{"id":5753,"date":"2025-09-02T11:24:15","date_gmt":"2025-09-02T11:24:15","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5753"},"modified":"2025-09-02T11:43:53","modified_gmt":"2025-09-02T11:43:53","slug":"turkiyede-sosyalist-akimin-110-yil-icindeki-liderleri-ve-kusaklar-tarihimize-butunluklu-bir-yaklasimla-sahip-cikalim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5753","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye\u2019de Sosyalist Ak\u0131m\u0131n 110 Y\u0131l \u0130\u00e7indeki Liderleri ve Ku\u015faklar: Tarihimize B\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc Bir Yakla\u015f\u0131mla Sahip \u00c7\u0131kal\u0131m"},"content":{"rendered":"\n<h1 class=\"wp-block-heading\">T\u00fcrkiye\u2019de Sosyalist Ak\u0131m\u0131n 110 Y\u0131l \u0130\u00e7indeki Liderleri ve Ku\u015faklar: Tarihimize B\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc Bir Yakla\u015f\u0131mla Sahip \u00c7\u0131kal\u0131m<\/h1>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.tkp-online.org\/sites\/default\/files\/default_images\/tkp_9.png\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Tarihimizi ve \u00e7e\u015fitli sosyalist liderlerin katk\u0131lar\u0131n\u0131 ele\u015ftirirken saflar\u0131 da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 de\u011fil birle\u015ftirici, hakkaniyetli, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olmal\u0131 ve ele\u015ftiride gelece\u011fe d\u00f6n\u00fck ufuk a\u00e7\u0131c\u0131 olmaya \u00f6zen g\u00f6stermeliyiz.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">\u00dclkemizdeki sosyalist ak\u0131m\u0131n ge\u00e7mi\u015f ku\u015faklar\u0131na mensup de\u011ferli liderler, b\u00fcy\u00fck teorik ve siyasi hatalar yapm\u0131\u015f olabilirler, hatta Marksizm ile temelden \u00e7eli\u015fen g\u00f6r\u00fc\u015fler savunmu\u015f olabilirler; fakat i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na ve sosyalizm davas\u0131na onlar\u0131n b\u00fcy\u00fck hizmetleri unutulamaz ve unutturulamaz.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-stackable-heading stk-block-heading stk-block-heading--v2 stk-block stk-3d974c9\" id=\"strong-kusaklar-ve-yasayan-liderler-strong\" data-block-id=\"3d974c9\"><h1 class=\"stk-block-heading__text stk-block-heading--use-theme-margins\"><strong>Ku\u015faklar ve Ya\u015fayan Liderler<\/strong><\/h1><\/div>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Birinci ku\u015fak sosyalistler: Mustafa Suphi (1883-28 Ocak 1921) Egemen s\u0131n\u0131f olan gerici b\u00fcrokrat burjuvazi (z\u00fcmresinin) tetik\u00e7ileri taraf\u0131ndan katledildi; \u015eefik H\u00fcsn\u00fc (De\u011fmer) (1887 \u2013 1959)<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">\u0130kinci ku\u015fak sosyalistler: Hikmet K\u0131v\u0131lc\u0131ml\u0131 (1902-1971); Re\u015fat Fuat Baraner (1900-1968); \u0130smail Bilen (1902\u20131983); Mehmet Ali Aybar (1908-1995)<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Ku\u015fak: Mihri Belli (1915-2011); Behice Boran (1910-1987); Sadun Aren (1922-2008); Rasih Nuri \u0130leri (1920-2014)<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Ku\u015fak:&nbsp;Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck (1938- );&nbsp;Do\u011fu Perin\u00e7ek (1942- ) &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Be\u015finci Ku\u015fak: Metin \u00c7ulhao\u011flu (1947-); Mahir \u00c7ayan (1946-1972); Deniz Gezmi\u015f (1947-1972); \u0130brahim Kaypakkaya (1949-1973)<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\">Alt\u0131nc\u0131 Ku\u015fak:&nbsp;O\u011fuzhan M\u00fcft\u00fco\u011flu; Mahir Say\u0131n; Ertu\u011frul K\u00fcrk\u00e7\u00fc; Sungur Savran; \u0130hsan \u00c7aralan; H. F\u0131rat; Masis K\u00fcrk\u00e7\u00fcgil &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:clamp(16.834px, 1.052rem + ((1vw - 3.2px) * 0.716), 26px);\"><em>Daha sonraki ku\u015faklara bir ba\u015fka yaz\u0131da girece\u011fiz.<\/em><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-stackable-heading stk-block-heading stk-block-heading--v2 stk-block stk-3cf5606\" id=\"strong-mustafa-suphi-ve-sefik-husnu-strong-em-em-strong-ye-birlikte-sahip-cikiyoruz-strong\" data-block-id=\"3cf5606\"><h1 class=\"stk-block-heading__text stk-block-heading--use-theme-margins\"><strong>Mustafa Suphi ve \u015eefik H\u00fcsn\u00fc<\/strong><em>\u2019<\/em><strong>ye Birlikte Sahip \u00c7\u0131k\u0131yoruz<\/strong><\/h1><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-stackable-subtitle stk-block-subtitle stk-block stk-a81a274\" data-block-id=\"a81a274\"><p class=\"stk-block-subtitle__text stk-subtitle\"><strong>A\u015fa\u011f\u0131da onlar\u0131n yaz\u0131lar\u0131ndan bir derleme okuyacaks\u0131n\u0131z. Bu yaz\u0131 \u201cB\u00fcy\u00fck Milllet Meclisi H\u00fck\u00fcmeti ve Kom\u00fcnist Partisi\u201d Ba\u015fl\u0131kl\u0131 Yaz\u0131 Partinin kurulu\u015fundan (Eyl\u00fcl 1920) sonraki g\u00fcnlerde yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p><\/div>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Kom\u00fcnist Partisi, toplumsal devrimi anlayan ve ona b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 ile ona bel ba\u011flayan i\u015f\u00e7i ve \u00e7ift\u00e7ilerin bir siyasi \u00f6rg\u00fct\u00fcd\u00fcr. \u00dclkede mazlum ve i\u015f\u00e7i, fakir ve i\u015fsizler n\u00fcfus i\u00e7inde \u00e7o\u011funluk te\u015fkil etseler de sanayinin ilkel bir d\u00fczeyde olmas\u0131 nedeniyle, i\u015f\u00e7ilerin proleter \u00f6rg\u00fctlenme i\u00e7inde birle\u015fmi\u015f olmamalar\u0131 ve kom\u00fcnistlerin az\u0131nl\u0131k kalmalar\u0131 sonucunu do\u011furuyor. Ve yine bu itibarlad\u0131r ki, Kom\u00fcnist Partisi, halihaz\u0131rda devrimi yapacak ve idareyi ele alacak b\u00fcy\u00fck bir iktidar Partisi bi\u00e7iminde \u2026 ortaya at\u0131lamaz.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Kom\u00fcnist Partisi memleket i\u00e7inde az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 temsil eden bir Parti olarak kurulmu\u015f olmakla beraber, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonal\u2019in bir kolu olarak yery\u00fcz\u00fcndeki toplumsal devrimin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 ve bir uygulay\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. Ve bu nedenle \u00fcst\u00fcne d\u00fc\u015fen vazife b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu kadar evrenseldir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonal\u2019in, proletarya \u00f6rg\u00fct\u00fc zay\u0131f olan T\u00fcrkiye\u2019de ve T\u00fcrkiye benzeri b\u00fct\u00fcn do\u011fu memleketlerinde savundu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f bilinirse, bu g\u00f6revin hassasiyeti ve \u00f6nemi bir kat daha anla\u015f\u0131l\u0131r olacakt\u0131r. Sosyal Devrimin mazlum do\u011fu memleketlerinden bekledi\u011fi hareket, zalimlere kar\u015f\u0131 aya\u011fa kalkmak ve isyand\u0131r. Do\u011fuda \u00fczerine d\u00fc\u015fen y\u00fcrekli a\u011f\u0131r g\u00f6revin \u00f6nemini kavram\u0131\u015f bir memleket ve bir millet olarak bug\u00fcn kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan \u015fey zavall\u0131 T\u00fcrkiye ve fakir T\u00fcrk Milleti\u2019dir. Demek ki, toplumsal devrim kar\u015f\u0131s\u0131nda T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi\u2019ne d\u00fc\u015fen g\u00f6revi, ya\u011fmac\u0131 emperyalizmin b\u00fct\u00fcn bask\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131n ayaklan\u0131p varl\u0131klar\u0131n\u0131 ispat eden Anadolu yi\u011fitlerini ve onlar\u0131 temsil eden B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi H\u00fck\u00fcmeti\u2019ne samimiyetle destek olmak ve Anadolu\u2019daki bu hareketi do\u011funun di\u011fer mazlum ve uygar milletlerine ve h\u00fck\u00fcmetlerine bir \u00f6rnek sunmak olarak \u00f6zetleyebiliriz.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Bundan ba\u015fka, T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin halka kar\u015f\u0131 bir\u00e7ok bor\u00e7lar\u0131 ve mecburiyetleri vard\u0131r. T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi, kendi \u00f6rg\u00fct\u00fc i\u00e7inde i\u015f\u00e7i ve \u00e7ift\u00e7i halk\u0131n vicdan\u0131n\u0131 e\u011fitmeye, Anadolu\u2019nun karanl\u0131k sokaklar\u0131nda bile t\u00fcrl\u00fc mahrumiyet ve mahk\u00fbmiyetlerle dola\u015fan mazlum i\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fclerimizi d\u00fczenli ve geli\u015fkin bir s\u0131n\u0131f kimli\u011fi ile d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer \u00fclke proleterleri ailesine sunmaya mecburdur.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Ayd\u0131n ve devrimci gen\u00e7lerimiz, beyaz yakal\u0131 Avrupa g\u00f6mleklerini ve parlak k\u0131l\u0131\u00e7lar\u0131n\u0131 omuzlar\u0131ndan atarak eli nas\u0131rl\u0131 mazlum halk\u0131m\u0131z aras\u0131na girerler ve Kom\u00fcnist Partisi saflar\u0131nda b\u00fct\u00fcn hayat ve mevcudiyetlerini bi\u00e7are, bahts\u0131z i\u015f\u00e7i ve \u00e7ift\u00e7ilerimizin a\u00e7l\u0131k, karanl\u0131k ve kulluktan kurtulmalar\u0131 yolunda feda ederlerse, halk\u0131m\u0131z hakiki ve sosyal bir devrime do\u011fru y\u00fckselecek, memleket (emperyalist) ya\u011fmac\u0131lar elinden tamamen kurtulma iktidar\u0131n\u0131 g\u00f6sterecek ve b\u00f6ylece kom\u00fcnistler do\u011fuda b\u00fcy\u00fck bir i\u015f\u00e7i partisinin temsilcisi s\u0131fat\u0131yla enternasyonal devrimciler aras\u0131nda h\u00fcrmetli bir yer tutmaya hak kazanacaklard\u0131r. Burada a\u00e7\u0131klamam\u0131za son veriyoruz. Yukar\u0131da g\u00f6sterdi\u011fimiz\u2026 b\u00fcy\u00fck giri\u015fimler pe\u015finde, hegemonyal i\u015fler g\u00f6rmek ve haz\u0131ra konmak isteyen herhangi bir kom\u00fcnist, mensubu oldu\u011fu Partinin takip etti\u011fi yoldan \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan ve dolay\u0131s\u0131yla Partisine itaat etmeyen bir derbederdir.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Kaynak <em>Mustafa Suphi ve Yolda\u015flar\u0131: 28-29 Ocak 1921\u2019i Unutma.<\/em><br><em>3. bas\u0131m. \u0130stanbul: G\u00fcncel Yay\u0131nlar, 1977. (87-90)<\/em><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-stackable-heading stk-block-heading stk-block-heading--v2 stk-block stk-25d6d82\" id=\"strong-sefik-husnunun-cumhuriyet-rejimine-elestirisi-strong\" data-block-id=\"25d6d82\"><h1 class=\"stk-block-heading__text stk-block-heading--use-theme-margins\"><strong>\u015eefik H\u00fcsn\u00fc\u2019n\u00fcn Cumhuriyet Rejimine Ele\u015ftirisi<\/strong><\/h1><\/div>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Toplumsal kurulu\u015flara, sendikalara tam bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck vermeyen cumhuriyet kuru laftan ibarettir&#8230; Bu o kadar a\u00e7\u0131k ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, \u00f6rnekleri \u00e7o\u011faltmak gereksiz g\u00f6r\u00fcyoruz. Biz bug\u00fcn \u00f6zellikle toplumsal kurulu\u015flar \u00fczerinde durmak istiyoruz. Cumhuriyet ve halk\u00e7\u0131l\u0131k demek halk\u0131n serbest\u00e7e toplanabildi\u011fi, k\u0131s\u0131ts\u0131z ve \u015farts\u0131z \u00f6rg\u00fctlenebildi\u011fi bir h\u00fck\u00fcmet bi\u00e7imi demektir. Bu en hayati, en acil yap\u0131lmas\u0131 gereken i\u015fe hen\u00fcz el at\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir. Dar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc Me\u015frutiyet&#8217;in emekleme d\u00f6neminden yadigar kalan dernekler ve grev yasalar\u0131 hala bug\u00fcn i\u015f\u00e7inin, k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn ve b\u00fct\u00fcn \u00fcreticilerin elini aya\u011f\u0131n\u0131 ba\u011flamaktad\u0131r. Toplumsal bilin\u00e7 artt\u0131\u011f\u0131 oranda toplanmak, \u00f6rg\u00fctlenmek gere\u011fini duyan halk, bu y\u00f6nde atmak istedi\u011fi her ad\u0131mda bu yasalar\u0131n s\u0131n\u0131rlama ve kovu\u015fturmas\u0131na \u00e7arp\u0131p sendelemektedir&#8230;<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Oysa bizde (T\u00fcrkiye) sendika deyiminin kullan\u0131lmas\u0131na bile yasalar izin vermemektedir. Orta\u00e7a\u011f bir kafayla yap\u0131lm\u0131\u015f olan \u0130\u015f B\u0131rakma Kanunu&#8217;nda (Grev Kanunu) tan\u0131mlanan b\u00fct\u00fcn prosed\u00fcrlere uymaks\u0131z\u0131n ilan edilen g\u00f6revlere kat\u0131lan i\u015f\u00e7iye kar\u015f\u0131, Halk H\u00fck\u00fcmeti kanun ad\u0131na, silahl\u0131 kuvvetler g\u00f6nderir. Birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce \u0130stanbul ahalisi, h\u00fck\u00fcmetin b\u00f6yle kanl\u0131 bir te\u015febb\u00fcs\u00fcnde tan\u0131k olmu\u015ftur. Bu anormal duruma bir an \u00f6nce son verilmeli, acele olarak serbest\u00e7e sendikalar kurmaya izin veren bir kanun \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p><strong>\u015eefik H\u00fcsn\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ayd\u0131nl\u0131k, say\u0131 24, A\u011fustos 1924<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>&#8230;Bug\u00fcnk\u00fc Halk\u00e7\u0131 h\u00fck\u00fcmetin, halk\u0131n bu iste\u011fini yerine getirece\u011fini ve istenilen ruhta bir tekelcilik (Burada ticarette ve sanayi i\u015fletmecili\u011finde devlet tekeli kastediliyor) yapaca\u011f\u0131n\u0131 umacak kadar hayalci de\u011filiz. Ayd\u0131nl\u0131k&#8217;ta \u00e7\u0131kan son makalemizde belgeleriyle a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi Anadolu k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn ulusal zaferinden beri kaderimizi elinde tutanlar, \u00f6zel sekt\u00f6r giri\u015fim yollar\u0131 ile kalk\u0131nmaya can atan bir burjuva s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn niteliklerini ta\u015f\u0131maktad\u0131rlar&nbsp;ve bu burjuvazi d\u00fcne kadar kendi hayat\u0131na kasteden Avrupa kapitalizmi ile bug\u00fcn art\u0131k uzla\u015fma safhas\u0131na girmi\u015f bulunuyor. \u015eimdiden himayecilik ve tutucu milliyet\u00e7ilik gayretleri g\u00f6stermeye ba\u015flam\u0131\u015f ve bir\u00e7ok konuda ilk zamanlar g\u00f6steri\u015fli bir tarzda kendisini g\u00f6steren tekelci zihniyet (kamucu) yok olmaya y\u00fcz tutmu\u015ftur&#8230;<\/p>\n<\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye\u2019de Sosyalist Ak\u0131m\u0131n 110 Y\u0131l \u0130\u00e7indeki Liderleri ve Ku\u015faklar: Tarihimize B\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc Bir Yakla\u015f\u0131mla Sahip \u00c7\u0131kal\u0131m Tarihimizi ve \u00e7e\u015fitli sosyalist liderlerin katk\u0131lar\u0131n\u0131 ele\u015ftirirken saflar\u0131 da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 de\u011fil birle\u015ftirici, hakkaniyetli, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olmal\u0131 ve ele\u015ftiride gelece\u011fe d\u00f6n\u00fck ufuk a\u00e7\u0131c\u0131 olmaya \u00f6zen g\u00f6stermeliyiz.&nbsp; \u00dclkemizdeki sosyalist ak\u0131m\u0131n ge\u00e7mi\u015f ku\u015faklar\u0131na mensup de\u011ferli liderler, b\u00fcy\u00fck teorik ve siyasi hatalar yapm\u0131\u015f olabilirler, hatta Marksizm [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[20,49],"tags":[],"class_list":["post-5753","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arsiv","category-arsiv-tr"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5753","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5753"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5753\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5762,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5753\/revisions\/5762"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5753"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5753"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5753"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}