{"id":5806,"date":"2025-10-11T13:33:42","date_gmt":"2025-10-11T13:33:42","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5806"},"modified":"2025-11-04T20:57:25","modified_gmt":"2025-11-04T20:57:25","slug":"narodnik-populist-leninden-leninizmin-kurulusuna-rus-aydinlarinin-zorlu-yolculugu-ve-plehanovun-buyuk-katkisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5806","title":{"rendered":"Narodnik Pop\u00fclist Lenin\u2019den Leninizmin Kurulu\u015funa Rus Ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n Zorlu Yolculu\u011fu ve Plehanov\u2019un B\u00fcy\u00fck Katk\u0131s\u0131"},"content":{"rendered":"\n

Narodnik Pop\u00fclist Lenin\u2019den Leninizmin Kurulu\u015funa Rus Ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n Zorlu Yolculu\u011fu ve Plehanov\u2019un B\u00fcy\u00fck Katk\u0131s\u0131<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Yazar:<\/strong> Prof. Gladys Hern\u00e1ndez Herrera, Marksist Felsefe B\u00f6l\u00fcm\u00fc, Havana \u00dcniversitesi<\/strong>, Ocak 2022<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

\u00c7eviren: Ferdi Bekir<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u00d6zet<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Narodnizm<\/strong>, 19. y\u00fczy\u0131l Rus d\u00fc\u015f\u00fcnce geli\u015fim tarihinde \u00f6nemli bir yer tutmaktad\u0131r. Narodnizm, Rusya’daki sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcnce ve harekete do\u011frudan katk\u0131da bulunmu\u015ftur. Rusya’da siyasal modernle\u015fme d\u00fc\u015f\u00fcncesinin seferber edilmesinin uzun s\u00fcrecinde, ileri Rus ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n zihinsel yolculu\u011fu Narodnizm’den Leninizm’e zorlu bir ge\u00e7i\u015f ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Plehanov ve Lenin, her ne kadar daha \u00f6nce Narodnik olsalar da, Narodnizm’deki baz\u0131 devrimci fikirleri miras alm\u0131\u015flar, ancak daha sonra Marksizm’e y\u00f6nelmi\u015fler ve Narodnik teorileri a\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. 1861 “Halka Gidelim Hareketi”nin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan sonra ise baz\u0131 ayd\u0131nlar co\u015fkuyla anar\u015fizm ve ter\u00f6rizm yoluna girmi\u015flerdir. 1880’lerden sonra, pop\u00fclistler nihayet siyasette muhafazak\u00e2r, hatta gerici bir konuma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fler ve 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda, Rusya’daki Marksizmin kurucular\u0131, Narodnizm ve devrimci ter\u00f6rizmin kar\u015f\u0131t\u0131 olan bir devrimci hareket kurmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcm 19. y\u00fczy\u0131l ve 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131, Rus d\u00fc\u015f\u00fcnce ve k\u00fclt\u00fcr tarihinin en g\u00f6rkemli d\u00f6nemiydi. Bu y\u00fcz y\u0131ll\u0131k siyasi de\u011fi\u015fimler ve ideolojik ilerleme s\u00fcreci s\u0131ras\u0131nda, sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcnce uzun s\u00fcre varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f, sadece birka\u00e7 nesil Rus ayd\u0131n\u0131n\u0131 etkilemekle kalmam\u0131\u015f, ayn\u0131 zamanda sosyal reform hareketlerini de te\u015fvik etmi\u015ftir. Narodnizm, Marksizm ve liberalizmin evrimini ya\u015fam\u0131\u015f \u00fcnl\u00fc Rus filozofu<\/strong> Berdyaev<\/strong> bir zamanlar \u015f\u00f6yle demi\u015fti: “Sosyal meseleler 19. y\u00fczy\u0131lda Rus bilincinde egemen bir konum i\u015fgal etmektedir. Hatta 19. y\u00fczy\u0131l Rus d\u00fc\u015f\u00fcncesinin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n sosyalist renklerle boyanm\u0131\u015f oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir”. Narodnizm’den Leninizm’e, ileri Rus ayd\u0131nlar\u0131 zorlu bir yolculu\u011fu deneyimlemi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n

Pop\u00fclist Siyasi D\u00fc\u015f\u00fcncenin Tarihsel Miras\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Berdyaev, “Narodnizm Rusya’da \u00f6zel bir fenomendir” diye d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Bunun \u00f6zel bir fenomen olarak adland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n nedeni, Rusya’n\u0131n \u00e7ok \u00f6zel bir k\u0131rsal k\u00f6y kom\u00fcn\u00fc cemaati<\/strong>ne sahip olmas\u0131d\u0131r. “K\u00f6y cemaati<\/strong>“, Rus Narodniklerin Rusya’daki toplumsal s\u00fcreci incelemek i\u00e7in dayanak noktas\u0131yd\u0131. “K\u00f6y kom\u00fcn\u00fc cemaati<\/strong>“, Rusya’n\u0131n ilkel toplumdan feodal topluma ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta, co\u011frafi olarak ba\u011flant\u0131l\u0131 olan, belirli kan ba\u011flar\u0131na sahip olan ve belirli ekonomik ba\u011flant\u0131lar\u0131 olan k\u00f6ylerin veya yerle\u015fim yerlerinin do\u011fal birle\u015fimiyle olu\u015fmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

K\u00f6y kom\u00fcn\u00fc cemaati, \u00e7ift\u00e7ilerin bir \u00f6z y\u00f6netim<\/strong> bi\u00e7imiydi. Y\u0131ll\u0131k toplanan k\u00f6y meclisi, arazi da\u011f\u0131t\u0131m\u0131, vergilendirme ve kamu g\u00f6revlilerinin se\u00e7imi konular\u0131nda karar veren en y\u00fcksek otorite ve karar alma organ\u0131yd\u0131. Arazi ili\u015fkileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan, k\u00f6y cemaati topra\u011f\u0131n kamu m\u00fclkiyetini<\/strong> uyguluyor ve bu toprak d\u00fczenli olarak k\u00f6y cemaati \u00fcyeleri aras\u0131nda yeniden da\u011f\u0131t\u0131l\u0131yordu. \u00dcretim y\u00f6ntemleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan, emek birle\u015fimi ve i\u015fbirli\u011fi<\/strong> uygulan\u0131yordu. Kimlik ve stat\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan, e\u015fit stat\u00fc ve ortak haklar<\/strong> uygulan\u0131yordu. Y\u00f6netim y\u00f6ntemleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise, zincir koruma sistemi<\/strong> uygulan\u0131yordu. Feodal topluma girdikten sonra k\u00f6y cemaati sistemi g\u00fc\u00e7lenmi\u015f ve k\u00f6y cemaati, devlet mekanizmas\u0131n\u0131n vazge\u00e7ilmez bir par\u00e7as\u0131 haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

K\u00f6y kom\u00fcn\u00fc cemaati<\/strong> sadece bir \u00fcretim ve sosyal organizasyon de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u00e7ift\u00e7ilerin manevi cemaati<\/strong>ydi. “Bu son derece kapal\u0131 k\u00f6y cemaati sistemi, sadece \u00e7ift\u00e7ilerin ekonomik davran\u0131\u015flar\u0131 \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck bir etkiye sahip olmakla kalm\u0131yor, ayn\u0131 zamanda \u00e7ift\u00e7ilerin manevi d\u00fcnyas\u0131 \u00fczerinde de derin bir etkiye sahipti”. K\u00f6y cemaatinin \u00f6z y\u00f6netimi ve \u00fcyelerinin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 denetimi, devlet yasalar\u0131na ve kilisenin ilgili d\u00fczenlemelerine ek olarak, esas olarak uzun bir s\u00fcre i\u00e7inde olu\u015fmu\u015f, k\u00f6y cemaati \u00fcyeleri taraf\u0131ndan ortakla\u015fa yarat\u0131lm\u0131\u015f ve nesilden nesile aktar\u0131lan k\u00f6y cemaati ilkelerine ve ahlaki normlar\u0131na dayan\u0131yordu. \u00c7ift\u00e7iler buna “hakikat<\/strong>” diyorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Kolektivizm ve e\u015fitlik\u00e7ilik<\/strong>, k\u00f6y cemaatinin en \u00f6nemli ilke ve ahlaki normlar\u0131ndan biriydi. Rusya’n\u0131n atalar\u0131, do\u011fan\u0131n sert ya\u015fam bask\u0131s\u0131na direnmek ve d\u0131\u015f istilaya kar\u015f\u0131 koymak s\u00fcrecinde kolektivizm ve e\u015fitlik\u00e7ilik ilkelerini tesis etmi\u015flerdi. Bunlar hem k\u00f6y cemaatinin i\u00e7 d\u00fczenini s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in tan\u0131nan ilkeler hem de cemaat \u00fcyelerinin uydu\u011fu iyi erdemlerdi. Daha sonra s\u0131n\u0131f bask\u0131s\u0131 e\u015fitlik ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131mla\u015fman\u0131n, \u00f6zel m\u00fclkiyet ise ilkel kamu m\u00fclkiyetinin yerini almas\u0131na ra\u011fmen, k\u00f6y cemaatinin ruhu ve ilkeleri korunmu\u015ftur. Bu kolektivizm ve e\u015fitlik\u00e7ilik ruhu<\/strong>, Herzen gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler taraf\u0131ndan “ilkel d\u00fc\u015f\u00fcnce<\/strong>” olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, yani “Rus k\u00f6yl\u00fclerinin k\u00fct\u00fck evlerinde, topra\u011f\u0131n ortak kontrol\u00fcne ve i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel tar\u0131msal kom\u00fcnizme dayal\u0131 ekonomik ve idari kurumlar bulduk” denmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

Herzen<\/strong>, Rus sosyalist hareketinin kurucusuydu<\/strong>. Herzen’in \u00f6nerdi\u011fi \u00fctopik sosyalist teori, sadece otokratik sistemi ve serfli\u011fi ele\u015ftiren siyasi bir duru\u015fa de\u011fil, ayn\u0131 zamanda Rus k\u00f6y cemaatinin do\u011fas\u0131na ve tarihsel etkisine de dayan\u0131yordu. Avrupa’daki 1848 Devrimi’nden \u00f6nce Herzen, ideolojik a\u00e7\u0131dan Rusya\u2019daki Bat\u0131c\u0131 Avrupa okuluna e\u011filimliyken, devrimin patlak vermesi ve \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerdeki siyasi durumun geli\u015fimi ona “iki Avrupa<\/strong>“y\u0131 g\u00f6sterdi: devrimci Avrupa ve burjuva gerici Avrupa. Bat\u0131 Avrupa burjuvazisinin performans\u0131, ona kapitalist toplumun ciddi sorunlar\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi ve ideoloji a\u00e7\u0131s\u0131ndan Slav okuluna, ard\u0131ndan da sosyalizme y\u00f6neldi. Bat\u0131 Avrupa’n\u0131n geli\u015fim modelinden a\u015f\u0131r\u0131 derecede hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011frad\u0131ktan sonra, sosyalizmin cevab\u0131n\u0131 Rus tarihi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde bulmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Herzen, k\u00f6y cemaatini ve Rus k\u00f6yl\u00fclerinin “do\u011fas\u0131n\u0131<\/strong>” inceledi. 1849’da Rusya<\/em> adl\u0131 kitab\u0131nda \u015fu sonuca varm\u0131\u015ft\u0131: “Rus sosyalizmi dedi\u011fimiz \u015fey, bu t\u00fcr bir sosyalizmdir: topraktan ve k\u00f6yl\u00fclerin ya\u015fam\u0131ndan, her k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn fiilen bir par\u00e7a topra\u011fa sahip olmas\u0131ndan, topra\u011f\u0131n yeniden da\u011f\u0131t\u0131m\u0131ndan, k\u00f6y kom\u00fcnal m\u00fclkiyetinden ve k\u00f6y kom\u00fcnal y\u00f6netiminden gelir – ve i\u015f\u00e7i derne\u011fi ile birlikte, sosyalizmin evrensel olarak pe\u015finde oldu\u011fu ve bilimsel olarak tan\u0131nan t\u00fcrden bir ekonomik adaleti kar\u015f\u0131layacakt\u0131r”.<\/p>\n\n\n\n

Herzen, Rus halk\u0131n\u0131n, en ba\u015fta da Rus k\u00f6yl\u00fclerinin, t\u00fcm ya\u015famlar\u0131 ve tarihleriyle sosyalizme haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc ya\u015fam tarzlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan uzun s\u00fcredir kolektivist olduklar\u0131n\u0131 savundu. Rus sosyalistlerinin, Bat\u0131 Avrupa’ya g\u00f6re sosyalizmi daha h\u0131zl\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilece\u011fini, \u00e7\u00fcnk\u00fc Bat\u0131 Avrupa’daki k\u00f6y kom\u00fcnal sisteminin vaktinden \u00f6nce \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc iddia etti. Rusya’n\u0131n “Bat\u0131’n\u0131n deneyimledi\u011fi t\u00fcm yollar\u0131 tekrarlamak zorunda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ne de ‘su\u00e7lu, kanla d\u00f6\u015fenmi\u015f’ kapitalist nehre bir daha ad\u0131m atmak zorunda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131” s\u00f6ylemi\u015fti.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Plekhanov ve Lenin gibi Marksistlerin ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 bilimsel sosyalist hareketten \u00f6nce, Rus sosyalist hareketinin ana g\u00fcc\u00fc Narodnikler<\/strong>di. Narodnik Pop\u00fclist liderler ve destek\u00e7ileri, Herzen ve di\u011ferlerinin “k\u00f6yl\u00fc devrimi<\/strong>” teorisini miras ald\u0131lar. Narodnikler \u015f\u00f6yle savundu: “E\u011fer 1848’in ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bir \u015feyi kan\u0131tlayabiliyorsa, sadece bir noktay\u0131 kan\u0131tlayabilir, o da bu giri\u015fimin Avrupa i\u00e7in bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k oldu\u011fu, ancak burada, Rusya’da ba\u015fka sistemler kurman\u0131n imkans\u0131z oldu\u011funu kan\u0131tlayamaz. Avrupa’daki ekonomik ko\u015fullar ve arazi ko\u015fullar\u0131 bizimkilerle ayn\u0131 m\u0131? Onlar\u0131n k\u00f6yl\u00fc k\u00f6yleri var m\u0131? Her k\u00f6yl\u00fcs\u00fc ve her vatanda\u015f\u0131 toprak sahibi olabilir mi? Hay\u0131r! Ama biz olabiliriz”.<\/p>\n\n\n\n

1870’lerden itibaren Narodnikler, b\u00fcy\u00fck bir “Halka Gidelim Hareketini<\/strong>” ba\u015flatt\u0131lar. Co\u015fkulu devrimci ayd\u0131nlar, Rusya genelindeki k\u0131rsal b\u00f6lgelerin derinliklerine indiler ve kolay bir dille k\u00f6yl\u00fc devrimlerini k\u0131\u015fk\u0131rtmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Ancak, Narodniklerin fedakar \u00f6zveri ruhu ve devrimci \u0131st\u0131rab\u0131, onlar\u0131n “do\u011fu\u015ftan sosyalist<\/strong>” olduklar\u0131n\u0131 savunduklar\u0131 k\u00f6yl\u00fclerin deste\u011fini g\u00f6rmemi\u015fti. K\u00f6yl\u00fclerin \u00e7o\u011funlu\u011fu, propagandalar\u0131n\u0131 anlamad\u0131 ve hatta onlar\u0131 \u00fclkenin d\u00fc\u015fmanlar\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fc. “1870’lerdeki Narodniklerin kaderi trajikti, \u00e7\u00fcnk\u00fc sadece h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan zulme u\u011framakla kalmad\u0131lar, ayn\u0131 zamanda halk\u0131n kendisi taraf\u0131ndan da kabul edilmediler”. Narodnikler, “k\u00f6yl\u00fclerin kom\u00fcnist i\u00e7g\u00fcd\u00fclere sahip oldu\u011fu fikrinin olduk\u00e7a saf bir oldu\u011funa pratikte inanmak zorunda kald\u0131lar”.<\/p>\n\n\n\n

“Halka Gidelim Hareketi”nin<\/strong> ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan sonra, baz\u0131 ayd\u0131nlar co\u015fkuyla anar\u015fizm ve ter\u00f6rizm<\/strong> yoluna girdiler. Anar\u015fizmi savunan pop\u00fclist lider Bakunin<\/strong> \u015f\u00f6yle vurgulad\u0131: “Halk i\u00e7in siyasi kurtulu\u015fu sa\u011flamak amac\u0131yla, devletin ilk tam y\u0131k\u0131m\u0131n\u0131 ve t\u00fcm dini, siyasi, askeri-b\u00fcrokratik ve askeri olmayan-b\u00fcrokratik, yasal, akademik, mali ve ekonomik tesisleri de dahil olmak \u00fczere t\u00fcm devlet sistemlerinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 savunuyoruz”. Narodniklerin \u00fctopyac\u0131 siyasi idealleri, tek bir vuru\u015fla ve tek bir sava\u015fla h\u0131zla ba\u015far\u0131ya ula\u015fma \u00e7abas\u0131 ve m\u00fccadele y\u00f6ntemlerinin a\u015f\u0131r\u0131 ki\u015fisel kahramanl\u0131\u011f\u0131, onlar\u0131 halktan daha da uzakla\u015ft\u0131rd\u0131. Ayn\u0131 zamanda, b\u00fcy\u00fck ki\u015fisel riskler, ter\u00f6rist faaliyetlerden sonra giderek gericile\u015fen h\u00fck\u00fcmet ve neden olunan b\u00fcy\u00fck toplumsal karga\u015fa da onlar\u0131n sava\u015f\u00e7\u0131 ruhlar\u0131n\u0131 y\u0131pratt\u0131. 1880’lerden sonra, Narodnikler nihayet siyasette muhafazakar, hatta gerici bir h\u00e2l ald\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

Yeni Bir Yol Aray\u0131\u015f\u0131: Bol\u015fevizm ve Leninizm<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Herzen, Belinsky, \u00c7herni\u015fevski ve di\u011ferlerinin fikirleri Rus sosyalist hareketini do\u011furmu\u015f ve birka\u00e7 nesil ileri Rus ayd\u0131n\u0131n\u0131 etkilemi\u015fti. Bu fikirler sadece Narodnik pop\u00fclist harekete katk\u0131da bulunmakla kalmad\u0131, ayn\u0131 zamanda Rus ayd\u0131nlar\u0131na Rusya’y\u0131 bir k\u00f6yl\u00fc \u00fclkesi olarak nas\u0131l anlayacaklar\u0131n\u0131 da \u00f6\u011fretti.<\/p>\n\n\n\n

“19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda, Rusya’daki Marksist sosyalizmin kurucular\u0131 olan Plehanov ve Lenin Narodnizm ve devrimci ter\u00f6rizmin kar\u015f\u0131t\u0131 olan bir devrimci hareket kurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Bu Marksistler Sanayile\u015fme hamlesi nihayet ilk deneysel ad\u0131m\u0131n\u0131 att\u0131\u011f\u0131nda ve Rusya’n\u0131n durgunluk kabu\u011funu k\u0131rmas\u0131 beklendi\u011finde, sanayi i\u015f\u00e7ilerini \u00f6rg\u00fctlemeye y\u00f6neldiler. Ancak, Marksistler 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n Narodnik devrimci hareketini <\/a>a\u015fmalar\u0131na ve Narodnik devrimci hareketin temsilcilerini anti-bilimsel, romantik ve idealist olarak alaya almalar\u0131na ra\u011fmen, kendi \u00f6zg\u00fcn sosyalist miraslar\u0131n\u0131 reddetmediler”.<\/p>\n\n\n\n

1880’lerdeki “k\u00f6yl\u00fc sosyalist devrimi” \u015feklindeki pop\u00fclist idealin hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile sonu\u00e7lanmas\u0131, ileri Rus ayd\u0131nlar\u0131n\u0131 sarst\u0131 ve Rus ideolojik ve k\u00fclt\u00fcrel \u00e7evrelerinin bir s\u00fcreli\u011fine yolunu kaybetmesine neden oldu.<\/p>\n\n\n\n

Plehanov, Zasuli\u00e7, Lenin<\/strong> ve di\u011ferlerinin temsil etti\u011fi bir grup ayd\u0131n, devrimci ayd\u0131nlar kamp\u0131na aitti. Bunlar art arda Narodnik teorik konumlar\u0131n\u0131 terk ettiler ve Marksizm’e y\u00f6neldiler. <\/strong>1880’lerden \u00f6nce kendisine “ben tam bir pop\u00fclistim” diyen Plehanov (1856-1918) , 1880’de yurt d\u0131\u015f\u0131na s\u00fcrg\u00fcne gitmi\u015fti. A\u015f\u0131r\u0131 derecede bunal\u0131ml\u0131 ve kafas\u0131 kar\u0131\u015f\u0131kken, Marksist teoriyle kar\u015f\u0131la\u015fmaktan mutluluk duydu ve “Marksist teorinin kendisini \u00e7eli\u015fkiler labirentinden \u00e7\u0131karan bir rehber gibi oldu\u011funu” hissetti. Anar\u015fist Narodnik “Bakunin’in etkiledi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncelerimiz \u00e7eli\u015fkiler i\u00e7inde bo\u011fu\u015fuyordu. Marksist teorinin rehberli\u011fiyle, devrimci propagandan\u0131n k\u00f6yl\u00fclere k\u0131yasla i\u015f\u00e7iler aras\u0131nda neden \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir etkiye sahip oldu\u011funu tam olarak anlad\u0131k. Marx’\u0131n teorisi bize keskin bir k\u0131l\u0131\u00e7 verdi”.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kom\u00fcnist Manifesto<\/em>‘yu okuduktan sonra, Plehanov “hayat\u0131nda yeni bir d\u00f6nemin” ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurdu. Kom\u00fcnist Manifesto<\/em>‘nun Rus\u00e7a \u00e7evirisinin \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde \u015funlar\u0131 yazd\u0131: “Manifesto ve yazarlar\u0131n\u0131n di\u011fer eserleri, sosyalist ve ekonomi literat\u00fcr\u00fc tarihinde yeni bir \u00e7a\u011f a\u00e7t\u0131 – mevcut emek-sermaye ili\u015fkilerinin ac\u0131mas\u0131z ele\u015ftirisi ve her t\u00fcrl\u00fc \u00fctopyadan farkl\u0131 olan sosyalizm i\u00e7in bilimsel arg\u00fcman \u00e7a\u011f\u0131”. Ba\u015fka bir makalesinde ise \u015funlar\u0131 yazd\u0131: “Marksist literat\u00fcrle en yak\u0131ndan tan\u0131\u015fmak, o zaman sosyalistlere g\u00f6sterecektir ki, ‘d\u00fcnya proletaryas\u0131n\u0131n’ b\u00fcy\u00fck \u00f6\u011fretmeninin \u00f6\u011fretilerini anlamay\u0131 ve ustala\u015fmay\u0131 reddederlerse kendilerini ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir silahtan mahrum b\u0131rak\u0131rlar. O zaman, Rus Narodnikler ve Rus Narodnikleri nihayet Marksist olurlarsa, devrimci hareketimiz hi\u00e7bir kay\u0131p ya\u015famakla kalmayacak, aksine \u00e7ok \u015fey kazanacakt\u0131r”. Plehanov’un bu b\u00fcy\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, en yak\u0131n silah arkada\u015flar\u0131 Akselrod, Deutsch, Zasuli\u00e7 ve di\u011ferlerini etkiledi.<\/p>\n\n\n\n

Siyasette yeni bir hayata kavu\u015fan Plehanov, Zasuli\u00e7, Akselrod, Leo Deutsch ve di\u011ferleri, 1883’te Cenevre’de Rusya’daki ilk Marksist \u00f6rg\u00fct olan Eme\u011fin Kurtulu\u015fu Cemiyeti<\/strong>‘ni kurdular ve hemen Marx ve Engels’in teorilerini Rusya’ya sistematik olarak tan\u0131tmaya ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

Lenin de 1888’de Narodnizm ile ba\u011flar\u0131n\u0131 kopard\u0131 ve “\u00e7ok ac\u0131 \u00e7ektikten sonra, tek do\u011fru devrimci teori olan Marksizm’i buldu”. Onlar\u0131n teorik faaliyetleri, 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda Rus ideolojik ve k\u00fclt\u00fcrel \u00e7evrelerinde en hayati Marksist okulu yaratt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1880’lerin sonlar\u0131nda, gericile\u015fip Marksist ayd\u0131nlar ile liberal ayd\u0131nlar kamp\u0131na kat\u0131lan Narodnikler aras\u0131nda yeni ve b\u00fcy\u00fck bir tart\u0131\u015fma patlak verdi. Tart\u0131\u015fman\u0131n odak noktas\u0131, Rusya’n\u0131n kapitalist yola girip girmeyece\u011fi ve girip girmedi\u011fiydi. Proletarya, gelecekteki toplumsal devrimde hangi rol\u00fc oynamal\u0131yd\u0131? Plehanov bu tart\u0131\u015fmada \u00f6nemli bir rol oynad\u0131. Plehanov, Narodniklerin hatal\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerini ele\u015ftirdi ve rakiplerine ve Rus i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na, Rusya’da kapitalizmin geli\u015fiminin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir ger\u00e7eklik haline geldi\u011fini kesin bir \u015fekilde s\u00f6yledi. Kapitalizmin geli\u015fimi Rusya i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir nimettir, \u00e7\u00fcnk\u00fc Rus kapitalizminin geli\u015fimiyle, modern kapitalist toplumun iki b\u00fcy\u00fck siyasi g\u00fcc\u00fc – proletarya ve burjuvazi – do\u011facak ve gelecekteki Rus devriminde \u00f6nemli bir rol oynayacaklard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Aral\u0131k 1881’de Plehanov, pop\u00fclist lider Lavrov’a yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektupta \u015funlar\u0131 yazd\u0131: “Bildi\u011finiz gibi, bu benim kesinle\u015fmi\u015f g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcmd\u00fcr. Rusya ‘kendi do\u011fal geli\u015fim yasalar\u0131n\u0131n yolunu tutmu\u015ftur’ ve di\u011fer t\u00fcm yollar \u00fclkemiz i\u00e7in uygulanamaz \u015feylerdir”. Plehanov \u015funlar\u0131 savundu: “Kapitalizmin geli\u015fiminden hi\u00e7 korkmuyoruz. Kapitalizmin ne kadar \u015fiddetli geli\u015firse ve kapitalist toplumun do\u011fas\u0131nda var olan \u00e7eli\u015fkiler ne kadar keskinle\u015firse, sosyalist devrimin zaferinin o kadar yak\u0131n olaca\u011f\u0131na kesinlikle inan\u0131yoruz”. “Rus Marksizmi ile her t\u00fcrl\u00fc ‘Rus sosyalizmi’ aras\u0131ndaki fark, Rusya’n\u0131n, Rusya’daki ana \u00fcretim bi\u00e7imi haline gelen kapitalizmin \u00f6tesine ge\u00e7emeyece\u011fine olan inanc\u0131d\u0131r”. “Rusya’daki devrimci hareket, ancak bir i\u015f\u00e7i devrimci hareketi oldu\u011funda kazanabilir. \u00dclkemiz i\u00e7in ba\u015fka bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu yoktur ve olamaz”.<\/p>\n\n\n\n

Bu b\u00fcy\u00fck tart\u0131\u015fman\u0131n sonucu, Marksizm teorisini a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmak ve geni\u015f i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 e\u011fitmek oldu: Rusya kapitalist geli\u015fim yoluna girmi\u015ftir ve gelecekteki devrimin ana g\u00fcc\u00fc – Rus proletaryas\u0131 \u2013 b\u00fcy\u00fcmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Plehanov, derin teorik birikimi ve samimi vatanseverli\u011fi ile yolda\u015flar\u0131n\u0131n ve d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n sayg\u0131s\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015ft\u0131. 1898’de, Rus Sosyal Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin Birinci Kongresi “Rus sosyal demokrasisinin kurucusuna b\u00fcy\u00fck sayg\u0131 ifade eden” bir karar kabul etti. Engels de onlara \u00f6vg\u00fcde bulundu: “Marksizm’i anlayan ve ustala\u015fan sadece iki ki\u015fi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, bu iki ki\u015fi Alman Mehring ve Rus Plehanov’dur”.<\/p>\n\n\n\n

E\u011fer Plehanov’un katk\u0131s\u0131 esas olarak Marksist d\u00fc\u015f\u00fcncenin yay\u0131lmas\u0131 ve teorik in\u015fas\u0131d\u0131r denilirse ve o bu tarihsel g\u00f6revini yerine getirdi dersek, Lenin\u2019in Plehanov’un teorik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve devrimci pratik faaliyetlere aktif olarak kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Aral\u0131k 1895’te Lenin, St. Petersburg’daki Marksist gruplar\u0131, Rus proletarya partisinin embriyosu olan ve 1898’de kurulan Rusya’n\u0131n ilk sosyalist partisi olan Rus Sosyal Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 haline gelen “\u0130\u015f\u00e7i S\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n Kurtulu\u015fu \u0130\u00e7in M\u00fccadele Birli\u011fi<\/strong>“nde birle\u015ftirdi. 1903’teki Rus Sosyal Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin \u0130kinci Kongresi’nde Lenin, ilkelere ba\u011fl\u0131 kald\u0131 ve kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu birle\u015ftirmek ve b\u00fct\u00fcnle\u015ftirmek i\u00e7in esnek stratejiler benimsedi ve Sosyal Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nde Marksizm’i destekleyen bir “\u00e7o\u011funluk<\/strong>” (Bol\u015fevikler) kurdu. O zamandan itibaren Bol\u015fevizm “bir siyasi e\u011filim ve bir siyasi parti olarak var oldu”.<\/p>\n\n\n\n

Leninizm<\/strong>, Rus ele\u015ftirel ger\u00e7ek\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnce gelene\u011finin miras\u0131 ve Rusya’n\u0131n tarihsel gelene\u011fi ile kendine \u00f6zg\u00fc ulusal ko\u015fullar\u0131n\u0131n Bat\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve Marksizm ile birle\u015fmesinin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. “Frans\u0131z Jakobenlerinin, Sol Hegelcilerin ve Marx’\u0131n, Slavofil ikilisi – Herzen ve \u00c7erni\u015fevski’nin, Ne\u00e7ayev ve Tka\u00e7ev’in fikirlerinin, Narodniklerin ve daha sonra Marksistlerin, Plehanov’un propagandas\u0131n\u0131n Lenin’in hayat\u0131nda \u00f6nemli bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131” kabul etmeliyiz. Lenin, Herzen ve di\u011fer devrimci demokratlar\u0131 \u2013 Narodnik pop\u00fclist d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri her zaman proletarya devrimci hareketinin yol a\u00e7\u0131c\u0131lar\u0131 olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc, Narodnizm ile Marksist sosyalist ak\u0131m ve Bol\u015fevizm aras\u0131ndaki tarihsel ba\u011flant\u0131y\u0131 kabul etmi\u015f ve \u015funlar\u0131 savunmu\u015ftu: “1880’lerin eski Marksist eserlerinden, bu de\u011ferli demokratik \u00f6z\u00fc elde etmeye y\u00f6nelik tutarl\u0131 \u00e7abay\u0131 g\u00f6rebiliriz. Bir g\u00fcn tarih\u00e7iler bu \u00e7abay\u0131 sistematik olarak inceleyecekler ve bu \u00e7aban\u0131n 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk on y\u0131l\u0131nda ‘Bol\u015fevizm’ olarak adland\u0131r\u0131lan d\u00fc\u015f\u00fcnce e\u011filimiyle olan ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6receklerdir”.<\/p>\n\n\n\n

Lenin, Slavofillerin vatansever co\u015fkusunu ve Bat\u0131 Avrupal\u0131lar\u0131n isyankar ruhunu miras ald\u0131. Narodnizm’e inanm\u0131\u015f olma deneyimi, Lenin\u2019in s\u0131rt\u0131nda sadece bir y\u00fck olmam\u0131\u015f, ayn\u0131 zamanda Lenin’i Rusya’n\u0131n \u00f6zg\u00fcn ulusal ko\u015fullar\u0131n\u0131 analiz etmeye de te\u015fvik etti, yani Rusya bir k\u00f6yl\u00fc \u00fclkesiydi. Proletarya devrimi, k\u00f6yl\u00fc sorununu ve i\u015f\u00e7i-k\u00f6yl\u00fc ittifak\u0131 sorununu \u00e7\u00f6zmekte ba\u015far\u0131s\u0131z olursa, o zaman herhangi bir devrimci “yaln\u0131z bir yaban kaz\u0131” olacakt\u0131r. K\u00f6yl\u00fclerin duygular\u0131 ve sesleri, Lenin’in dikkate almas\u0131 gereken en kritik fakt\u00f6rlerden biri haline geldi. Olgun bir proletarya devrimcisi ve stratejisti olarak, Lenin ile kitap d\u00fc\u015fk\u00fcn\u00fc ve teorik Plehanov aras\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck fark, onun esnekli\u011fi ve stratejik uzak g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc idi.<\/p>\n\n\n\n

Lenin her zaman Rusya’n\u0131n ger\u00e7ekli\u011fini, Rus toplumundaki \u00e7e\u015fitli siyasi g\u00fc\u00e7lerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 ve Rusya’n\u0131n siyasi gelece\u011fini a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde analiz etti ve sosyalist devrimin Rusya’da zafere ula\u015fabilece\u011fini kararl\u0131 bir \u015fekilde \u00f6nerdi ve bu devrime ba\u015far\u0131yla \u00f6nderlik etti. Lenin’in bir zamanlar silah arkada\u015f\u0131 ve Sovyet rejiminin lideri olan \u00fcnl\u00fc Rus devrimci ve teorisyen Zinovyev, “Leninizm<\/strong>, emperyalist sava\u015flar \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n ve n\u00fcfusunun \u00e7o\u011funlu\u011funun k\u00f6yl\u00fc oldu\u011fu bir \u00fclkede do\u011frudan ba\u015flayan d\u00fcnya devrimi \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n Marksizmi’dir” g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ortaya atm\u0131\u015ft\u0131r. Zinovyev’in bu de\u011ferlendirmesi, Leninizm’in \u00f6z\u00fcn\u00fc ve en \u00f6nemli bile\u015fenlerini vurgulamaktad\u0131r: Lenin son derece geri bir ekonomi ve k\u00fclt\u00fcre sahip bir k\u00f6yl\u00fc \u00fclkesinde al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k bir s\u0131\u00e7rama ile yeni bir rejimin nas\u0131l in\u015fa edilece\u011fi ve sosyalizmin “do\u011frudan” bir yol yerine “dolamba\u00e7l\u0131” bir yolla nas\u0131l in\u015fa edilece\u011fini ortaya koymu\u015ftu. Bkz. 1921 Ekim Moskova Gubernia Konferans\u0131..<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Leninizm Rusya’n\u0131n modernle\u015fmesinin tarihsel bir \u00e7\u0131kmaza d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve Rusya’n\u0131n modernle\u015fmesi i\u00e7in yepyeni bir yol g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Narodnik Pop\u00fclist Lenin\u2019den Leninizmin Kurulu\u015funa Rus Ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n Zorlu Yolculu\u011fu ve Plehanov\u2019un B\u00fcy\u00fck Katk\u0131s\u0131 Yazar: Prof. Gladys Hern\u00e1ndez Herrera, Marksist Felsefe B\u00f6l\u00fcm\u00fc, Havana \u00dcniversitesi, Ocak 2022 \u00c7eviren: Ferdi Bekir \u00d6zet Narodnizm, 19. y\u00fczy\u0131l Rus d\u00fc\u015f\u00fcnce geli\u015fim tarihinde \u00f6nemli bir yer tutmaktad\u0131r. Narodnizm, Rusya’daki sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcnce ve harekete do\u011frudan katk\u0131da bulunmu\u015ftur. Rusya’da siyasal modernle\u015fme d\u00fc\u015f\u00fcncesinin seferber edilmesinin uzun […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-5806","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-klasikler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5806","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5806"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5806\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5952,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5806\/revisions\/5952"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5806"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5806"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5806"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}