{"id":5508,"date":"2025-05-13T12:42:46","date_gmt":"2025-05-13T12:42:46","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5508"},"modified":"2025-05-13T12:42:46","modified_gmt":"2025-05-13T12:42:46","slug":"sovyetler-birligi-bir-zamanlar-dunyayi-titreten-super-gucun-ihtisami-ve-cokusu-dagilmasinin-baslica-3-temel-nedeni-ideolojinin-onemi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5508","title":{"rendered":"Sovyetler Birli\u011fi: Bir Zamanlar D\u00fcnyay\u0131 titreten s\u00fcper g\u00fcc\u00fcn ihti\u015fam\u0131 ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc; Da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n Ba\u015fl\u0131ca 3 Temel Nedeni, \u0130deolojinin \u00d6nemi"},"content":{"rendered":"\n

Sovyetler Birli\u011fi: Bir Zamanlar D\u00fcnyay\u0131 titreten s\u00fcper g\u00fcc\u00fcn ihti\u015fam\u0131 ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc; Da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n Ba\u015fl\u0131ca 3 Temel Nedeni, \u0130deolojinin \u00d6nemi<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

May\u0131s 2022<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yuri Melinov, \u00c7in Sosyal Bilimler Akademisi, Tarih Enstit\u00fcs\u00fc, \u015eangay<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Sovyetler Birli\u011fi\u2014tam ad\u0131yla Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birli\u011fi\u201420. y\u00fczy\u0131l\u0131n en etkili ve g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00fclkelerinden biriydi. Bir zamanlar siyaset, ekonomi, ordu, bilim ve teknoloji ile k\u00fclt\u00fcr gibi pek \u00e7ok alanda hayranl\u0131k uyand\u0131ran bir g\u00fc\u00e7 sergilemi\u015f; Amerika Birle\u015fik Devletleri ile birlikte So\u011fuk Sava\u015f d\u00fczenini \u015fekillendirmi\u015f; d\u00fcnya proletarya hareketine \u00f6rnek olmu\u015f ve d\u00fcnya proletarya hareketine destek sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Ancak bir zamanlar b\u00f6ylesine g\u00f6rkemli olan bu sosyalist \u00fclke, 1991 y\u0131l\u0131nda da\u011f\u0131ld\u0131. Peki, nas\u0131l y\u00fckseldi? Ve nas\u0131l \u00e7\u00f6kt\u00fc?<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn, Sovyetler Birli\u011fi’nin kudretine ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcne birlikte g\u00f6z atal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin Y\u00fckseli\u015fi: Sanayile\u015fme ve Fa\u015fizme Kar\u015f\u0131 M\u00fccadele<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin y\u00fckseli\u015fi esas olarak iki nedene dayan\u0131yordu: Birincisi, Rus \u0130mparatorlu\u011fu\u2019ndan miras kalan geni\u015f topraklar, miras kalan n\u00fcfus ve kaynaklard\u0131; ikincisi ise ba\u015far\u0131l\u0131 bir sanayile\u015fme ve kentle\u015fme s\u00fcreciydi. Sovyetler Birli\u011fi 1922 y\u0131l\u0131nda kuruldu ve birka\u00e7 cumhuriyetten olu\u015fuyordu. Toprak b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck \u00fclkesiydi. 22 milyon kilometrekarelik bir y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcne sahipti; bu, Amerika Birle\u015fik Devletleri ile Bat\u0131 Avrupa\u2019n\u0131n toplam y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcn\u00fcn iki kat\u0131ndan fazlayd\u0131. Bu, insanl\u0131k tarihinde e\u015fine az rastlan\u0131r bir stratejik derinlik sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Yakla\u015f\u0131k 200 milyonluk bir n\u00fcfusu vard\u0131 ve bu n\u00fcfusun \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc e\u011fitimli veya mesleki yetkinli\u011fe sahipti. Ayr\u0131ca petrol, do\u011falgaz, k\u00f6m\u00fcr, demir cevheri gibi zengin do\u011fal kaynaklara sahipti.<\/p>\n\n\n\n

Sovyetler Birli\u011fi ilk kuruldu\u011funda hafif sanayi teknolojisi yetersizdi ve a\u011f\u0131r sanayi sekt\u00f6r\u00fc yok denecek kadar k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fc. Bu nedenle \u00fclkenin ekonomisi olduk\u00e7a k\u00f6t\u00fc durumdayd\u0131 ve teknolojik olarak tamamen yabanc\u0131 \u00fclkelere ba\u011f\u0131ml\u0131yd\u0131. Ancak Sovyet liderleri \u00e7ok ak\u0131ll\u0131ca kararlar ald\u0131lar. Lenin\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin en \u00fcst d\u00fczey lideri olan Stalin, t\u00fcm \u00fclkeyi seferber ederek a\u011f\u0131r sanayi sistemini geli\u015ftirmeye ve tar\u0131mda kolektifle\u015ftirmeyi uygulamaya y\u00f6nelik son derece cesur bir karar ald\u0131. Bu karar, takip eden on y\u0131llarda Sovyet ekonomisinin geli\u015fiminde son derece isabetli oldu\u011fu kan\u0131tland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu iddia bo\u015f bir varsay\u0131m de\u011fil, verilerle desteklenmektedir. 1913 y\u0131l\u0131nda \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131’n\u0131n d\u00fcnya sanayi \u00fcretimindeki pay\u0131 yaln\u0131zca %4\u2019t\u00fc. Sovyetler Birli\u011fi 1929 y\u0131l\u0131nda sanayi geli\u015fimine yo\u011fun yat\u0131r\u0131m yapmaya ba\u015flad\u0131 ve 1939 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde d\u00fcnya sanayi \u00fcretimindeki pay\u0131 %10\u2019a ula\u015ft\u0131. Sovyet sanayisi a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak a\u011f\u0131r sanayiye dayan\u0131yordu, ancak di\u011fer sekt\u00f6rler de olduk\u00e7a geli\u015fmi\u015fti. Bu d\u00f6nemde Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin sanayi seviyesi Avrupa\u2019da birinci, d\u00fcnyada ise ikinci s\u0131raya y\u00fckseldi.<\/p>\n\n\n\n

Elektrik enerjisi sekt\u00f6r\u00fcnde ba\u015far\u0131lar kazand\u0131 ve d\u00fcnyada ilk atom santralini kuran \u00fclke Sovyetler Birli\u011fi oldu. Yak\u0131t sekt\u00f6r\u00fcnde, kan\u0131tlanm\u0131\u015f do\u011falgaz rezervleri, petrol \u00fcretimi ile k\u00f6m\u00fcr \u00fcretimi ve rezervleri bak\u0131m\u0131ndan Sovyetler Birli\u011fi d\u00fcnyada birinci s\u0131radayd\u0131. 1980 y\u0131l\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi 435,2 milyar metrek\u00fcp do\u011falgaz \u00fcretti. Bu \u00fcretim seviyeleriyle bug\u00fcn bile \u00e7ok az \u00fclke Sovyetler Birli\u011fi\u2019ni ge\u00e7ebilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Metal\u00fcrji sanayisinde, Sovyetler Birli\u011fi 1975\u2019ten itibaren d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck \u00e7elik \u00fcreticisi oldu. Kimya ve petrokimya sanayisinde ise, Sovyet kimya sanayisi toplam de\u011fer a\u00e7\u0131s\u0131ndan yaln\u0131zca Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nin gerisindeydi. 1972 y\u0131l\u0131ndan itibaren Sovyetler Birli\u011fi d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda en b\u00fcy\u00fck g\u00fcbre \u00fcreticisi oldu. G\u0131da sanayisinde de olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc: D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck \u015feker pancar\u0131 \u00fcreticisi, ikinci en b\u00fcy\u00fck konserve \u00fcreticisi ve bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k alan\u0131nda b\u00fcy\u00fck kapitalist \u00fclkeleri geride b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

On y\u0131llar boyunca biriken bir\u00e7ok veri, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin ekonomik b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131n\u0131n d\u00fcnya birincisi oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. E\u011fer II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 Sovyetler\u2019e b\u00fcy\u00fck kay\u0131plar vermemi\u015f olsayd\u0131, Sovyetler Birli\u011fi d\u00fcnyan\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00fclkesi olabilirdi. Sovyet ulusal ekonomi istatistikleri y\u0131ll\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, e\u011fer sava\u015f ya\u015fanmasayd\u0131, 1970 y\u0131l\u0131nda Sovyetler\u2019in ulusal geliri ABD\u2019nin %104\u2019\u00fc olacakt\u0131; 1990 y\u0131l\u0131nda ise Sovyetler\u2019in toplam ulusal g\u00fcc\u00fc ABD\u2019yi geride b\u0131rakacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ekonomik g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin askeri g\u00fcc\u00fc de d\u00fcnyay\u0131 hayrete d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sovyetler Birli\u011fi fa\u015fizme kar\u015f\u0131 sava\u015fta 20 milyondan fazla askeri seferber etti. \u00c7\u00fcnk\u00fc Sovyet-Alman Sava\u015f\u0131, o d\u00f6nemde fa\u015fizme kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131n en trajik ve en kritik cephesiydi. Sovyet K\u0131z\u0131l Ordusu tarif edilemez zorluklar ya\u015fad\u0131. Sonunda, Sovyetler\u2019i ve d\u00fcnya adaletini kanlar\u0131yla savundular. II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda on milyonlarca K\u0131z\u0131l Ordu askeri kahramanca \u015fehit oldu. Sava\u015f sonras\u0131nda da Sovyetler\u2019in b\u00fcy\u00fck konvansiyonel askeri birlikleri vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1978 y\u0131l\u0131nda bu say\u0131 4 milyonu a\u015fm\u0131\u015ft\u0131. 2023 y\u0131l\u0131 itibariyle d\u00fcnya askeri g\u00fc\u00e7 s\u0131ralamas\u0131n\u0131n ilk \u00fc\u00e7\u00fcnde yer alan \u00fclkeler olan \u00c7in\u2019in toplam asker say\u0131s\u0131 2,3 milyon, ABD\u2019nin 1,45 milyon, Hindistan\u2019\u0131n ise 1,33 milyondu. Bu durum Sovyetler\u2019in o d\u00f6nemki askeri g\u00fcc\u00fcn\u00fcn bug\u00fcn hi\u00e7bir \u00fclkeyle k\u0131yaslanamayacak d\u00fczeyde oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

1968 ile 1978 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Sovyet n\u00fckleer f\u00fcze say\u0131s\u0131nda \u00f6nemli bir art\u0131\u015f ya\u015fand\u0131 ve 1978 y\u0131l\u0131nda bu say\u0131 Amerika\u2019y\u0131 bile ge\u00e7ti. Genel sava\u015flarda n\u00fckleer silahlar kullan\u0131lamasa da, sava\u015f alan\u0131nda do\u011frudan kullan\u0131lan konvansiyonel silahlarda Sovyetler Birli\u011fi rakipsizdi.<\/p>\n\n\n\n

Tank say\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan Sovyetler Birli\u011fi 1968 ile 1978 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda tank say\u0131s\u0131n\u0131 30.000\u2019in \u00fczerindeyken 50.000\u2019e \u00e7\u0131kard\u0131. Bu say\u0131, 2021 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnyada en fazla tank say\u0131s\u0131na sahip olan Putin Rusyas\u0131\u2019n\u0131n bile on binlerce \u00f6n\u00fcndeydi. U\u00e7ak say\u0131s\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, 2021 d\u00fcnya askeri u\u00e7ak s\u0131ralamas\u0131nda birinci olan ABD\u2019nin 13.246 u\u00e7a\u011f\u0131 varken, Sovyetler Birli\u011fi 1978 y\u0131l\u0131nda yakla\u015f\u0131k 8.000 askeri u\u00e7a\u011fa sahipti. G\u00fc\u00e7l\u00fc askeri kapasitesi ve say\u0131s\u0131z silah-te\u00e7hizat\u0131 ile Sovyetler Birli\u011fi, o d\u00f6nemde d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck askeri g\u00fcc\u00fcyd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc: Reformlar ve Da\u011f\u0131lma<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc \u00fc\u00e7 ana nedene dayan\u0131yordu:<\/strong> Birincisi So\u011fuk Sava\u015f\u2019taki ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k, ikincisi planl\u0131 ekonominin iflas\u0131 ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ideolojik \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sovyetler Birli\u011fi So\u011fuk Sava\u015f\u2019ta ba\u015far\u0131s\u0131z oldu \u00e7\u00fcnk\u00fc Amerika ve Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerin gerisinde kald\u0131. Uzun s\u00fcreli, \u00e7ok boyutlu ve k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte s\u00fcren bir m\u00fccadelede, zay\u0131f olan bir taraf\u0131n tesad\u00fcfen zafer kazanma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 yok denecek kadar azd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Askeri alanda ABD ile ba\u015fa ba\u015f olan Sovyetler, ekonomi, teknoloji ve k\u00fclt\u00fcr alanlar\u0131nda ciddi \u015fekilde ABD\u2019nin gerisindeydi. ABD daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir yenilik kapasitesine, daha esnek bir Pazar yap\u0131s\u0131na ve daha a\u00e7\u0131k bir topluma sahipti; Amerika s\u00fcrekli yeni sekt\u00f6rler ve \u00fcr\u00fcnler geli\u015ftirebiliyordu. Sovyetler ise dura\u011fanl\u0131k ve kat\u0131l\u0131\u011fa saplanm\u0131\u015ft\u0131. ABD ayn\u0131 zamanda daha g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u00fclt\u00fcrel etkiye sahipti ve de\u011ferlerini, ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 medya, sinema ve m\u00fczik yoluyla d\u00fcnyaya yayabiliyordu. Sovyetler ise bu t\u00fcr bir \u00e7ekicilikten ve etki g\u00fcc\u00fcnden yoksundu. Bu nedenle So\u011fuk Sava\u015f boyunca Sovyetler s\u00fcrekli pasif ve dezavantajl\u0131 konumda kald\u0131 ve sonunda ABD ile rekabet edemedi.<\/p>\n\n\n\n

Planl\u0131 ekonomi ise Pazar de\u011fi\u015fimlerine ve t\u00fcketici taleplerine ayak uyduramad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ba\u015far\u0131s\u0131z oldu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stalin d\u00f6neminde planl\u0131 ekonomi sayesinde elde edilen h\u0131zl\u0131 sanayile\u015fme esasen sermayenin (o g\u00fcnlerde sermaye yerine fon s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc kullan\u0131l\u0131yordu) ve i\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fcn a\u011f\u0131r sanayiye yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yla elde edilmi\u015fti. Bu y\u00f6ntemle k\u0131sa s\u00fcrede \u00f6l\u00e7ek b\u00fcy\u00fcmesi sa\u011flanm\u0131\u015f ve sosyalist Sovyetler Bat\u0131\u2019y\u0131 yakalam\u0131\u015f, hatta a\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ancak bu modelin iki temel kusuru vard\u0131:<\/strong> Birincisi, televizyon, hesap makinesi, buzdolab\u0131 gibi karma\u015f\u0131k t\u00fcketim mallar\u0131 alan\u0131nda, azami k\u00e2r pe\u015finde ko\u015fan kapitalist \u00f6zel i\u015fletmelere k\u0131yasla, Sovyet planl\u0131 ekonomisindeki devlet i\u015fletmeleri bu \u00fcr\u00fcnlerde s\u00fcrekli geli\u015fim sa\u011flayam\u0131yor; kalite, i\u015flev ve maliyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan bat\u0131daki \u00fcr\u00fcnlerle rekabet edemiyordu. \u00d6rne\u011fin cep telefonu ya da otomobil \u00fcretiminde, Sovyet \u00fcr\u00fcnleri ABD ve Japonya \u00fcr\u00fcnlerine k\u0131yasla daha pahal\u0131, daha i\u015flevsiz ve daha az estetikti.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, planl\u0131 ekonomi Bat\u0131\u2019n\u0131n mevcut a\u011f\u0131r sanayi seviyesiyle rekabet ederken ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmi\u015fti; fakat planl\u0131 ekonomi Bat\u0131\u2019n\u0131n y\u00fckselen elektronik end\u00fcstrisi kar\u015f\u0131s\u0131nda ciddi dezavantajlara sahipti.<\/p>\n\n\n\n

Y\u00fckselen yeni end\u00fcstriler genellikle y\u00f6ns\u00fczd\u00fc ve Sovyet planlama organlar\u0131 bu alanlarda y\u00f6n belirlemekte zorlan\u0131yordu. Ayr\u0131ca  Bat\u0131da \u00f6ne \u00e7\u0131kan elektronik sanayisinde \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinin g\u00fcncellenme d\u00f6ng\u00fcs\u00fc a\u011f\u0131r sanayiye g\u00f6re \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131yd\u0131 ve Sovyet planl\u0131 ekonomisinin i\u015fletmeleri elektronik sanayisindeki bu de\u011fi\u015fimlere uyum sa\u011flayam\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

1970\u2019lerin sonlar\u0131ndan itibaren, Sovyetler kaliteli t\u00fcketim mallar\u0131 \u00fcretememesi ve yeni geli\u015fen end\u00fcstrilerin k\u00f6k salamamas\u0131 nedeniyle canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yitirdi. Tahminlere g\u00f6re, 1980\u2019de Sovyetler\u2019in ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen milli gelir 3.500 dolar iken ABD\u2019ninki 12.000 dolard\u0131. 1990\u2019a gelindi\u011finde Sovyetler\u2019in ki\u015fi ba\u015f\u0131na milli geliri 3.300 dolara d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc ve ekonomi 10 y\u0131l i\u00e7inde neredeyse tamamen durma noktas\u0131na gelmi\u015fti. ABD ekonomisi ise Elektronik gibi yeni end\u00fcstrilerin itici g\u00fcc\u00fcyle s\u0131\u00e7rama ya\u015fam\u0131\u015f ve ki\u015fi ba\u015f\u0131na milli geliri 25.000 dolara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Sovyet ideolojisi \u00e7\u00f6kt\u00fc \u00e7\u00fcnk\u00fc onun ideolojisi insanlar\u0131n mutluluk ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck talebini kar\u015f\u0131layam\u0131yordu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Siyasi sistem merkeziyet\u00e7i ve otoriterdi; demokrasi ve hukuk devleti yoktu. Ekonomik sistem e\u015fitlik\u00e7i ama k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131yd\u0131; ekonomi pazar ve rekabet bar\u0131nd\u0131rm\u0131yordu. K\u00fclt\u00fcrel sistem kapal\u0131 ve kat\u0131yd\u0131; k\u00fclt\u00fcr sekt\u00f6r\u00fc \u00e7e\u015fitlilik ve a\u00e7\u0131kl\u0131k i\u00e7ermiyordu. Bu t\u00fcr bir sosyalist sistem insanlar\u0131n temel ya\u015fam standartlar\u0131n\u0131 ve toplumsal istikrar\u0131 belli \u00f6l\u00e7\u00fcde sa\u011flayabiliyordu; ancak yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve mutlulu\u011fu te\u015fvik edemiyordu.<\/p>\n\n\n\n

\u0130nsanlar ya\u015famlar\u0131n\u0131n Bat\u0131\u2019daki kadar iyi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde de\u011fi\u015fim arzusu ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale geliyordu. Uzun s\u00fcre kapal\u0131 kalan Sovyetler\u2019in birdenbire a\u00e7\u0131lmas\u0131, sistemin savunucusu olan insanlar\u0131 bile \u00e7aresiz b\u0131rakt\u0131. Ayr\u0131ca halk\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc uzun s\u00fcre bask\u0131land\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bir\u00e7ok ki\u015fi sadece radikal siyasi de\u011fi\u015fikliklerle ve askeri harcamalar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131yla Sovyet halk\u0131n\u0131n k\u0131sa s\u00fcrede Bat\u0131 Avrupa ve ABD\u2019deki gibi ya\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131 sanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Peki, b\u00f6yle bir ortamda Sovyetler Birli\u011fi\u2019ni kim savunacakt\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin, o d\u00f6nemde Sovyet yazarlar\u0131 genellikle liberal reformlar\u0131 destekliyordu \u00e7\u00fcnk\u00fc Avrupa ve ABD\u2019deki yazarlar\u0131n milyonlarca dolar kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131, daha \u00f6zg\u00fcr yazabildiklerini g\u00f6rm\u00fc\u015flerdi. Sovyet edebiyat\u00e7\u0131lar\u0131\/yazarlar\u0131, Sovyetler \u00e7\u00f6kerse gelirlerinin ve stat\u00fclerinin artaca\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yorlard\u0131. Ancak ger\u00e7ek \u015fu ki, daha sonra bu ciddi edebiyat\u00e7\u0131lar\/yazarlar e\u011flence ve pop\u00fcler edebiyat yazarlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda yenilgiye u\u011frad\u0131. O d\u00f6nemin \u00fcst d\u00fczey siyasi liderleri \u2013Gorba\u00e7ov ve Yeltsin\u2013 reformcuydu; dolay\u0131s\u0131yla sistemi koruyacak resmi bir g\u00fc\u00e7 kalmam\u0131\u015ft\u0131. Bu durumu bir gazetecinin Arap Bahar\u0131 sonras\u0131nda bir Libyal\u0131ya sordu\u011fu \u015fu s\u00f6z \u00f6zetliyordu: \u201cKaddafi\u2019yi devirdikten sonra Dubai olaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 sand\u0131k, me\u011fer Somali olmu\u015fuz.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin g\u00f6rkemi ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc bizlere bir\u00e7ok ilham ve ders sunmaktad\u0131r. Sovyetler\u2019i basit\u00e7e y\u00fcceltmek ya da toptan reddetmek yerine, tarihi bir perspektiften ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 ve sorunlar\u0131n\u0131 nesnel \u015fekilde analiz etmeli, deneyimlerinden ve hatalar\u0131ndan ders \u00e7\u0131karmal\u0131y\u0131z. Bu dersler, bug\u00fcnk\u00fc sosyalist in\u015fa \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in yol g\u00f6sterici ve uyar\u0131c\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Sovyetler Birli\u011fi bir zamanlar d\u00fcnyay\u0131 titreten bir s\u00fcper g\u00fc\u00e7t\u00fc. Sanayile\u015fme ve fa\u015fizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadelede b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131lar elde etti, ancak So\u011fuk Sava\u015f ve reform s\u00fcre\u00e7lerinde ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayarak sonunda da\u011f\u0131ld\u0131. Sovyetler\u2019in g\u00f6rkemi ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, bizlere derin dersler ve \u00f6nemli ilhamlar b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sovyetler Birli\u011fi: Bir Zamanlar D\u00fcnyay\u0131 titreten s\u00fcper g\u00fcc\u00fcn ihti\u015fam\u0131 ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc; Da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n Ba\u015fl\u0131ca 3 Temel Nedeni, \u0130deolojinin \u00d6nemi May\u0131s 2022 Yuri Melinov, \u00c7in Sosyal Bilimler Akademisi, Tarih Enstit\u00fcs\u00fc, \u015eangay Sovyetler Birli\u011fi\u2014tam ad\u0131yla Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birli\u011fi\u201420. y\u00fczy\u0131l\u0131n en etkili ve g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00fclkelerinden biriydi. Bir zamanlar siyaset, ekonomi, ordu, bilim ve teknoloji ile k\u00fclt\u00fcr gibi pek […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[49,20,6],"tags":[],"class_list":["post-5508","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arsiv-tr","category-arsiv","category-sosyalist-ulkeler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5508","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5508"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5508\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5510,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5508\/revisions\/5510"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}