{"id":5664,"date":"2025-07-13T20:09:18","date_gmt":"2025-07-13T20:09:18","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5664"},"modified":"2025-07-14T10:42:09","modified_gmt":"2025-07-14T10:42:09","slug":"cinli-strateji-uzmani-abdnin-yeni-ortadogu-plani-basarisizliga-mahkum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5664","title":{"rendered":"\u00c7inli Strateji Uzman\u0131: ABD\u2019nin Yeni Ortado\u011fu Plan\u0131 Ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa Mahkum"},"content":{"rendered":"\n<h1 class=\"wp-block-heading\">\u00c7inli Strateji Uzman\u0131: ABD\u2019nin Yeni Ortado\u011fu Plan\u0131 Ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa Mahkum<\/h1>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Yazar: Chen Shu \u00c7in-Arap Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc Uzman\u0131 ve Gazeteci, 7 Temmuz 2025<\/h4>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"615\" src=\"https:\/\/marksizm.org.tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/AA1Ctlgz-1024x615.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5665\" srcset=\"https:\/\/marksizm.org.tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/AA1Ctlgz-1024x615.jpeg 1024w, https:\/\/marksizm.org.tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/AA1Ctlgz-300x180.jpeg 300w, https:\/\/marksizm.org.tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/AA1Ctlgz-768x461.jpeg 768w, https:\/\/marksizm.org.tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/AA1Ctlgz-1536x923.jpeg 1536w, https:\/\/marksizm.org.tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/AA1Ctlgz.jpeg 1908w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">T\u00fcrkiye, \u0130ran, Suudi Arabistan ve M\u0131s\u0131r gibi kendi tarihsel derinli\u011fine, b\u00fcy\u00fck n\u00fcfusa ve siyasi etkisine yaslanan akt\u00f6rlerin bulundu\u011fu bir co\u011frafyada \u0130srail\u2019in tek merkezli bir d\u00fczen kurmas\u0131 neredeyse imk\u00e2ns\u0131z.<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">\u00c7in Ningxia \u00dcniversitesi \u00c7in-Arap Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc Direkt\u00f6r\u00fc ve onemli bir think tank olan CICIR\u2019\u0131n eski ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131 Li Shaoxian, dikkat \u00e7eken yorumlar yapt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Li&#8217;ye g\u00f6re &#8220;ABD&#8217;nin \u0130srail\u2019i Orta Do\u011fu\u2019da \u015fekillendirici akt\u00f6r olarak \u00f6ne \u00e7\u0131karmak istemesi ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fil&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">\u00c7inli Orta Do\u011fu uzman\u0131 Li Shaoxian\u2019a g\u00f6re, ABD\u2019nin \u201c\u0130srail \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde\u201d yeni bir Orta Do\u011fu d\u00fczeni in\u015fa etme hayali ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fil. ABD\u2019nin bu beklentisi, b\u00f6lgenin \u00e7ok katmanl\u0131 ve karma\u015f\u0131k jeopoliti\u011fini yeterince hesaba katm\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">2003 Irak Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra g\u00fc\u00e7 dengeleri 1) \u0130ran, 2) T\u00fcrkiye, 3) \u0130srail ve Arap \u00fclkeleri aras\u0131nda \u015fekillendi. Bu dengeyi basit\u00e7e de\u011fi\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">2023\u2019ten itibaren \u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgedeki etkisi azald\u0131; \u0130ran\u2019\u0131n Arap \u00fclkeleriyle olan \u00e7eli\u015fmeleri de yumu\u015famaya ba\u015flad\u0131. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u0130srail, Arap \u00fclkeleri aras\u0131nda giderek daha b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcvensizlik ve endi\u015fe kayna\u011f\u0131 haline geliyor.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Li\u2019ye g\u00f6re, ABD\u2019nin \u0130srail merkezli stratejisi bu y\u00fczden uzun vadede tutmayacak.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Li, \u00c7in&#8217;in \u0130ran ve Suudi Arabistan aras\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 arabuluculuk rol\u00fcne at\u0131f yapt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">\u00d6te yandan Li&#8217;nin yorumlar\u0131 \u00c7in&#8217;in geleneksel d\u0131\u015f politikas\u0131 ile de uyumlu. \u00c7in&#8217;in Ortado\u011fu&#8217;daki d\u0131\u015f politikas\u0131 tamamen dengeleyici bir akt\u00f6r olmak y\u00f6n\u00fcnde.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Li&#8217;nin yorumlar\u0131na bak\u0131l\u0131rsa bu \u00e7er\u00e7eveden bak\u0131l\u0131nca Abraham anla\u015fmalar\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi de Arap \u00fclkeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan art\u0131k anlaml\u0131 bir se\u00e7enek de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Li&#8217;nin yorumlar\u0131na bak\u0131l\u0131rsa Ortado\u011fu&#8217;da yeni bir dengeleme d\u00f6nemi ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Asl\u0131nda bu ara s\u00fcre\u00e7 Suriye&#8217;de rejimin d\u00fc\u015fmesi ile ba\u015flad\u0131 ve dengeler tamamen de\u011fi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Hatta yeni dengeleme s\u00fcreci ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 Ukrayna sava\u015f\u0131na ve Rusya&#8217;n\u0131n b\u00f6lgede etkisiz hale geldi\u011fi d\u00f6neme kadar g\u00f6t\u00fcrebiliriz. \u0130srail&#8217;in bu ara d\u00f6nemde hegemon bir g\u00fc\u00e7 olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ya da ABD taraf\u0131ndan B\u00f6lgeye b\u00f6yle bir g\u00fcndemin dayat\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu hegemonik bo\u015flu\u011fu doldurmaya y\u00f6nelik idi. Bu ba\u015fta T\u00fcrkiye olmak \u00fczere bir \u00e7ok \u00f6nemli b\u00f6lge \u00fclkesinin tepki ve huzursuzlu\u011funu \u00e7ekiyor..<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Ancak g\u00f6r\u00fcnen o ki bu bo\u015fluk doldurulamad\u0131. ABD&#8217;nin bu hayalleri ve \u0130srail&#8217;in h\u0131rs\u0131 y\u00fcksek yo\u011funluklu sava\u015f ortam\u0131nda sava\u015f\u0131 uzun s\u00fcre devam ettirmeyi g\u00f6ze alamad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Bu ABD i\u00e7in hem prestij kayb\u0131na neden olacakt\u0131 hem de \u00e7ok ciddi bir ekonomik k\u00fclfet ortaya koyacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">\u0130srail in sava\u015f M\u00fchimmatlar\u0131n azalmas\u0131 meselesi bile tam anlam\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fclemedi.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">\u00d6te yandan ABD ve \u0130srail&#8217;in bu planlar\u0131, b\u00f6lgedeki tarihsel, sosyolojik ve jeopolitik ger\u00e7ekleri ciddi bi\u00e7imde g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">\u0130srail\u2019in askeri yetenekleri tek ba\u015f\u0131na kal\u0131c\u0131 b\u00f6lgesel liderlik i\u00e7in yeterli de\u011fil. Orta Do\u011fu\u2019da me\u015fruiyet, yaln\u0131zca sert g\u00fc\u00e7 de\u011fil, siyasi r\u0131zay\u0131 gerektiriyor.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">T\u00fcrkiye, \u0130ran, Suudi Arabistan ve M\u0131s\u0131r gibi kendi tarihsel derinli\u011fine, b\u00fcy\u00fck n\u00fcfusa ve siyasi etkisine yaslanan akt\u00f6rlerin bulundu\u011fu bir co\u011frafyada \u0130srail\u2019in tek merkezli bir d\u00fczen kurmas\u0131 neredeyse imk\u00e2ns\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Asl\u0131nda \u0130srail de bunun fark\u0131nda ancak uluslararas\u0131 mekanizmalar\u0131n etkisiz kalmas\u0131ndan dolay\u0131 sert g\u00fcce y\u00f6nelerek yo\u011fun bir tahkimat yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">B\u00f6lgedeki \u00e7ok-kutupluluk e\u011filimi ve bir\u00e7ok fakt\u00f6rden olu\u015fan etkiler hegemonya giri\u015fimlerini s\u00fcrekli&nbsp;t\u00f6rp\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7inli Strateji Uzman\u0131: ABD\u2019nin Yeni Ortado\u011fu Plan\u0131 Ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa Mahkum Yazar: Chen Shu \u00c7in-Arap Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc Uzman\u0131 ve Gazeteci, 7 Temmuz 2025 \u00c7in Ningxia \u00dcniversitesi \u00c7in-Arap Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc Direkt\u00f6r\u00fc ve onemli bir think tank olan CICIR\u2019\u0131n eski ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131 Li Shaoxian, dikkat \u00e7eken yorumlar yapt\u0131. Li&#8217;ye g\u00f6re &#8220;ABD&#8217;nin \u0130srail\u2019i Orta Do\u011fu\u2019da \u015fekillendirici akt\u00f6r olarak \u00f6ne \u00e7\u0131karmak [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[45],"tags":[],"class_list":["post-5664","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel-tr"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5664","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5664"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5664\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5668,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5664\/revisions\/5668"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5664"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5664"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5664"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}