{"id":5685,"date":"2025-07-28T20:04:06","date_gmt":"2025-07-28T20:04:06","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5685"},"modified":"2025-11-04T18:41:19","modified_gmt":"2025-11-04T18:41:19","slug":"turkiye-abd-ve-batiya-mutlak-bagimli-bir-ulke-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5685","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye ABD ve Bat\u0131ya Mutlak Ba\u011f\u0131ml\u0131 Bir \u00dclke Mi?"},"content":{"rendered":"\n

T\u00fcrkiye ABD ve Bat\u0131ya Mutlak Ba\u011f\u0131ml\u0131 Bir \u00dclke Mi?<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

K\u00fcresel G\u00fcney\u2019in Kolektif Y\u00fckseli\u015fi ve T\u00fcrkiye\u2019nin Stratejik \u00d6zerklik Tutkusu<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Ferdi Bekir, Onur \u015eahin<\/strong>, Temmuz 2025<\/h4>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Giri\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Son zamanlarda T\u00fcrkiye\u2019den baz\u0131 sosyalist-kom\u00fcnist aktivistler ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar hatta Marksist sosyalist parti liderleri, T\u00fcrkiye’nin ekonomik, politik, ideolojik ve askeri olarak emperyalizme mutlak ba\u011f\u0131ml\u0131<\/strong> bir konumda oldu\u011funu ileri s\u00fcrd\u00fcler. Hatta bir siyasi yazara g\u00f6re bu \u201cmutlak ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k<\/strong> T\u00fcrkiye kapitalizminin<\/strong> yap\u0131sal niteli\u011finden kaynaklan\u0131yor\u201d. <\/strong>B\u00f6ylece 1830-40\u2019larda T\u00fcrkiye\u2019ye giren Avrupa kapitalizminin zaman i\u00e7inde geli\u015fimi ve giderek daha belirgin g\u00f6r\u00fclebilen \u00e7e\u015fitli yeni nitelikler kazanmas\u0131, devlet destekli tekelci-b\u00fcrokratik kapitalizm, 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 y\u0131llar\u0131nda g\u00f6rece g\u00fc\u00e7l\u00fc bir devlet sermayesinin olu\u015fmas\u0131; sanayide ve tar\u0131mda g\u00f6receli yerlile\u015fme, finansal ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, tekelcili\u011fin g\u00f6rece k\u0131r\u0131lmas\u0131 ve 1980\u2019lerde ekonomide pazar\u0131n rol\u00fcn\u00fcn devreye sokulmas\u0131, \u00f6zel b\u00fcy\u00fck tekelci \u015firketlerin g\u00fc\u00e7lenmesi, sermayenin ve giri\u015fimcili\u011fin Anadolu\u2019ya do\u011fru h\u0131zla geni\u015flemesi\u2026. t\u00fcm bu nitelikler yazar taraf\u0131ndan tek bir niteli\u011fe indirgenmi\u015f oluyor: uluslararas\u0131 kapitalizme tam ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k\u2026.B\u00f6ylece de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm rahatl\u0131kla g\u00f6zden ka\u00e7abilir<\/strong>.[1]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Bu t\u00fcr olduk\u00e7a tart\u0131\u015fmal\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc de\u011ferlendirmek amac\u0131yla d\u00fcnyan\u0131n en \u00f6nemli d\u0131\u015f politika dan\u0131\u015fmanlar\u0131, d\u0131\u015f politika teorisyenleri, ABD ve Bat\u0131 Avrupa\u2019daki d\u0131\u015f politika, ekonomi ve askeri g\u00fcvenlik alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan Think-Tank d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcretim kurulu\u015flar\u0131 ve hatta sald\u0131rgan, sava\u015f k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131s\u0131 NATO \u00fczerine ara\u015ft\u0131rma yapan Think-Tank d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcretim kurulu\u015flar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye’nin emperyalizme mutlak ba\u011f\u0131ml\u0131<\/strong> konumu \u00fczerine g\u00f6r\u00fc\u015flerini ara\u015ft\u0131rd\u0131k, a\u015fa\u011f\u0131da onlar\u0131n bu konudaki g\u00f6r\u00fc\u015fleri a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Bu g\u00f6r\u00fc\u015flerin sahibi olan bu tan\u0131nm\u0131\u015f uzmanlar\u0131n ve emperyalist g\u00fc\u00e7lere hizmet veren bu \u015fah\u0131slar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc b\u00fcy\u00fck burjuvazinin \u201csol kolu\u201d olan liberal, neoliberal ve sek\u00fcler Partilere di\u011ferleri ise b\u00fcy\u00fck burjuvazinin \u201csa\u011f kolu\u201d olan sa\u011f kanat muhafazakar ve kliselerle yak\u0131n ba\u011flant\u0131l\u0131 olan Partilere hizmet vermi\u015flerdi. Bunlar aras\u0131nda  Brzezinski, Henry Kissinger,<\/strong> John Mearsheimer, <\/strong> Samuel Huntington, Joseph Nye<\/strong>, Stephen Walt, <\/strong> Condoleezza Rice, Madeleine Albright<\/strong> gibi bir k\u0131sm\u0131 pratik sorumluluk alan di\u011fer bir k\u0131sm\u0131 ise onlar i\u00e7in teoriler \u00fcreten teorisyenler bulunuyor. \u0130nceledi\u011fimiz bir\u00e7ok uzman T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6zellikle Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan y\u00f6netiminde iddial\u0131 bir d\u0131\u015f politika izledi\u011fi konusunda birle\u015fiyor. T\u00fcrkiye\u2019nin genel olarak-diplomasi, ulusal savunma, Anadolu Sel\u00e7uklular\u0131ndan ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 kendi tarihini yeniden yorumlamada, kendi ger\u00e7eklerine uygun bir politik sistem aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde olmas\u0131yla daha \u00f6zerk<\/strong> tercihler yapabildi\u011fini ifade ediyorlar. T\u00fcrkiye\u2019nin stratejik \u00f6zerklik a\u00e7\u0131s\u0131ndan dahi \u00f6nemli a\u00e7\u0131l\u0131mlar yapm\u0131\u015f oldu\u011funu yaz\u0131yorlar. T\u00fcrkiye, “K\u00fcresel G\u00fcney” \u00fclkelerini ekonomik f\u0131rsatlar elde etme, siyasi me\u015fruiyet edinme ve uluslararas\u0131 destek kazanma mekanlar\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyor; b\u00f6ylece onlarla kendi stratejik \u00f6zerklik \u00e7abas\u0131na hizmet edecek \u015fekilde g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011flar kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. T\u00fcrkiye, “2024-2028 Stratejik Plan\u0131”nda savunma sanayiinin yerlile\u015fme oran\u0131n\u0131 2023’teki %80’den 2028’de %85’e \u00e7\u0131karma gibi iddial\u0131 bir hedef koydu. Bkz. Prof. Chen Likuan,<\/strong> T\u00fcrkiye\u2019nin K\u00fcresel G\u00fcney\u2019in Kolektif Y\u00fckseli\u015finden G\u00fc\u00e7 Alan Stratejik \u00d6zerklik Aray\u0131\u015f\u0131;<\/a> 2025\/Haziran <\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6nemli Akademisyenler ve D\u0131\u015f Politika Uygulay\u0131c\u0131lar\u0131n De\u011ferlendirmeleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1. Zbigniew Brzezinski (Eski ABD Ulusal G\u00fcvenlik Dan\u0131\u015fman\u0131)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Brzezinski, T\u00fcrkiye’yi Avrasya’da ABD \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan \u00f6nemli bir devlet olarak g\u00f6r\u00fcyordu, T\u00fcrkiye’yi pasif bir akt\u00f6r olarak g\u00f6rm\u00fcyordu. B\u00fcy\u00fck Satran\u00e7 Tahtas\u0131 (1997) adl\u0131 eserinde Brzezinski, T\u00fcrkiye’nin ya Bat\u0131 ile ittifak kurabilece\u011fini ya da ba\u011f\u0131ms\u0131z bir yol izleyebilece\u011fini, ancak stratejik \u00f6neminin onu ba\u011f\u0131ml\u0131 bir \u00fclke olmaktan kurtarabilece\u011fini savunmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

2. Henry Kissinger (Eski ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kissinger, T\u00fcrkiye’nin Do\u011fu ile Bat\u0131 aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fc olarak oynad\u0131\u011f\u0131 tarihi rol\u00fc s\u0131k s\u0131k vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. Kissinger, \u00f6zellikle Erdo\u011fan d\u00f6neminde T\u00fcrkiye’nin artan stratejik \u00f6zerkli\u011fini kabul etmi\u015f ve Ankara’n\u0131n herhangi bir g\u00fcce boyun e\u011fmek yerine NATO, Rusya ve Orta Do\u011fu aras\u0131ndaki n\u00fcfuzunu en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

3. John Mearsheimer (Chicago \u00dcniversitesi, Sald\u0131rgan Ger\u00e7ek\u00e7i D\u0131\u015f Politika Okulu)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mearsheimer, muhtemelen t\u00fcm devletler gibi T\u00fcrkiye’nin de kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda hareket etti\u011fini savunuyor. Mearsheimer\u2019e g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019nin NATO \u00fcyeli\u011fi, boyun e\u011fmeyi de\u011fil, dikkatle hesaplanm\u0131\u015f bir ittifak\u0131 ifade ediyor. Mearsheimer, T\u00fcrkiye’nin Rus S-400 f\u00fczeleri sat\u0131n almas\u0131n\u0131, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan ziyade denge stratejisinin bir kan\u0131t\u0131 olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bat\u0131 f\u00fcze konusunda T\u00fcrkiye\u2019ye yard\u0131m olmay\u0131nca Rus S-400 f\u00fczeleri \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

4. Samuel Huntington (Medeniyetler \u00c7at\u0131\u015fmas\u0131)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Huntington, T\u00fcrkiye’yi Bat\u0131 ve \u0130slam medeniyet kimlikleri aras\u0131nda “par\u00e7alanm\u0131\u015f bir \u00fclke” olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Huntington, T\u00fcrkiye’nin Bat\u0131’ya tam olarak entegre olmakta zorlanaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc; ancak bu, ona g\u00f6re ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k anlam\u0131na gelmiyor; aksine, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir yol aray\u0131\u015f\u0131 anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n\n\n\n

5. Joseph Nye (Harvard \u00dcniversitesi, Yumu\u015fak G\u00fc\u00e7 Teorisinin mimar\u0131)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Joseph Nye, T\u00fcrkiye’nin Orta Do\u011fu ve Balkanlar’daki yumu\u015fak g\u00fc\u00e7 kullanmas\u0131n\u0131 ele alm\u0131\u015f ve T\u00fcrkiye’nin basit\u00e7e g\u00fc\u00e7l\u00fc m\u00fcttefiklerine boyun e\u011fmek yerine Orta Do\u011fu ve Balkanlar’da b\u00f6lgesel liderlik pe\u015finde ko\u015ftu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Nye\u2019ye g\u00f6re T\u00fcrkiye’nin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc ekonomik ve politik m\u00fccadelelerinin mutlak bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k olarak g\u00f6r\u00fclmesi yerine, T\u00fcrkiye’nin daha g\u00fc\u00e7l\u00fc m\u00fcttefikleri ile karma\u015f\u0131k bir kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k i\u00e7inde oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek daha do\u011fru olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

6. Stephen Walt (Harvard, Realist D\u0131\u015f Politika )<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Walt, T\u00fcrkiye’nin 2015\u2019lerden itibaren demokratik gerilemesini ele\u015ftirmekte fakat ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye’nin stratejik \u00f6zerklik i\u00e7in m\u00fccadele ettti\u011fini ve belirli ba\u015far\u0131lar kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmektedir. Stephen Walt, Erdo\u011fan d\u00f6nemindeki T\u00fcrkiye’nin, herhangi b\u00fcy\u00fck g\u00fcce birine boyun e\u011fmek yerine, b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7leri birbirine kar\u015f\u0131 kullanarak, daha s\u0131k bir bi\u00e7imde vaka baz\u0131nda i\u015flemsel (transactional) bir d\u0131\u015f politika izleme g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc verdi\u011fini savunuyor. Walt\u2019a g\u00f6re T\u00fcrkiye’nin \u0130slam’a vurgu yapmas\u0131 ve kendisini T\u00fcrk dili konu\u015fan \u00fclkelerle \u00f6zde\u015fle\u015ftirmesi, T\u00fcrkiye’nin k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zerklik aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve T\u00fcrkiye’nin etnik kimli\u011finin g\u00fc\u00e7lenmesini, T\u00fcrkiye’nin medeniyet bilincini ve k\u00fclt\u00fcrel \u00f6z-g\u00fcven aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

7. Condoleezza Rice (Eski ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rice, T\u00fcrkiye’nin \u00f6nemli bir NATO m\u00fcttefiki olarak \u00f6neminin yan\u0131 s\u0131ra, \u00f6zellikle Irak ve Orta Do\u011fu meseleleri konusunda \u00f6zerk davran\u0131\u015flar i\u00e7inde oldu\u011funu da kabul etmektedir. Condoleezza Rice, T\u00fcrkiye’yi ba\u011f\u0131ml\u0131 bir \u00fclke olarak de\u011fil, bazen anla\u015fman\u0131n zor oldu\u011fu \u00e7etin ceviz bir ortak olarak tan\u0131ml\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

8. Madeleine Albright (Eski ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Liberal Madeleine Albright, T\u00fcrkiye’nin 2015\u2019lerden itibaren demokratik gerilemesini ele\u015ftirmi\u015f ve endi\u015felerini dile getirmi\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, ancak ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye’nin stratejik \u00f6nemini de kabul etmektedir. Madeleine Albright,  yaz\u0131lar\u0131nda T\u00fcrkiye’yi “ba\u011f\u0131ml\u0131” bir ortak olarak de\u011fil, kendi g\u00fcndemi ve planlar\u0131 olan kilit bir oyuncu olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fc\u015f\u00fcnce Kurulu\u015flar\u0131 Taraf\u0131ndan Yap\u0131lan De\u011ferlendirmeler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1. RAND Corporation<\/strong><\/p>\n\n\n\n

RAND analistleri, T\u00fcrkiye’nin Bat\u0131’dan “stratejik olarak uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131” belirtse de, RAND analistleri T\u00fcrkiye’nin bir m\u00fc\u015fteri devlet olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurguluyor. RAND’\u0131n son raporlar\u0131, Ankara’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z askeri politikalar\u0131n\u0131 (\u00f6rne\u011fin, \u0130HA silahlar\u0131 ihracat\u0131, Suriye m\u00fcdahaleleri) \u00f6zerkli\u011fin i\u015faretleri olarak vurguluyor.<\/p>\n\n\n\n

2. ABD-Alman Marshall Fonu (GMF)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Alman Marshall Fonu uzmanlar\u0131, T\u00fcrkiye’nin kritik ancak zorlu bir NATO m\u00fcttefiki olmaya devam etti\u011fini savunuyor. Alman Marshall Fonu liderleri, T\u00fcrkiye’nin ekonomik zay\u0131fl\u0131klar\u0131na (\u00f6rne\u011fin, dolar\/avro krizleri) dikkat \u00e7ekerken, ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye’nin iddial\u0131 d\u0131\u015f politikas\u0131na da vurgu yap\u0131yor. Bu nedenle, Alman Marshall Fonu analistleri, T\u00fcrkiye’nin b\u00fcy\u00fck Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7lerin yan\u0131 s\u0131ra di\u011fer b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerle de karma\u015f\u0131k bir ili\u015fki i\u00e7inde oldu\u011funu ve tamamen ba\u011f\u0131ml\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunuyor.<\/p>\n\n\n\n

3. Wilson Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (Center)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wilson Center’daki akademisyenler, T\u00fcrkiye’yi Avrupa, Rusya ve Orta Do\u011fu aras\u0131ndaki co\u011frafyas\u0131ndan yararlanan “yeniden y\u00fckselen bir b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7” olarak tan\u0131ml\u0131yor. Wilson Center’daki akademisyenler, T\u00fcrkiye’yi ba\u011f\u0131ml\u0131 bir devlet olarak de\u011fil, \u00e7ok kutuplulu\u011fu hedefleyen bir devlet olarak tan\u0131ml\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n

4. Brookings Enstit\u00fcs\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Brookings analistleri, \u00f6zellikle Erdo\u011fan d\u00f6neminde T\u00fcrkiye’nin “i\u015flem ve vaka baz\u0131nda” kararlar verdi\u011fi d\u0131\u015f politikas\u0131na dikkat \u00e7ekiyorlar. Brookings analistleri, T\u00fcrkiye’nin ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 ve ekonomik zorluklar\u0131n\u0131 kabul ederken, Ankara’n\u0131n ABD’ye meydan okuma becerisini (\u00f6rne\u011fin S-400 al\u0131m\u0131) stratejik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131 olarak \u00f6ne \u00e7\u0131karm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

5. Carnegie Uluslararas\u0131 Bar\u0131\u015f Vakf\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Carnegie Vakf\u0131 akademisyenleri, T\u00fcrkiye’nin Bat\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131yla ne tam olarak uyumlu ne de tam olarak kar\u015f\u0131 oldu\u011funu savunuyor. T\u00fcrkiye’nin ekonomik sorunlar\u0131 d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler i\u00e7in belirli bir kald\u0131ra\u00e7 ve bask\u0131 olana\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131yor, ancak T\u00fcrkiye’nin askeri ve jeopolitik eylemleri (\u00f6rne\u011fin Libya, Suriye) T\u00fcrkiye’nin \u00f6zerkli\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n

6. Heritage Vakf\u0131 (Muhafazakarlar)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Heritage analistleri, T\u00fcrkiye’nin demokraside gerilemesini ele\u015ftirmekle birlikte, stratejik \u00f6nemini de kabul ediyorlar. Heritage Vakf\u0131 analistleri, T\u00fcrkiye\u2019nin ba\u011f\u0131ml\u0131 de\u011fil, sonu\u00e7 odakl\u0131 bir akt\u00f6r oldu\u011funu ima ederek, T\u00fcrkiye’ye kar\u015f\u0131 sert ama \u00e7\u0131kar merkezli ve \u00f6zenli bir ABD politikas\u0131n\u0131 savunuyor.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7: T\u00fcrkiye\u2019nin G\u00fc\u00e7lenen Stratejik \u00d6zerklik Aray\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye son 10 y\u0131l i\u00e7inde ekonomik zorluklarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olsa ve Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7lerle karma\u015f\u0131k ili\u015fkiler i\u00e7inde olsa da, “mutlak ba\u011f\u0131ml\u0131 bir konumda” oldu\u011fu iddias\u0131 \u00e7o\u011fu ana ak\u0131m akademisyen veya d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015fu taraf\u0131ndan desteklenmiyor. Bunun yerine uzmanlar, T\u00fcrkiye’nin stratejik \u00f6zerkli\u011fini, b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler aras\u0131ndaki dengeleyici eylemlerini ve iddial\u0131 b\u00f6lgesel politikalar\u0131n\u0131 vurguluyor; bunlar\u0131n hepsi, mutlak bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan daha \u00e7ok katmanl\u0131 bir ger\u00e7e\u011fi ortaya koyuyor. Bir\u00e7ok uzman T\u00fcrkiye’nin stratejik \u00f6zerklik aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 ba\u015far\u0131yla ger\u00e7e\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyor.  <\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye’nin stratejik \u00f6zerklik aray\u0131\u015f\u0131, \u00e7e\u015fitli etkenlerin bir araya gelmesinin bir sonucu. “K\u00fcresel G\u00fcney” \u00fclkelerinin kolektif y\u00fckseli\u015fi, T\u00fcrkiye’nin stratejik \u00f6zerklik aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in elveri\u015fli bir d\u0131\u015f ortam sa\u011flamaktad\u0131r. T\u00fcrkiye’nin kapsaml\u0131 ulusal g\u00fcc\u00fcn\u00fcn artmas\u0131 (compound national power) ve bunun sonucunda T\u00fcrkiye’nin kendine ve d\u00fcnya durumuna ili\u015fkin alg\u0131s\u0131nda meydana gelen de\u011fi\u015fimlerin, T\u00fcrkiye’nin stratejik \u00f6zerklik prati\u011finin temel nedenini olu\u015fturdu\u011funu s\u00f6ylersek, Amerika Birle\u015fik Devletleri, Avrupa Birli\u011fi ve “K\u00fcresel G\u00fcney” d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer \u00fclkelerin T\u00fcrkiye kar\u015f\u0131s\u0131ndan irrasyonel taleplerinin ve hegemonik eylemlerinin T\u00fcrkiye’nin bu \u00e7abalar\u0131n\u0131n itici g\u00fcc\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. \u00d6rne\u011fin T\u00fcrkiye\u2019nin 30 adet F35 sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131 al\u0131m\u0131—bunun 6 tanesini almaya giden pilotlar eli bo\u015f d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr— ve kabaca \u00f6dedi\u011fi paraya el konmas\u0131 sorunu 8 y\u0131ld\u0131r hala \u00e7\u00f6z\u00fclememi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> 1980\u2019lerin ba\u015flar\u0131na kadar T\u00fcrkiye\u2019de bankac\u0131l\u0131k-finans, b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 sanayi, madencilik, enerji, \u00e7imento, tar\u0131m sekt\u00f6rlerinde (kamu al\u0131mlar\u0131 \u00fczerinden) \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir devlet sermayesi- tekelci devlet kapitalizmi– temeline sahipti. Ve bu sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z sekt\u00f6rlerdeki \u00fcr\u00fcn fiyatlar\u0131, banka kredileri ve mevduat faiz oranlar\u0131, d\u00f6viz kurlar\u0131— ilgili devlet kurumlar\u0131 taraf\u0131ndan  belirleniyordu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

T\u00fcrkiye ABD ve Bat\u0131ya Mutlak Ba\u011f\u0131ml\u0131 Bir \u00dclke Mi? K\u00fcresel G\u00fcney\u2019in Kolektif Y\u00fckseli\u015fi ve T\u00fcrkiye\u2019nin Stratejik \u00d6zerklik Tutkusu Ferdi Bekir, Onur \u015eahin, Temmuz 2025 Giri\u015f Son zamanlarda T\u00fcrkiye\u2019den baz\u0131 sosyalist-kom\u00fcnist aktivistler ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar hatta Marksist sosyalist parti liderleri, T\u00fcrkiye’nin ekonomik, politik, ideolojik ve askeri olarak emperyalizme mutlak ba\u011f\u0131ml\u0131 bir konumda oldu\u011funu ileri s\u00fcrd\u00fcler. Hatta bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4,53],"tags":[],"class_list":["post-5685","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkiye-sosyalizmi","category-turkiye-sosyalizmi-tr"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5685","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5685"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5685\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5921,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5685\/revisions\/5921"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5685"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5685"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5685"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}