Yazar: \u00a0Michael Harrington<\/p>\n\n\n\n
Amerikan Demokratik Sosyalistleri hareketinin kurucusu Michael Harrington demokrasi ve sosyalizm aras\u0131ndaki ili\u015fki \u00fczerine \u00e7ok say\u0131da yaz\u0131 kaleme alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu makalede Harrington, Rosa Luxemburg\u2019un Demokrasi \u00fczerine g\u00f6r\u00fc\u015flerini tart\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Rosa Luxemburg \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: \u201cLenin diyor ki: Burjuva devleti, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 bast\u0131rman\u0131n bir arac\u0131, sosyalist devlet ise burjuvaziyi ezmenin bir arac\u0131d\u0131r. Bu basitle\u015ftirici yakla\u015f\u0131m esas unsuru g\u00f6z ard\u0131 etmektedir: Burjuva s\u0131n\u0131f egemenli\u011fi, —dar \u00e7izilmi\u015f belirli s\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00f6tesinde– halk kitlelerinin b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn politik \u00f6\u011frenimine ve e\u011fitimine gereksinim duymaz. Proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in ise bu politik \u00f6\u011frenim ve e\u011fitim olmad\u0131\u011f\u0131 takdirde [proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc] var olamaz bu proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in ya\u015famsal bir \u015fey ve unsur ve onun teneff\u00fcs edece\u011fi havad\u0131r\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Biraz a\u015fa\u011f\u0131da Rosa Luxemburg devam ediyor: \u201cBu diktat\u00f6rl\u00fck teorisinin Leninist-Tro\u00e7kist anlay\u0131\u015f\u0131ndaki dillendirilmeyen \u00f6n varsay\u0131m \u015fudur: sosyalist devrimin, devrimci partinin cebinde haz\u0131r bulundu\u011fu ve sadece enerjik bir bi\u00e7imde uygulanmas\u0131 gereken bir re\u00e7ete meselesi oldu\u011fudur. Bu maalesef b\u00f6yle de\u011fil! Sosyalizmin bir iktisad\u00ee, sosyal ve hukuk\u00ee sistem olarak pratikte ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi, bir s\u00fcr\u00fc haz\u0131r re\u00e7etenin \u00e7ok uza\u011f\u0131nda, tamamen gelece\u011fin sisleri aras\u0131nda duran bir meseledir. Program\u0131m\u0131zda bug\u00fcn elimizde olan \u015fey, genellikle negatif karakterde olan tedbirlerin aranmak zorunda olunaca\u011f\u0131 bir y\u00f6n\u00fc g\u00f6steren az say\u0131daki yol i\u015faretleridir. Sosyalist iktisat\u0131n yolunu a\u00e7mak i\u00e7in ilk \u00f6nce neleri kald\u0131rmam\u0131z gerekti\u011fini tahminen biliyoruz, ancak sosyalizmin esaslar\u0131n\u0131 iktisad\u0131n, hukukun, b\u00fct\u00fcn toplumsal ili\u015fkilerin i\u00e7erisine yerle\u015ftirmek i\u00e7in her ad\u0131mda al\u0131nmas\u0131 gereken binlerce somut, pratik b\u00fcy\u00fck ve k\u00fc\u00e7\u00fck tedbirler \u00fczerine elimizde haz\u0131r bir re\u00e7ete gibi sosyalist parti program\u0131 ve bir sosyalist \u00f6\u011freti kitab\u0131 mevcut de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n Bu bir eksiklik de\u011fil, tam aksine, bilimsel sosyalizmin \u00fctopik [sosyalizm] kar\u015f\u0131s\u0131ndaki bir avantajd\u0131r: Sosyalist toplum sistemi sadece tarihsel bir \u00fcr\u00fcn olabilir ve olmal\u0131d\u0131r; kendi deneyim okulundan do\u011fan, ger\u00e7ekle\u015fme an\u0131nda, canl\u0131 tarihin olu\u015fumunun i\u00e7inden \u00e7\u0131kan, aynen par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu organik do\u011fa gibi, ger\u00e7ek toplumsal gereksinimlerin tatmin edilmesi i\u00e7in ara\u00e7lar\u0131 yaratma, yani \u00f6devle birlikte \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc getirme adeti olan tarihsel bir \u00fcr\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n E\u011fer bu b\u00f6yleyse, o zaman sosyalizmin do\u011fas\u0131 gere\u011fi zorla kabul ettirilemeyece\u011fi, emirnamelerle uygulamaya sokulamayaca\u011f\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r. Sosyalizm\u2013 m\u00fclkiyete kar\u015f\u0131 vs. \u2013 bir dizi \u015fiddet tedbirini zorunlu k\u0131lar. Negatif olan, tasfiye kararnamelerle ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir, ama sosyalist in\u015fa, yani pozitif olan bu \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilemez. Bu yepyeni bir aland\u0131r. Binlerce sorun. Sadece deneyim d\u00fczeltmeler yapabilme ve yeni yollar a\u00e7abilme durumundad\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n Bir sayfa sonra Rosa Luxemburg \u015fu kehanet dolu g\u00f6zlemi yapar:<\/p>\n\n\n\n Lenin ve Tro\u00e7ki genel se\u00e7imlerinden \u00e7\u0131kan temsil\u00ee kurumlar\u0131n yerine Sovyetleri, \u00e7al\u0131\u015fan kitlelerin tek ger\u00e7ek temsili organlar\u0131 olarak a\u00e7\u0131klad\u0131lar. Ancak \u00fclke b\u00fct\u00fcn\u00fcndeki politik ya\u015fam\u0131n bask\u0131ya al\u0131nmas\u0131yla, bu meclislerin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da giderek sakat olmak zorunda kal\u0131yor. Genel se\u00e7imler, engelsiz bas\u0131n ve toplant\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, \u00f6zg\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnce m\u00fccadelesi olmaks\u0131z\u0131n, her kamu kurumundaki ya\u015fam, i\u00e7inde sadece b\u00fcrokrasinin i\u015fleyen tek unsur kalaca\u011f\u0131 bi\u00e7imde \u00f6l\u00fcr, yalanc\u0131 ya\u015fama d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n B\u00f6ylece kamu ya\u015fam\u0131 yava\u015f yava\u015f uykuya dalar, birka\u00e7 d\u00fczine parti \u00f6nderi t\u00fckenmez enerjileri ve s\u0131n\u0131rs\u0131z idealizmleri ile i\u015fleri y\u00f6nlendirir ve y\u00f6netirler; ger\u00e7ekte ise aralar\u0131ndaki bir d\u00fczine m\u00fckemmel beyin y\u00f6neticidir ve zaman zaman i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n elit bir kesimi \u00f6nderlerinin konu\u015fmalar\u0131n\u0131 alk\u0131\u015flamak, haz\u0131r kararlar\u0131 oybirli\u011fiyle onaylamak i\u00e7in toplant\u0131lara \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131r, yani \u00f6z\u00fcnde kay\u0131r\u0131c\u0131 klik politikas\u0131 uygulan\u0131r \u2013 bu bir diktat\u00f6rl\u00fckt\u00fcr, ancak bu proletaryan\u0131n de\u011fil, bir avu\u00e7 politikac\u0131n\u0131n diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc, yani burjuva anlam\u0131nda, Jakoben egemenli\u011fi anlam\u0131ndaki bir diktat\u00f6rl\u00fckt\u00fcr (Sovyet kongrelerinin \u00fc\u00e7 aydan alt\u0131 aya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131!). Hatta daha da \u00f6tesi: b\u00f6ylesi durumlar kamu ya\u015fam\u0131n\u0131n bozulmas\u0131na neden olacakt\u0131r.. Suikastlar, rehinelerin kur\u015funa dizilmeleri vs. Bu, hi\u00e7 bir partinin kurtulamayaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131 konulamaz, objektif bir yasad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Leninist-Tro\u00e7kist teorinin temel hatas\u0131, ayn\u0131 Kautsky gibi, demokrasinin kar\u015f\u0131s\u0131na diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc koymakt\u0131r. Soru, gerek Bol\u015feviklerde, gerekse de Kautsky\u2019de \u00bbdiktat\u00f6rl\u00fck veya demokrasi\u00abdir. Kautsky do\u011fal olarak karar\u0131n\u0131 demokrasiden yana veriyor, hem de sosyalist devrime alternatif olarak g\u00f6sterdi\u011fi burjuva demokrasisinden yana tutum al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Lenin ve Tro\u00e7ki ise demokrasi yerine diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe ve b\u00f6ylece bir avu\u00e7 insan\u0131n diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne, yani burjuva tarz\u0131 bir diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe karar k\u0131l\u0131yorlar. Her ikisi de, ger\u00e7ek sosyalist politikadan ayn\u0131 \u015fekilde uzak olan iki kar\u015f\u0131t kutuptur. Proletarya iktidar\u0131 ele ge\u00e7irdi\u011finde, Kautsky\u2019nin \u00bb\u00fclkenin olgun olmamas\u0131\u00ab bahanesiyle verdi\u011fi tavsiyede oldu\u011fu gibi sosyalist devrimden feragat ederek sadece demokrasiye y\u00f6nelemez. Bu Enternasyonalizme, devrime ihanet etmek anlam\u0131na gelir.<\/p>\n\n\n\n [Proletarya] en enerjik, en dik ba\u015fl\u0131, en merhametsiz bir bi\u00e7imde hemen sosyalist tedbirleri uygulamaya ba\u015flamal\u0131, yani diktat\u00f6rl\u00fck kurmal\u0131d\u0131r, ama s\u0131n\u0131f\u0131n diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, bir parti veya kli\u011fin diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de\u011fil. S\u0131n\u0131f\u0131n diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, yani en geni\u015f a\u00e7\u0131kl\u0131k, halk kitlelerinin en faal dizginsiz kat\u0131l\u0131m\u0131 bi\u00e7iminde, en s\u0131n\u0131rs\u0131z demokrasi alt\u0131nda.<\/p>\n\n\n\n Luxemburg, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc fikirlerini \u201cproletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc\u201d ad\u0131na savundu. Bu makaledeki Luxemburg yorumu do\u011fruysa, onun Marx\u2019\u0131n \u201cproletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc\u201d terimine vermek istedi\u011fi anlam ve Marx\u2019\u0131n eserlerinde i\u00e7kin olan \u201cproletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc\u201d kavram\u0131, demokratik bir yorumdur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Rosa Luxemburg\u2019un Demokrasi ve Devlet \u00dczerine G\u00f6r\u00fc\u015fleri: Lenin ve Tro\u00e7ki\u2019ye Ele\u015ftirileri Yazar: \u00a0Michael Harrington Amerikan Demokratik Sosyalistleri hareketinin kurucusu Michael Harrington demokrasi ve sosyalizm aras\u0131ndaki ili\u015fki \u00fczerine \u00e7ok say\u0131da yaz\u0131 kaleme alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu makalede Harrington, Rosa Luxemburg\u2019un Demokrasi \u00fczerine g\u00f6r\u00fc\u015flerini tart\u0131\u015f\u0131yor. Rosa Luxemburg \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: \u201cLenin diyor ki: Burjuva devleti, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 bast\u0131rman\u0131n bir arac\u0131, sosyalist […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[20,49,9],"tags":[],"class_list":["post-5418","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arsiv","category-arsiv-tr","category-klasikler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5418","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5418"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5418\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5419,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5418\/revisions\/5419"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5418"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5418"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5418"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}