{"id":5821,"date":"2025-10-15T21:41:41","date_gmt":"2025-10-15T21:41:41","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5821"},"modified":"2025-11-04T20:47:21","modified_gmt":"2025-11-04T20:47:21","slug":"avrupadaki-duzen-karsiti-radikal-sol-partiler-avrupa-sol-partisi-ve-iskandinav-ulkeleri-yesil-sol-partileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5821","title":{"rendered":"Avrupa’daki D\u00fczen Kar\u015f\u0131t\u0131 Radikal Sol Partiler: Avrupa Sol Partisi ve \u0130skandinav \u00dclkeleri Ye\u015fil Sol Partileri"},"content":{"rendered":"\n

Avrupa’daki D\u00fczen Kar\u015f\u0131t\u0131 Radikal Sol Partiler: Avrupa Sol Partisi ve \u0130skandinav \u00dclkeleri Ye\u015fil Sol Partileri<\/h1>\n\n\n\n

Almanya Sol Parti, Yunan Syriza Sol \u0130ttifak\u0131 ve \u0130spanyol Podemos Partisi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Avrupa Radikal Sol Partilerinin \u0130deolojileri ve Siyasi De\u011ferleri<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Ferdi Bekir, Ekim 2025<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
\"\"
\u0130skandinav Ye\u015fil Sol’u ve Avrupa Sol’u<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

D\u00fcnya Sosyalizmi Ansiklopedisi\u2019nden (Pekin, 2020) yararlan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 1990’lardan bu yana, Avrupa’daki sosyal demokrat (demokratik sosyalist) partiler siyasi yelpazede sa\u011fa do\u011fru kayarken, “demokratik sosyalizm” sol yelpazenin en ucundaki radikal sol partiler taraf\u0131ndan kullan\u0131lan bir terim haline geldi. Avrupa\u2019daki kom\u00fcnist partiler de sol yelpazenin en ucundaki \u201cradikal sol\u201d partiler olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n bu yaz\u0131ya dahil edilmemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Almanya Sol Partisi, \u0130spanyol Birle\u015fik Sol, Yunanistan Syriza, \u00c7ek Sosyal Demokrat Partisi, \u0130svi\u00e7re \u0130\u015f\u00e7i Partisi, Hollanda Sosyalist Partisi ve baz\u0131 \u0130skandinav \u00fclkeleri radikal sol partileri, siyasi hedefleri olarak \u201cdemokratik sosyalizmi\u201d benimsemi\u015ftir. Kendilerini “demokratik sosyalist” olarak adland\u0131ran bu radikal sol partiler, \u015fiddete dayal\u0131 devrim stratejisini terk etmi\u015f ve parlamenter demokrasi yoluyla sosyalizmi ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi savunmu\u015ftur. Avrupa\u2019daki bu radikal sol partiler refah devletini ve ekonomide kamu m\u00fclkiyetinin g\u00fc\u00e7lendirilmesini desteklemekte ve genellikle sosyal demokratlar\u0131n neoliberal ekonomi politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye’de bu radikal partilere en \u00e7ok benzeyen partiler, Avrupa Sol Partisi ile resmi olarak ili\u015fkili olan \u00d6DP, daha sonra Sol Parti ad\u0131n\u0131 ald\u0131 ve Sosyalist Yeniden Kurulu\u015f Partisi ve bir d\u00f6nemin Ye\u015fil Sol Partisi’dir. Avrupa’da bu t\u00fcr radikal sol partilerin baz\u0131lar\u0131n\u0131n i\u00e7inde Tro\u00e7kist sosyalizmi savunan grup ve \u00e7evreler ile Marksist kom\u00fcnizmi savunan platformlar da yer almaktad\u0131r. Avrupa\u2019daki bu radikal sol partilerin sosyal demokrat veya demokratik sosyalizm ak\u0131m\u0131ndan ve Eko sosyalizm ak\u0131m\u0131ndan etkilendikleri bir ger\u00e7ektir.  <\/p>\n\n\n\n

\u200b\u00d6zet:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Avrupa radikal sol partileri nispeten tutarl\u0131 bir siyasi kimli\u011fi payla\u015fmaktad\u0131r. Kapitalizmi sosyal e\u015fitsizli\u011fin temel nedeni olarak g\u00f6r\u00fcrler ve kapitalizmin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 veya kapitalizmin radikal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc savunurlar. Ayr\u0131ca, sistematik sosyal de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm yoluyla sosyal adaleti sa\u011flamay\u0131 umarlar. Di\u011fer sol partilere k\u0131yasla, Avrupa radikal sol partileri daha radikal ve belirgin bir \u015fekilde anti-kapitalist bir y\u00f6nelime sahiptir. \u200b\u200bE\u015fitlik ve sosyal adalet, demokrasi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve dayan\u0131\u015fma, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma, bar\u0131\u015f ve enternasyonalizm, \u00e7o\u011fu Avrupa radikal sol partisinin izledi\u011fi siyasi ideolojileri ve de\u011ferleri olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/strong> Ancak, Avrupa radikal sol partileri ailesi i\u00e7inde \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131klar bulunmaktad\u0131r. \u00c7o\u011fu radikal sol parti, sosyal demokrat demokratik sosyalizme ve ekososyalizm ak\u0131m\u0131na <\/strong>daha yak\u0131n bir ideolojik y\u00f6nelime sahiptir. Avrupa radikal sol partilerinin ideolojileri, tutarl\u0131l\u0131k ve heterojenlik, istikrar ve yenilik\u00e7ilik, idealler ve ger\u00e7eklik aras\u0131nda \u00e7eli\u015fkiler ve farklar sergilemektedir.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel ekonomik durgunluk, kemer s\u0131kma politikalar\u0131 ve m\u00fclteci krizi, bir\u00e7ok \u00fclke ve b\u00f6lgede siyasi de\u011fi\u015fimleri tetiklemi\u015f ve siyasi g\u00fc\u00e7leri yeniden \u015fekillendirmi\u015ftir. Bunlar aras\u0131nda Avrupa’da radikal sa\u011f milliyet\u00e7i pop\u00fclist partilerin yayg\u0131n olarak y\u00fckseli\u015fi de bulunmaktad\u0131r. Avrupa siyasi arenas\u0131nda radikal sol g\u00fc\u00e7lerin varl\u0131\u011f\u0131 giderek daha belirgin hale gelmektedir. Bu g\u00fc\u00e7ler, neoliberal ekonomik siyasete alternatif olarak kendilerini sunmakta ve Avrupa’n\u0131n ana ak\u0131m siyasetine ve radikal sa\u011f\u0131n milliyet\u00e7i siyasetine alternatif bir politika sunmay\u0131 ummaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Radikal sol partiler, i\u00e7 politikada \u00f6nemli siyasi g\u00fc\u00e7ler ve \u00f6ne \u00e7\u0131kan varl\u0131klar haline gelmi\u015f, hatta baz\u0131lar\u0131 Almanya Sol Partisi, Yunanistan’daki Syriza partisi, \u0130spanya’daki Podemos partisi ve \u0130zlanda’daki Sol Ye\u015fil Hareket gibi iktidar partileri veya koalisyon h\u00fck\u00fcmeti kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 haline gelmi\u015ftir. \u00d6te yandan, radikal sol g\u00fc\u00e7ler Do\u011fu Avrupa ve baz\u0131 Bat\u0131 Avrupa \u00fclkelerinde nispeten zay\u0131f kalmaya devam etmekte, baz\u0131 partiler par\u00e7alanma, gerileme, uyum ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcre\u00e7leri ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu yaz\u0131, bu partilerin ideolojisini ve alt\u0131nda yatan siyasi teorileri kavramay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r. Avrupa’daki radikal sol partiler, d\u00fcnya sol siyasetinde \u00f6nemli bir g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Temel teorileri ve siyasi ideolojilerinin analizi ve yorumlanmas\u0131, Avrupa radikal sol partilerinin teorik yenilik ve parti d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc konusundaki deneyimlerini ve derslerini daha iyi anlamam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n\n\n\n

1. Parti \u0130deolojisinin merkezi \u00f6nemi ve Avrupa’da Sol-Sa\u011f Siyasi B\u00f6l\u00fcnme<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130deoloji, parti siyasetinde \u015f\u00fcphesiz inkar edilemez bir merkezi konuma sahiptir ve partiler, k\u00f6k ald\u0131klar\u0131 ideolojiyle birbirlerinden ayr\u0131l\u0131rlar. Parti ideolojisi, bir partinin ruhu gibidir: de\u011ferlerini, ideolojilerini, siyasi \u00f6nermelerini ve inan\u00e7 sistemlerini kapsar ve bir partiyi di\u011ferlerinden ay\u0131ran temel \u00f6zelliktir. \u0130deoloji, politika yap\u0131m\u0131nda birincil referans g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr ve belirli de\u011ferler\u200b\u200b ve siyasi tercihler, bir partinin destek\u00e7ileri \u00e7ekmesinin ba\u015fl\u0131ca nedenidir.<\/p>\n\n\n\n

Bat\u0131da “Sol-sa\u011f” siyasi ayr\u0131m\u0131, se\u00e7menlerin oy verme davran\u0131\u015f\u0131n\u0131, partilerin konumunu ve parti kimli\u011fini inceleyen Bat\u0131 siyaset biliminde uzun s\u00fcredir temel bir siyasi analiz paradigmas\u0131 olmu\u015ftur. Russell J. Dalton gibi akademisyenler, “sol-sa\u011f” siyasi ayr\u0131m\u0131n\u0131n Bat\u0131 toplumunda en \u00f6nemli siyasi ayr\u0131m oldu\u011funu ve vatanda\u015f kimli\u011fini ve parti konumunu ay\u0131rt etmek i\u00e7in \u00f6nemli bir g\u00f6sterge oldu\u011funu belirtmi\u015ftir.  “Sol-sa\u011f” siyasi b\u00f6l\u00fcnmesi, ba\u015flang\u0131\u00e7ta parti kimli\u011finin s\u0131n\u0131fsal tan\u0131mlar\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Martin Lipset ve Stein Rokkan, Avrupa parti sistemlerinin \u00e7e\u015fitli y\u00f6nlerini a\u00e7\u0131klarken d\u00f6rt ana yap\u0131sal b\u00f6l\u00fcnme \u00f6nermi\u015flerdir: merkez ve \u00e7evre, kilise ve devlet, \u015fehir ve k\u0131rsal, i\u015fverenler ve \u00e7al\u0131\u015fanlar. Bu b\u00f6l\u00fcnmelerin her biri belirli konularda \u00e7at\u0131\u015fmalara yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

“E\u015fitlik”, sol ve sa\u011f siyasi partileri ay\u0131rt etmek i\u00e7in en s\u0131k kullan\u0131lan kriterdir.<\/strong> Genel olarak, sol, t\u00fcm insanlar\u0131n e\u015fit do\u011fdu\u011funa, ancak sosyal e\u015fitsizli\u011fin siyasi g\u00fc\u00e7 ve kurumsal fakt\u00f6rlerden kaynakland\u0131\u011f\u0131na inan\u0131r. Bu nedenle, kolektif m\u00fclkiyet, ekonomik d\u00fczenleme ve sosyal servetin yeniden b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc yoluyla e\u015fitli\u011fin sa\u011flanmas\u0131n\u0131 savunurlar. Sa\u011f ise, t\u00fcm insanlar\u0131n e\u015fit do\u011fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve servet da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6ncelikle bireysel yetenek ve \u00e7aban\u0131n bir sonucu oldu\u011funu savunur ve bu nedenle \u00f6zel m\u00fclkiyeti ve serbest piyasa kurumlar\u0131n\u0131 destekler.<\/p>\n\n\n\n

II. Avrupa’n\u0131n Radikal Sol Partilerinin \u0130deolojileri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ve Do\u011fu Avrupa’daki dramatik de\u011fi\u015fikliklerin ard\u0131ndan, “kom\u00fcnist partiler” dramatik de\u011fi\u015fiklikler ve yeniden yap\u0131lanmalar ge\u00e7irdi. Baz\u0131 kom\u00fcnist partiler isimlerini ve ideolojilerini de\u011fi\u015ftirdiler, ancak radikal sol kimliklerini korudular. Bat\u0131 akademisi, sol siyasi yelpaze i\u00e7inde yeni bir aile tan\u0131mlad\u0131 ve bir grup parti i\u00e7in “radikal sol” terimini \u00f6nerdi.<\/p>\n\n\n\n

Bir yandan, k\u00f6kenleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu partiler, geleneksel kom\u00fcnist partilerden, yenilik\u00e7i reformcu kom\u00fcnist partilere veya onlardan ayr\u0131lan solcu veya demokratik sosyalist partilere kadar kom\u00fcnist partilerle karma\u015f\u0131k ba\u011flara sahiptir. \u00d6te yandan, radikal sol Avrupa partileri ideoloji a\u00e7\u0131s\u0131ndan, ya Marksizme ba\u011fl\u0131 kal\u0131yorlar, demokratik sosyalizmi savunuyorlar ya da sosyalizm ile post-materyalist fikirlerin birle\u015fimini savunuyorlar.<\/p>\n\n\n\n

Devrimci stratejilerindeki farkl\u0131l\u0131klar, radikal sol partiler aras\u0131ndaki ideolojik benzerlikleri engellemez. Dimitri Almeida’ya g\u00f6re, radikal solun kimli\u011findeki benzerlikler, \u00f6ncelikle orta ve d\u00fc\u015f\u00fck gelir gruplar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ortakla\u015fa savunmalar\u0131, mevcut siyasi ve ekonomik d\u00fczene, \u00f6zellikle de neoliberal politikalara y\u00f6nelik farkl\u0131 derecelerdeki ele\u015ftirileri ve belirli bir siyasi alan\u0131 i\u015fgal etmelerinde yans\u0131t\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u015eu anda, “Avrupa’daki radikal sol partilerin ‘radikal’ olmas\u0131n\u0131n nedeni” temel olarak \u015funlarda kendini g\u00f6stermektedir:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

birincisi, \u00e7a\u011fda\u015f kapitalizmin temel sosyo-ekonomik yap\u0131s\u0131na ve de\u011ferlerine\u200b\u200b ve uygulamalar\u0131na (t\u00fcketimcilik, neoliberalizm, \u00f6zel m\u00fclkiyet ve kapitalizmin k\u00e2r mekanizmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kma gibi) kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmalar\u0131;<\/p>\n\n\n\n

ikincisi, mevcut siyasi elitlerden kaynaklar\u0131n yeniden b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc da dahil olmak \u00fczere alternatif ekonomik ve iktidar yap\u0131lar\u0131n\u0131 savunurlar.<\/p>\n\n\n\n

Avrupa’daki sol partilerin “sol” olmas\u0131n\u0131n nedeni ise ba\u015fl\u0131ca \u015fu \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

birincisi, ekonomik e\u015fitsizli\u011fin mevcut siyasi ve sosyal d\u00fczenlemelerin temeli oldu\u011funa inan\u0131rlar ve kolektif ekonomik ve sosyal haklar\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesini ana siyasi g\u00fcndem olarak g\u00f6r\u00fcrler;<\/p>\n\n\n\n

ikincisi, bir\u00e7ok sol partinin yeniden b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm hedefleri liberal demokrasinin radikal bir \u015fekilde alt\u00fcst edilmesini ima etse de, anti-kapitalizm anti-demokratik duygulardan daha \u00f6nemli ve tutarl\u0131d\u0131r.  <\/p>\n\n\n\n

\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, sol enternasyonalisttir, sadece ulus\u00f6tesi a\u011flara ve k\u00fcresel dayan\u0131\u015fmaya de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ulusal ve b\u00f6lgesel sosyopolitik sorunlar\u0131n (emperyalizm veya k\u00fcreselle\u015fme gibi) k\u00fcresel yap\u0131sal k\u00f6klerine de ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Avrupa’daki radikal sol partiler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 Bir yandan, sol partiler olarak Avrupa’daki radikal sol partiler, kapitalist sistemi sosyal e\u015fitsizli\u011fin temel nedeni olarak g\u00f6r\u00fcr, onun ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 veya radikal bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc, sistemik ve yap\u0131sal sosyal de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc savunur ve kolektif m\u00fclkiyet ve sosyal servetin yeniden b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc yoluyla sosyal e\u015fitlik ve adaleti sa\u011flamay\u0131 umut eder.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6te yandan, Avrupa sosyal demokrat partileri ve Avrupa Ye\u015fil partileri gibi di\u011fer sol partilerden farkl\u0131 olarak, Avrupa radikal sol partileri daha radikal bir anti-kapitalist s\u00f6ylem ve e\u011filimlere sahiptir.<\/p>\n\n\n\n

Farkl\u0131 derecelerde sol radikalizm, sol partileri ay\u0131ran temel fakt\u00f6rd\u00fcr. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 olarak, radikal sol partiler, sosyal demokrat partilere g\u00f6re kapitalist ekonomik ve siyasi sistemleri, \u00f6zellikle de mevcut neoliberalizm, piyasa kapitalizmi ve k\u00fcreselle\u015fmi\u015f kapitalizmi daha \u015fiddetle ele\u015ftirirler. Kapitalist siyasi sistemin me\u015fruiyetini daha da zay\u0131flatmay\u0131 ve bunun sonucunda ekonomik ve sosyal sistemleri radikal bir \u015fekilde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi umarlar.<\/p>\n\n\n\n

Nispeten benzer ideolojiler ve politika platformlar\u0131, “radikal sol”u bir parti ailesi olarak kavramsalla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in yeterli olsa da, bu radikal sol parti ailesinin i\u00e7indeki farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6z ard\u0131 edilemez.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin, Uwe Baches ve Patrick Moreau , parti k\u00f6kenlerini ve ideolojik \u00f6zelliklerini birle\u015ftirerek, \u00e7a\u011fda\u015f radikal sol partileri \u00fc\u00e7 t\u00fcre ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r: geleneksel Marksist-Leninist partiler, “reformcu” ve “revize” kom\u00fcnist partiler ve “k\u0131rm\u0131z\u0131-ye\u015fil” partiler (geleneksel ekonomik kayg\u0131lar\u0131 “yeni sol” meseleleriyle tamamlayan partiler). Luke March, radikal sol partileri d\u00f6rt t\u00fcre ay\u0131rmaktad\u0131r: kom\u00fcnist partiler, demokratik sosyalist partiler, pop\u00fclist sosyalist partiler ve sosyal pop\u00fclist partiler.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7a\u011fda\u015f Avrupa radikal sol partileri aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde farkl\u0131 tarihsel miraslar\u0131ndan ve uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareketin zigzagl\u0131 geli\u015fiminden kaynaklanmaktad\u0131r. 20. y\u00fczy\u0131ldan bu yana, Avrupa kom\u00fcnist partileri say\u0131s\u0131z b\u00f6l\u00fcnme, yeniden yap\u0131lanma ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ge\u00e7irmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin, 1970’lerde ve 1980’lerde, birka\u00e7 Kuzey Avrupa \u00fclkesinde “Yeni Sol” veya “Ye\u015fil Sol” partileri ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve \u0130spanya Kom\u00fcnist Partisi “Birle\u015fik Sol”u kurmu\u015ftur. 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, Do\u011fu Avrupa’daki dramatik de\u011fi\u015fiklikler ve Berlin Duvar\u0131’n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, Bat\u0131 Avrupa kom\u00fcnist partileri benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir me\u015fruiyet kriziyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131 ve \u0130talya, Almanya, Finlandiya ve \u0130sve\u00e7 gibi \u00fclkelerde \u00e7e\u015fitli derecelerde partiler reform ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ge\u00e7irdi.<\/p>\n\n\n\n

21. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan bu yana, Alman Sol Parti, Yunan Syriza Sol \u0130ttifak\u0131 ve \u0130spanyol Podemos Partisi dahil olmak \u00fczere bir dizi yeni radikal sol parti ve koalisyon ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/strong> Bu, \u00e7e\u015fitli Avrupa \u00fclkelerindeki radikal solun, devrimci m\u00fccadele i\u00e7in farkl\u0131 stratejiler ve farkl\u0131 programatik ve politik vurgularla farkl\u0131 tarihsel geli\u015fme a\u015famalar\u0131na girmesine neden oldu.<\/p>\n\n\n\n

Radikal sol ailesi i\u00e7inde ulus\u00f6tesi bir parti olan ve 2004 y\u0131l\u0131nda kurulan Avrupa Sol Partisi,<\/strong> kapitalizm ve ataerkillik mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6tesinde bir toplum in\u015fa etmeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r. \u200b\u200bAvrupa Sol Partisi’nin manifestosunda \u015f\u00f6yle denmektedir: “Ulusal ve uluslararas\u0131 d\u00fczeyde, sosyalizm, kom\u00fcnizm, i\u015f\u00e7i hareketi, feminizm, feminist hareket ve cinsiyet e\u015fitli\u011fi, \u00e7evre hareketi ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma, bar\u0131\u015f ve uluslararas\u0131 dayan\u0131\u015fma, insan haklar\u0131, h\u00fcmanist insanc\u0131ll\u0131k ve antifa\u015fizm ile birlikte ilerleme ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck fikirlerinin geleneklerini ve de\u011ferlerini savunuyoruz.”<\/strong> Bu, bir dereceye kadar, radikal sol g\u00fc\u00e7lerin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6zellikle de farkl\u0131 tarihsel k\u00f6kenleri ve siyasi ortamlar\u0131n\u0131n \u015fekillendirdi\u011fi politika tercihlerindeki farkl\u0131l\u0131klar\u0131 yans\u0131tmaktad\u0131r. Genel olarak, baz\u0131 Avrupa radikal sol partileri hala Marksist teorinin yol g\u00f6sterici rol\u00fcne ba\u011fl\u0131 kal\u0131rken, “Yeni Sol” partileri gibi di\u011ferleri, \u00f6zellikle demokratik sosyalizm (sosyal demokrasi) ve ekososyalizm gibi teorik ak\u0131mlara yan\u0131t vererek kendi ideolojilerini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde ayarlam\u0131\u015f ve yeniden yorumlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kom\u00fcnist partilerin yan\u0131 s\u0131ra, baz\u0131 radikal sol partiler de Marksizmi yol g\u00f6sterici ideolojilerinden biri olarak kullanmaktad\u0131r, \u00f6zellikle kapitalist topluma y\u00f6nelik siyasi ve ekonomik ele\u015ftiri ve gelecekteki sosyalist ve kom\u00fcnist toplumlar\u0131n in\u015fas\u0131 gibi Marksist fikirleri benimsemektedir. Bat\u0131 Avrupa Kom\u00fcnist Partilerinin halefi olan Radikal sol partileri (kendilerini demokratik sol partiler olarak adland\u0131r\u0131yorlar) ve yeni kurulan “Yeni Sol” partiler, kom\u00fcnist inan\u00e7lara ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde terk etmi\u015f ve ideolojik a\u00e7\u0131dan radikal \u00f6zelliklerini t\u00f6rp\u00fclemeye giri\u015fmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n

1990’lardan bu yana, Avrupa sosyal demokrat partileri siyasi yelpazenin sa\u011f\u0131na kayarken, “demokratik sosyalizm” baz\u0131 radikal sol partiler taraf\u0131ndan kullan\u0131lan bir terim haline gelmi\u015ftir. Almanya Sol Partisi, \u0130spanya Birle\u015fik Sol Partisi, Yunanistan Syriza Partisi, \u00c7ek Sosyal Demokrat Partisi, \u0130svi\u00e7re \u0130\u015f\u00e7i Partisi, Hollanda Sosyalist Partisi ve baz\u0131 \u0130skandinav radikal sol partileri,<\/strong> siyasi hedefleri olarak demokratik sosyalizmi benimsemi\u015ftir. Bu partiler, \u015fiddete dayal\u0131 devrim stratejik se\u00e7ene\u011fini terk etmi\u015f ve parlamenter demokrasi yoluyla sosyalizmin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesini savunmu\u015ftur. Refah devletini ve kamu m\u00fclkiyetini desteklemekte ve genel olarak sosyal demokratlar\u0131n neoliberal politikas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n

Almanya Sol Partisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin, Almanya Sol Partisi 2011 manifestosunda \u015f\u00f6yle demi\u015ftir: “Demokratik sosyalist bir toplum in\u015fa etmek istiyoruz \u2014 \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve e\u015fitli\u011fi tan\u0131yan, her bireyin \u00f6zg\u00fcr geli\u015fiminin toplumdaki t\u00fcm bireylerin \u00f6zg\u00fcr geli\u015fiminin ko\u015fulu oldu\u011fu bir toplum d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Siyasi s\u00f6ylemi de\u011fi\u015ftirmeye kararl\u0131y\u0131z, toplumun k\u00f6kl\u00fc bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne zemin haz\u0131rlamak ve nihayetinde kapitalizmi a\u015fmak umuduyla.”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu partiler, kendi “demokratik sosyalizm”lerini Sosyal Demokrat Partinin geleneksel pozisyonlar\u0131na daha yak\u0131n olarak g\u00f6r\u00fcrler, Sosyal Demokrat Partinin geleneksel demokratik sosyalizm hedeflerini savunurlar ve demokrasi ile sosyalizm, ekonomik e\u015fitlik, sosyal adalet, kamu m\u00fclkiyeti ve devlet refah\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi vurgularlar.<\/p>\n\n\n\n

Baz\u0131 Avrupal\u0131 radikal sol partiler “sosyalizmi demokratikle\u015ftirmi\u015f” ve etkili bir \u015fekilde “geleneksel sosyal demokrat de\u011ferlerin\u200b\u200b ve politikalar\u0131n\u0131n koruyucular\u0131” haline gelmi\u015flerdir; bu rol, partilerinin destek\u00e7ileri aras\u0131nda s\u0131kl\u0131kla tart\u0131\u015fmal\u0131 bir konudur.<\/p>\n\n\n\n

“Yeni Sol” radikal sol partiler ve Ekososyalizm<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 zamanda, baz\u0131 “Yeni Sol” radikal sol partilerin, \u00f6zellikle de “Ye\u015fil Sol” i\u00e7indeki partilerin siyasi ideolojisi, ekososyalizmden derin bir \u015fekilde etkilenmi\u015ftir.<\/strong> 1970’lerde ortaya \u00e7\u0131kan ye\u015fil sol bir sosyal d\u00fc\u015f\u00fcnce olan ekososyalizm, k\u00fcresel ekolojik ve \u00e7evresel sorunlara Marksist (sosyalist) bir teorik yan\u0131t olarak g\u00f6r\u00fclebilir. <\/strong>\u00d6rne\u011fin, Portekiz’in Sol Koalisyonu, 2007’deki be\u015finci parti kongresinde kendisini “ekososyalist” bir parti olarak yeniden konumland\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

 Portekiz Sol Koalisyonu,<\/strong> kapitalist \u201c\u00fcretimci ve t\u00fcketimci\u201d modellerin neden oldu\u011fu \u00e7evre kirlili\u011fini, fosil yak\u0131tlar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 t\u00fcketimini, iklim krizini ve Kuzey-G\u00fcney ili\u015fkilerinde \u00e7evre ya\u011fmalanmas\u0131n\u0131 ve yayg\u0131n kirlili\u011fi ele\u015ftirdi. Portekiz Sol Koalisyonu, ekolojik devrimi sosyalist ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecine dahil ederek \u00e7evre adaleti ile sosyal adaleti birle\u015ftirmeyi hedefledi. \u0130zlanda, Norve\u00e7, Danimarka, \u0130sve\u00e7 ve Finlandiya gibi \u00fclkelerdeki radikal sol partilerin siyasi pozisyonlar\u0131 ekososyalizmi benimsemi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin, Finlandiya Sol Koalisyonu, ekolojik s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ve sosyal e\u015fitlikle karakterize edilen “k\u0131rm\u0131z\u0131-ye\u015fil” bir gelecek ger\u00e7ekle\u015ftirmeye kararl\u0131d\u0131r; \u0130sve\u00e7 Sol Partisi ise kendisini ekolojik kayg\u0131lara dayanan sosyalist ve feminist bir parti olarak konumland\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

III. Avrupa Radikal Sol Partilerinin Siyasi De\u011ferleri \u200b\u200b<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Avrupa radikal sol partiler ailesi i\u00e7inde, Yunanistan Kom\u00fcnist Partisi ve Portekiz Kom\u00fcnist Partisi gibi belirgin ideolojilere sahip d\u00fczen kar\u015f\u0131t\u0131 partilerden, Alman Sol Partisi, Syriza ve \u0130sve\u00e7 Sol Partisi gibi daha az ideolojik e\u011filimli ger\u00e7ek\u00e7i, reformist partilere kadar ideolojik b\u00f6l\u00fcnmeler devam etse de, ayn\u0131 aile i\u00e7indeki bu partiler siyasi ideolojiler ve de\u011ferler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli ortakl\u0131klar ve benzerlikler payla\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu Avrupa radikal sol partilerinin siyasi kimli\u011fi, \u00f6ncelikle kapitalizme y\u00f6nelik kapsaml\u0131 bir ele\u015ftiriye ve sosyalizmin temel siyasi taleplerine dayanmaktad\u0131r. Radikal sol partiler, temel ilkelerine ili\u015fkin farkl\u0131 yorumlara da sahiptir. \u00d6rne\u011fin, Alman Sol Parti demokrasi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik, adalet, enternasyonalizm ve dayan\u0131\u015fmay\u0131 en temel de\u011ferleri olarak g\u00f6rmektedir. \u00c7ek Cumhuriyeti’ndeki Bohemya ve Moravya Kom\u00fcnist Partisi \u00f6zg\u00fcr, e\u015fit ve demokratik bir sosyalist toplumun in\u015fas\u0131 i\u00e7in \u00e7abalamaktad\u0131r; Finlandiya Sol \u0130ttifak\u0131’n\u0131n temel de\u011ferleri\u200b\u200b ise e\u015fitlik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nmad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Siyasi inan\u00e7lar ve de\u011ferler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 1. E\u015fitlik ve sosyal adalet Hedefleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

E\u015fitlik ve sosyal adalet, radikal sol partiler  de dahil olmak \u00fczere t\u00fcm sol partilerin en temel de\u011ferleri, ilkeleri ve siyasi hedefleridir. “E\u015fitlik, t\u00fcm sol d\u00fc\u015f\u00fcnce ve eylemin ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131d\u0131r.” Avrupa’daki radikal sol partiler genel olarak t\u00fcm insanlar\u0131n e\u015fit oldu\u011funa ve iyi bir ya\u015fam kalitesine hak kazand\u0131\u011f\u0131na inan\u0131r. E\u015fitlik, e\u011fitim, i\u015f, ge\u00e7im, cinsiyet, ya\u015f ve geliri \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in temel bir kriterdir. Avrupa’daki radikal sol partiler, m\u00fclkiyetin neden oldu\u011fu gelir, m\u00fclk ve g\u00fc\u00e7teki b\u00fcy\u00fck e\u015fitsizlikleri ve adaletsizlikleri ortadan kald\u0131rmaya kararl\u0131d\u0131r. “Hedefimiz, insanl\u0131\u011f\u0131n kurtulu\u015fu, her t\u00fcrl\u00fc bask\u0131, s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve d\u0131\u015flanmadan kurtulmakt\u0131r.” Bu, ekonomik e\u015fitlik, sosyal e\u015fitlik ve cinsiyet e\u015fitli\u011fini kapsar.<\/p>\n\n\n\n

Birinci olarak, herkesin \u00e7al\u0131\u015fma ve gelir konusunda e\u015fit haklara sahip olmas\u0131. <\/strong>\u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ve alt-orta s\u0131n\u0131flar\u0131n temel haklar\u0131n\u0131 savunmak, Avrupa’n\u0131n radikal sol partilerinin temel siyasi kimli\u011finde derin k\u00f6kleri olan bir konudur. Sonu\u00e7 olarak, temel hedefleri kitlesel i\u015fsizli\u011fi ortadan kald\u0131rmak ve t\u00fcm vatanda\u015flar i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi i\u00e7in ko\u015fullar yaratmakt\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmay\u0131, sosyal stat\u00fc ve \u00f6z sayg\u0131n\u0131n vazge\u00e7ilmez bir bile\u015feni, temel bir vatanda\u015fl\u0131k hakk\u0131 ve ki\u015fisel tatmin i\u00e7in \u00f6nemli bir yol olarak g\u00f6r\u00fcrler. Avrupa’n\u0131n radikal sol partileri, ekonomik b\u00fcy\u00fcme yoluyla daha fazla ve daha iyi i\u015f f\u0131rsatlar\u0131 sunmay\u0131, servet e\u015fitsizliklerini ve s\u0131n\u0131f farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmay\u0131 ve ortak sosyal refah\u0131 sa\u011flamay\u0131 ummaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Avrupa Sol Partisi, D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Kongre manifestosunda, insani ve insani felaketleri \u00f6nlemek i\u00e7in kemer s\u0131kma politikalar\u0131n\u0131n sona erdirilmesini, Avrupa genelinde evrensel \u00fccret art\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ve yasama veya toplu s\u00f6zle\u015fmeler yoluyla Avrupa \u00e7ap\u0131nda asgari \u00fccretin getirilmesini talep etmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, her t\u00fcrl\u00fc g\u00fcvencesiz \u00e7al\u0131\u015fmaya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmakta ve \u00fccretlerde kesinti yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma saatlerinin azalt\u0131lmas\u0131n\u0131 savunmaktad\u0131rlar. \u00d6rne\u011fin, Alman Sol Partisi ge\u00e7ici i\u015flerin yasaklanmas\u0131n\u0131, s\u00f6zle\u015fmeli ve ge\u00e7ici i\u015f\u00e7iler ile \u015firket \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 i\u00e7in e\u015fit \u00fccret \u00f6denmesini ve esnek s\u00f6zle\u015fmeli ve ge\u00e7ici i\u015f\u00e7iler i\u00e7in \u00fccret s\u00fcbvansiyonlar\u0131n\u0131n getirilmesini savunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, herkesin sosyal refah konusunda e\u015fit hakk\u0131 vard\u0131r. <\/strong>Avrupa’daki radikal sol partiler, herkesin kaliteli sa\u011fl\u0131k hizmetleri, \u00fccretsiz e\u011fitim, ya\u015fl\u0131 bak\u0131m\u0131, kaliteli g\u00fcnl\u00fck bak\u0131m ve di\u011fer sosyal hizmetlere e\u015fit eri\u015fim hakk\u0131 oldu\u011funu vurgulamaktad\u0131r. Bu nedenle, kamu hizmetlerini ve refah devletini g\u00fc\u00e7lendirmek ve dayan\u0131\u015fma ve sosyal adalete dayal\u0131 ortak bir toplum in\u015fa etmek, bu partilerin vizyonunun temelini olu\u015fturmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Finlandiya Sol \u0130ttifak\u0131, ya\u015f, cinsiyet, etnik k\u00f6ken, dil, sa\u011fl\u0131k, engellilik, cinsel tercih ve ikamet yeri nedeniyle iyi bir ya\u015fam s\u00fcrmenin \u00f6n\u00fcndeki engelleri ortadan kald\u0131rmay\u0131 hedefledi\u011fini ve herkesin refah\u0131n\u0131 ve dengeli b\u00f6lgesel kalk\u0131nmay\u0131 sa\u011flamaya kararl\u0131 oldu\u011funu belirtmektedir. Bu hedeflere ula\u015fmak i\u00e7in temel \u00f6n ko\u015fullar, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kamu sekt\u00f6r\u00fc ekonomisi, sosyal refah i\u00e7in \u00f6nemli devlet yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ve s\u00fcbvansiyonlar\u0131 ile temel kamu hizmetlerinin kamu m\u00fclkiyeti ve demokratik y\u00f6netimidir. Bu anlamda, Avrupa’daki radikal sol partiler, hem ulusal hem de AB d\u00fczeyinde neoliberal ekonomi politikalar\u0131na, kamu hizmetlerinin \u00f6zelle\u015ftirilmesine ve kamu sekt\u00f6r\u00fc harcamalar\u0131nda kesintilere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00c7e\u015fitli \u00fclkeler taraf\u0131ndan uygulanan a\u015f\u0131r\u0131 kemer s\u0131kma politikalar\u0131, kamu mallar\u0131n\u0131n \u00f6zelle\u015ftirilmesi, kamu harcamalar\u0131nda kesintiler ve refah devletinin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde azalt\u0131lmas\u0131n\u0131n sermayenin hakimiyetine ve \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmektedirler. Bu a\u015f\u0131r\u0131 liberal AB modeli, Avrupa’y\u0131 krize ve karga\u015faya s\u00fcr\u00fcklemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, cinsiyet e\u015fitli\u011fi ve \u00f6zel cinsel gruplar i\u00e7in e\u015fit haklar. <\/strong>Sosyal e\u015fitli\u011fin \u00f6nemli bir y\u00f6n\u00fc olan cinsiyet e\u015fitli\u011fi, Avrupa radikal solunun temel siyasi taleplerinden biridir. Norve\u00e7 Sosyalist Sol Partisi, \u0130sve\u00e7 Sol Partisi, Avusturya Kom\u00fcnist Partisi ve Almanya Sol Partisi gibi baz\u0131 Avrupa radikal sol partileri, kendilerini feminist partiler olarak konumland\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 Avrupa radikal sol partilerinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, kapitalist \u00fcretim ili\u015fkileri ve ataerkil sosyal yap\u0131lar kad\u0131nlar\u0131 erkeklere tabi k\u0131lar, onlar\u0131 en b\u00fcy\u00fck ma\u011fdurlar haline getirir ve bask\u0131ya maruz b\u0131rak\u0131r. Kad\u0131nlar erkeklere g\u00f6re daha az i\u015f f\u0131rsat\u0131na sahiptir ve daha d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccret al\u0131rlar; cinsiyet ili\u015fkileri sosyal ili\u015fkilerin her y\u00f6n\u00fcne n\u00fcfuz eder. Bu nedenle, bu Avrupa radikal sol partileri, cinsiyetin g\u00fc\u00e7 ve kaynaklar\u0131n belirleyicisi olmamas\u0131, bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn cinsiyete dayal\u0131 olarak k\u0131s\u0131tlanmamas\u0131 ve erkeklerin \u00fcst\u00fcn konumu ile kad\u0131nlar\u0131n ikincil konumunun do\u011fal yasalar olmad\u0131\u011f\u0131 savunmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Norve\u00e7 Sosyalist Sol Partisi, kad\u0131nlar\u0131n kurtulu\u015funu partinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00fcy\u00fck g\u00f6revi olarak g\u00f6r\u00fcr ve manifestosunda \u015f\u00f6yle belirtir: “Cinsiyet ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131, erkeklerin kad\u0131nlara y\u00f6nelik \u015fiddeti ve erkekler ile kad\u0131nlar aras\u0131ndaki di\u011fer e\u015fitsizlikler, kad\u0131nlar\u0131 rahats\u0131z eden en b\u00fcy\u00fck sorunlard\u0131r. Tam bir e\u015fitlik sa\u011flamak istiyorsak, bu bask\u0131c\u0131 yap\u0131y\u0131 ortadan kald\u0131rmal\u0131y\u0131z.”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130spanyol Birle\u015fik Sol Partisi de<\/strong> feminist \u00f6nerileri temel talepleri ve hedefleri aras\u0131nda saymakta ve “feminist devrim solun t\u00fcm sosyal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm politikalar\u0131n\u0131n merkezinde olmal\u0131d\u0131r” ve “felsefe ve siyasi uygulama olarak feminizm siyasi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcm\u00fcz\u00fcn temel dire\u011fidir” g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc savunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca, Avrupa’daki radikal sol partiler \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k, sosyal d\u0131\u015flanma ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak g\u00f6\u00e7menler, m\u00fclteciler, ya\u015fl\u0131lar, engelliler, emekliler ve e\u015fcinseller gibi belirli sosyal gruplar i\u00e7in e\u015fit haklar talep etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130nsani h\u00fcmanist ilkeler, Avrupa’daki radikal sol partilerin m\u00fclteci politikalar\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturmaktad\u0131r. Temel konsens\u00fcsleri, Avrupa topraklar\u0131ndaki t\u00fcm s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lara \u0131rk, cinsiyet, dini inan\u00e7lar, milliyet, etnik k\u00f6ken veya sosyal ge\u00e7mi\u015fe dayal\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n, insana yak\u0131\u015f\u0131r bir ya\u015fam ve e\u015fit sosyal haklar garanti edilmesi ve bar\u0131\u015f, sosyal dayan\u0131\u015fma, e\u015fit haklar ve anlay\u0131\u015fa dayal\u0131 \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fc bir toplumun kurulmas\u0131 gerekti\u011fidir. Engelli ki\u015filerin haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 da bu radikal sol partilerin temel taleplerinden biridir. \u00d6rne\u011fin, Portekiz Sol Koalisyonu, mimari engeller, yetersiz toplu ta\u015f\u0131ma ve sosyal ayr\u0131mc\u0131l\u0131k nedeniyle ba\u011f\u0131ms\u0131z ya\u015fam\u0131n \u00f6n\u00fcndeki engellerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, bu ki\u015filerin topluma daha iyi entegre olmalar\u0131n\u0131 ve toplu ta\u015f\u0131ma, k\u00fclt\u00fcr ve e\u011fitim, i\u015fsizlik yard\u0131m\u0131, mesleki e\u011fitim ve istihdama e\u015fit eri\u015fimlerini sa\u011flamay\u0131 vurgulamaktad\u0131r. Radikal sol partiler ayr\u0131ca cinsel y\u00f6nelim ve cinsiyet kimli\u011fine sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini aktif olarak savunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

 2. Demokrasi <\/a>Kavram\u0131 ve Demokrasi Hedefleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Avrupa’n\u0131n radikal sol partilerinin temel siyasi ideolojilerinden biri olan demokrasi, partilerin programlar\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kan bir konudur. \u00d6rne\u011fin, hem \u0130spanya Birle\u015fik Sol Partisi hem de Portekiz Kom\u00fcnist Partisi s<\/strong>iyasi partilerinin hedeflerini “ileri demokrasi” olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130spanyol Birle\u015fik Sol’un “ileri demokrasi” \u00e7er\u00e7evesi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve siyasi kat\u0131l\u0131m\u0131 destekleyen ve vatanda\u015flar\u0131n\u0131n ekonomik, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel refah\u0131n\u0131 garanti eden bir federal cumhuriyetin kurulmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Avrupa’daki radikal sol partiler, siyasi platformlar\u0131nda demokrasi ve sosyalizm aras\u0131ndaki i\u00e7sel ba\u011flant\u0131y\u0131 vurgular: “Sosyalizm ve demokrasi birbirinden ayr\u0131lamaz. Demokrasi olmadan sosyalizm sadece bir bi\u00e7imdir; demokrasi olmadan sosyalizm h\u00fcmanist insani \u00f6z\u00fcn\u00fc yitirir.”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Avrupa’daki radikal sol partiler, demokrasinin sosyalizmi ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir ara\u00e7 oldu\u011funa ve sosyalizmin hem \u00f6z\u00fc hem de ruhu oldu\u011funa inanmaktad\u0131r.<\/strong> Demokrasi olmadan, ger\u00e7ek vatanda\u015f kat\u0131l\u0131m\u0131 imkans\u0131zd\u0131r ve herkes i\u00e7in \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve kurtulu\u015f gibi sosyalist hedefler sadece bir formalite haline gelir. Avusturya Kom\u00fcnist Partisi’nin de belirtti\u011fi gibi, “Ger\u00e7ek bir sosyalist toplum, demokratik \u00f6zy\u00f6netimi \u00f6nko\u015ful olarak kabul etmelidir. Sosyalizm, \u00e7o\u011funlu\u011fun sosyal \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 uygulamal\u0131d\u0131r; demokrasi ve sosyalizm birbirinden ayr\u0131lamaz.”<\/strong> Finlandiya Sol \u0130ttifak\u0131, Frans\u0131z Kom\u00fcnist Partisi, Hollanda Sosyalist Partisi, Alman Sol Partisi, \u00c7ek Cumhuriyeti’ndeki Bohemya ve Moravya Kom\u00fcnist Partisi ve L\u00fcksemburg Sol Partisi, siyasi partilerin temel ideallerinin ve temel de\u011ferlerinin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesin\u200b\u200bin toplumda k\u00f6kl\u00fc bir demokratik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm gerektirdi\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. \u200b\u200b\u00d6rne\u011fin, Finlandiya Sol \u0130ttifak\u0131 \u015fu noktaya dikkat \u00e7ekmi\u015ftir: “Sol \u0130ttifak’\u0131n temel de\u011ferleri (e\u015fitlik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma) ancak her vatanda\u015f\u0131n siyasi eylem hakk\u0131na sahip oldu\u011fu demokratik bir \u00fclkede ger\u00e7ek anlamda ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir.”<\/strong> L\u00fcksemburg Sol Partisi’ne g\u00f6re demokrasi, sosyal adalet, ekoloji, feminizm ve pratik siyaseti birbirine ba\u011flar. Demokrasi, toplumun t\u00fcm \u00fcyelerinin ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131n \u015fekillenmesine kat\u0131labilece\u011fi anlam\u0131na gelir.<\/p>\n\n\n\n

Avrupa’daki radikal sol partiler, siyaset, ekonomi, e\u011fitim, bilim, medya ve \u00e7evre alanlar\u0131nda kapsaml\u0131 bir demokratikle\u015fme savunmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, 2015 \u0130spanya genel se\u00e7imlerinde, \u0130spanya’daki Podemos partisi<\/strong> g\u00fcndemini alt\u0131 ana alana indirgemi\u015ftir: ekonomik demokrasi, sosyal demokrasi, siyasi demokrasi, sivil demokrasi, uluslararas\u0131 demokrasi ve taban demokrasisi. Bu Avrupa radikal sol partilerinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, k\u00fcreselle\u015fmi\u015f kapitalizm ekonomik g\u00fcc\u00fcn yo\u011funla\u015fmas\u0131na ve demokratik g\u00fcc\u00fcn zay\u0131flamas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, sermayenin (sermaye sahiplerinin) g\u00fcc\u00fc demokrasinin g\u00fcc\u00fcnden daha g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr ve siyaset ekonomi taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilmektedir. “Avrupa’da, her \u00fclkede, insanlar h\u00fck\u00fcmetlerin b\u00fcy\u00fck sermaye ve \u00e7\u0131kar gruplar\u0131 ad\u0131na uygulad\u0131\u011f\u0131 k\u00fcreselle\u015fmi\u015f kapitalizm politikalar\u0131ndan muzdarip. Bu politikalar, b\u00fcy\u00fck m\u00fccadelelerle kazan\u0131lan sosyal dayan\u0131\u015fmay\u0131 ve refah\u0131 zay\u0131flat\u0131yor.”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle, sosyal g\u00fcvenlik sistemlerinin, sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim gibi kamu hizmetlerinin ve do\u011fal kaynaklar\u0131n \u00f6zelle\u015ftirilmesi ve piyasala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in, sermayenin iktidar \u00fczerindeki hakimiyetinin \u00fcstesinden gelinmesi ve “demokrasinin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn sermayeden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131”<\/strong> sa\u011flanmas\u0131 gerekmektedir. <\/strong>\u00d6zellikle, Avrupa’n\u0131n radikal sol partilerinin demokrasiye ili\u015fkin siyasi talepleri \u015funlard\u0131r: ekonomik alanda demokrasi, sermaye ve finans piyasalar\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131, makroekonomik karar alma s\u00fcrecinin demokratikle\u015ftirilmesi ve \u015feffafl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ve i\u015f\u00e7ilerin ekonominin demokratik planlamas\u0131n\u0131n garanti alt\u0131na al\u0131nmas\u0131; siyasi alanda demokrasi, vatanda\u015flar\u0131n siyasi kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi, demokratik kontrol mekanizmalar\u0131 ve yolsuzlukla m\u00fccadele mekanizmalar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 ve se\u00e7im sistemi ve anayasa reformlar\u0131n\u0131n te\u015fvik edilmesi; sosyal alanda demokrasi, herkesin sosyal haklar\u0131n\u0131 daha iyi korumak i\u00e7in kamu hizmetlerinin daha demokratik, ademi merkeziyet\u00e7i ve modern bir \u015fekilde y\u00f6netilmesi; \u00e7evre alan\u0131nda demokrasi, k\u00fcresel iklim sorunlar\u0131na ili\u015fkin bilgilerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi ve enerji ve elektrik \u00fcretiminin sosyal ve demokratik kontrol\u00fcn\u00fcn g\u00fc\u00e7lendirilmesi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

   3. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck ve Birlik Hedefleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Marx ve Engels’in Kom\u00fcnist Manifesto’da sosyalizm ve kom\u00fcnizmin gelece\u011fine ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamalar\u0131, Avrupa’n\u0131n radikal sol partileri i\u00e7in gelecekteki sosyalist toplumun temel vizyonu haline gelmi\u015ftir: “S\u0131n\u0131flar\u0131 ve s\u0131n\u0131f \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131yla eski burjuva toplumu, her bir bireyin \u00f6zg\u00fcrce geli\u015fmesinin ko\u015fulu olan herkesin \u00f6zg\u00fcrce geli\u015fmesini sa\u011flayan bir birliktelikle yer de\u011fi\u015ftirecektir.”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Avrupa’daki radikal sol partiler, insanl\u0131\u011f\u0131n kurtulu\u015funa, sadece bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n de\u011fil, herkesin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ve herkesin mutlulu\u011fu ve tam ve \u00f6zg\u00fcr geli\u015fimi i\u00e7in m\u00fccadele etme hakk\u0131n\u0131n savunulmas\u0131na kendini adam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck ve dayan\u0131\u015fma, bu partilerin siyasi programlar\u0131n\u0131n anahtar kelimeleridir.<\/p>\n\n\n\n

Avrupa radikal sol partileri i\u00e7in \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, bireylerin potansiyellerini ger\u00e7ekle\u015ftirmeleri i\u00e7in daha fazla olanak yarat\u0131rken, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn s\u0131n\u0131rs\u0131z oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Di\u011fer partilere k\u0131yasla, radikal sol partiler dayan\u0131\u015fmaya dayal\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe daha fazla \u00f6nem verir, bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn ancak toplum i\u00e7inde anlaml\u0131 oldu\u011funa ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn her zaman sosyal sorumluluk ve dayan\u0131\u015fma ile ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funa inan\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, dayan\u0131\u015fma ilkesine dayal\u0131 bir topluluk, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn \u00f6n ko\u015fuludur. Sosyal dayan\u0131\u015fma, \u00e7e\u015fitlilik i\u00e7eren ve entegre bir toplumda herkesin birbirine ba\u011fl\u0131 ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. Avrupa’daki radikal sol partiler, bu anlamda, bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn ve sosyal e\u015fitli\u011fin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinin \u00f6n\u00fcndeki engelleri kald\u0131rmak ve toplumda savunmas\u0131z, ezilen ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclenlere destek ve bak\u0131m sa\u011flamak i\u00e7in toplulu\u011fun veya devletin sorumlulu\u011funu vurgular. Norve\u00e7 Sosyalist Sol Partisi’nin de belirtti\u011fi gibi, “\u00d6zg\u00fcrl\u00fck, haklar\u0131n geni\u015fletilmesini ve demokrasinin g\u00fc\u00e7lendirilmesini gerektirir, ancak bireysel se\u00e7imler i\u00e7in bir temel sa\u011flamak \u00fczere ekonomik refah ve sosyal g\u00fcvenli\u011fi de gerektirir.”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Avrupa’n\u0131n radikal sol partileri aras\u0131nda temel bir konsens\u00fcs, kapitalizm ve ataerkil sosyal yap\u0131lar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve dayan\u0131\u015fman\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinin \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engel ve tehditler oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndedir. Kapitalizmde, emekten insan ili\u015fkilerine ve ya\u015fam\u0131n her alan\u0131na kadar her \u015fey metala\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. “Kapitalist ekonomik sistem, bireyi yaln\u0131zca bir meta olarak, hem meta \u00fcreticisi hem de meta t\u00fcketicisi olarak de\u011ferlendirir.”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kapitalizm ayr\u0131ca kad\u0131nlara y\u00f6nelik ataerkil bask\u0131y\u0131 \u015fiddetlendirir ve kapitalizm alt\u0131nda insanlar ile do\u011fa aras\u0131ndaki ili\u015fkinin metala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, k\u00fcresel ekolojik ve \u00e7evresel krizleri tetiklemi\u015ftir.<\/strong> Buna dayanarak, Avrupa’n\u0131n radikal sol partileri, her t\u00fcrl\u00fc s\u00f6m\u00fcr\u00fc, yabanc\u0131la\u015fma, egemenlik, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k, yoksulluk ve e\u015fitsizli\u011fin sona erdirilmesini, bask\u0131c\u0131 iktidar ili\u015fkilerinin y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 ve do\u011fan\u0131n tahribat\u0131n\u0131n durdurulmas\u0131n\u0131, nihayetinde kapitalist sisteme alternatif bir sistemin kurulmas\u0131n\u0131 talep etmektedir. Avrupa’n\u0131n radikal sol partilerinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve dayan\u0131\u015fma gibi de\u011ferler tek ba\u015f\u0131na var olmazlar, e\u015fitlik ve demokrasi gibi de\u011ferlerle yak\u0131ndan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131rlar. “\u00d6zg\u00fcrl\u00fck olmadan e\u015fitlik nihayetinde bask\u0131ya, e\u015fitlik olmadan \u00f6zg\u00fcrl\u00fck nihayetinde s\u00f6m\u00fcr\u00fcye yol a\u00e7ar.” \u00d6rne\u011fin, Alman Sol Partisi, siyasi program\u0131n\u0131n temelinde yatan temel fikrin \u015fu oldu\u011funu vurgulamaktad\u0131r: “Her bireyin \u00f6zg\u00fcr geli\u015fimi, kendi kaderini tayin etme ve dayan\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda e\u015fit sosyal payla\u015f\u0131m yoluyla ger\u00e7ekle\u015ftirilir; bunun dayan\u0131\u015fmaya dayal\u0131 bir toplumun temel ilkesine inand\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 belirtmek isteriz. Orada k\u00e2r\u0131n hakimiyeti ortadan kalkacak ve herkesin istikrarl\u0131 ve iyi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131ndan yararlanmas\u0131 ekonomik y\u00f6netimin hedefi olacakt\u0131r.”<\/strong> Bir\u00e7ok Avrupal\u0131 radikal sol parti, toplumun t\u00fcm alanlar\u0131n\u0131n kapsaml\u0131 bir \u015fekilde demokratikle\u015ftirilmesinin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, dayan\u0131\u015fma, e\u015fitlik ve sosyal adalet gibi de\u011fer hedeflerine ula\u015fman\u0131n en \u00f6nemli yolu oldu\u011funu belirtmektedir.<\/p>\n\n\n\n

4. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kalk\u0131nma Hedefi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Norve\u00e7 Sosyalist Sol Partisi gibi \u0130skandinav “k\u0131rm\u0131z\u0131-ye\u015fil” partiler, 1960’lar ve 1970’lerde “Yeni Sol” siyasi g\u00fcndemini benimsemeye ba\u015flayarak \u00e7evre koruma ve feminizmi geleneksel sol siyasi platformlar\u0131na entegre ederken, \u00e7o\u011fu Avrupa radikal sol partisinin ye\u015fil ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma konular\u0131na odaklanmas\u0131 esas olarak 1990’larda ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Avrupa’daki radikal sol partilerin “ye\u015fil d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc”, bir yandan bu d\u00f6nemde ye\u015fil konular\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde siyasalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve Bat\u0131 \u00fclkelerinde hem parti rekabetinde hem de i\u00e7 siyasi g\u00fcndemlerde \u00f6nemli bir politika alan\u0131 haline gelmesi, di\u011fer yandan da uluslararas\u0131 toplum ve h\u00fck\u00fcmetlerin k\u00fcresel iklim ve ekolojik sorunlara aktif olarak yan\u0131t vermelerinden kaynaklanmaktad\u0131r. \u00d6te yandan, Avrupa\u2019daki Ye\u015fil partilerinin olu\u015fturdu\u011fu potansiyel se\u00e7im kayb\u0131 tehdidinin yan\u0131 s\u0131ra, Bat\u0131 Avrupa kom\u00fcnist partileri, So\u011fuk Sava\u015f’\u0131n sona ermesinden sonra, genel olarak programatik reform ve parti d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc gibi \u00f6nemli bir g\u00f6revle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131lar. \u00c7evrecili\u011fin ve feminizmin gibi “yeni siyasi” konular ve teorik s\u00f6ylemleri b\u00fcnyelerine katarak solun imaj\u0131n\u0131 yeniden \u015fekillendirmek, bir\u00e7ok radikal sol parti i\u00e7in ger\u00e7ek\u00e7i bir se\u00e7enek haline geldi. \u00d6rne\u011fin, Hollanda Sosyalist Partisi 1999 tarihli temel parti program\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir toplum in\u015fa etmeye kararl\u0131 oldu\u011funu ilan etti; 2004 y\u0131l\u0131nda d\u00fczenlenen 33. Kongresinde parti kimli\u011fini yeniden tan\u0131mlad\u0131 ve sosyalist ekonominin ye\u015fille\u015ftirilmesini gerektirdi\u011fini belirtti; 1999 y\u0131l\u0131nda kurulan \u0130zlanda Sol Ye\u015fil Hareketi e\u015fitlik, adalet, kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi, \u00e7evrenin korunmas\u0131 ve d\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele etmeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

 1989 y\u0131l\u0131nda kurulan Danimarka “K\u0131rm\u0131z\u0131-Ye\u015fil” \u0130ttifak\u0131, sosyal de\u011fi\u015fim politikalar\u0131n\u0131 ulusal ve uluslararas\u0131 d\u00fczeyde \u00f6nemli \u00e7evre sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcyle birle\u015ftirmeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Avrupa’n\u0131n radikal sol partileri, ekolojik krizi kapitalizmin genel krizinin temel bir tezah\u00fcr\u00fc olarak g\u00f6r\u00fcyor ve insanl\u0131k ile do\u011fa ve k\u00fcresel ekosistem aras\u0131ndaki dengesizli\u011fe yol a\u00e7an\u0131n kapitalist sistem oldu\u011funu savunuyor.<\/strong> \u0130klim ve \u00e7evre sorunlar\u0131 ile ekolojik felaketlerin “kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerinde sermaye b\u00fcy\u00fcmesi ve k\u00e2r maksimizasyonu aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n do\u011frudan sonu\u00e7lar\u0131” oldu\u011funu savunuyorlar. Kapitalist geli\u015fme, piyasa rasyonalitesine dayanmaktad\u0131r. K\u00e2r maksimizasyonu mant\u0131\u011f\u0131yla hareket eden her \u015fey metala\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r ve kurumsal \u00fcretim, ekolojik ve sosyal sonu\u00e7lar\u0131 g\u00f6z ard\u0131 ederek \u00e7evresel maliyetleri kamuya y\u00fckler. Avrupa’n\u0131n radikal sol partilerinin g\u00f6z\u00fcnde, insanl\u0131k, yaln\u0131zca birka\u00e7 ki\u015finin \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet etmek i\u00e7in, ilerleme ad\u0131na d\u00fcnyan\u0131n k\u0131t ve yenilenemez kaynaklar\u0131n\u0131 t\u00fcketmektedir. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez olan \u00fcretimci ve t\u00fcketimci modeller, insan ve do\u011fan\u0131n bir arada ya\u015famas\u0131n\u0131n temellerini zay\u0131flatmaktad\u0131r. “\u00c7evre sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmek ve k\u00fcresel yoksullukla m\u00fccadele etmek, zaman\u0131m\u0131z\u0131n en b\u00fcy\u00fck zorluklar\u0131d\u0131r. Ekolojik s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik olmadan adil bir d\u00fcnya olamaz.”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Avrupa’n\u0131n radikal sol partileri, mevcut kalk\u0131nma modeline alternatifler \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunarak, yayg\u0131n endi\u015fe kayna\u011f\u0131 olan \u00fcretim, t\u00fcketim ve ticaret modellerini yeniden tan\u0131mlamay\u0131, k\u00e2r odakl\u0131 b\u00fcy\u00fcmeden s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nmaya ge\u00e7meyi ve demokrasi, toplum ve ekolojinin g\u00fcc\u00fcyle sermayenin hakimiyetini a\u015fmay\u0131 hedeflemektedir.<\/p>\n\n\n\n

 Uzun vadede sosyalizm, insan ihtiya\u00e7lar\u0131 ile do\u011fa aras\u0131nda sa\u011flam bir denge kurarak insanl\u0131k ve do\u011fa aras\u0131nda uyumlu bir bir arada ya\u015fama sa\u011flamak zorundad\u0131r. Bu, ekonomik kalk\u0131nman\u0131n ekolojik ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma ilkelerine ba\u011fl\u0131 kalmas\u0131 ve bireysel sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim, ahlak ve k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fimi g\u00f6z ard\u0131 edemeyece\u011fi anlam\u0131na gelir.<\/p>\n\n\n\n

Ekonomik kalk\u0131nma, ekonomik kalk\u0131nman\u0131n \u00e7evresel, k\u00fclt\u00fcrel ve sosyal etkilerini dikkate almal\u0131 ve kaynaklar\u0131n “daha fazla” de\u011fil, “daha iyi” kullan\u0131m\u0131na \u00f6ncelik vermelidir. Avrupa’n\u0131n radikal sol partileri, sosyo-ekolojik bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm yoluyla ve siyasi karar alma s\u00fcre\u00e7lerine daha fazla \u00e7evresel hususlar\u0131 dahil ederek insanlar\u0131n \u00fcretim ve ya\u015fam tarzlar\u0131n\u0131 temelden de\u011fi\u015ftirmeye ve b\u00f6ylece \u00e7evresel ve sosyal adaleti sa\u011flamaya kararl\u0131d\u0131r. Spesifik \u00e7evresel talepler a\u00e7\u0131s\u0131ndan, bu partiler biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin korunmas\u0131n\u0131 ve “GDO’suz” tar\u0131m\u0131n geli\u015ftirilmesini savunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

GDO’suz \u00fcr\u00fcnler, \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinde genetik d\u00fczeyde bir de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011framam\u0131\u015f \u00fcr\u00fcnlerdir. GDO’lu \u00fcr\u00fcnlerin geneti\u011fi, bir\u00e7ok nedenden dolay\u0131 de\u011fi\u015ftirilmektedir. Bunlar aras\u0131nda en dikkate \u00e7ekeni, bitkilerin zararl\u0131lar\u0131 \u00f6ld\u00fcren bir toksin \u00fcretmesidir.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Avrupa’n\u0131n radikal sol partileri, toplu ta\u015f\u0131ma ve su kaynaklar\u0131n\u0131n \u00f6zelle\u015ftirilmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmakta, demiryolu gibi toplu ta\u015f\u0131may\u0131 te\u015fvik etmekte ve yenilenebilir enerjiyi aktif olarak geli\u015ftirmekte, \u00e7evre dostu ara\u00e7lar, toplu ta\u015f\u0131ma ve yenilenebilir enerjiye y\u00f6nelik s\u00fcbvansiyonlar\u0131 art\u0131rmakta ve n\u00fckleer enerjiyi kademeli olarak kald\u0131rmaktad\u0131r. Bu partilerin ye\u015fil giri\u015fimlerinin di\u011fer partilere k\u0131yasla daha fazla sosyal boyut i\u00e7ermesi dikkat \u00e7ekicidir. \u00d6rne\u011fin, hem \u0130svi\u00e7re \u0130\u015f\u00e7i Partisi hem de \u0130spanya Birle\u015fik Sol Partisi, suya ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenmeye eri\u015fimin temel insan haklar\u0131 oldu\u011funu, stratejik do\u011fal kaynaklar\u0131n m\u00fclkiyeti ve kamu y\u00f6netiminin \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu, su, enerji, hava ve topra\u011f\u0131n metala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi gerekti\u011fini, enerji \u00fcretimi ve b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecinin demokratikle\u015ftirilmesi ve sosyalle\u015ftirilmesi gerekti\u011fini, enerji sekt\u00f6r\u00fcndeki oligopol\u00fcn sona erdirilmesi gerekti\u011fini ve bu sekt\u00f6r\u00fcn topluma hizmet etmesi gerekti\u011fini vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

5. Bar\u0131\u015f ve Enternasyonalizm<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Enternasyonalizm kom\u00fcnist partilerin temel ilkelerinden biridir. Marx ve Engels’e g\u00f6re, kom\u00fcnizm ve sosyalizm ancak k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte ger\u00e7ekle\u015ftirilebilirdi, bu nedenle “d\u00fcnya proletaryas\u0131n\u0131n birli\u011fi” \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundular. Avrupa’daki radikal sol partiler, d\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve silahs\u0131zlanmay\u0131 te\u015fvik etmeye, e\u015fitsiz d\u00fcnya ekonomik d\u00fczenini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye, adil uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011fi ve ticareti te\u015fvik etmeye ve d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda her t\u00fcrl\u00fc bask\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc ortadan kald\u0131rmaya kararl\u0131 olan enternasyonalizm de\u011ferlerini miras alm\u0131\u015ft\u0131r.\u200b\u200b<\/p>\n\n\n\n

Avusturya Kom\u00fcnist Partisi de ” Enternasyonalizm kom\u00fcnist siyasetin \u00f6z\u00fcd\u00fcr” ve “kapitalist sistemi a\u015fmak i\u00e7in ulusal sosyal ve siyasi m\u00fccadelelerin temel \u00e7er\u00e7evesinin yan\u0131 s\u0131ra uluslararas\u0131 sendikalar ve sol g\u00fc\u00e7lerin de gerekli oldu\u011funu” vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Avrupal\u0131 radikal sol partiler i\u00e7in bar\u0131\u015f, t\u00fcm insani geli\u015fimin \u00f6n ko\u015fuludur. Bu nedenle, her t\u00fcrl\u00fc emperyalizm ve sava\u015fa, militarizme, ulusal veya b\u00f6lgesel d\u00fczeydeki askeri \u00e7at\u0131\u015fmalara, silahlanma yar\u0131\u015f\u0131na, kitle imha silahlar\u0131na ve kendi ordular\u0131n\u0131n herhangi bir sava\u015fa kat\u0131l\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131rlar. <\/strong>Bar\u0131\u015f ve silahs\u0131zlanmay\u0131 savunmakta, silah ihracat\u0131n\u0131n yasaklanmas\u0131n\u0131 savunurlar. Ayr\u0131ca NATO ve di\u011fer askeri ittifaklar\u0131n la\u011fvedilmesini, k\u00fcresel silahs\u0131zlanman\u0131n te\u015fvik edilmesini ve uluslararas\u0131 ekonomik d\u00fczenin yeniden in\u015fa edilmesini umut etmektedirler. <\/strong>Avrupa’daki radikal sol partilerin siyasi vizyonu, bar\u0131\u015f, payla\u015f\u0131m, dayan\u0131\u015fma ve silahlardan ar\u0131nm\u0131\u015f bir d\u00fcnya in\u015fa etmektir. Uluslararas\u0131 hukuka ve insan haklar\u0131na tam sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini, Birle\u015fmi\u015f Milletler’in temel ilkelerine dayal\u0131 d\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131n\u0131n ve uluslararas\u0131 g\u00fcvenli\u011fin korunmas\u0131n\u0131, uluslararas\u0131 dayan\u0131\u015fman\u0131n ve sivil haklar\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesini, ekonomik kalk\u0131nman\u0131n te\u015fvik edilmesini, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya’n\u0131n ekonomik s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcne son verilmesini ve d\u00fcnya kaynaklar\u0131n\u0131n e\u015fit payla\u015f\u0131m\u0131 yoluyla herkesin insanca bir ya\u015fam s\u00fcrmesini talep ederler.<\/p>\n\n\n\n

Avrupa’daki radikal sol partiler, mevcut egemen kapitalist k\u00fcreselle\u015fme s\u00fcrecinin a\u00e7\u0131k\u00e7a emperyalist \u00f6zellikler ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00e7o\u011funlu\u011fun \u00e7\u0131karlar\u0131 pahas\u0131na i\u015fledi\u011fini belirtmektedir. Daha demokratik, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ve birle\u015fik bir d\u00fcnya in\u015fa etmek i\u00e7in, g\u00fc\u00e7 ve kaynaklar\u0131n k\u00fcresel olarak yeniden b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc gerekmektedir. K\u00fcresel ekonomik g\u00fc\u00e7 ili\u015fkileri, yoksul \u00fclkeler lehine yeniden d\u00fczenlenmelidir; bu, bu partilerin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu \u00f6nemli bir g\u00f6revdir. “Adil ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir d\u00fcnya, iktidar\u0131n ve kaynaklar\u0131n radikal bir \u015fekilde yeniden b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc gerektirir.” Bu partiler, neoliberal d\u00fczene ve kapitalist sisteme kar\u015f\u0131 k\u00fcresel direni\u015fi \u00f6nceliklendirerek, k\u00fcresel i\u015f\u00e7i hareketini Avrupa’n\u0131n sol hareketleri ve ilerici g\u00fc\u00e7lerle birle\u015fmeye ve Latin Amerika, Akdeniz b\u00f6lgesi, Afrika ve BRICS \u00fclkeleriyle neoliberal kapitalist hegemonyay\u0131 de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in al\u0131\u015fveri\u015f ve i\u015fbirli\u011fini g\u00fc\u00e7lendirmeye \u00e7a\u011f\u0131rmaktad\u0131r. “<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Avrupa’n\u0131n ekonomik, sosyal ve siyasi entegrasyonu i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fclen mevcut m\u00fccadelede, Avrupa k\u0131tas\u0131ndaki halk unsurlar\u0131n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki ilerici dayan\u0131\u015fma g\u00fc\u00e7leriyle uyum sa\u011flayabilmesi i\u00e7in enternasyonalist bir boyut gereklidir.” \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n ortak gelece\u011fi olan bir toplulu\u011fun de\u011ferleri\u200b\u200bne ve konsens\u00fcs\u00fcne dayanan bu partiler, daha adil, daha birle\u015fik ve daha demokratik bir d\u00fcnya in\u015fa etmek i\u00e7in uluslararas\u0131 sol aras\u0131nda dayan\u0131\u015fma ve i\u015fbirli\u011finin g\u00fc\u00e7lendirilmesini talep etmektedir. Somut politik talepleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Avrupa’daki radikal sol partiler, i\u015f\u00e7ilerin \u00e7al\u0131\u015fma ve ya\u015fam haklar\u0131n\u0131n ve toplu pazarl\u0131k hakk\u0131n\u0131n t\u00fcm d\u00fcnyada yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131; k\u00fcresel iklim sorunlar\u0131 \u00fczerinde birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131, sorumlu k\u00fcresel \u00e7abalarla ekolojik felaketlerin \u00f6nlenmesini ve k\u00fcresel adalet ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nman\u0131n sa\u011flanmas\u0131n\u0131; k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte spek\u00fclatif sermaye transferlerine vergi uygulanmas\u0131n\u0131, zenginlerin vergi ka\u00e7\u0131rma politikalar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesini ve daha adil, daha verimli ve daha destekleyici bir k\u00fcresel ekonomik ve finansal sistemin kurulmas\u0131n\u0131; g\u00f6\u00e7menlerin me\u015fru hak ve \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n ve m\u00fcltecilerin s\u0131\u011f\u0131nma hakk\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131 ve yabanc\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 ve \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6nlenmesini talep etmektedirler.<\/p>\n\n\n\n

IV. Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n\n\n\n

E\u015fitlik ve sosyal adalet, demokrasi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve dayan\u0131\u015fma, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma, bar\u0131\u015f ve enternasyonalizm, \u00e7o\u011fu Avrup\u200b\u200ba radikal sol partinin siyasi ideolojilerini ve de\u011ferlerini olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu temel siyasi ilkeler ve de\u011ferler, \u00e7e\u015fitli siyasi partilerin politika platformlar\u0131n\u0131n ve siyasi taleplerinin temelini olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu Avrup\u200b\u200ba radikal sol partilerin ideolojisi, toplumdaki ana ak\u0131m siyasi fikirlerin radikalle\u015fmesini temsil etmekte ve sa\u011fa kaym\u0131\u015f merkez soldaki sosyal demokratlara k\u0131yasla kapitalist sisteme daha belirgin ve kapsaml\u0131 bir ele\u015ftiri getirmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Hem kom\u00fcnist hem de bu radikal sol partiler, kapitalizm, neoliberalizm ve emperyalizmin temel muhalifleri olarak kendilerini konumland\u0131r\u0131yor ve benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f ekonomik ve finansal krizlerin, ekolojik krizlerin, medeniyet krizlerinin, sosyal krizlerin, sava\u015flar\u0131n, i\u015f\u00e7ilerin s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesinin ve kad\u0131nlar\u0131n ezilmesinin sorumlusunun kapitalizm oldu\u011funu savunuyorlar. Sonu\u00e7 olarak, kapitalist sisteme y\u00f6nelik kapsaml\u0131, sistematik ve keskin bir ele\u015ftiri y\u00fcr\u00fct\u00fcyorlar. Avrupa’daki radikal sol partiler, yap\u0131sal sosyo-ekolojik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, kolektif m\u00fclkiyet ve sosyal servetin yeniden b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc yoluyla sosyalizm ve sosyal e\u015fitli\u011fi ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi ve nihayetinde demokratik, sosyal, ekolojik ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir sosyalist toplum in\u015fa etmeyi ummaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Genel bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla, s\u00f6ylersek Avrupa’n\u0131n radikal sol partileri ortak \u00f6zellikler sergilemektedir. Temel kimlikleri ve nispeten tutarl\u0131 de\u011ferleri\u200b\u200b onlar\u0131 merkez sol Sosyal Demokrat Parti ve merkez sa\u011f Muhafazakar Parti gibi di\u011fer partilerden ay\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Avrupa’n\u0131n radikal sol partileri ortak bir anti-kapitalist siyasi kimli\u011fi payla\u015fmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ancak ideolojileri \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6sterir; baz\u0131lar\u0131 Marksizmi k\u0131smen benimserken, di\u011ferleri demokratik sosyalizm ak\u0131m\u0131na veya eko-sosyalizme ba\u015fvurur. Ayn\u0131 zamanda, Avrupa’n\u0131n radikal sol partileri nispeten istikrarl\u0131 ve tutarl\u0131 bir radikal sol siyasi kimlik s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, ideolojilerini de\u011fi\u015fen ko\u015fullara uyarlayarak yenilikler getiriyor ve esnekliklerini ve uyum yeteneklerini koruyorlar. Buna, \u00f6rne\u011fin, \u00e7evrecilik ve feminizm gibi “yeni siyasetlerin” benimsenmesi de dahildir. Sonu\u00e7 olarak, siyasi platformlar\u0131, de\u011fi\u015fen derecelerde, “eski siyaset” ile “yeni siyaset”in bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131 yans\u0131tmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Avrupa’daki radikal sol partiler, idealler ve ger\u00e7eklik aras\u0131nda bir \u00e7at\u0131\u015fma ile de kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r: kapitalist sistem i\u00e7inde kapitalist anayasal d\u00fczeni nas\u0131l a\u015facaklar\u0131 belirsizdir. Baz\u0131 Avrupa radikal sol partileri, kendilerini d\u00fczen kar\u015f\u0131t\u0131 partiler olarak konumland\u0131rmaktad\u0131r. Genellikle kurumsal entegrasyon g\u00f6revi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131rlar ve “partinin ideolojik \u00e7elimesini” dikkatli bir \u015fekilde y\u00f6netmek zorunda kal\u0131yorlar. Portekiz Sol \u0130ttifak\u0131, Yunanistan Syriza Sol \u0130ttifak\u0131, Finlandiya Sol \u0130ttifak\u0131 ve \u0130sve\u00e7 Sol Partisi gibi siyasi partilerin ideolojileri g\u00f6rece daha \u0131l\u0131ml\u0131d\u0131r. Bu partiler, “yeni siyasi” konular\u0131 kademeli olarak kabul etmi\u015f, daha esnek bir “yeni sol” parti imaj\u0131 olu\u015fturmu\u015f ve pragmatizmi kullanmaktad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n

Belirsizlik ve risklerle dolu mevcut \u00e7alkant\u0131l\u0131 d\u00fcnya d\u00f6nemde, ana siyasi g\u00fcndemleri g\u00f6\u00e7men kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131, AB kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ve \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 olan Avrupa’daki radikal sa\u011f partiler, g\u00f6\u00e7men se\u00e7menleri ve ana ak\u0131m siyasetten ho\u015fnutsuz olanlar\u0131 daha a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde hedef al\u0131rken, Avrupa’daki radikal sol partiler, artan radikalle\u015fme ve sosyoekonomik ve siyasi ko\u015fullardaki e\u015fitsizli\u011fin b\u00fcy\u00fcmesi ortam\u0131nda, \u00e7ekirdek se\u00e7menlerini harekete ge\u00e7irmek i\u00e7in hala alan ve potansiyele sahiptir.<\/p>\n\n\n\n

Avrupa’daki radikal sol partilerin siyasi ideolojisi ve de\u011ferleri\u200b\u200b, sadece belirli program ve politikalar\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli bir yol g\u00f6stericilik ve temel ilkeler sa\u011flamakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda parti ittifaklar\u0131n\u0131n ve uluslar\u00f6tesi i\u015fbirli\u011finin uygulanabilirli\u011fini de \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkiler. Tarihsel k\u00f6kenleri ve siyasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn etkisiyle, baz\u0131 Avrupa \u00fclkelerindeki kom\u00fcnist partiler, “Yeni Sol” e\u011filimli partilerle i\u015fbirli\u011fi yapmay\u0131 veya ittifak kurmay\u0131 reddediyorlar ve Avrupa d\u00fczeyindeki “Avrupa Sol Partisine” de kat\u0131lm\u0131yorlar. Ayr\u0131ca, Avrupa’daki radikal sol partiler ile Alman Sol Parti gibi partilere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bunlar\u0131n sosyal demokrat partileri ile ideolojik farkl\u0131l\u0131klar\u0131 onlarla tarihsel ba\u011flar\u0131 ve hatta tarihsel anla\u015fmazl\u0131klar da onlar\u0131n sosyal demokrat partilerle ittifaklar\u0131n\u0131 ve i\u015fbirliklerini olumsuz etkiliyor. Buna ek olarak, \u00f6zellikle Kuzey Avrupa’daki “ye\u015fil sol” partiler olmak \u00fczere, “giderek demokratikle\u015fen ve sosyalistle\u015fen” ve “radikallikten uzakla\u015fan” bir\u00e7ok radikal sol parti, Sosyal Demokrat Parti ve Ye\u015fil Parti gibi sol partilerle siyasi fikirlerdeki ortak noktalar\u0131 nedeniyle kurumsal entegrasyon ve siyasi i\u015fbirli\u011fini daha iyi ba\u015farm\u0131\u015flard\u0131r. Ancak, iktidar partisi olarak “evcille\u015ftirilme” ve imajlar\u0131n\u0131n bulan\u0131kla\u015fmas\u0131 riskiyle de kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n

Kaynak\u00e7a:<\/p>\n\n\n\n

[1] Ren Junfeng, Sol ve Sa\u011f\u0131n \u00d6tesinde? Be\u015f \u0130skandinav \u00dclkesinde Parti Siyasetinin Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 Bir \u0130ncelemesi, \u015eanghay: \u015eanghay Ortak Yay\u0131nc\u0131l\u0131k \u015eirketi, 2012.<\/p>\n\n\n\n

[2] Yang Yunzhen, \u00c7a\u011fda\u015f Bat\u0131 Avrupa A\u015f\u0131r\u0131 Sa\u011f Partileri \u00dczerine Ara\u015ft\u0131rma, \u015eanghay: \u015eanghay Halk Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2012 .<\/p>\n\n\n\n

[3] Yu Wujin, \u0130deoloji \u00dczerine, Pekin: Halk Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2009 .<\/p>\n\n\n\n

[4] Xun Qingzhi, \u201c21. Y\u00fczy\u0131ldan Sonra Bat\u0131da Ye\u015fil Sol Siyasi Teorisi\u201d, Marksizm ve Ger\u00e7eklik, No. 3, 2011.<\/p>\n\n\n\n

[5]Paolo Chiocchetti , Bat\u0131 Avrupa’daki Radikal Sol Parti Ailesi , 1989-2015 , Abingdon , New York: Routledge , 2017.<\/p>\n\n\n\n

[6] Yiannos Katsourides, H\u00fck\u00fcmette Radikal Sol Partiler: SYRIZA ve AKEL \u00d6rnekleri, Londra: Palgrave Macmillan, 2016.<\/p>\n\n\n\n

[7]Christoffer Green-Pedersen, Bat\u0131 Avrupa Parti Siyasetinin Yeniden \u015eekillenmesi: Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 Bir Bak\u0131\u015f A\u00e7\u0131s\u0131yla G\u00fcndem Belirleme ve Parti Rekabeti, Oxford: Oxford University Press, 2019.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Avrupa’daki D\u00fczen Kar\u015f\u0131t\u0131 Radikal Sol Partiler: Avrupa Sol Partisi ve \u0130skandinav \u00dclkeleri Ye\u015fil Sol Partileri Almanya Sol Parti, Yunan Syriza Sol \u0130ttifak\u0131 ve \u0130spanyol Podemos Partisi Avrupa Radikal Sol Partilerinin \u0130deolojileri ve Siyasi De\u011ferleri Ferdi Bekir, Ekim 2025 D\u00fcnya Sosyalizmi Ansiklopedisi\u2019nden (Pekin, 2020) yararlan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.  1990’lardan bu yana, Avrupa’daki sosyal demokrat (demokratik sosyalist) partiler siyasi yelpazede […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-5821","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-klasikler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5821","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5821"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5821\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5948,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5821\/revisions\/5948"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5821"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5821"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5821"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}