{"id":5702,"date":"2025-08-10T17:50:43","date_gmt":"2025-08-10T17:50:43","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5702"},"modified":"2025-08-10T18:06:52","modified_gmt":"2025-08-10T18:06:52","slug":"sosyalist-evrensel-gazetesinde-bir-reel-sosyalizm-elestirisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5702","title":{"rendered":"Sosyalist Evrensel Gazetesinde Bir \u201cReel Sosyalizm\u201d Ele\u015ftirisi"},"content":{"rendered":"\n

Sosyalist Evrensel Gazetesinde Bir \u201cReel Sosyalizm\u201d Ele\u015ftirisi<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Sovyet Modeli Neden \u00c7\u00f6kt\u00fc? \u00c7in Modeli Ne Vaat Ediyor?<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Yazar: Haldun \u00c7ubuk\u00e7u<\/strong><\/p>\n\n\n\n

A\u011fustos 2025<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Evrensel gazetesinde \u00dcmit Ak\u00e7ay\u2019\u0131n \u201cReel Sosyalizm <\/a>Neden \u00c7\u00f6kt\u00fc\u201d<\/strong> ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131n \u201creel sosyalizm\u201din neden \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin saptamalar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ve ama daha \u00e7ok bug\u00fcn \u00c7in\u2019in yolunu anlamak i\u00e7in de yararl\u0131 bir yaz\u0131 olarak okunmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011fu kan\u0131s\u0131nday\u0131m.
Bkz<\/a>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yaz\u0131 Neden okunmal\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc bize g\u00f6re \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi \u00f6nderleri Sovyetler Birli\u011fi ve ba\u011fl\u0131lar\u0131ndaki \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f \u00fczerine \u00e7ok kapsaml\u0131, derinlemesine incelemeler yapt\u0131lar ve bunu muhakkak kapitalizmlerin g\u00f6rece \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ba\u015far\u0131s\u0131yla da kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak \u00c7in\u2019i bug\u00fcne getiren yeni bir yol  belirlediler. Kendi \u00f6nlerine koyduklar\u0131 temel sorun apa\u00e7\u0131k, sosyalist bir \u00c7in var olacaksa, SSCB gibi y\u0131k\u0131l\u0131p \u00e7\u00f6kmeyecekse ne yap\u0131laca\u011f\u0131 ile ili\u015fkindi ve ku\u015fkusuz temel sorun ekonomikti.<\/p>\n\n\n\n

Ne Yapmal\u0131?<\/strong>

<\/p>\n\n\n\n

Ak\u00e7ay\u2019\u0131n yaz\u0131s\u0131nda sergiledi\u011fi ve kaynaklar\u0131nca baz al\u0131nan her sorunun ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak \u00c7in\u2019in bug\u00fcnk\u00fc politik \u2013 ekonomik tutumunun da verilerini olu\u015fturuyor. B\u00f6yleyse, bu okumay\u0131 daha da ilgin\u00e7 k\u0131l\u0131yor ( her ne kadar yazar\u0131 \u00c7in\u2019i yaz\u0131ya dahil etmiyorsa da, g\u00f6r\u00fcnmeyen \u00c7in\u2019in yaz\u0131ya t\u00fcm g\u00f6vdesiyle aband\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissetmek m\u00fcmk\u00fcn ve hissetti\u011fim i\u00e7in de kay\u0131ts\u0131z kalam\u0131yorum)<\/p>\n\n\n\n

Ak\u00e7ay, \u201csosyalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn nedenlerini, Viyana Uluslararas\u0131 Ekonomik Ara\u015ft\u0131rmalar Enstit\u00fcs\u00fcn\u00fcn (WIIW) yak\u0131n zamanda yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 COMECON veri seti<\/a> ve de\u011ferlendirme raporuna<\/a> dayanarak ele\u201d al\u0131yor ve aktar\u0131yor: \u201cWIIW  ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131, sosyalist sistemin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u00fc\u00e7 d\u00fczeyde inceliyor: Yap\u0131sal zay\u0131fl\u0131klar, d\u0131\u015fsal \u015foklar ve politika tercihleri.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Y\u0131k\u0131lan Sosyalizmle Neyi Ba\u015faramad\u0131 ya da \u00c7in Neleri Ba\u015fard\u0131<\/strong>

<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu kapsamda \u201cWIIW  ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 ilk olarak sosyalist \u00fclkelerin 1960\u2019lar ve \u201870\u2019lerde y\u00fczde 5\u2019in \u00fczerinde b\u00fcy\u00fcme g\u00f6sterdi\u011fi vurguluyorlar. Ancak bu b\u00fcy\u00fcme, d\u00fc\u015f\u00fck i\u00e7 t\u00fcketim d\u00fczeyine, i\u00e7e kapal\u0131 ticaret yap\u0131s\u0131na ve a\u011f\u0131r sanayi \u00f6nceli\u011fine dayanan b\u00fcy\u00fcme modelinin bir sonucuydu. Y\u00fcksek b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131n\u0131n temel dinamosu olan yat\u0131r\u0131mlar 1980\u2019lerle birlikte belirgin bi\u00e7imde yava\u015flad\u0131.\u201d B\u00fcy\u00fcme oran\u0131 tek ba\u015f\u0131na bile \u00f6nemli olsa da i\u00e7eri\u011finin \u00f6geleri gelece\u011fe de i\u015faret ediyor. Y\u00fczde 5 b\u00fcy\u00fcme bug\u00fcn \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nin hedefi ve en geli\u015fmi\u015f ekonomiler i\u00e7inde de yine en y\u00fcksek hedefi i\u00e7eriyor.
Neye dikkat etmek gerekiyor? \u0130lkin \u201ci\u00e7 t\u00fcketim d\u00fczeyi\u201d
Sovyetler Birli\u011fi ve Do\u011fu Avrupa sosyalizmlerinde i\u00e7 t\u00fcketim d\u00fczeyinin d\u00fc\u015f\u00fck kald\u0131\u011f\u0131, giderek daha da d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc ortada.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019de ise devlet i\u00e7 t\u00fcketimi art\u0131rmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00e7aba g\u00f6steriyor. \u0130\u00e7 t\u00fcketim hen\u00fcz devletin istedi\u011fi oranlara ula\u015fm\u0131\u015f de\u011fil. Elbette 70\u2019lerin 80\u2019lerin SSCB\u2019si ve D. Avrupa\u2019s\u0131yla \u00c7in\u2019in i\u00e7 t\u00fcketimlerinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak pek olas\u0131 de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in \u00e7ok modern, b\u00fcy\u00fck bir teknoloji ve bilim \u00fclkesi olarak end\u00fcstrisini ola\u011fan\u00fcst\u00fc boyutlarda \u00e7e\u015fitlendirmi\u015f ve ayn\u0131 \u00e7e\u015fitlilikte, y\u00fcksek kalitede mal arz\u0131 yaparken bekledi\u011fi i\u00e7 t\u00fcketim oranlar\u0131 \u201creel sosyalizm\u201d ba\u011flam\u0131nda incelenenlerden \u00e7ok farkl\u0131 bir durum i\u00e7eriyor. Yine de mim konulacak \u015fey, i\u00e7 t\u00fcketim gereklili\u011fi olarak belirlendi\u011finde bu notu da d\u00fc\u015fmek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Belirleyici bir vurgu da SSCB ve D. Avrupa \u00fclkelerinin \u201ci\u00e7e kapal\u0131 ticaret yap\u0131s\u0131\u201dna.
\u201c\u0130\u00e7 ticaret\u201d olmaks\u0131z\u0131n \u00fclkelerin ya\u015fam damarlar\u0131n\u0131n kurudu\u011funu, kire\u00e7lendi\u011fini s\u00f6ylemek bile gereksiz. Gereksizi s\u00f6ylemenin \u015f\u00f6yle bir yarar\u0131 oldu\u011fu kan\u0131s\u0131nday\u0131m; anlamak istemeyenler i\u00e7in bile \u201cticaret\u201d olgusunun s\u0131n\u0131fl\u0131, kapitalist \u00fclkelerle ve kapitalizmle soluk al\u0131p veren bir d\u00fcnyada ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak sosyalist ekonomileri de belirleyece\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n

En basit d\u00fczeyde, halk\u0131n\u0131za herhangi bir geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkeden daha iyi, daha \u00e7ok olmasa bile en az onun kadar \u00e7e\u015fitlilikte, nitelikte mallar sunamayacaksan\u0131z, sunam\u0131yorsan\u0131z b\u00fct\u00fcn propaganda ara\u00e7lar\u0131n\u0131n s\u00f6ylemine kar\u015f\u0131n halk\u0131n refah\u0131 g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir gerilik, geri kalm\u0131\u015fl\u0131k ve hatta ac\u0131nas\u0131 ger\u00e7eklikler sergiliyorsa sosyalizminiz tehlike alt\u0131ndad\u0131r ve y\u0131k\u0131lmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oluyor. (Ki, burada bu anlamda K\u00fcba zincirin en zay\u0131f halkas\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. K\u00fcba\u2019n\u0131n ekonomik yoksulluktan, yokluktan ivedilikle kurtulmas\u0131 en b\u00fcy\u00fck beklentimiz oluyor)
\u00c7in\u2019in b\u00fcy\u00fck d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lma s\u00fcrecinden sonra \u015fimdi ola\u011fan\u00fcst\u00fc b\u00fcy\u00fck i\u00e7 pazar\u0131na \u201ci\u00e7 ticarete\u201d a\u011f\u0131rl\u0131k vermesi de \u00c7KP \u00f6nderli\u011finin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 derslerin ne denli ak\u0131ll\u0131ca ve \u00e7ok iyi et\u00fct edilmi\u015f oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalist ekonomilerin standart \u201ca\u011f\u0131r sanayi\u201d hamlesi elbette ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131k olu\u015fturuyor. Ancak 21. Y\u00fczy\u0131l d\u00fcnyas\u0131nda belirleyicilik a\u011f\u0131r sanayinden bilim ve teknoloji end\u00fcstrisine kaym\u0131\u015f durumda.<\/p>\n\n\n\n

 Bilim ve teknolojide; bili\u015fim, uzay, elektronik, robotik, genetik, biyo-m\u00fchendislik, eko-tar\u0131m vb. alanlarda b\u00fcy\u00fck bile de\u011fil ola\u011fan\u00fcst\u00fc rekabet\u00e7i bir ekonominiz yoksa, b\u00fcy\u00fck y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcml\u00fc ve b\u00fcy\u00fck n\u00fcfuslu bir \u00fclkeyi sosyalizmde tutman\u0131z, dahas\u0131 birinci s\u0131n\u0131f bir uygarl\u0131k toplumu olarak ayakta kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flaman\u0131z bile m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.
Demek ki \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi \u00f6nderli\u011fi WIIW\u2019in yap\u0131sal \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerini en az 25 y\u0131l \u00f6nce yapm\u0131\u015f ve yap\u0131lmas\u0131 gerekenleri de netlikle, cesurca \u00f6n\u00fcne koymu\u015f, dahas\u0131; fevkalade ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015f bir \u00f6nderlik olarak tarihsel rollerini oynam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalizmde yoksulluk<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00dcmit Ak\u00e7ay\u2019\u0131n yaz\u0131s\u0131na ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 saptamalar\u0131n en \u00f6nemlisi olabilir: \u201csosyalist bloktaki pek \u00e7ok \u00fclke, sadece alternatif bir sistem in\u015fas\u0131n\u0131n getirdi\u011fi sorunlarla de\u011fil, ayn\u0131 zamanda yoksullukla, altyap\u0131 eksiklikleriyle ve Bat\u0131\u2019dan gelen rekabetle de bo\u011fu\u015fmak zorundayd\u0131. Bu a\u00e7\u0131dan COMECON \u00fclkelerinin yap\u0131sal zay\u0131fl\u0131klar\u0131, sosyalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcndeki nedenlerden biri olarak g\u00f6r\u00fclebilir.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Devasa SSCB bir yana b\u0131rak\u0131l\u0131rsa 2 ila 40 milyon aras\u0131ndaki n\u00fcfuslar\u0131yla sosyalist D. Avrupa \u00fclkelerinin neden \u201cyoksulluk\u201d, \u201ctemel g\u0131da maddeleri\u201d a\u00e7maz\u0131ndan \u00e7\u0131kamamalar\u0131, h\u00e2l b\u00f6yleyken propagadanlarla \u201cmutluluk\u201d toplumu olarak g\u00f6sterilmelerinin ger\u00e7e\u011fe hi\u00e7bir yarar\u0131 olmamas\u0131 da bir yana, halklar\u0131n\u0131n bug\u00fcn sa\u011fc\u0131l\u0131\u011f\u0131n, anti-kom\u00fcnizmin zihin d\u00fcnyas\u0131nda tarihsizle\u015fmeleri WIIW\u2019dan al\u0131nt\u0131lanan g\u00f6r\u00fc\u015flerle temellendirilebilir.<\/p>\n\n\n\n

Ama buna SSCB\u2019yi de ekledi\u011fimiz zaman o \u2018koskoca ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k\u2019\u0131n, nomenklatura\u2019n\u0131n ayr\u0131cal\u0131kla ma\u011fazalar\u0131yla halk\u0131n patates, salam, sosis kuyruklar\u0131ndaki \u00e7ilesinin foto\u011fraflar\u0131 sosyalizmin vaat ettikleri hanesine yaz\u0131lacak \u015feyler de\u011fildi asla. End\u00fcstri \u00e7a\u011f\u0131na hani neredeyse \u0130ngiltere ile birlikte girmi\u015f, 15,5 milyon n\u00fcfuslu \u00c7ekoslovakya\u2019n\u0131n 1980\u2019lerde biraz abartmayla Victoria \u00c7a\u011f\u0131 sanayisinde kalmas\u0131n\u0131n maliyeti de Comecon<\/strong> end\u00fcstrisine \u00e7\u0131kar\u0131lacak toplam maliyetin i\u00e7indedir ve Macaristan, Polonya, b\u00fct\u00fcn g\u00f6rece ilerili\u011fine kar\u015f\u0131n Demokratik Almanya da dahildir. Bu end\u00fcstri Bat\u0131 end\u00fcstrileriyle, rekabetleriyle nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131kabilirdi ki? \u00d6zellikle de kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n art\u0131k bir di\u011fer \u00fclke ya da sistemden habersiz kal\u0131nmay\u0131 ortadan kald\u0131rd\u0131ktan sonra, halklar\u0131n ger\u00e7e\u011fi ve geri kalm\u0131\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rabilme olanaklar\u0131n\u0131 edinmeleriyle\u2026
Halka verdi\u011finiz kadar sosyalistsinizdir.
\u00d6te yanda ise \u201cmutlak yoksullu\u011fu\u201d topraklar\u0131ndan silmi\u015f 1.5 milyar n\u00fcfuslu \u00c7in.<\/p>\n\n\n\n

Bir di\u011fer WIIW ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u201creel\u201d sosyalist ekonomilerdeki deval\u00fcasyon ve fiyatland\u0131rma politikalar\u0131 oldu\u011fudur. Uzun zaman reddedilen ama gizlenemeyen enflasyon, zam, pahal\u0131l\u0131k ve yokluk \u00f6zellikle 1970 sonras\u0131 sosyalist \u00fclkelerin derdi oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.
Fiyatlar\u0131n d\u00fc\u015fmesi sosyalizmin ba\u015far\u0131s\u0131yd\u0131 ( ve genelde piyasaya, yani halk\u0131n t\u00fcketimine sunulamayan \u00fcr\u00fcnlerde fiyat d\u00fc\u015fmesi ne kadar anlaml\u0131d\u0131r o da ba\u015fka konu) Ancak bunun tam da \u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yani fiyatlar\u0131n d\u00fc\u015fmesinin; dezenflasyonun; fiyat art\u0131\u015f h\u0131z\u0131n\u0131n, yani enflasyon oran\u0131n zaman i\u00e7inde azalmas\u0131n\u0131n her zaman iyi \u015fey anlam\u0131na gelmeyece\u011fini \u00c7in\u2019in yakla\u015f\u0131m\u0131ndan anlamak olanakl\u0131 oluyor. \u00c7in\u2019de fiyatlar ya artm\u0131yor ya d\u00fc\u015f\u00fcyor ya da kayda de\u011fer olmayacak kadar art\u0131yor. Y\u00fczde 0.2 d\u00fczeylerinden bahsediliyor. Ancak devlet ve \u00c7KP \u00f6nderli\u011fi bundan \u00e7ok da memnun de\u011fil. Gelir artt\u0131k\u00e7a t\u00fcketimin artmas\u0131 bekleniyor ve t\u00fcketim planland\u0131\u011f\u0131 gibi artmay\u0131nca da piyasa ko\u015fullar\u0131 devreye giremiyor ve \u201cmakul\u201d oranda enflasyon ger\u00e7ekle\u015fmiyor. \u00c7in’in t\u00fcketici fiyatlar\u0131 Temmuz 2025’te bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re sabit kal\u0131yor. Ula\u015f\u0131m maliyetleri d\u00fc\u015f\u00fcyor (-3,1). G\u0131da taraf\u0131nda ise fiyatlar daha h\u0131zl\u0131 bir oranda d\u00fc\u015f\u00fcyor (1,6). En y\u00fcksek art\u0131\u015f (1.7) d\u00fczeyinde.<\/p>\n\n\n\n

Ak\u00e7ay\u2019\u0131n yaz\u0131s\u0131na d\u00f6n\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, WIIW\u2019\u0131n \u201calt yap\u0131 eksiklikleri\u201dne vurgusu da g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmamas\u0131 gereken olguyu i\u015faret ediyor. \u0130\u015fte \u00c7in\u2019in \u015fu evrede a\u00e7\u0131k ara d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck, en \u00f6nemli, en belirleyici alt yap\u0131 in\u015faat\u00e7\u0131s\u0131 \u00fclke olmas\u0131n\u0131n, bunu yaparken de ekolojik duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 birinci derecede \u00f6nemsemesini anlamak ba\u015far\u0131n\u0131n \u00f6gelerinden belirleyici olan\u0131 anlamak anlam\u0131na gelecek. Burada \u201cinan\u0131lmaz\u201d ifadesini kullanmak ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oluyor, derinlemesine de\u011fil y\u00fczeysel olarak bile \u00c7in\u2019de neler yap\u0131l\u0131yor izleyen biri bu alt yap\u0131daki inan\u0131lmaz m\u00fchendisliklere tan\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu alt yap\u0131, bu end\u00fcstri, bu tar\u0131m, bu bilim ve teknoloji s\u0131ras\u0131yla e\u011fitim, ulusal savunma alanlar\u0131nda da belirleyici oluyor ve a\u00e7l\u0131k \u00e7ekmeyen, hatta hemen her g\u00f6r\u00fcnt\u00fcdeki gibi durmadan yemek yiyen, iyi giyinen, kentlile\u015fen, daha iyi konutlarda oturmaya ba\u015flayan, ye\u015fil ve g\u00fczel yerle\u015fimlerde oturmaya ba\u015flayan bir halk\u0131 da i\u015faret ediyor. \u201cBat\u0131\u2019dan gelen rekabet\u201d \u00c7in kar\u015f\u0131s\u0131nda etkisizdir, hatta \u00e7aresizdir. Bat\u0131\u2019da iyi olan ne varsa \u00c7in\u2019de fazlas\u0131yla vard\u0131r. \u00c7in halk\u0131n\u0131n bir sistem olarak kapitalizme hayran olmas\u0131 i\u00e7in hi\u00e7bir neden kalmamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019e \u00d6zg\u00fc Sosyalizmin Tarihsel \u00d6nemi ve Fark\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00dcmit Ak\u00e7ay \u201creel\u201d etiketini ili\u015ftirdi\u011fi sosyalizmler i\u00e7in neden sonu\u00e7 ili\u015fkisini kurarken \u015fu belirlemeyi yap\u0131yor: \u201cD\u00fc\u015f\u00fck kaliteli \u00fcr\u00fcnler ya da teknolojik geri kalm\u0131\u015fl\u0131k sosyalizme ait bir \u00f6zellik de\u011fildi, bunlar zaten K\u00fcresel G\u00fcney\u2019de de kapitalizmi tan\u0131mlayan temel \u00f6zelliklerdi. Esas fark, sosyalist sistemin bu sorunlarla ba\u015fa \u00e7\u0131kacak ara\u00e7lara sahip olmamas\u0131 de\u011fil, bu ara\u00e7lar\u0131 seferber edecek siyasal iradenin ve s\u0131n\u0131fsal y\u00f6nelimin 1970\u2019ler sonras\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fclmeye ba\u015flamas\u0131yd\u0131.<\/em>\u201d
\u0130\u015fte \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin \u00c7in\u2019in zaferini belirleyen, onu SSCB gibi y\u0131k\u0131lmaktan kurtaran iradesini, Ak\u00e7ay\u2019\u0131n \u201cBu ortamda e\u011fer yeni bir sosyalist proje g\u00fcndeme gelecekse, bu yaln\u0131zca ge\u00e7mi\u015fi nostaljiyle anmakla de\u011fil, ge\u00e7mi\u015fin hatalar\u0131ndan \u00f6\u011frenmekle m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Bu ba\u011flamda, planlama ile piyasa aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin nas\u0131l kurulaca\u011f\u0131na ve bunun toplumsal demokrasiyle nas\u0131l \u015fekillendirilece\u011fine dair geli\u015ftirilecek yeni perspektifler\u201d ba\u011flam\u0131nda \u00c7in\u2019i g\u00f6rmezden gelmesine kar\u015f\u0131n, kendi c\u00fcmlelerinde g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: Halk\u0131 seferber edecek ara\u00e7lara ve siyasal iradeye sahip olmak!<\/p>\n\n\n\n


\u00c7in\u2019i art\u0131k eskiden oldu\u011fu gibi Hindistan\u2019la kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rman\u0131n belirleyici anlam\u0131 kalmad\u0131\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131nday\u0131m, her ne kadar Hindistan d\u00fcnyan\u0131n 5. B\u00fcy\u00fck ekonomisi bir bili\u015fim ve end\u00fcstri devi olsa da as\u0131l olan\u0131n ABD ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, her alanda! \u00d6yle ki 340 milyon n\u00fcfusa sahip ABD\u2019de Afrika d\u00fczeyinde yoksullu\u011fun en az 30 milyon ki\u015fiyi i\u00e7erdi\u011fini, derin yoksullu\u011fun ise n\u00fcfusun y\u00fczde 16\u2019s\u0131n\u0131 ge\u00e7ti\u011fini; yani a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 50 milyon ki\u015fiyi etkiledi\u011fini veriler belirtiyor. Oysa \u00c7in\u2019de kimse, Hu Jintao ve \u00f6zellikle \u015ei Cinping d\u00f6nemlerinde sokakta kalan, a\u00e7l\u0131k \u00e7eken kimseyi g\u00f6remiyor. Ku\u015fkusuz b\u00fcy\u00fck zenginler, l\u00fcks ya\u015famlar var ve ama d\u00fcnyan\u0131n herhangi bir metropol\u00fcnde g\u00f6r\u00fcnen yoksulluk manzaralar\u0131 ise asla yok! Sermaye birikiminin \u00f6zel ko\u015fullar\u0131 ise daha \u00f6zel \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeler gerektiren bir \u015fey ve bunu s\u00f6m\u00fcrgecilikle yapm\u0131\u015f, emperyalizmle katlam\u0131\u015f Bat\u0131\u2019ya g\u00f6re, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yapmaks\u0131z\u0131n sadece ve sadece d\u0131\u015f ticaretle yapabilmi\u015f bir \u00fclkenin politik ekonomisi bamba\u015fka bir kapsam\u0131n i\u00e7inde incelenmeli.<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc sosyalizm, bilimsel sosyalizmin teorik mant\u0131\u011f\u0131 ile \u00c7in’in toplumsal geli\u015fiminin tarihsel mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n diyalektik birli\u011fidir. \u00c7in ger\u00e7eklerine dayanan, \u00c7in halk\u0131n\u0131n iradesini yans\u0131tan ve \u00c7in’in ihtiya\u00e7lar\u0131na ve ko\u015fullar\u0131na uyarlanm\u0131\u015f bilimsel sosyalizmdir.\u201d Buna burun k\u0131v\u0131ran, be\u011fenmeyen, sosyalizm i\u00e7i g\u00f6rmeyen ultra sol k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva kibri ve reddiyecili\u011finin de\u011feri ancak kendi niceli\u011fi ve niteli\u011fi kadard\u0131r. Baz\u0131 T\u00fcrkiye sosyalistlerinin insanl\u0131\u011f\u0131n en b\u00fcy\u00fck sosyalist deneyine kay\u0131ts\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00fclkemizin \u015fanss\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermekten \u00f6te bir anlam ta\u015f\u0131m\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\u00dcmit Ak\u00e7ay\u2019\u0131n \u201cReel Sosyalizm <\/a>Neden \u00c7\u00f6kt\u00fc\u201d<\/strong> ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131: https:\/\/www.evrensel.net\/yazi\/97347\/reel-sosyalizm-neden-coktu<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sosyalist Evrensel Gazetesinde Bir \u201cReel Sosyalizm\u201d Ele\u015ftirisi Sovyet Modeli Neden \u00c7\u00f6kt\u00fc? \u00c7in Modeli Ne Vaat Ediyor? Yazar: Haldun \u00c7ubuk\u00e7u A\u011fustos 2025 Evrensel gazetesinde \u00dcmit Ak\u00e7ay\u2019\u0131n \u201cReel Sosyalizm Neden \u00c7\u00f6kt\u00fc\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131n \u201creel sosyalizm\u201din neden \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin saptamalar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ve ama daha \u00e7ok bug\u00fcn \u00c7in\u2019in yolunu anlamak i\u00e7in de yararl\u0131 bir yaz\u0131 olarak okunmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[20,49,4,53],"tags":[],"class_list":["post-5702","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arsiv","category-arsiv-tr","category-turkiye-sosyalizmi","category-turkiye-sosyalizmi-tr"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5702","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5702"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5702\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5706,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5702\/revisions\/5706"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5702"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5702"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5702"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}