimleri, jeopolitik ve ekonomik \u00e7\u0131karlar s\u00f6z konusu oldu\u011funda m\u00fcttefiklerine kar\u015f\u0131 her zaman ac\u0131mas\u0131z davranm\u0131\u015ft\u0131r. Japonya, Almanya, Fransa gibi \u00fclkeler, belirli toplu \u00fcr\u00fcnlerdeki pazar paylar\u0131 nedeniyle ABD taraf\u0131ndan s\u00fcrekli olarak denetlenmi\u015f ve bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

ABD ile di\u011fer geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler aras\u0131nda, d\u00fcnya ekonomik e\u011filimlerine y\u00f6n verme, \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerde etkin rol oynama ve d\u00fcnya pazar\u0131ndan pay kapma konular\u0131nda her zaman sert ve hatta ac\u0131mas\u0131z bir rekabet olmu\u015ftur. Ancak, sonu\u00e7ta ABD genellikle kazanan taraf olmu\u015ftur. D\u00fcnyada k\u00fcreselle\u015fme ve \u00e7ok kutupluluk trendi geli\u015ftik\u00e7e, Avrupa ile ABD aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiler \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde artm\u0131\u015ft\u0131r. “Nord Stream 2” do\u011fal gaz boru hatt\u0131 projesinin, Avrupa’n\u0131n stratejik \u00f6zerklik elde etme ve Avrupa savunmas\u0131n\u0131 kurma y\u00f6n\u00fcndeki tekrar eden giri\u015fimleri, hatta ABD’yi a\u00e7\u0131k\u00e7a ve defalarca g\u00fcvenilmez olarak nitelendirmesi bunun en a\u00e7\u0131k kan\u0131t\u0131d\u0131r. ABD ve Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7ler aras\u0131ndaki bu t\u00fcr \u00e7eli\u015fkiler ve m\u00fccadeleler gelecekte daha da derinle\u015fecektir.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, ABD ve di\u011fer Bat\u0131l\u0131 geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler ile sosyalist \u00fclkeler, \u00f6zellikle \u00c7in aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiler<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kapitalist sistemin uzun vadeli egemenli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in ABD y\u00f6netimi, sosyalist yolu benimseyen \u00fclkelere kar\u015f\u0131 son derece d\u00fc\u015fmanca bir tutum i\u00e7indedir ve sosyalist “alternatifleri” ortadan kald\u0131rmaya kararl\u0131d\u0131r. Kom\u00fcnist Partiler taraf\u0131ndan y\u00f6netilen K\u00fcba, Kore, Vietnam ve Laos, ABD taraf\u0131ndan ge\u00e7mi\u015fte oldu\u011fu gibi bug\u00fcn de pervas\u0131zca bask\u0131ya, sabotaja ve yapt\u0131r\u0131mlara maruz b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r. 1979’da \u00c7in ile ABD diplomatik ili\u015fkileri kurulduktan sonra, ABD ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u00c7in’e kar\u015f\u0131 “yumu\u015fak” bir politika benimseyerek, \u00c7in’i d\u00fcnya kapitalist ekonomik sistemine d\u00e2hil edip zamanla “asimile ederek” sosyalist niteli\u011fini de\u011fi\u015ftirmeyi ummu\u015ftur. Ancak, i\u015flerin planlad\u0131klar\u0131 gibi gitmedi\u011fini fark ettiklerinde ve \u00c7in’in h\u0131zla y\u00fckselmeye devam etti\u011fini g\u00f6rd\u00fcklerinde, a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00c7in\u2019i dizginleme \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 yapmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Biden y\u00f6netimi, s\u00f6zde “demokratik \u00fclkeler ittifak\u0131n\u0131\u201d te\u015fvik etmekte, ideolojik temelde ayr\u0131mlar yaparak gruplar olu\u015fturmakta ve \u00c7in\u2019i siyasi, ekonomik, ticari, bilimsel ve teknolojik, g\u00fcvenlik ve asker\u00ee alanlarda her y\u00f6nden ku\u015fat\u0131p bask\u0131 alt\u0131na almaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, ABD \u00c7in’in (sosyalist) sistem g\u00fcvenli\u011fi, rejim g\u00fcvenli\u011fi ve ulusal g\u00fcvenli\u011fiyle ilgili alanlarda s\u00fcrekli olarak \u00e7e\u015fitli sorunlar ve engeller yaratmak suretiyle \u00c7in\u2019in geli\u015fimini engellemeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.  \u00c7in-ABD ili\u015fkilerinin bozulmas\u0131 ve yap\u0131sal \u00e7eli\u015fkilerin derinle\u015fmesi k\u0131sa vadede \u00f6nlenemeyecektir.<\/p>\n\n\n\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc olarak, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile burjuvazi aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiler<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130ster kapitalist \u00fclkelerde ister geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde (sosyalist olmayan \u00fclkelerde) olsun, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile burjuvazi aras\u0131ndaki m\u00fccadele hi\u00e7 durmam\u0131\u015ft\u0131r. 2008’deki uluslararas\u0131 finans krizinden bu yana, bir\u00e7ok Bat\u0131l\u0131 geli\u015fmi\u015f \u00fclkede uzun s\u00fcreli b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 g\u00f6steriler ve grevler g\u00f6r\u00fcld\u00fc, ba\u015fta enerji olmak \u00fczere fiyat art\u0131\u015flar\u0131na ve sosyal adaletsizli\u011fe a\u00e7\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131, \u00fccret art\u0131\u015flar\u0131, h\u00fck\u00fcmet de\u011fi\u015fiklikleri ve parlamento ve ba\u015fkanl\u0131k i\u00e7in erken se\u00e7imler \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunuldu (ABD’deki “Wall Street Hareketi” ve Kongre binalar\u0131 ayaklanmalar\u0131, Fransa’daki “Sar\u0131 Yelekliler” hareketi ve \u0130talya’daki “Be\u015f Y\u0131ld\u0131z Hareketi” gibi). Hatta bu m\u00fccadelelerde kanl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar dahi ya\u015fanm\u0131\u015f ve  “Pop\u00fclizm” kavram\u0131 yeniden g\u00fcndeme gelmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

“Pop\u00fclizm” \u00dczerine<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pop\u00fclistler olarak an\u0131lan siyasi g\u00fc\u00e7ler, yerle\u015fik d\u00fczen partilerine, yani iktidar partisine ve toplumsal elitlere k\u0131yasla “tabandaki insanlardan” veya genel halktan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Ancak “pop\u00fclizm” terimi, sol, merkez ve sa\u011fdaki \u00e7e\u015fitli siyasi g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan kullan\u0131lm\u0131\u015f ve bu kavram i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f bir h\u00e2l alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu Pop\u00fclistler kavram\u0131 alt\u0131nda, beyaz yakal\u0131 ve mavi yakal\u0131 i\u015f\u00e7iler gibi i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na mensup ki\u015filer oldu\u011fu gibi, yabanc\u0131 g\u00f6\u00e7menler, \u00fclkedeki etnik d\u0131\u015flama yanl\u0131lar\u0131 ve hatta ter\u00f6rist a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k\u00e7\u0131lar da bulunmaktad\u0131r. Kapitalist \u00fclkeler, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n burjuvaziye kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesinin me\u015fru do\u011fas\u0131n\u0131 \u00f6rtbas etmek ve onu lekelemek i\u00e7in “pop\u00fclizm” terimini bilin\u00e7li olarak kullanmaktad\u0131r. Bu y\u00fczden “pop\u00fclizm” kavram\u0131n\u0131 kullan\u0131rken daha analitik bir tutum geli\u015ftirmeliyiz.<\/p>\n\n\n\n

Geli\u015fmekte olan \u00fclkelerdeki h\u00fck\u00fcmet otoriteleri ile geni\u015f i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve emek\u00e7i kitleler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki ve \u00e7at\u0131\u015fmalara gelince, bunlar da \u00e7ok \u015fiddetlidir. \u00c7o\u011fu Geli\u015fmekte olan \u00fclkelerdeki siyasi iktidarlar, ulusal burjuvazinin veya i\u015fbirlik\u00e7i komprador burjuvazinin elindedir.  (ABD ve di\u011fer geli\u015fmi\u015f Bat\u0131 \u00fclkelerinin ajanlar\u0131)<\/p>\n\n\n\n

“Paran\u0131n-sermayenin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131\u201d bu geli\u015fmekte olan \u201cdemokratik\u201d \u00fclkelerin siyasi sistemlerinde, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekten temsil eden bir siyasi partinin iktidara “gelmesi” \u00e7ok zor veya m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu nedenle parlamento ve ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imleri, burjuvazinin \u201csol eli\u201d ile \u201csa\u011f eli\u201d aras\u0131ndaki bir oyundan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. \u00dcstelik, bu \u00fclkelerde etnik-milli, dini ve b\u00fcy\u00fck kabileler aras\u0131 \u00e7eli\u015fkiler s\u0131kl\u0131kla ya\u015fanmakta, bu da i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ulusal burjuvaziye ve i\u015fbirlik\u00e7i komprador burjuvaziye kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesini daha da keskin, karma\u015f\u0131k ve ini\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 h\u00e2le getirmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131da bahsedilen d\u00f6rt temel \u00e7eli\u015fki birbiriyle i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mekte ve birbirini etkilemekte, uluslararas\u0131 yap\u0131n\u0131n ve hatta d\u00fcnya d\u00fczeninin evrimini y\u00f6nlendirmektedir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnya hala Marx ve Engels taraf\u0131ndan tan\u0131mlanan kapitalist \u00e7a\u011f ve daha da \u00f6tesi, emperyalist \u00e7a\u011fd\u0131r. Uluslararas\u0131 tekelci burjuvazi, uluslararas\u0131 toplumda h\u00e2l\u00e2 egemen konumdad\u0131r. Lenin\u2019in de vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi ekonomi toplumun temelidir ve politika ekonominin yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f ifadesidir. Uluslararas\u0131 tekelci burjuvazinin daima pe\u015finden ko\u015ftu\u011fu hedef, elindeki sermayenin uluslararas\u0131 dola\u015f\u0131m s\u00fcreci boyunca s\u00fcrekli b\u00fcy\u00fcmesini sa\u011flamakt\u0131r: enerji ve maden kaynaklar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi ve \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, di\u011fer b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli \u00fcretim ve ticaret zincirleri, bilimsel-teknolojik yenilik ve yapay zek\u00e2 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ya da finans sermayesi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla borsa ve s\u0131n\u0131rs\u0131z para basma politikalar\u0131yla sermayeyi azami \u00e7o\u011faltma s\u00fcre\u00e7leri… Bu s\u00fcre\u00e7lerin tamam\u0131, yukar\u0131da bahsedilen d\u00f6rt ba\u015fl\u0131ca \u00e7eli\u015fkide kendini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6l\u00fcm 3.  Geli\u015fmekte Olan \u00dclkeler H\u0131zla G\u00fc\u00e7 Topluyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131 ve Do\u011fu Avrupa\u2019daki dramatik de\u011fi\u015fimler, d\u00fcnyay\u0131 iki kutuplu yap\u0131dan \u00e7ok kutuplu bir yap\u0131ya ya da “tek s\u00fcper g\u00fc\u00e7 ve 6-7 adet g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00fclke” yap\u0131s\u0131na ge\u00e7i\u015fe i\u015faret etti. Ancak bu d\u00f6nemin temel \u00f6zelli\u011fi de h\u00e2l\u00e2 \u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc Bat\u0131, zay\u0131f Do\u011fu\u201d \u015feklinde kald\u0131; yani, Amerika Birle\u015fik Devletleri ile di\u011fer geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiler artmas\u0131na kar\u015f\u0131n, ABD ve di\u011fer geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler, geli\u015fmekte olan \u00fclkelere kar\u015f\u0131 h\u00e2l\u00e2 mutlak bir avantaja ve \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011fe sahiptir.<\/p>\n\n\n\n

Geli\u015fmekte olan \u00fclkeler uluslararas\u0131 sahnede hen\u00fcz yeterli s\u00f6z hakk\u0131na sahip de\u011fildir ve adaletsiz uygulamalara kar\u015f\u0131 koyma g\u00fc\u00e7leri genel olarak zay\u0131ft\u0131r. \u00c7e\u015fitli as\u0131ls\u0131z su\u00e7lamalar ve zorluklarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda, kendilerini savunacak g\u00fc\u00e7leri genellikle yoktur. Uluslararas\u0131 siyasi ve ekonomik d\u00fczenle ilgili talepleri ya kar\u015f\u0131l\u0131k bulmaz ya da tamamen g\u00f6rmezden gelinir. En fazla, her y\u0131l Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Kurulu\u2019nda \u015fik\u00e2yetlerini dile getirebilirler.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn ise, geli\u015fmekte olan bir \u00fclke olarak sosyalist \u00c7in d\u00fcnyan\u0131n ikinci b\u00fcy\u00fck ekonomisi h\u00e2line gelmi\u015f, t\u00fcm \u00fclkelerle birlikte “Ku\u015fak ve Yol” in\u015fas\u0131n\u0131 geni\u015f kapsaml\u0131 isti\u015fare, ortak in\u015fa ve payla\u015f\u0131m ilkelerine g\u00f6re te\u015fvik etme niyetini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f ve insanl\u0131k i\u00e7in ortak bir gelecek toplulu\u011fu in\u015fas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunmu\u015ftur. G20, BRICS, \u015eangay \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc, ASEAN, Arap Birli\u011fi, Afrika Birli\u011fi ve G\u00fcney Ortak Pazar\u0131 gibi k\u00fcresel ve b\u00f6lgesel \u00f6rg\u00fctler y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7erken, y\u00fckselen pazar \u00fclkeleri de toplu olarak g\u00fc\u00e7lenmektedir. Pek \u00e7ok \u00fclke, yerel para birimiyle ticareti te\u015fvik etmekte ve SWIFT sisteminden ba\u011f\u0131ms\u0131z yeni bir \u00f6deme mekanizmas\u0131 kurmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Uluslararas\u0131 g\u00fc\u00e7 dengesi b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fimlerden ge\u00e7mektedir. D\u00fcnya, y\u00fczy\u0131lda bir g\u00f6r\u00fclebilecek b\u00fcy\u00fck bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecine girmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Y\u00fckselen Do\u011fu ve \u0130ni\u015fe Ge\u00e7en Bat\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 yap\u0131da \u201cY\u00fckselen Do\u011fu ve Batan Bat\u0131\u201d bi\u00e7iminde ifade edece\u011fimiz trend giderek daha belirgin h\u00e2le gelmektedir. Bu trendin birka\u00e7 \u00f6nemli g\u00f6stergesi bulunmaktad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

Birincisi<\/strong>, k\u00fcresel ekonomik d\u00fczen yeniden \u015fekillenmektedir. Son 20 y\u0131lda, d\u00fcnya ekonomik b\u00fcy\u00fcmesinin %80\u2019ini y\u00fckselen pazar \u00fclkeleri ve geli\u015fmekte olan \u00fclkeler sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Son 40 y\u0131lda, bu \u00fclkelerin k\u00fcresel GSY\u0130H i\u00e7indeki pay\u0131 %24\u2019ten %40\u2019\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin ekonomileri g\u00f6receli olarak gerilemekte ve toplam d\u00fcnya ekonomisine katk\u0131lar\u0131 azalmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi<\/strong>, d\u00fcnyan\u0131n ekonomik merkezi h\u0131zla ABD ve Avrupa\u2019dan Asya-Pasifik b\u00f6lgesine kaymaktad\u0131r. 2020 itibar\u0131yla Asya\u2019n\u0131n k\u00fcresel Milli Gelir i\u00e7indeki pay\u0131 yakla\u015f\u0131k %38\u2019e ula\u015fm\u0131\u015f, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck 500 \u015firketinden 227\u2019si Asya k\u00f6kenli olmu\u015ftur. Ayr\u0131ca, Birle\u015fmi\u015f Milletler \u0130nsan Yerle\u015fimleri Program\u0131 taraf\u0131ndan belirlenen s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir rekabet g\u00fcc\u00fc en y\u00fcksek 10 \u015fehirden be\u015fi Asya\u2019da yer almaktad\u0131r. Uluslararas\u0131 tekelci sermaye, Asya\u2019da yeni yat\u0131r\u0131m d\u00fczenlemeleri yapmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc<\/strong>, ABD ve di\u011fer Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7ler i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerle, i\u00e7 siyasi \u00e7eki\u015fmelerle, i\u00e7 toplumsal b\u00f6l\u00fcnmeler ve zengin-yoksul u\u00e7urumu ile bo\u011fu\u015fmaktad\u0131r. Sistemleri giderek zay\u0131flamakta, h\u00fck\u00fcmetler g\u00fcvenilirliklerini kaybetmekte ve halk umutsuzlu\u011fa s\u00fcr\u00fcklenmektedir. \u201cLiberal demokrasinin\u201d b\u00fcy\u00fcs\u00fc art\u0131k kaybolmu\u015f, demokrasiyi ihra\u00e7 etme giri\u015fimleri ba\u015far\u0131s\u0131z olmu\u015ftur. Neoliberalizme duyulan k\u00f6r inan\u00e7 ise giderek zay\u0131flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc<\/strong>, geli\u015fmekte olan \u00fclkeler, \u00e7e\u015fitli platformlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla uluslararas\u0131 ili\u015fkiler alan\u0131n\u0131n demokratikle\u015fmesini ge\u00e7mi\u015fe g\u00f6re daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde talep etmektedir. \u00d6ncelikle, Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in \u00e7a\u011f\u0131n gereklerine uygun reformlar yapmas\u0131n\u0131 ve geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin sesinin daha fazla duyulmas\u0131n\u0131 istemektedirler. \u00c7in\u2019in hegemonya ve g\u00fc\u00e7 politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131, uluslararas\u0131 adaleti ve geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin ortak \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 savunmas\u0131n\u0131 takdir etmekte ve ABD\u2019nin bask\u0131s\u0131na boyun e\u011fmek istememektedirler.<\/p>\n\n\n\n

Be\u015fincisi<\/strong>, \u00c7in ve Rusya, bar\u0131\u015f ve istikrar\u0131 koruyan \u00f6nemli akt\u00f6rler olarak d\u00fcnya bar\u0131\u015f ve istikrar\u0131n\u0131n \u201cana dire\u011fi\u201d konumuna y\u00fckselmi\u015flerdir. \u201c\u00c7in-Rusya aras\u0131ndaki yenilik\u00e7i i\u015fbirli\u011fi modeli\u201d b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler aras\u0131nda yeni bir uluslararas\u0131 ili\u015fkiler modeli olarak g\u00f6ze \u00e7arpmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu konuda \u00c7in ve Rusya liderleri bir\u00e7ok kez g\u00f6r\u00fc\u015flerini d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131klad\u0131lar. Nesnel olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, d\u00fcnya kamuoyu da \u00c7in ve Rusya\u2019n\u0131n k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte oynad\u0131\u011f\u0131 olumlu rol\u00fc giderek daha fazla onaylamakta ve desteklemektedir. Bkz.<\/strong>Xi Jinping ve Putin’den Tarihi Ortak Bildiri: Bildirinin ad\u0131: Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkilerin Yeni Bir D\u00f6neme Girmesi ve S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir K\u00fcresel Kalk\u0131nma. <\/strong>  https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5333<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6l\u00fcm 4  \u00c7in \u0130nsan Toplumunu Nas\u0131l \u0130lerletebilir<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 yap\u0131n\u0131n evrimi yaln\u0131zca teorik bir mesele de\u011fil, ayn\u0131 zamanda pratik bir meseledir. Uluslararas\u0131 yap\u0131y\u0131 incelerken ve geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, \u00c7in olarak Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerin kurdu\u011fu tuzaklara d\u00fc\u015fmemeye \u00f6zen g\u00f6stermeliyiz. \u00d6rne\u011fin, birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce baz\u0131 Amerikal\u0131lar \u00c7in ve ABD aras\u0131nda bir \u201cG2\u201d modeli \u00f6nererek, \u00c7in ile ABD aras\u0131nda iki kutuplu bir yap\u0131 olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 savundular. Baz\u0131lar\u0131 ise g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00c7in, ABD ve Rusya\u2019dan olu\u015fan \u00fc\u00e7 kutuplu bir yap\u0131ya sahip oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrmektedir. Ancak biz bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lamay\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in ile Sovyetler Birli\u011fi Benzetmesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in ve ABD\u2019den olu\u015fan bir iki kutuplu yap\u0131\u2014yani eski Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin yerini \u00c7in\u2019in almas\u0131\u2014g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte kula\u011fa ho\u015f gelse de, ger\u00e7ekte art niyetli bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. \u00c7in\u2019in bug\u00fcnk\u00fc durumu, So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6nemindeki ABD-Sovyetler Birli\u011fi iki kutuplu yap\u0131s\u0131ndaki Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin konumuna Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin oynad\u0131\u011f\u0131 role benzetilemez.<\/p>\n\n\n\n

Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin son d\u00f6nemlerinde hegemonik bir d\u0131\u015f politika izledi\u011fi, etki alanlar\u0131 pe\u015finde ko\u015ftu\u011fu ve d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok b\u00f6lgesinde askeri \u00fcsler kurdu\u011fu bilinmektedir. Oysa \u00c7in daima bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l geli\u015fme ve kalk\u0131nma yolunu benimsemi\u015f, hegemonya pe\u015finde ko\u015fmam\u0131\u015f, ba\u015fka \u00fclkelerin i\u00e7 i\u015flerine kar\u0131\u015fmam\u0131\u015f, ba\u015fka \u00fclkelerin topraklar\u0131n\u0131 i\u015fgal etmemi\u015f ve kendi iradesini ba\u015fkalar\u0131na dayatmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7in, Sovyetler Birli\u011fi de\u011fildir ve hi\u00e7bir zaman hegemonya pe\u015finde ko\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnya \u00fclkeleri h\u00e2l\u00e2 Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin yay\u0131lmac\u0131 politikalar\u0131n\u0131 hat\u0131rlamaktad\u0131r. \u00c7in\u2019i Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin yerine koymak, ger\u00e7ekte \u00c7in\u2019i karalamaktan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

Peki, \u00c7in, ABD ve Rusya\u2019n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bir \u00fc\u00e7 kutuplu d\u00fcnya d\u00fczenini kabul edebilir miyiz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Burada yukar\u0131dakiyle ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6yleyemeyiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunu s\u00f6ylemek, d\u00fcnyan\u0131n giderek \u00e7ok kutuplula\u015fmas\u0131n\u0131 ve ekonomik k\u00fcreselle\u015fmeyi reddetme ile e\u015f bir tutum olacakt\u0131r. D\u00fcnya ne Amerika Birle\u015fik Devletleri taraf\u0131ndan, ne de \u00c7in ve Rusya taraf\u0131ndan belirlenmelidir, d\u00fcnya d\u00fczeni uluslararas\u0131 toplumun t\u00fcm \u00fcyeleri taraf\u0131ndan belirlenmelidir. \u0130nsanl\u0131k i\u00e7in ortak gelece\u011fe sahip bir topluluk in\u015fa etmeyi savunmam\u0131z\u0131n en \u00f6nemli temellerinden biri, d\u00fcnyan\u0131n \u00e7ok kutuplula\u015fmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130leriye y\u00f6nelik \u00e7ok kutupluluk olmadan iki ya da \u00fc\u00e7 kutuplu bir yap\u0131dan s\u00f6z etmek bir tuzakt\u0131r. Bu, stratejik a\u00e7\u0131dan ciddi yanl\u0131\u015f hesaplamalara yol a\u00e7ar ve son derece a\u011f\u0131r sonu\u00e7lar do\u011furabilir. Gelecekte \u00c7in olarak uluslararas\u0131 adaleti kararl\u0131l\u0131kla savunmaya, hegemonya ve g\u00fc\u00e7 politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaya devam etmeliyiz. Bu, son derece zorlu bir g\u00f6revdir. Bu s\u00fcre\u00e7te, k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgileri koruma anlay\u0131\u015f\u0131 ve m\u00fccadele ruhu kilit unsurlard\u0131r; \u201cmakul, ba\u015fkalar\u0131na faydal\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olmak\u201d ise temel ilkedir. Ayr\u0131ca, uzun vadeli planlamalar yaparak \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc stratejiler geli\u015ftirmek g\u00fcnl\u00fck \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

1. \u00c7in-ABD Aras\u0131ndaki M\u00fccadeleyi Uzun Vadeli Ele Almak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in ile ABD aras\u0131ndaki g\u00fc\u00e7 dengesi uzun bir tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde de\u011fi\u015fecektir, \u00c7inli strateji uzmanlar\u0131na g\u00f6re bunun i\u00e7in hala a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 25 y\u0131la gerek oldu\u011fu genel kabul g\u00f6r\u00fcyor. \u015eunu g\u00f6rmeli ve kararl\u0131l\u0131kla inanmal\u0131y\u0131z ki, ABD ne kadar yapt\u0131r\u0131m uygular ve \u00c7in\u2019i bast\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa \u00e7al\u0131\u015fs\u0131n, \u00c7in\u2019in y\u00fckseli\u015fini durduramaz, t\u0131pk\u0131 ABD\u2019nin kendi d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc engelleyemeyece\u011fi gibi. \u201cZaman ve trend bizim lehimizedir\u201d ger\u00e7e\u011fini kavramal\u0131, \u00f6zg\u00fcvenimizi g\u00fc\u00e7lendirmeli, m\u00fccadele etme cesaretine sahip olmal\u0131 ve m\u00fccadeleyi etkin bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fctmeliyiz. Stratejik olarak onlar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsemeli, ancak taktik olarak dikkatli olmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

2.  Yak\u0131n Kom\u015fu \u00dclkelerle Ekonomik ve Ticari \u0130li\u015fkileri Geli\u015ftirmek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kom\u015fu \u00fclkelerle ortak gelecek bilincini sa\u011flam bir \u015fekilde olu\u015fturmal\u0131, ASEAN, \u015eangay \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc, Asya\u2019da \u0130\u015fbirli\u011fi ve G\u00fcven Art\u0131r\u0131c\u0131 \u00d6nlemler Konferans\u0131 (CICA) ve Do\u011fu Asya Zirvesi gibi b\u00f6lgesel mekanizmalar\u0131n sundu\u011fu f\u0131rsatlar\u0131 de\u011ferlendirmeliyiz. \u201cKu\u015fak ve Yol\u201d giri\u015fimini y\u00fcksek kaliteli bir tarzda hayata ge\u00e7irmeli, k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte kalk\u0131nma giri\u015fimlerini te\u015fvik etmeli ve \u00f6zellikle \u00e7evre kom\u015fu b\u00f6lgelerde daha somut sonu\u00e7lar elde etmeye \u00f6ncelik vermeliyiz. Ayr\u0131ca, kom\u015fu \u00fclkeler aras\u0131nda sanayi zinciri ve yerel para birimiyle yap\u0131lan ticaret sistemine daha fazla entegre olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

3. Avrupa \u00dclkelerinin Bir B\u00f6l\u00fcm\u00fc ve Rusya Dahil En Geni\u015f Anti-Hegemonyac\u0131 Uluslararas\u0131 Cepheyi Kurmal\u0131y\u0131z<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 arenada hegemonizme, g\u00fc\u00e7 siyasetine ve bunlar\u0131n t\u00fcm t\u00fcrlerine a\u00e7\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmal\u0131y\u0131z. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00c7in ve Rusya, d\u00fcnyada b\u00fcy\u00fck g\u00fcce ve etkiye sahip iki \u00fclkedir. \u00c7in-Rusya stratejik i\u015f birli\u011fini g\u00fc\u00e7lendirmeli, manevra alan\u0131m\u0131z\u0131 geni\u015fletmeli ve ABD ile Bat\u0131l\u0131 m\u00fcttefiklerinin bask\u0131 ve ku\u015fatma politikalar\u0131na birlikte kar\u015f\u0131 koymal\u0131y\u0131z. Ayn\u0131 zamanda, Avrupa \u00fclkeleriyle \u00e7ok tarafl\u0131 i\u015f birli\u011fi ili\u015fkilerini geli\u015ftirmeli ve Avrupa\u2019n\u0131n stratejik \u00f6zerklik aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 desteklemeliyiz. K\u0131sacas\u0131, uluslararas\u0131 toplumun istikrar, i\u015f birli\u011fi ve kalk\u0131nma y\u00f6n\u00fcndeki ortak paydas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca geni\u015fletmeliyiz.<\/p>\n\n\n\n

4. \u00c7in\u2019in Geli\u015fmekte Olan \u00dclkelerle \u0130yi \u0130li\u015fkilerini S\u00fcrd\u00fcrmeliyiz<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019in artan \u00e7\u0131karlar\u0131 ve geli\u015fmekte olan \u00fclkelerle ya\u015fanan anla\u015fmazl\u0131klar\u0131 dikkatli bir \u015fekilde ele almal\u0131y\u0131z. Uzun vadeli bir perspektifle, k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli \u00fclkeler ile k\u0131r\u0131lgan ve zay\u0131f \u00fclkelere daha fazla \u00f6nem vermeli, her \u00fclkeye \u00f6zg\u00fc politikalar geli\u015ftirerek \u00c7in\u2019in kalk\u0131nmas\u0131n\u0131n ve g\u00fcc\u00fcn\u00fcn geli\u015fmekte olan \u00fclkelere sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 genel faydalar\u0131n daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

5. G\u00fc\u00e7l\u00fc Bir \u00c7ok Tarafl\u0131 Bir D\u00fcnya Sistemi \u0130n\u015fa Etmeliyiz<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mevcut \u00e7ok tarafl\u0131 sistemin uzun bir s\u00fcre boyunca k\u00f6kl\u00fc bir \u015fekilde de\u011fi\u015ftirilemeyece\u011fi ger\u00e7e\u011fiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Bu nedenle, Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyi Daim\u00ee \u00dcyeli\u011fi gibi kurumsal g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc en iyi \u015fekilde kullanmal\u0131y\u0131z. \u00c7ok tarafl\u0131 mekanizmalar\u0131 etkin bir \u015fekilde i\u015fletme yetene\u011fimizi art\u0131rmal\u0131, siyasi, diplomatik, askeri, ekonomik, bilimsel, hukuki ve sivil kaynaklar\u0131 daha iyi planlay\u0131p koordine etmeli ve k\u00fcresel krizleri \u00e7\u00f6zme y\u00f6ntemlerimizi \u00e7e\u015fitlendirmeliyiz. \u00d6zellikle, \u00e7eli\u015fkileri analiz etme, harekete ge\u00e7irme ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme yetkinli\u011fimizi g\u00fc\u00e7lendirerek uluslararas\u0131 alanda daha etkin bir rol \u00fcstlenmeliyiz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bug\u00fcnk\u00fc D\u00fcnyay\u0131 De\u011fi\u015ftiren Ba\u015fl\u0131ca D\u00f6rt Toplumsal \u00c7eli\u015fme Yazar Zhou Li, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi\u2019ne Ba\u011fl\u0131 Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler Dairesi eski Direkt\u00f6r Yard\u0131mc\u0131s\u0131, Ocak 2023 \u00c7eviren: Kemal Okur \u00c7evirenin Notu: Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019nin sosyalist-kom\u00fcnist partilerinde d\u00fcnya durumu \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcncelerde genel olarak d\u00fcnyadaki toplumsal \u00e7eli\u015fmeler ba\u015fl\u0131ca iki \u00e7eli\u015fmeye indirgenmekte\u2014-birincisi \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile burjuvazi (sosyalizm ve kapitalizm g\u00fc\u00e7leri) ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[20,49,5,51,8,53,4],"tags":[],"class_list":["post-5335","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arsiv","category-arsiv-tr","category-dunya-sosyalizmi","category-dunya-sosyalizmi-tr","category-kapitalizm","category-turkiye-sosyalizmi-tr","category-turkiye-sosyalizmi"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5335","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5335"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5335\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5339,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5335\/revisions\/5339"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5335"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5335"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5335"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}