{"id":5660,"date":"2025-07-12T21:06:29","date_gmt":"2025-07-12T21:06:29","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5660"},"modified":"2025-11-04T18:58:23","modified_gmt":"2025-11-04T18:58:23","slug":"britanyaya-ozgu-sosyalist-yol-stalin-ve-avrupali-komunistlerin-britanya-sosyalizmine-katkisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5660","title":{"rendered":"Britanya\u2019ya \u00d6zg\u00fc Sosyalist Yol: Stalin ve Avrupal\u0131 Kom\u00fcnistlerin Britanya Sosyalizmine Katk\u0131s\u0131"},"content":{"rendered":"\n

Britanya\u2019ya \u00d6zg\u00fc Sosyalist Yol: Stalin ve Avrupal\u0131 Kom\u00fcnistlerin Britanya Sosyalizmine Katk\u0131s\u0131<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Ferdi Bekir, Temmuz 2025<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

B\u00fcy\u00fck Britanya Kom\u00fcnist Partisi’nin (BBKP) 1951’de yay\u0131nlanan program\u0131 Britanya’n\u0131n Sosyalizme Giden Yolu<\/em> (The British Road to Socialism)<\/em>, partinin Britanya’n\u0131n \u00f6zg\u00fcn ko\u015fullar\u0131nda parlamenter bir yolla sosyalizme ge\u00e7i\u015fini \u00f6ng\u00f6ren temel strateji belgesi olarak tarihsel bir \u00f6neme sahiptir. Belge, Britanya halk\u0131na “yeni ve g\u00f6rkemli bir gelecek” vaat ederken ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f s\u00fcreci, D\u00fcnya Kom\u00fcnist-Sosyalist Hareketinin o d\u00f6nemdeki i\u00e7 i\u015fleyi\u015fine dair \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 sunmaktad\u0131r. Mevcut ar\u015fiv belgeleri, program\u0131n nihai halinin, BBKP Genel Sekreteri Harry Pollitt ile Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi (SBKP) Genel Sekreteri Josef Stalin yolda\u015flar aras\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir dizi isti\u015fare sonucunda \u015fekillendi\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Britanya Kom\u00fcnist Partisi, 1951 tarihli Britanya\u2019n\u0131n Sosyalizme Giden Yolu<\/em> program\u0131n\u0131n esaslar\u0131n\u0131 savunmaya devam etmektedir. Parti, sosyalizme bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l, parlamenter bir ge\u00e7i\u015fi savunan bu stratejiyi g\u00fcncelleyerek s\u00fcrd\u00fcrmekte; mevcut genel sekreteri Robert Griffiths liderli\u011finde bu hatt\u0131 korumaktad\u0131r. Bu yaz\u0131da, s\u00f6z konusu isti\u015farelerde, Stalin’in program\u0131n stratejik y\u00f6nelimi, temel politika ba\u015fl\u0131klar\u0131 ve nihai metni \u00fczerindeki d\u00fc\u015f\u00fcncelerini inceleyece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019nden Ayr\u0131\u015fma ve Program Fikrinin Do\u011fu\u015fu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

S\u00fcre\u00e7, Parti\u2019nin Genel Sekreteri Harry Pollitt’in 1950’deki olas\u0131 parlamento se\u00e7imlerine y\u00f6nelik taktiksel bir soruyla Moskova’ya ba\u015fvurmas\u0131yla ba\u015flad\u0131. Pollitt’in \u00f6nceli\u011fi, bir Muhafazak\u00e2r Parti zaferini engellemekti ve bu do\u011frultuda, belirli ko\u015fullar alt\u0131nda \u0130\u015f\u00e7i Partisi adaylar\u0131n\u0131n desteklenmesini \u00f6neren bir strateji sunmu\u015ftu. Ancak Stalin\u2019in ilk de\u011ferlendirmesi, bu yakla\u015f\u0131ma kar\u015f\u0131 daha keskin bir tutumu benimsiyordu. Stalin\u2019e g\u00f6re Kom\u00fcnist Parti, \u0130\u015f\u00e7i Partisi ile Muhafazak\u00e2rlar aras\u0131nda “hi\u00e7bir temel fark olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131” vurgulamal\u0131yd\u0131; \u00e7\u00fcnk\u00fc her ikisi de “yeni bir sava\u015f haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ya\u015fam standartlar\u0131na sald\u0131rmaya” ve \u0130ngiliz siyasetini “Amerikan emperyalizminin \u00e7\u0131karlar\u0131na” tabi k\u0131lmaya y\u00f6nelik politikalar izliyordu<\/strong>. Bu \u00e7er\u00e7evede Kom\u00fcnist Parti’nin \u0130\u015f\u00e7i Partisi adaylar\u0131n\u0131 desteklememesi gerekti\u011fini belirtti. Parti, se\u00e7imleri bar\u0131\u015f m\u00fccadelesi i\u00e7in bir platform olarak kullanmal\u0131, kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00e7izgisini korumal\u0131 ve hatta \u0130\u015f\u00e7i Partisi ile Muhafazak\u00e2r Parti liderlerinin yar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 se\u00e7im b\u00f6lgelerinde bile kendi adaylar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kararak \u0130\u015f\u00e7i Partisi siyasetinin “gerici \u00f6z\u00fcn\u00fc” te\u015fhir etmeliydi.<\/p>\n\n\n\n

Stalin, Pollitt’in k\u0131sa vadeli Muhafazak\u00e2rlar\u0131n yenilgisini hedefleme siyasetini k\u0131smen “do\u011fru” olarak teyit etse de, hemen ard\u0131ndan BBKP\u2019nin uzun vadeli bir vizyon eksikli\u011fini temel bir zafiyet olarak tan\u0131mlad\u0131. Stalin’e g\u00f6re, parti “uzun bir d\u00f6nem i\u00e7in hesaplanm\u0131\u015f bir Program olmadan” ne b\u00fcy\u00fcyebilir ne de i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7indeki deste\u011fini art\u0131rabilirdi. Stalin\u2019in bu \u00f6nerisiyle, tart\u0131\u015fman\u0131n oda\u011f\u0131 se\u00e7im taktiklerinden, Britanya’ya \u00f6zg\u00fc bir sosyalizm perspektifi sunacak kapsaml\u0131 bir program\u0131n olu\u015fturulmas\u0131na kayd\u0131. Stalin\u2019in bu noktadaki en \u00f6nemli kavramsal katk\u0131s\u0131, Britanya’n\u0131n sosyalizme “Sovyet g\u00fcc\u00fc (yani ikinci bir h\u00fck\u00fcmet in\u015fa etmek) yoluyla de\u011fil,” Parlamento gibi mevcut kurumlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla i\u015fleyecek bir “Halk Demokrasisi” yoluyla ula\u015faca\u011f\u0131 fikrini ortaya atmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Taslak S\u00fcreci ve Stalin’in D\u00fczeltmeleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

G\u00f6r\u00fc\u015fmenin ard\u0131ndan haz\u0131rlanan ilk program tasla\u011f\u0131, Stalin taraf\u0131ndan 28 Eyl\u00fcl 1950 tarihli bir mektupla kapsaml\u0131 bir de\u011ferlendirmeye tabi tutuldu. Stalin’in ele\u015ftirileri, metnin temelden yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektiren stratejik noktalara odaklan\u0131yordu:<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015f\u00e7i Partisi’ne Yakla\u015f\u0131m:<\/strong> Taslaktaki \u0130\u015f\u00e7i Partisi ele\u015ftirisini “\u00fcrkek” ve “yetersiz” bulan Stalin, \u0130\u015f\u00e7i Partisi liderli\u011finin “esas\u0131nda Muhafazak\u00e2r Parti’nin sol kanad\u0131” olarak net bir \u015fekilde te\u015fhir edilmesi gerekti\u011fini belirtti.<\/p>\n\n\n\n

\u0130mparatorluk ve Ulusal Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k:<\/strong> Stalin program\u0131n, kom\u00fcnistlerin “Britanya \u0130mparatorlu\u011fu’nu yok etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131” y\u00f6n\u00fcndeki su\u00e7lamalara do\u011frudan yan\u0131t vermesi gerekti\u011fini vurgulad\u0131. \u00c7\u00f6z\u00fcm olarak, partinin kendisini Britanya’y\u0131 “yeni bir demokratik temel \u00fczerinde g\u00fc\u00e7lendirmeyi” ama\u00e7layan ve “Amerikan Emperyalizminden ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131” savunan yeg\u00e2ne g\u00fc\u00e7 olarak konumland\u0131rmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi.<\/p>\n\n\n\n

Kamula\u015ft\u0131rma Politikas\u0131:<\/strong> Stalin, \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin uygulad\u0131\u011f\u0131 “kapitalist kamula\u015ft\u0131rma” modelinden (sadece eski fabrika sahiplerine tazminat \u00f6denmesi) farkl\u0131 olarak, i\u015f\u00e7ilerin “kamula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f sanayilerin y\u00f6netimine dahil oldu\u011fu” ger\u00e7ek bir “sosyalist kamula\u015ft\u0131rma” vizyonunun a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya konulmas\u0131n\u0131 istedi.<\/p>\n\n\n\n

Stalin, tasla\u011f\u0131n genel yap\u0131s\u0131n\u0131n uzun vadeli bir programdan \u00e7ok bir “se\u00e7im platformuna” benzedi\u011fi sonucuna vararak, metnin temelden yeniden yaz\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde net bir direktif vermi\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n

Nihai Metin \u00dczerindeki Son R\u00f6tu\u015flar<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yeniden yaz\u0131lan taslak \u00fczerindeki son isti\u015fare 5 Ocak 1951’de ger\u00e7ekle\u015fti. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fme, Stalin’in program\u0131n metnine yapt\u0131\u011f\u0131 spesifik ve belirleyici \u00f6nerileri g\u00f6stermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir:<\/p>\n\n\n\n

Kavramsal D\u00fczeltme:<\/strong> “Uluslar\u0131n e\u015fitli\u011fi” ifadesinin, farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fim d\u00fczeyleri nedeniyle “bilimsel” olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, bunun yerine “uluslar\u0131n e\u015fit haklar\u0131” (equal rights of nations) teriminin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi. Bu de\u011fi\u015fiklik, program\u0131n nihai metnine yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Politik Esneklik:<\/strong> Stalin, d\u00fc\u015fman\u0131 yaln\u0131zla\u015ft\u0131rmak ve birle\u015filebilecek t\u00fcm g\u00fc\u00e7lerle birle\u015febilmek, m\u00fcttefikleri geni\u015fletmek amac\u0131yla “k\u00fc\u00e7\u00fck toprak sahiplerinin” arazilerinin kamula\u015ft\u0131r\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fini ve halk h\u00fck\u00fcmetine direnmeyen m\u00fclk sahiplerine “tazminat” \u00f6denebilece\u011fini tavsiye etti. Bu pragmatik yakla\u015f\u0131m, program\u0131n “Sosyalist Kamula\u015ft\u0131rma” b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yerini ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Stratejik Uyar\u0131:<\/strong> Stalin’in en dikkat \u00e7ekici \u00f6nerilerinden biri, programa kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n de\u011fi\u015fime “g\u00fc\u00e7 de dahil olmak \u00fczere her yola ba\u015fvurarak” direnece\u011fi ve halk h\u00fck\u00fcmetinin “bu t\u00fcr giri\u015fimleri kararl\u0131l\u0131kla p\u00fcsk\u00fcrtmeye haz\u0131r olmas\u0131 gerekti\u011fi” y\u00f6n\u00fcnde bir uyar\u0131 eklenmesiydi. Bu b\u00f6l\u00fcm, neredeyse kelimesi kelimesine program metnine dahil edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Pragmatik \u00c7\u0131kar\u0131mlar:<\/strong> Stalin, s\u00f6m\u00fcrge topraklar\u0131ndaki “\u0130ngiliz idari personelinin geri \u00e7ekilmesi” ve “zenginliklerin ve do\u011fal kaynaklar\u0131n iadesi” gibi ifadelerin programdan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu konular\u0131n pratikte \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc karma\u015f\u0131kt\u0131. Stalin\u2019e g\u00f6re \u201cbu \u00fclkelerden Britanya giderse yerine Amerikan emperyalizmi gelecekti.\u201d Nihai metin, bu k\u0131s\u0131mlar\u0131 \u00e7\u0131kararak daha genel bir “egemenli\u011fin halk taraf\u0131ndan \u00f6zg\u00fcrce se\u00e7ilmi\u015f h\u00fck\u00fcmetlere devredilmesi” ifadesini benimsedi.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak, Britanya’n\u0131n Sosyalizme Giden Yolu<\/em> adl\u0131 program\u0131n olu\u015fum s\u00fcreci, yaln\u0131zca Britanya Kom\u00fcnist Partisi’nin stratejik y\u00f6nelimini belirlemekle kalmam\u0131\u015f; ayn\u0131 zamanda, d\u00f6nemin D\u00fcnya Kom\u00fcnist Hareketinin i\u00e7 dinamiklerine, teori ile prati\u011fin nas\u0131l i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fine dair \u00e7arp\u0131c\u0131 bir \u00f6rnek sunmu\u015ftur. Stalin\u2019in do\u011frudan \u00f6nerileri ile \u015fekillenen bu belge, bir sosyalist partinin halk s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131 birle\u015ftirme, m\u00fcttefiklerini geni\u015fletme ve devrimci stratejisini \u00fclkesine \u00f6zg\u00fc ko\u015fullar temelinde yeniden tan\u0131mlama \u00e7abas\u0131nda nelere dikkat etmesi gerekti\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Britanya’n\u0131n Sosyalizme Giden Yolu<\/em> yaln\u0131zca Britanya ko\u015fullar\u0131na \u00f6zg\u00fc bir ge\u00e7i\u015f stratejisi sunmakla kalmaz; ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye gibi \u00fclkelerde kapsay\u0131c\u0131, birle\u015fik bir sosyalist-kom\u00fcnist partinin kurulu\u015fu i\u00e7in de tarihsel ve teorik a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli dersler bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kaynaklar<\/strong>: https:\/\/www.marxists.org\/history\/erol\/uk.postww2\/stalin-pollitt.pdf<\/a><\/p>\n\n\n\n

https:\/\/www.marxists.org\/history\/international\/comintern\/sections\/britain\/brs\/1951\/51.htm<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Britanya\u2019ya \u00d6zg\u00fc Sosyalist Yol: Stalin ve Avrupal\u0131 Kom\u00fcnistlerin Britanya Sosyalizmine Katk\u0131s\u0131 Ferdi Bekir, Temmuz 2025 B\u00fcy\u00fck Britanya Kom\u00fcnist Partisi’nin (BBKP) 1951’de yay\u0131nlanan program\u0131 Britanya’n\u0131n Sosyalizme Giden Yolu (The British Road to Socialism), partinin Britanya’n\u0131n \u00f6zg\u00fcn ko\u015fullar\u0131nda parlamenter bir yolla sosyalizme ge\u00e7i\u015fini \u00f6ng\u00f6ren temel strateji belgesi olarak tarihsel bir \u00f6neme sahiptir. Belge, Britanya halk\u0131na “yeni ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[20,49,9],"tags":[],"class_list":["post-5660","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arsiv","category-arsiv-tr","category-klasikler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5660","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5660"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5660\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5930,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5660\/revisions\/5930"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5660"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5660"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5660"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}