{"id":5744,"date":"2025-08-21T10:53:37","date_gmt":"2025-08-21T10:53:37","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5744"},"modified":"2025-11-04T21:05:04","modified_gmt":"2025-11-04T21:05:04","slug":"neo-marksizmin-devlet-teorisini-elestirel-okuma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5744","title":{"rendered":"Neo-Marksizmin Devlet Teorisini Ele\u015ftirel Okuma \u00a0"},"content":{"rendered":"\n

Neo-Marksizmin Devlet Teorisini Ele\u015ftirel Okuma  <\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Prof. Gladys Hern\u00e1ndez Herrera, Marksist Felsefe B\u00f6l\u00fcm\u00fc, Havana \u00dcniversitesi<\/strong>, May\u0131s 1999,<\/h4>\n\n\n\n

\u00c7eviren: Ferdi Bekir<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
\"\"
Miliband, Poulantzas ve Althusser<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

1970’lerden bu yana, devlet teorileri alan\u0131nda neo-Marksist okul, \u00e7o\u011fulcu okul, elitist okul ve neo-muhafazakar okul ile e\u015fit \u00f6neme sahip olarak, Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131nda etkili olan birka\u00e7 \u00f6nemli siyasi d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131m\u0131ndan biri olarak kabul edilmektedir. Bu metinde ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z neo-Marksist okulun, Bat\u0131l\u0131 akademisyenlerin, Marksist teoriye ili\u015fkin kendi anlay\u0131\u015flar\u0131na g\u00f6re \u00e7a\u011fda\u015f geli\u015fmi\u015f kapitalist toplumsal prati\u011fe yeni teorik yorumlar getirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 savunulmaktad\u0131r. Neo-Marksist okul, klasik Marksizmin (Leninizm dahil) do\u011frudan etkisi alt\u0131nda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve \u00e7a\u011fda\u015f geli\u015fmi\u015f kapitalist devletlerde var olan Marksizmin bir varyant\u0131d\u0131r. Neo-Marksist devlet teorisi, klasik ortodoks Marksist ((Leninizm dahil)  devlet teorisinden veya genel burjuva devlet teorisinden olduk\u00e7a farkl\u0131d\u0131r. Neo-Marksist devlet teorisinin temel \u00f6zelli\u011fi, Marks ve Engels’in devlet \u00fczerine savundu\u011fu baz\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 geli\u015fmi\u015f kapitalist devletlerin \u00e7a\u011fda\u015f siyasi prati\u011fine dayand\u0131rarak yorumlama veya geli\u015ftirme ve Marks ve Engels’in devlet \u00fczerine savundu\u011fu baz\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak a\u00e7\u0131klama ve bu revize ettikleri yeni teoriyi bug\u00fcnk\u00fc \u00e7a\u011fda\u015f kapitalist devletlerin siyasi prati\u011fini a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in kullanma giri\u015fimidir.<\/p>\n\n\n\n

Ara\u00e7salc\u0131 devlet teorisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 Neo-Marksizm, devlet meselelerinde farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flere ve kendi i\u00e7inde bir\u00e7ok farkl\u0131 ekole sahiptir, ancak yukar\u0131da bahsedilen temel \u00f6zellik, neo-Marksist devlet teorisinin \u00e7e\u015fitli ekollerinde de kolektif olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Ralph Miliband’\u0131n temsil etti\u011fi baz\u0131 neo-Marksistler, egemen s\u0131n\u0131f ile devlet ayg\u0131t\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkilerden yola \u00e7\u0131karak, geli\u015fmi\u015f kapitalist devletlerdeki devletin do\u011fas\u0131n\u0131 inceler ve devletle ilgili ara\u00e7salc\u0131 devlet teorisini ortaya koyarlar. Marx ve Engels’in devletin s\u0131n\u0131f egemenli\u011finin bir arac\u0131\/aleti oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc tamamen onaylarlar ve “Marksist \u00e7er\u00e7evede, kapitalist toplumdaki ‘egemen s\u0131n\u0131f’, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 elinde bulunduran ve kontrol eden s\u0131n\u0131ft\u0131r” derler ve \u201cEgemen s\u0131n\u0131f ekonomik g\u00fcce sahip oldu\u011fu i\u00e7in, devleti bir ara\u00e7 olarak kullanabilir.  “\u2460 Ralph Miliband. Kapitalist Toplumda Devlet<\/em>. Basic Books Inc. , 1969. S. 22.<\/p>\n\n\n\n

Onlar\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re, \u00e7a\u011fda\u015f Bat\u0131 toplumunda, devletin y\u00f6netici elitlerinin do\u011frudan kapitalistlerden gelmesi durumu giderek azal\u0131rken, devletin g\u00f6receli \u00f6zerkli\u011fi artmaktad\u0131r. Fakat buna ra\u011fmen, “\u015fu nokta hala ge\u00e7erlidir: Liberal demokratik bir devlet olsa bile, bu bir s\u0131n\u0131f devletidir ve egemen s\u0131n\u0131f\u0131n iktidar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme i\u015flevini yerine getirir.  ” \u2461 John Schwarzmantel.<\/p>\n\n\n\n

Marksist Devlet Kavram\u0131<\/em>. Marksizm-Leninizm \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131<\/em>.  Devrim Yay\u0131nevi, 4. Say\u0131, 1989. S. 177.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizmin laissez-faire d\u00f6neminden farkl\u0131 olarak, \u00e7a\u011fda\u015f d\u00f6nemde burjuvazinin kendi egemenli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131 kullanmas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca bi\u00e7imleri aras\u0131nda, t\u00fcm kapitalistlerin k\u00e2r\u0131n\u0131 art\u0131rmak amac\u0131yla ekonomik hayata daha fazla devlet m\u00fcdahalesi ve y\u00fcksek teknolojinin daha aktif bir \u015fekilde geli\u015ftirilmesi say\u0131labilir. Ara\u00e7salc\u0131 devlet yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131(Miliband) benimseyen neo-Marksistlere g\u00f6re, temsili demokrasi ve g\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131, burjuvazinin halk\u0131 aldatmak i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 sahte bir maske olup, bunun d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir anlam\u0131 yoktur.<\/p>\n\n\n\n

 Temsili demokrasiye gelince, onun temel rol\u00fc bir ideoloji yaratmak ve halk\u0131n siyasi liderlerin demokratik olarak se\u00e7ildi\u011fini, devletin efendisinin ise halk\u0131n kendisi oldu\u011funun savunmas\u0131n\u0131 yapmakt\u0131r. G\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na gelince, yasama organ\u0131 genellikle farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flere sahip \u00fcst s\u0131n\u0131f mensuplar\u0131n\u0131n \u015fikayetlerini dile getirdi\u011fi bir yer olup, ger\u00e7ek g\u00fc\u00e7 y\u00fcr\u00fctme organlar\u0131nda toplanm\u0131\u015ft\u0131r. Yerel y\u00f6netimler, merkezi y\u00f6netimin bir mikro kopyas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, sermayenin ulusal ve hatta ulus\u00f6tesi d\u00fczeyde daha fazla birle\u015fmesi gerekmektedir ve yerel g\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 bu birli\u011fi zay\u0131flat\u0131rsa, bu t\u00fcr bir g\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 da zaten ortadan kald\u0131r\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Yap\u0131salc\u0131 i\u015flevselci devlet teorisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Devlet, burjuvazinin egemenlik arac\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in, Marksist bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re, herhangi bir s\u0131n\u0131f\u0131n siyasi egemenli\u011fi onun ekonomik egemenli\u011fine dayan\u0131r ve ona hizmet eder. Bu nedenle devlet, kapitalist \u00fcretim bi\u00e7iminin bir i\u015flevi olarak da g\u00f6r\u00fclebilir. Yap\u0131sal i\u015flevselcilik yakla\u015f\u0131m\u0131ndan hareketle, Louis Althusser’in temsil etti\u011fi yap\u0131salc\u0131 devlet teorisi, \u00e7a\u011fda\u015f kapitalist devletler \u00fczerinde derinlemesine bir inceleme yapm\u0131\u015ft\u0131r.  Althusser’in \u00f6nderlik etti\u011fi yap\u0131salc\u0131 devlet teorisi, devletin do\u011fas\u0131 gere\u011fi toplumun birle\u015ftirici fakt\u00f6r\u00fc oldu\u011funu savunur.<\/p>\n\n\n\n

Devletin i\u015flevi, \u015fiddet ve ideolojiyi kullanarak egemen s\u0131n\u0131f\u0131 \u00f6rg\u00fctlemek ve ezilen s\u0131n\u0131f\u0131 b\u00f6lmek ve par\u00e7alamakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Althusser, \u00e7a\u011fda\u015f devletin iki t\u00fcr ayg\u0131ta sahip oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftir: bask\u0131c\u0131 devlet ayg\u0131tlar\u0131 ( , RSA) ve devletin ideolojik ayg\u0131tlar\u0131 (ideological state apparatus, ISA). Bask\u0131c\u0131 devlet ayg\u0131tlar\u0131, silahl\u0131 kuvvetler ve polis g\u00fc\u00e7leridir; ideolojik devlet ayg\u0131tlar\u0131 ise, dini kurumlar, e\u011fitim, sendikalar, medya ve aileler dahil olmak \u00fczere, sosyal istikrar i\u00e7in devlet i\u015flevlerini yerine getiren \u00e7e\u015fitli kurumlar\u0131 ifade eder. Althusser, devletin neredeyse t\u00fcm ekonomik olmayan \u00f6rg\u00fctleri i\u00e7erdi\u011fini ve t\u00fcm RSA’lar\u0131n ve ISA’lar\u0131n temel i\u015flevinin kapitalist \u00fcretim bi\u00e7imi i\u00e7in gerekli ko\u015fullar\u0131 yaratmak oldu\u011funu savunur.<\/p>\n\n\n\n

 \u00d6rne\u011fin, geli\u015fmi\u015f kapitalist toplumlarda, liberal demokrasi, \u00f6zel hayat, sivil haklar ve \u00e7\u0131kar gruplar\u0131 ile ilgili \u00e7e\u015fitli sistemler, halk kitlelerini yat\u0131\u015ft\u0131rmak ve aldatmak i\u00e7in ideolojik bir yap\u0131 olu\u015fturur ve temel amac\u0131, insanlara kapitalizmden daha iyi bir sistem olmad\u0131\u011f\u0131na inanmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Ara\u00e7salc\u0131 (Miliband) devlet yakla\u015f\u0131m\u0131ndan farkl\u0131 olarak, yap\u0131salc\u0131 i\u015flevselci devlet teorisi, siyasi b\u00fcrokrasinin rol\u00fcn\u00fcn nispeten k\u00fc\u00e7\u00fck, siyasi yap\u0131n\u0131n rol\u00fcn\u00fcn ise nispeten daha b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrer. Yap\u0131salc\u0131 i\u015flevselci devlet teorisine g\u00f6re B\u00fcrokrasinin davran\u0131\u015f\u0131, yap\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcne ba\u011fl\u0131d\u0131r ve kapitalist siyasi yap\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fc, \u00fcretim bi\u00e7iminin i\u015fleyi\u015fiyle tutarl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcm devlet kurulu\u015flar\u0131, o d\u00f6nemin sermaye ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re en iyi \u015fekilde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Yap\u0131sal i\u015flevin ili\u015fkileri konusunda, Almanya’dan E. Altvatter<\/a>‘\u0131n ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir analizi bulunmaktad\u0131r. Altvatter, devletin i\u015flevini kapitalist \u00fcretim tarz\u0131ndan t\u00fcretmi\u015f ve \u00e7a\u011fda\u015f kapitalist devletlerin bir b\u00fct\u00fcn olarak, sermayenin ortak ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 yans\u0131tan bir siyasi kurum olan “ideal kolektif kapitalist” rol\u00fcn\u00fc oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Elmar Altvater, devletin \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 etkileme i\u015flevini de devletin ekonomiye m\u00fcdahalesinin d\u00fczenlenmesine ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Elmar Altvater Almanya Sol Partisi i\u00e7indeki WASG grubu kanad\u0131ndan program komisyonu grubu \u00fcyesi bir prof.<\/p>\n\n\n\n

Altvatter’e g\u00f6re bu d\u00fczenleme a\u015fa\u011f\u0131daki d\u00f6rt \u00f6nlemi i\u00e7erir: \u00fcretim i\u00e7in gerekli genel maddi ko\u015fullar\u0131 sa\u011flamak; genel bir hukuk sistemi kurmak; emek ve sermaye aras\u0131ndaki ili\u015fkileri d\u00fczenlemek; \u00fclke sermayesini uluslararas\u0131 pazarlarda korumak.<\/p>\n\n\n\n

James O’Connor ve  A. Cawson ve di\u011ferleri, yap\u0131sal i\u015flevselci devlet bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla yola \u00e7\u0131karak, devletin kapitalist \u00fcretim bi\u00e7imi \u00fczerinde sahip oldu\u011fu \u00fc\u00e7 temel i\u015flevi analiz eder: d\u00fczeni sa\u011flamak, sermaye birikimini te\u015fvik etmek, me\u015fruiyet \u00fcretmek. \u00d6zellikle, devletlerin bu i\u015flevlerini toplumsal t\u00fcketim bi\u00e7imleriyle birle\u015ftirerek, kapitalist d\u00fczenin devletin “toplumsal harcamalar” politikas\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunurlar; \u00f6rne\u011fin, polis harcamalar\u0131 toplumsal harcamalar\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r; sermaye birikimi, ucuz elektrik sa\u011flayan n\u00fckleer santral yat\u0131r\u0131mlar\u0131 gibi \u00fcretim maliyetlerini d\u00fc\u015f\u00fcren “toplumsal yat\u0131r\u0131mlar” yoluyla ger\u00e7ekle\u015fir. Me\u015fruiyet, i\u015f\u00e7ilerin ya\u015fam standartlar\u0131n\u0131 iyile\u015ftiren “sosyal t\u00fcketim” ve sosyal harcamalar yoluyla sa\u011flan\u0131r ve \u00e7e\u015fitli sosyal yard\u0131mlar da sosyal t\u00fcketime dahildir.<\/p>\n\n\n\n

Bu neo-Marksistler, devletin yukar\u0131da bahsedilen i\u015flevlerinin iki kurum arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fini savunurlar. Merkezi h\u00fck\u00fcmet, bir yandan sermaye geli\u015fimi i\u00e7in kritik \u00f6neme sahip sosyal yat\u0131r\u0131m i\u015flevini tekelle\u015ftirerek devletin ekonomik geli\u015fimine y\u00f6n verir. \u00d6te yandan, merkezi h\u00fck\u00fcmet sosyal istikrar ve birli\u011fi sa\u011flamak i\u00e7in sosyal harcamalar yapma i\u015flevini de tekelinde tutar. Merkezi h\u00fck\u00fcmetin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan, iktidar olduk\u00e7a yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ve s\u0131k\u0131 bir b\u00fcrokratik y\u00f6netim uygulanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

 Yerel y\u00f6netimler, esas olarak vatanda\u015flar\u0131n refah\u0131n\u0131 art\u0131ran sosyal t\u00fcketim ve sosyal harcama i\u015flevini yerine getirerek, vatanda\u015flar\u0131n siyasi deste\u011fini ve g\u00fcvenini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. <\/strong>Yerel y\u00f6netimlerin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan, karar alma s\u00fcreci \u00e7o\u011fulcu g\u00f6r\u00fcnmekte ve vatanda\u015flar sosyal t\u00fcketim i\u015flevi ve sosyal harcamalar hakk\u0131nda farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler ifade edebilmekte, bu da \u201cdemokrasi\u201d denilen \u015feyin temelini olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Devletin g\u00f6receli \u00f6zerkli\u011fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Devlet meselelerinde, neo-Marksizm, devletin g\u00f6receli \u00f6zerkli\u011fini vurgulamak gibi dikkat \u00e7ekici bir \u00f6zelli\u011fe sahiptir<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Onlar, “Marx’\u0131n ‘y\u00f6neten s\u0131n\u0131f’ ile ‘y\u00f6netilen s\u0131n\u0131f’ aras\u0131nda ayr\u0131m yaparken, ‘y\u00f6neten dar siyasi s\u0131n\u0131f\/tabaka’   ‘da ‘g\u00f6receli devlet \u00f6zerkli\u011fi’ d\u00fc\u015f\u00fcncesini ortaya koydu\u011funu” savunmaktad\u0131rlar. “\u2460<\/p>\n\n\n\n

John Schwarzmantel. Marxist Devlet Kavram\u0131 <\/em>. Marksizm-Leninizm \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131<\/em>. K\u00fcba  Devrimi Yay\u0131nevi, 4. Say\u0131, 1989.   S. 177.<\/p>\n\n\n\n

Ancak, neo-Marksistlere g\u00f6re, devletin g\u00f6receli \u00f6zerkli\u011fi farkl\u0131 iki temel anlam ta\u015f\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Birincisi, devletin tarafs\u0131z ve ayn\u0131 zamanda egemen s\u0131n\u0131fa ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015fleri; ikincisi ise devletin kendi mant\u0131\u011f\u0131na sahip oldu\u011fu ve devletin temelde ekonomik temelden ba\u011f\u0131ms\u0131z oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015fleri. <\/strong>Engels bir keresinde, \u201ctoplum \u00e7\u00f6z\u00fclemeyen i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilere girip uzla\u015fmaz s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde ve bu antagonizmalar\u0131n kendilerini ve toplumu sonu\u00e7suz m\u00fccadelelerde t\u00fcketmemesi i\u00e7in, toplumun \u00fczerinde duran devletin \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in gerekli hale geldi\u011fini\u201d s\u00f6ylemi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

Poulantzas’\u0131n temsil etti\u011fi neo-Marksistler,<\/strong> Engels’in bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc tamamen onaylamakta ve \u00e7eli\u015fkili taraflar aras\u0131nda arabulucu rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenen \u00e7a\u011fda\u015f devletin, Marx ve Engels’in kabul etti\u011finden \u00e7ok daha fazla t\u00fcm s\u0131n\u0131flar\u0131 temsile eden ortak role sahip oldu\u011funu belirtmektedirler. Poulantzas’\u0131n temsil etti\u011fi neo-Marksistler, \u00e7a\u011fda\u015f temsili demokrasinin s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 yer oldu\u011funu savunmaktad\u0131r. Ve sonu\u00e7 olarak, burjuva devlet ekonomik ili\u015fkilerinin \u00f6tesine ge\u00e7emez, ancak s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00fczerinde durur ve s\u0131n\u0131f \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131nda arabulucu rol oynar. Devlet, s\u0131n\u0131f e\u011filimleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla toplumdaki t\u00fcm s\u0131n\u0131flar\u0131n g\u00fc\u00e7 dengesini d\u00fczenlemektedir. Poulantzas<\/a> , burjuva devletin bu niteli\u011fine “devletin g\u00f6receli \u00f6zerkli\u011fi” ad\u0131n\u0131 vermi\u015ftir. Nicos Poulantzas.  Devlet, \u0130ktidar, Sosyalizm<\/em>. Londra, 1978. S. 203-239.<\/p>\n\n\n\n

Poulantzas, Yunan-Frans\u0131z Marksist siyaset sosyolo\u011fu ve filozofu. 1970’lerde Poulantzas, Louis Althusser ile birlikte \u00f6nde gelen yap\u0131salc\u0131 Marksistlerden biri olarak tan\u0131n\u0131yordu; Poulantzas, daha sonra eski radikal g\u00f6r\u00fc\u015flerinden farkl\u0131 olarak \u201csosyalizme giden demokratik yol\u201dun savunucusu oldu (Demokratik sosyalist). En \u00e7ok devlet \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 teorik \u00e7al\u0131\u015fmalarla tan\u0131n\u0131r, ancak fa\u015fizm, \u00e7a\u011fda\u015f d\u00fcnyadaki sosyal s\u0131n\u0131flar ve 1970’lerde G\u00fcney Avrupa’da Francisco Franco’nun \u0130spanya’daki, Ant\u00f3nio de Oliveira Salazar’\u0131n Portekiz’deki ve Georgios Papadopoulos’un Yunanistan’daki diktat\u00f6rl\u00fcklerinin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc gibi konularda da Marksist katk\u0131larda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Poulantzas \u015f\u00f6yle yazar: “Bu t\u00fcr bir devlette g\u00f6receli \u00f6zerklik, yani, onun yap\u0131s\u0131 ile \u00fcretim ili\u015fkileri aras\u0131nda do\u011frudan bir ili\u015fki oldu\u011fu anlam\u0131na da gelmez. S\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi alan\u0131nda, \u00f6zellikle iktidar bloklar\u0131 ve g\u00f6receli \u00f6zerkli\u011fe sahip fraksiyonlar i\u00e7in devlet ili\u015fkilerini kastediyorum ve bu, g\u00f6receli \u00f6zerkli\u011fe kar\u015f\u0131 m\u00fcttefik g\u00fc\u00e7lere ve destek\u00e7ilere kar\u015f\u0131 iktidar bloklar\u0131na geni\u015flemi\u015ftir.   Poulantzas.  Siyasi G\u00fc\u00e7 ve Sosyal S\u0131n\u0131flar<\/em>. K\u00fcba Sosyal Bilimler Yay\u0131nevi, 1982.  S. 285.<\/p>\n\n\n\n

Poulantzas, \u00e7a\u011fda\u015f geli\u015fmi\u015f kapitalist toplumda, “otoriter devlet\u00e7ili\u011fin\u201d y\u00fckseli\u015fi nedeniyle devletin arabulucu rol\u00fcn\u00fcn veya devletin \u00f6zerkli\u011finin giderek g\u00fc\u00e7lendi\u011fini belirtmi\u015ftir.  Poulantzas, otoriter devlet\u00e7ili\u011fi “siyasi demokrasinin radikal bir \u015fekilde gerilemesi ve s\u00f6zde ‘resmi\/bi\u00e7imsel’ \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin ac\u0131mas\u0131zca k\u0131s\u0131tlanmas\u0131yla birle\u015fen, sosyo-ekonomik ya\u015fam\u0131n her alan\u0131na y\u00f6nelik yo\u011funla\u015fan devlet kontrol\u00fc” olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu t\u00fcr otoriter devlet\u00e7ilik, \u00e7a\u011fda\u015f Bat\u0131 demokrasisinde hakim e\u011filimdir ve “g\u00fcn\u00fcm\u00fczde t\u00fcm rejimler otoriter devlet\u00e7ilik i\u015flevini yerine getirmektedir. “<\/p>\n\n\n\n

Poulantzas\u2019\u0131n otoriter devlet\u00e7ili\u011finde be\u015f \u00f6nemli \u00f6zellik vard\u0131r:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 Birincisi, burjuvazinin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcne paralel olarak parlamentonun zay\u0131flamas\u0131 ve h\u00fck\u00fcmetin idari g\u00fcc\u00fcn\u00fcn geni\u015flemesi.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, g\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesinin tamamen \u00e7\u00f6kmeye ba\u015flamas\u0131 ve liberal demokrasinin genel olarak kendi yasalar\u0131n\u0131 ihlal etmesi.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, siyasi partiler gerilemeye ba\u015flad\u0131 ve y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fc, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve etkili bir \u00e7ekirdek grup taraf\u0131ndan manip\u00fcle edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, yasama faaliyetleri y\u00fcr\u00fctme ve idari kurumlar taraf\u0131ndan kontrol edilmektedir;<\/p>\n\n\n\n

 Be\u015fincisi, iktidar az say\u0131da \u00fcst d\u00fczey idari memurun elinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Baz\u0131 di\u011fer yap\u0131salc\u0131 i\u015flevselci teorisyenler ise ba\u015fka bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla, devletin temel i\u015flevinin \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ekonomik krizi hafifletmek oldu\u011funu, ancak i\u015flev\/i\u015fleyi\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan devletin do\u011frudan kapitalist ekonomik ihtiya\u00e7lardan ba\u011f\u0131ms\u0131z oldu\u011funu savunurlar. Di\u011fer bir deyi\u015fle, onlara g\u00f6re siyasi ve ideolojik yap\u0131, ekonomik alandan farkl\u0131 olan kendine \u00f6zg\u00fc yasalarla var olur ve geli\u015fir.  Ancak bu \u015fekilde, kapitalist devletler ekonomik krizle kar\u015f\u0131la\u015fsalar bile, devlet ayg\u0131t\u0131 normal \u015fekilde i\u015fleyebilir ve burjuvazinin egemenli\u011fini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

\u00dcnl\u00fc Alman neo-Marksist Claus Offe,<\/strong> devletin i\u015flevlerinin bu g\u00f6reli ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine sistematik bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr. Claus Offe, burjuva  devleti kurumsalla\u015fm\u0131\u015f bir siyasi g\u00fc\u00e7 olarak tan\u0131mlad\u0131 ve bu g\u00fc\u00e7, “kapitalist egemenlik alt\u0131ndaki s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumundaki t\u00fcm \u00fcyelerin kolektif \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 elde etmek ve g\u00fcvence  alt\u0131na almak i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6sterir. \u201d \u2461Claus Offe. Refah Devletinin \u00c7eli\u015fkileri<\/em>.  Londra: 1984. S. 120<\/p>\n\n\n\n

Claus<\/strong> Offe<\/strong>, devletin en temel i\u015flevinin, iktidar enerjisi (canl\u0131l\u0131k) ve yasall\u0131k krizleri de dahil olmak \u00fczere potansiyel krizlerle ba\u015fa \u00e7\u0131kmak oldu\u011funu savunur. \u00c7a\u011fda\u015f burjuva devletlerde bu t\u00fcr krizlerle ba\u015fa \u00e7\u0131kma i\u015flevinin temeli, devletin \u00fcretken ve \u00fcretken olmayan alanlar\u0131n aras\u0131nda yer alan yap\u0131s\u0131nda yatmaktad\u0131r. Di\u011fer bir deyi\u015fle, devlet, kendi siyasi kriterlerine g\u00f6re do\u011frudan \u00fcretici alandan d\u0131\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin, herhangi bir devlette yat\u0131r\u0131m politikas\u0131 genellikle devletle \u00e7ok az ilgisi olan kapitalistler taraf\u0131ndan belirlenir. \u00d6te yandan, devlet politikas\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131, sermaye birikiminin ba\u015far\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 olan h\u00fck\u00fcmetin gelirlerine tabidir. Bu nedenle, devletin g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131rmak i\u00e7in, sa\u011flam sermaye birikiminin sa\u011flanmas\u0131na kendini adam\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir. Claus Offe’ye g\u00f6re, devletin i\u015flevinde b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6receli ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa sahip olmas\u0131n\u0131n nedeni, tam da yukar\u0131da bahsedilen i\u015flevsel temeline sahip olmas\u0131d\u0131r.  <\/p>\n\n\n\n

Devlet meselelerinde, neo-Marksistlerin temel olarak klasik Marksizmin ana g\u00f6r\u00fc\u015flerini onaylad\u0131klar\u0131n\u0131 ve \u00e7a\u011fda\u015f burjuva  devletin do\u011fas\u0131n\u0131n esasen burjuvazinin egemenli\u011fi i\u00e7in bir ara\u00e7 oldu\u011funu ve nihai olarak kapitalist ekonomik temele hizmet etti\u011fini savunduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliriz. Dolay\u0131s\u0131yla, nihai anlamda devlet, sosyal s\u0131n\u0131f ili\u015fkileri ve ekonomik ili\u015fkilerin \u00f6tesine ge\u00e7emez. Fakat, \u00f6rg\u00fctl\u00fc kapitalizm teorisi ve i\u015flev a\u00e7\u0131s\u0131ndan hareket eden neo-Marksistler, devletin g\u00f6receli ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgular ve klasik Marksizmden tamamen farkl\u0131 yeni bir devlet teorisi ortaya koyarlar.<\/p>\n\n\n\n

Devlet teorisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan neo-Marksistler, Marx ve Engels ile bir\u00e7ok farkl\u0131l\u0131\u011fa sahiptir, ancak a\u015fa\u011f\u0131daki iki nokta \u00f6zellikle \u00f6nemlidir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Birincisi, Marx ve Engels, devletin siyasi ve ekonomik temellerinin nihai olarak birle\u015fik oldu\u011funu ve ekonomik olarak egemen s\u0131n\u0131f\u0131n, her zamanki gibi, siyasi olarak da egemen s\u0131n\u0131f oldu\u011funu savunmu\u015flard\u0131r. Bu nedenle, devletin sosyoekonomik temelin i\u015flevi oldu\u011fu ve devletin toplumdaki egemen s\u0131n\u0131f\u0131n i\u015flevi oldu\u011fu ifadelerinin temel anlam\u0131 ayn\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Fakat, neo-Marksistlere g\u00f6re, devletin s\u0131n\u0131f temeli ve ekonomik temeli iki ayr\u0131 alan gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir. Bu noktadan hareketle, ara\u00e7salc\u0131lar (Miliband) devletin ara\u00e7\/alet olma niteli\u011fini vurgular, yap\u0131salc\u0131lar (Poulantzas) ise devletin i\u015flevindeki meydana gelen g\u00f6receli ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 vurgularlar. Her iki taraf da kendi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne ba\u011fl\u0131 kal\u0131r ve birbirlerini ele\u015ftirir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, Marx ve Engels, devletin \u00fcst yap\u0131s\u0131n\u0131n sosyoekonomik temelden g\u00f6reli ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulam\u0131\u015flard\u0131r. Bunun anlam\u0131 Marx ve Engels\u2019in devletin sosyoekonomik geli\u015fmeye ve \u00fcstyap\u0131n\u0131n ekonomik temele verdi\u011fi kar\u015f\u0131 tepkiyi (counter action) kabul etmeleridir.<\/p>\n\n\n\n

 Marx ve Engels\u2019ten farkl\u0131 olarak, neo-Marxistler, devletin g\u00f6receli ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bu niteli\u011finin Marx ve Engels\u2019in \u00e7e\u015fitli yaz\u0131lar\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunurlar ve ayn\u0131 zamanda devletin sadece egemen s\u0131n\u0131f i\u00e7in de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ezilen s\u0131n\u0131f i\u00e7in de gerekli ve vazge\u00e7ilmez oldu\u011funu vurgularlar ve \u015fu soruyu sorarlar: Neden i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 bug\u00fcn Marx’\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc gibi, \u00e7a\u011fda\u015f geli\u015fmi\u015f burjuva devletleri yok etmiyor? Kendi g\u00f6r\u00fc\u015flerinin bu soruya do\u011fru yan\u0131t\u0131 verdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler. Teorik a\u00e7\u0131dan, neo-Marksist devlet kavram\u0131n\u0131n en ciddi kusuru, neo-Marksistlerin klasik Marksist teoriyi genellikle \u00f6znel bir \u015fekilde ele almalar\u0131, ard\u0131ndan tek tarafl\u0131 bir oyun oynamalar\u0131 ve nihayetinde arg\u00fcmanlar\u0131nda hatalara yol a\u00e7malar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin, Poulantzas, Marx ve Engels’in devletin belirli ko\u015fullar alt\u0131nda sosyal s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00fczerinde duran arabulucu olarak hizmet edebilece\u011fi \u015feklindeki a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 ve Bonapartist devlet hakk\u0131ndaki a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 Marx ve Engels’in burjuva devletler hakk\u0131ndaki genel teorileri olarak de\u011ferlendirmi\u015f ve sonu\u00e7 olarak Poulantzas, “devletin siyasi olarak egemen s\u0131n\u0131f veya fraksiyondan g\u00f6receli \u00f6zerkli\u011fi” olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u015feyi abartm\u0131\u015ft\u0131r. \u2460Nicos Poulantzas. Siyasi \u0130ktidar ve Sosyal S\u0131n\u0131flar<\/em>.  S. 287.<\/p>\n\n\n\n

Pratik a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, neo-Marksistlerin devlet meselelerinde yapt\u0131klar\u0131 en b\u00fcy\u00fck hata, \u00e7a\u011fda\u015f ve \u00e7a\u011fda\u015f burjuva devletteki baz\u0131 yeni de\u011fi\u015fiklikleri, klasik Marksizmin baz\u0131 do\u011fru teorilerini \u00e7\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in uygunsuz bir \u015fekilde kullanmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin, geli\u015fmi\u015f burjuva devletler a\u00e7\u0131s\u0131ndan, \u00e7a\u011fda\u015f zamanlarda ekonomik kriz tehdidi, serbest rekabet\u00e7i d\u00f6nemdeki tehditlere g\u00f6re nispeten daha k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr ve bu nedenle bir\u00e7ok neo-Marksist, bu gerek\u00e7eyle Marks’\u0131n burjuva devletlerdeki ekonomik kriz teorisini reddetmektedir. Bunlar\u0131n en tan\u0131nm\u0131\u015flar\u0131 aras\u0131nda J\u00fcrgen Habermas bulunmaktad\u0131r. Habermas, klasik Marksistlerin ekonomik kriz analizinin \u00e7a\u011fda\u015f liberal demokrasi ile hi\u00e7bir ilgisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ekonominin ve devletin art\u0131k klasik burjuva liberal rekabet\u00e7i d\u00f6neminde oldu\u011fu gibi kurumsal olarak birbirinden ayr\u0131lm\u0131\u015f durumda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, “laisser-faire kapitalizmin geli\u015fiminin tipik bir olgusu olarak, politik devlet ve sivil toplum ‘ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131’n\u0131n, bug\u00fcn i\u00e7inde bulundu\u011funuz  \u00f6rg\u00fctl\u00fc kapitalizm a\u015famada politik devlet ve sivil toplum aras\u0131nda aralar\u0131nda yak\u0131n ba\u011flar\u0131n ald\u0131\u011f\u0131n\u0131”  savunmaktad\u0131r.  J\u00fcrgen Habermas.  Teori ve Pratik. <\/em> Londra: 1974. S. 195.<\/p>\n\n\n\n

Geli\u015fmi\u015f kapitalist devletlerde ekonomi, acilen \u00e7ok merkezi bir \u00f6rg\u00fctlenme ve merkezi y\u00f6netime ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r ve bir zamanlar piyasa d\u00fczenlemesine ba\u011f\u0131ml\u0131 olan kapitalizm, bir\u00e7ok ekonomik sekt\u00f6r i\u00e7in siyasi d\u00fczenlemeye ba\u015fvurmak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00fczenleme, kapitalist \u00fcretimin anar\u015fisi sorununu etkili bir \u015fekilde \u00e7\u00f6zmekte ve ekonomik krizi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde hafifletmektedir. J\u00fcrgen Habermas.  Teori ve Pratik. <\/em> Londra: 1974. S. 195.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u015fekilde, kapitalist devletler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli olan, ekonomiyi siyasi olarak nas\u0131l d\u00fczenleyece\u011fimiz ve bu d\u00fczenlemenin adil olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r ve bu iki soru, yasall\u0131k ve me\u015fruiyet meseleleridir.<\/strong> Buna g\u00f6re Habermas, \u00e7a\u011fda\u015f kapitalist toplumdaki b\u00fcy\u00fck krizin, Marx’\u0131n bir zamanlar s\u00f6yledi\u011fi ekonomik krizden \u00e7\u0131k\u0131p art\u0131k yasall\u0131k ve me\u015fruiyet krizine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc iddia etmektedir.  Bu sonu\u00e7 bizce a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00e7ok aceleci bir sonu\u00e7tur, \u00e7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekte, kapitalist devletlerin istikrar\u0131 ve geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, ekonomik kriz di\u011fer krizlere k\u0131yasla her zaman e\u015fsiz ve temel bir \u00f6neme sahiptir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bununla birlikte, neo-Marksist devlet teorisinin hem teorik hem de pratik a\u00e7\u0131dan kusurlar\u0131 ve hatalar\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, \u00e7o\u011fu neo-Marksist<\/a>, sonu\u00e7ta Marksizmi veya Marksizm olarak g\u00f6rd\u00fckleri \u015feyi, \u00e7a\u011fda\u015f kapitalist devletlerin prati\u011fini incelemek i\u00e7in analitik bir \u00e7er\u00e7eve olarak kullanmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bu neo-Marksist ara\u015ft\u0131rma, \u00e7a\u011fda\u015f kapitalist devletlerdeki de\u011fi\u015fim ve geli\u015fme yasalar\u0131n\u0131 teorik olarak ara\u015ft\u0131rmak ve teorize etmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan a\u00e7\u0131k\u00e7a yararl\u0131 olabilir ve bu nedenle bu \u00e7abalar onaylanmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, de\u011fi\u015fen kapitalist pratikleri teorik olarak analiz ederken, neo-Marksistler bir dizi ilgin\u00e7 sonu\u00e7 ve yarg\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, \u00e7a\u011fda\u015f devletlerin i\u015flevlerindeki de\u011fi\u015fim, devletin topluma m\u00fcdahalesinin \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imleri, devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131, devletin \u00f6zerkli\u011finin geni\u015flemesi vb. gibi perspektifler, bunlar Marksist devlet teorisinin geli\u015fimini te\u015fvik ve ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtma a\u00e7\u0131s\u0131ndan olumlu bir de\u011fere sahiptir.<\/p>\n\n\n\n

Neo-Marksizm’in baz\u0131 arg\u00fcmanlar\u0131 ve fikirlerinin kaynaklar\u0131, Antonio Gramsci ve Georg Lukacs’\u0131n ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n erken d\u00f6nemlerine kadar uzanabilir, ancak sistematik bir devlet teorisi olarak, fikirlerinin bir k\u0131sm\u0131 \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonra ad\u0131m ad\u0131m geli\u015fmi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, Neo-Marksizm’in hem teoride hem de pratikte etkisi yads\u0131namaz. 1970’lerde ve 1980’lerde Amerika Birle\u015fik Devletleri’nin ve Avrupa\u2019n\u0131n en etkili ayd\u0131nlar\u0131n, tan\u0131nm\u0131\u015f solcu radikaller olan Daniel Bell ve Herbert Marcuse oldu\u011fu ve Marcuse’nin neo-Marksistlerin ba\u015fl\u0131ca temsilcilerinden biri oldu\u011funu biliyoruz. Neo-Marksist teorilerin olu\u015fumu ve geli\u015fimi, her \u015feyden \u00f6nce geleneksel Marksist teori \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck bir etki yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u015eu ger\u00e7e\u011fi kabul etmek zorunday\u0131z: G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn geli\u015fmi\u015f kapitalist Bat\u0131 devletlerinde, akademide ve kamuoyunda yayg\u0131n olan “Marksist” devlet teorisi neo-Marksist devlet teorisidir. Bu nedenle, “neo-Marksist” devlet teorisinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, Marks’\u0131n devlet teorisinin stat\u00fcs\u00fcn\u00fc bir dereceye kadar zay\u0131flatm\u0131\u015f veya de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Neo-Marksist devlet teorisi sadece bir siyasi ideoloji de\u011fil, ayn\u0131 zamanda akademik bir teoridir ve bu niteli\u011fi, onun hem akademik hem de siyasi alanda rol oynamas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Bir\u00e7ok Bat\u0131l\u0131 siyaset bilimcinin de g\u00f6zlemledi\u011fi gibi, 1970’lerden bu yana neo-Marksizm, \u00e7o\u011fulculuk, elitizm ve neo-muhafazakarl\u0131k devlet teorisi okullar\u0131 ile birlikte Bat\u0131da yayg\u0131n olan d\u00f6rt b\u00fcy\u00fck devlet g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc haline gelmi\u015ftir. Bu durum, neo-Marksizmin Bat\u0131daki ayd\u0131n \u00e7evrelerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck etkiyi a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

 Neo-Marksist devlet teorisinin siyasi prati\u011fe etkisini ise, Yeni Sol radikal siyasi hareketlerde ve Bat\u0131 devletlerindeki Kom\u00fcnist ve Sosyalist partilerin ilkeleri, programlar\u0131, politikalar\u0131 ve pratik faaliyetlerinde izlemek zor de\u011fildir. 1970’lerde Avrokom\u00fcnizme y\u00f6nelen \u0130talyan Kom\u00fcnist Partisi’nin Hristiyan Demokrat Parti ile  “Tarihsel Uzla\u015fma” takti\u011fi gibi Bat\u0131 kom\u00fcnist partilerinin \u00f6nemli strateji de\u011fi\u015fiklikleri, neo-Marksist devlet teorisinin etkisiyle ayr\u0131lmaz bir \u015fekilde ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Bizzat Avrokom\u00fcnizmin g\u00f6r\u00fc\u015flerinde neo-Marksist devlet teorisinin etkileri de vard\u0131r. Hatta 1980’lerden itibaren Do\u011fu Avrupa \u00fclkelerinde kapitalizme do\u011fru meydana gelen dramatik de\u011fi\u015fikliklerin, bu \u00fclkelerde neo-Marksizmin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla belli bir ba\u011flant\u0131s\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

Neo-Marksist devlet teorisi, esas olarak, \u00e7a\u011fda\u015f geli\u015fmi\u015f kapitalist devletlerde meydana gelen b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fikliklere, geleneksel Marksist teoriden ve genel burjuva teorisinden farkl\u0131 bir tepkiyi uygun zamanda vermi\u015f olmas\u0131 sayesinde olu\u015fmu\u015f, geli\u015fmi\u015f ve yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonra, geli\u015fmi\u015f kapitalist devletlerin siyasi ya\u015fam\u0131, ekonomik \u00e7a\u011fda\u015fla\u015fma temelinde bir dizi \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklik ge\u00e7irmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

 Bu tarihsel ba\u011flamda, dogmatik tutumu benimseyen gelenekselci Marksistler uzun s\u00fcre bu de\u011fi\u015fiklikleri basit\u00e7e reddettiler ve d\u00fc\u015f\u00fcnce tembelli\u011fine d\u00fc\u015f\u00fct\u00fcler. Bat\u0131l\u0131 burjuva akademisyenler ise genel olarak bu de\u011fi\u015fikliklerin anlam\u0131n\u0131 abartarak ya da bu de\u011fi\u015fikliklerin belirli de\u011ferlerini g\u00f6rmeyerek, bu de\u011fi\u015fikliklerin i\u00e7 dinamiklerini fark edemediler ve bu nedenle onlar\u0131 g\u00f6rmezden geldiler. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, neo-Marksizm ak\u0131m, geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerde ortaya \u00e7\u0131kan bu yeni siyasi geli\u015fmeyi basit\u00e7e reddetmekle yetinmedi daha da \u00f6teye giderek ayn\u0131 zamanda bu yeni siyasi durumun i\u00e7sel me\u015fruiyet krizini ve ekonomik krizi de ortaya koydu.<\/p>\n\n\n\n

 B\u00f6ylece, neo-Marksist ak\u0131m sadece \u00f6zg\u00fcn bir teori geli\u015ftirmekle kalmad\u0131, ayn\u0131 zamanda bir dereceye kadar mevcut devlet sisteminden memnun olmayan fakat onu y\u0131kmak istemeyen kitlelerin psikolojik durumunu da yans\u0131tan bir ideoloji olu\u015fturdu ve bu neo-Marksizm ak\u0131m\u0131n\u0131n insanlar\u0131 kendi taraf\u0131na \u00e7ekmesini kolayla\u015ft\u0131rd\u0131. Devlet teorisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, \u00e7a\u011fda\u015f geli\u015fmi\u015f kapitalist devletler, esas olarak \u015fu alanlarda \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler yapm\u0131\u015ft\u0131r: devletin s\u0131n\u0131f temeli, devletin i\u015flevleri, devletin y\u00f6netimi, devletin y\u00f6netim bi\u00e7imleri, devlet iktidar\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131 ve devletin kriz bi\u00e7imi. Neo-Marksist teorisyenlerin bu de\u011fi\u015fikliklere kapsaml\u0131 bir yan\u0131t verdiklerini g\u00f6rmek zor de\u011fildir. A\u015fa\u011f\u0131da bunu tart\u0131\u015faca\u011f\u0131z:<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonra, geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin s\u0131n\u0131f yap\u0131s\u0131 \u00f6nemli de\u011fi\u015fikliklere u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 Birincisi, proletarya s\u0131n\u0131f yap\u0131s\u0131nda meydana gelen b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklikler.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Geleneksel proletarya, \u00e7o\u011funlukla kol i\u015f\u00e7ileri taraf\u0131ndan olu\u015fturulurken, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerinde kol i\u015f\u00e7ilerinin say\u0131s\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azal\u0131rken, zihin i\u015f\u00e7ilerinin say\u0131s\u0131 h\u0131zla artmaktad\u0131r. Sanayi i\u015f\u00e7ilerinin oran\u0131n\u0131n azalmas\u0131yla birlikte, i\u015f, hizmet, sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim, bilim ve teknoloji, k\u00fclt\u00fcr ve y\u00f6netim sekt\u00f6rlerinde “beyaz yakal\u0131 denilen i\u015f\u00e7ilerin\u201d oran\u0131 artmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

 \u0130kincisi, i\u015f\u00e7ilerin ya\u015fam standartlar\u0131 belirgin \u015fekilde iyile\u015fmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 Yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n \u00fczerinde ancak en zengin kesim olmayan s\u00f6zde orta s\u0131n\u0131f, n\u00fcfusun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015fturmakta ve bir\u00e7ok konuda toplumda \u00f6nemli bir g\u00fc\u00e7 haline gelmektedir. Yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda ya\u015fayan ger\u00e7ek a\u015f\u0131r\u0131 yoksullar ise n\u00fcfusun k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturmakta ve bunlar\u0131n sosyal ya\u015fam \u00fczerindeki etkileri \u00f6nemsiz d\u00fczeydedir.<\/p>\n\n\n\n

 \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, \u00fcretim ili\u015fkilerinde belirli de\u011fi\u015fiklikler olmu\u015ftur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde i\u015f\u00e7ilerin \u015firket hisselerine sahip olmas\u0131 olduk\u00e7a yayg\u0131n bir olgudur ve bir anlamda hisse sahibi olarak \u00f6nemli say\u0131da i\u015f\u00e7i tasarruf ama\u00e7l\u0131 borsa yat\u0131r\u0131mlar\u0131 \u00fczerinden “hisse senedi sahibi” haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

 D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile burjuvazi aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri yumu\u015famakta ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinde yo\u011funla\u015fma e\u011filimi g\u00f6r\u00fclmemektedir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

S\u0131n\u0131f teorisi ve s\u0131n\u0131f prati\u011fi Marksist devlet kavram\u0131n\u0131n merkezi temelidir.  Genel olarak, neo-Marksistler, \u00e7a\u011fda\u015f s\u0131n\u0131flar\u0131n de\u011fi\u015fimine dayal\u0131 olarak devlet meselelerini incelemeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flar ve sonu\u00e7 olarak, neo-Marksistlerin \u00e7o\u011fu kendi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131ndan “yeni s\u0131n\u0131f teorileri\u201d ortaya koymu\u015flard\u0131r. Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerdeki s\u0131n\u0131f yap\u0131s\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesine dayanarak, baz\u0131 ki\u015filer sosyal s\u0131n\u0131flar\u0131n b\u00f6l\u00fcnmesinin art\u0131k sadece s\u00f6m\u00fcren s\u0131n\u0131flar ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen s\u0131n\u0131flar olarak ikili bir ayr\u0131mdan ibaret olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, daha karma\u015f\u0131k bir “s\u0131n\u0131f d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc” oldu\u011funu belirtmektedir. James O’Connor ve di\u011ferleri bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc savunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

 Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerdeki s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin yumu\u015fama e\u011filimini g\u00f6zlemleyen baz\u0131 ki\u015filer, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz i\u015f\u00e7i kitlelerinin hen\u00fcz burjuvazi ile m\u00fccadele edecek bir s\u0131n\u0131f olarak \u00f6rg\u00fctlenmedi\u011fini savunmaktad\u0131rlar. Adam Przeworski bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn savunucular\u0131ndan biridir. Poulantzas ve di\u011ferleri ise, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile burjuvazi aras\u0131ndaki m\u00fccadelenin, karma\u015f\u0131k \u00e7\u0131kar aktar\u0131mlar\u0131 nedeniyle ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmaktad\u0131r. Baz\u0131lar\u0131 ise beyaz yakal\u0131 i\u015f\u00e7ilerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na dayanarak, proletaryan\u0131n art\u0131k \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131ndan yoksun kent i\u015f\u00e7ileriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve s\u0131n\u0131f ayr\u0131m\u0131n\u0131n art\u0131k \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyetine dayal\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrmektedir. Eric Olin Wright ve di\u011ferleri bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc savunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde orta s\u0131n\u0131f\u0131n toplumdaki n\u00fcfusun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturdu\u011fu  g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc savunan g\u00f6r\u00fc\u015fler \u00e7o\u011falm\u0131\u015ft\u0131r. Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ise Bat\u0131’n\u0131n geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerindeki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n tamamen burjuvala\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin sahnesinin ulusal d\u00fczlemden uluslararas\u0131 d\u00fczleme kayd\u0131\u011f\u0131n\u0131, proletarya ile burjuvazi aras\u0131ndaki m\u00fccadelenin ise esas olarak geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler ile geli\u015fmekte olan \u00fclkeler aras\u0131ndaki (K\u00fcresel Kuzey-K\u00fcresel G\u00fcney aras\u0131ndaki) m\u00fccadele olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunurlar.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7e\u015fitli “yeni s\u0131n\u0131f\u201d teorilerinin genel olarak toplumun sosyal s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnmesini ve proletarya ile burjuvazi aras\u0131ndaki m\u00fccadelenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 inkar etmedi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz.  Fakat s\u0131n\u0131f\u0131n tan\u0131m\u0131, s\u0131n\u0131flar\u0131n s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fctleri ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin rol\u00fc yeniden yorumlanm\u0131\u015f ve sonu\u00e7 olarak geleneksel s\u0131n\u0131f teorisi revize edilmi\u015ftir. Neo-Marksistler bu yeni s\u0131n\u0131f teorilerinden hareketle, klasik Marksist (Leninizm dahil) devlet teorisinin bir\u00e7ok i\u00e7eri\u011fini de revize etmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n

 \u00d6rne\u011fin, \u00e7a\u011fda\u015f geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin s\u0131n\u0131fsal yap\u0131lar\u0131n\u0131n k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fikliklere u\u011frad\u0131\u011f\u0131, bu \u00fclkelerde devletin do\u011fas\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131f bask\u0131s\u0131 arac\u0131\/aleti olarak \u00f6zetlenemeyece\u011fi, geleneksel anlamda proletaryan\u0131n art\u0131k devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131 y\u0131kma g\u00f6revini \u00fcstlenemeyece\u011fi\/ger\u00e7ekle\u015ftiremeyece\u011fi, \u00e7a\u011fda\u015f geli\u015fmi\u015f devletlerde Marx’\u0131n bir zamanlar savundu\u011fu sosyalist devrimin nedensel temeli ve  ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131 gibi g\u00f6r\u00fc\u015flerinin art\u0131k ge\u00e7erlili\u011finin ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 konusunda hemfikirdirler. Laissez-faire serbest kapitalizm d\u00f6neminde devlet ekonomik meselelere nadiren m\u00fcdahale etmekteydi ve bu nedenle Marx ve Engels devletin i\u015flevlerinden bahsederken, temelde onun ekonomik i\u015flevinden ziyade siyasi i\u015flevine at\u0131fta bulunmu\u015flard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

 Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, \u00e7a\u011fda\u015f geli\u015fmi\u015f kapitalist devletlerde geleneksel laissez-faire d\u00f6nemi prati\u011fi tarih oldu, devlet sosyo-ekonomik hayata b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli m\u00fcdahalelerde bulunmaya ba\u015flad\u0131 ve devletin ekonomik i\u015flevi giderek daha \u00f6nemli hale geldi.<\/p>\n\n\n\n

 Devlet, millile\u015ftirme, makro planlamaya dayal\u0131 maliye politikas\u0131, para politikas\u0131, bilim ve teknoloji politikas\u0131, tar\u0131m politikas\u0131, sosyal politika vb. ara\u00e7larla sosyo-ekonomik hayat\u0131 d\u00fczenlemeye giri\u015fti. Bu ara\u00e7lar aras\u0131nda maliye politikas\u0131 ve sosyal politika, devlet m\u00fcdahalesinde \u00f6zellikle \u00f6nemli bir rol oynamaya ba\u015flad\u0131. Maliye politikalar\u0131, devletin sermaye birikimini art\u0131rmak ve toplumsal yeniden \u00fcretimi geni\u015fletmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 ba\u015fl\u0131ca ara\u00e7lard\u0131r. Devlet, mali ara\u00e7lar\u0131 kullanarak i\u00e7 pazardaki en b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mc\u0131 ve \u00fcr\u00fcnlerin en b\u00fcy\u00fck al\u0131c\u0131s\u0131 olarak g\u00f6rev yapar ve b\u00f6ylece farkl\u0131 sekt\u00f6rlerdeki farkl\u0131 t\u00fcrdeki \u00fcretim ve sat\u0131\u015flar\u0131n genel kontrol\u00fcn\u00fc elinde tutar.<\/p>\n\n\n\n

 Refah politikas\u0131, devletin sosyal t\u00fcketimi ve sosyal harcamalar\u0131 d\u00fczenlemenin birincil arac\u0131d\u0131r ve refah harcamalar\u0131, h\u00fck\u00fcmetin harcama b\u00fct\u00e7esinin en b\u00fcy\u00fck kalemini olu\u015fturur.<\/p>\n\n\n\n

 \u00d6rne\u011fin, 1980 y\u0131l\u0131nda Amerika Birle\u015fik Devletleri’nde sosyal refah harcamalar\u0131 toplam devlet harcamalar\u0131n\u0131n %56.8’ini ve gayri safi milli has\u0131lan\u0131n neredeyse be\u015fte birini olu\u015fturmu\u015ftur. Mali ve parasal \u00f6nlemler yoluyla devlet, toplumun \u00fcretimini, t\u00fcketimini, sermaye birikimini ve yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 kontrol etmekle kalmaz, ayn\u0131 zamanda vatanda\u015f\u0131 be\u015fikten mezara kadar kendi yetki alan\u0131na al\u0131r. Devletin i\u015flevindeki bu \u00f6nemli de\u011fi\u015fikliklere paralel olarak, neo-Marksistler devletin i\u015flevini yepyeni bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla incelemi\u015fler ve bir\u00e7oklar\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7a\u011fda\u015f devletin temel i\u015flevi olarak kabul edilen devletin ekonomik i\u015flevine \u00f6zel \u00f6nem vermi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n

 \u00d6rne\u011fin, O’Connor, Amerika Birle\u015fik Devletleri’nin toplam ulusal mali b\u00fct\u00e7esini ve toplam nihai b\u00fct\u00e7esini analiz ederek, \u00e7a\u011fda\u015f devletin \u00fc\u00e7 temel i\u015flevinin bir \u015fekilde belirli bir sosyal t\u00fcketim bi\u00e7imi ile ili\u015fkili oldu\u011funu belirtmektedir. Poulantzas, \u00e7a\u011fda\u015f devletin bir otoriter hiyerar\u015fiye sahip oldu\u011funu ve bunun temel \u00f6zelli\u011finin sosyo-ekonomik hayata zorunlu m\u00fcdahale oldu\u011funu savunmu\u015ftur.  Altvatter, \u00e7a\u011fda\u015f devleti ideal bir kolektif kapitalist olarak g\u00f6r\u00fcr ve devletin temel i\u015flevinin ekonominin m\u00fcdahaleci bir tarzda d\u00fczenlemesi oldu\u011funu savunur.<\/p>\n\n\n\n

Marksizmin klasik yazarlar\u0131, (Marx, Engels, Lenin) burjuva devletin iki temel y\u00f6netim bi\u00e7imi oldu\u011funu savunurlar: \u015fiddet i\u00e7eren ve onay i\u00e7eren y\u00f6netim bi\u00e7imleri. Egemen s\u0131n\u0131f genellikle bu iki y\u00f6ntemi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc olarak kullan\u0131r, ancak \u00e7e\u015fitli d\u00f6nemlerde odak noktalar\u0131 farkl\u0131la\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Tarihteki burjuva devletler genellikle \u015fiddet kullanarak y\u00f6netmi\u015flerdir, ancak \u00e7a\u011fda\u015f d\u00f6nemde egemen s\u0131n\u0131f giderek onaylama y\u00f6ntemine daha fazla ba\u011f\u0131ml\u0131 hale gelmi\u015ftir. Hizmetleri \u00e7o\u011faltma, iyile\u015ftirmeler, tavizler ve rasyonalizasyon devletin s\u0131k\u00e7a ba\u015fvurdu\u011fu faaliyetler haline gelmi\u015ftir. “Refah devleti” veya “sosyal hizmet\u201d devletinin uygulanmas\u0131, \u00e7a\u011fda\u015f kapitalizmin y\u00f6netim bi\u00e7iminin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ge\u00e7irdi\u011fini yo\u011fun bir \u015fekilde g\u00f6stermektedir. Bu de\u011fi\u015fim nedeniyle, devlet y\u00fczeysel bir bak\u0131\u015fla giderek s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00fczerinde duran mutlak bir hakem olarak g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu olgu, neo-Marksistlerin devletin g\u00f6receli \u00f6zerkli\u011fine b\u00fcy\u00fck \u00f6nem vermelerine neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

 \u00d6rne\u011fin, Poulantzas, \u00e7a\u011fda\u015f devletin bu t\u00fcr bir tarafs\u0131zl\u0131k konumuna sahip olmadan burjuvazinin nihai hedefine ula\u015famayaca\u011f\u0131n\u0131 ve burjuvazinin hedefini ger\u00e7ekle\u015ftiremeyece\u011fini savunur. Devletin yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek ve onu burjuvazinin kontrol\u00fcnden y\u00fczeysel olarak ba\u011f\u0131ms\u0131z hale getirmek, \u00e7a\u011fda\u015f kapitalizmin geli\u015fiminin devlete getirdi\u011fi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sonu\u00e7tur.<\/p>\n\n\n\n

Devletin bu g\u00f6reli \u00f6zerkli\u011fi, burjuvazi i\u00e7indeki fraksiyonlar\u0131 birle\u015ftirmeye elveri\u015flidir, ancak proletaryan\u0131n birli\u011fine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Bu nedenle, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n birli\u011fini b\u00f6lmek i\u00e7in tavizler ve iyile\u015ftirmeler gibi ara\u00e7lar\u0131 kullanmak, \u00e7a\u011fda\u015f kapitalist devletlerin en \u00f6nemli i\u015flevlerinden biridir.<\/p>\n\n\n\n

Ulusal kriz genellikle devletin temel sistemini tehlikeye atan ve ortadan kald\u0131r\u0131lamayan zor bir durum anlam\u0131na gelir. Geleneksel olarak, kapitalist devletlerde ekonomik kriz, \u00e7ok say\u0131da i\u015f\u00e7inin i\u015fsizli\u011fi, h\u0131zl\u0131 enflasyon art\u0131\u015f\u0131, \u00fcr\u00fcn fazlas\u0131 ve pazar \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ile kendini g\u00f6sterir. Bunlara ba\u011fl\u0131 siyasi kriz ise s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin \u015fiddetlenmesi, siyasi karga\u015fa ve devlet otoritesinin keskin bir \u015fekilde yitirilmesi ile kendini g\u00f6sterir.  Kapitalist krizin bu geleneksel ifadeleri, belirli bir dereceye kadar, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerinde hala mevcuttur, ancak eskisi gibi mevcut devlete b\u00fcy\u00fck bir tehdit olu\u015fturmamaktad\u0131r.  \u00c7\u00fcnk\u00fc neredeyse t\u00fcm geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde, devrimci bir sosyal g\u00fc\u00e7 olarak i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, mevcut devlete devrimci bir de\u011fi\u015fim getirme arzusu ta\u015f\u0131mamaktad\u0131r. Bir ankete g\u00f6re, mevcut Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerde devrimci de\u011fi\u015fiklikler talep eden i\u015f\u00e7iler Bat\u0131 Almanya’da %2, \u0130talya’da %6, Bel\u00e7ika’da %2, \u0130svi\u00e7re’de %1, Fransa’da %4, Hollanda’da %9 ve \u0130ngiltere Birle\u015fik Krall\u0131k’ta %13’t\u00fcr. Bu t\u00fcr anketler baz\u0131 \u00f6znel \u00f6nyarg\u0131lar ta\u015f\u0131sa da, \u00e7a\u011fda\u015f Bat\u0131 \u00fclkelerindeki durumu az \u00e7ok yans\u0131tmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bat\u0131daki bu yeni toplumsal pratik, neo-Marksistleri klasik Marksizm’in kriz teorisi \u00fczerine yeni bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye sevk etmektedir ve onlar, bu olguya katk\u0131da bulunan temel nedenin, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerinde krizin olmamas\u0131 de\u011fil, krizin yap\u0131s\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmi\u015f olmas\u0131 oldu\u011funu do\u011fru bir \u015fekilde fark etmektedirler. Neo-Marksistlerin baz\u0131lar\u0131, \u00e7a\u011fda\u015f kapitalist \u00fclkelerdeki ekonomik krizin esas olarak y\u00fcksek devlet b\u00fct\u00e7esi a\u00e7\u0131\u011f\u0131 ve devasa bor\u00e7 olarak, siyasi krizin ise yasall\u0131k eksikli\u011fi ve me\u015fruiyet eksikli\u011fi olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmaktad\u0131r. Neo-Marksist devlet kavram\u0131, \u00e7a\u011fda\u015f Bat\u0131 geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerindeki toplumsal prati\u011fin ve toplumsal ya\u015fam\u0131n radikal bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Neo-Marksistler, \u00e7a\u011fda\u015f liberal demokrasideki siyasi uygulamalardaki de\u011fi\u015fikliklere dayanarak klasik Marksist devlet teorisini revize etmeye ve geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

 Neo-Marksistler sosyo-ekonomik temel ile devlet \u00fcst yap\u0131s\u0131 aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkiyi tam olarak inkar etmezler, ancak bu ili\u015fkinin son derece karma\u015f\u0131k oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler ve yap\u0131sal i\u015flevselcilik gibi yeni yakla\u015f\u0131mlarla \u00e7a\u011fda\u015f devleti analiz etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Onlar, devlet ile hakim s\u0131n\u0131f aras\u0131ndaki yak\u0131n ili\u015fkiyi de tam olarak inkar etmezler, ancak devleti sadece s\u0131n\u0131f bask\u0131s\u0131n\u0131n bir arac\u0131\/aleti olarak g\u00f6rmeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karlar ve asl\u0131nda devletin bir t\u00fcr s\u0131n\u0131flar \u00fcst\u00fc \u00f6zelli\u011fi oldu\u011funu savunurlar.<\/p>\n\n\n\n

 Mevcut devletlerin devrimci d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc savunurlar ve bu anlamda neo-Marksistlerin devlet \u00fczerine g\u00f6r\u00fc\u015fleri radikaldir; ancak neredeyse t\u00fcm neo-Marksistler hepsi mevcut devletin \u015fiddet yoluyla d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karlar ve bu anlamda d\u00fc\u015f\u00fcnceleri s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkilerini hafifletme \u201c\u00f6zlemi\u201d anlam\u0131na gelir. Neo-Marksist devlet teorisinin bu ikili niteli\u011fi temelde, \u00e7a\u011fda\u015f geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerdeki radikal ayd\u0131nlar\u0131n ve sosyal sol g\u00fc\u00e7lerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n, stat\u00fckoda bir de\u011fi\u015fiklik talep ederken, bunun olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n istedikleri ile tam tersi olaca\u011f\u0131ndan endi\u015fe duymalar\u0131 gibi bir \u00e7eli\u015fkili bir psikolojiyi yans\u0131tmaktad\u0131r.  Bkz. Gabriel Abraham Almond.  Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 Siyaset: Bir Geli\u015fimsel Yakla\u015f\u0131m<\/em>. San Paola \u00c7eviri Yay\u0131nevi, 1987. S. 49.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Neo-Marksizmin Devlet Teorisini Ele\u015ftirel Okuma   Prof. Gladys Hern\u00e1ndez Herrera, Marksist Felsefe B\u00f6l\u00fcm\u00fc, Havana \u00dcniversitesi, May\u0131s 1999, \u00c7eviren: Ferdi Bekir 1970’lerden bu yana, devlet teorileri alan\u0131nda neo-Marksist okul, \u00e7o\u011fulcu okul, elitist okul ve neo-muhafazakar okul ile e\u015fit \u00f6neme sahip olarak, Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131nda etkili olan birka\u00e7 \u00f6nemli siyasi d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131m\u0131ndan biri olarak kabul edilmektedir. Bu metinde […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[20,49,51,5,9],"tags":[],"class_list":["post-5744","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arsiv","category-arsiv-tr","category-dunya-sosyalizmi-tr","category-dunya-sosyalizmi","category-klasikler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5744","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5744"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5744\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5959,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5744\/revisions\/5959"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5744"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5744"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5744"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}