{"id":5884,"date":"2025-10-29T11:16:53","date_gmt":"2025-10-29T11:16:53","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5884"},"modified":"2025-10-29T11:16:53","modified_gmt":"2025-10-29T11:16:53","slug":"ermenilerin-agos-gazetesi-cindeki-yeni-yonetim-dunya-dengelerini-degistirecek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5884","title":{"rendered":"Ermenilerin Agos Gazetesi: \u00c7in\u2019deki yeni y\u00f6netim d\u00fcnya Dengelerini De\u011fi\u015ftirecek"},"content":{"rendered":"\n

Ermenilerin Agos Gazetesi: \u00c7in\u2019deki yeni y\u00f6netim d\u00fcnya Dengelerini De\u011fi\u015ftirecek<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Cem K\u0131z\u0131l\u00e7e\u00e7 ile R\u00f6p\u00f6rtaj<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019i yak\u0131ndan izleyen ara\u015ft\u0131rmac\u0131-edit\u00f6r Cem K\u0131z\u0131l\u00e7e\u00e7, \u00c7KP\u2019nin son kongresinden sonra ya\u015fanacak geli\u015fmeleri anlatt\u0131: \u201c\u00c7in\u2019i uluslararas\u0131 sahnede \u00e7ok daha etkili bir akt\u00f6r olarak g\u00f6rece\u011fiz. \u00c7in agresif olmayacak ama uluslararas\u0131 toplumdan g\u00fcc\u00fc oran\u0131nda bir kabul bekliyor olacak. \u00c7in uluslararas\u0131 d\u00fczenin kurallar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131nda etkili ve aktif bir oyuncu olmaya haz\u0131rlan\u0131yor.\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

R\u00f6portaj: Ferda Balancar – Bu R\u00f6portaj 16.11.2012 tarihli AGOS’un 865. Say\u0131s\u0131nda yay\u0131nland\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cem K\u0131z\u0131l\u00e7e\u00e7, T\u00fcrkiye\u2019de \u00c7in\u2019i yak\u0131ndan izleyen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyor. Canut ve Kalkedon Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan \u00c7in\u2019de son y\u0131llarda yay\u0131mlanan g\u00fcncel kitaplar\u0131 T\u00fcrk\u00e7e olarak yay\u0131mlayan K\u0131z\u0131l\u00e7e\u00e7\u2019in \u00c7in\u2019e olan ilgisi 1970\u2019lerde ba\u015flam\u0131\u015f. Ankara Siyasal Bilgiler Fak\u00fcltesi\u2019nde uluslararas\u0131 ili\u015fkiler b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bitiren K\u0131z\u0131l\u00e7e\u00e7, \u201c1973\u2019ten bu yana Marksistim\u201d diyor. O g\u00fcnlerden bu yana \u00c7in\u2019deki ve Sovyetler Birli\u011fi\u2019ndeki geli\u015fmeleri takip eden K\u0131z\u0131l\u00e7e\u00e7, 1992\u2019den beri \u00c7in\u2019de \u0130ngilizce olarak yay\u0131mlanan \u2018\u00c7in\u2019de Sosyal Bilimler\u2019 adl\u0131 dergiyi izliyor. K\u0131z\u0131l\u00e7e\u00e7, zamanla bu derginin edit\u00f6rleri ve yazarlar\u0131yla yaz\u0131\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015f ve ard\u0131ndan 2003\u2019te ilk kez \u00c7in\u2019e gitmi\u015f. 2005\u2019te kurulan Marksizm Akademisi\u2019yle ba\u011flant\u0131 kuran K\u0131z\u0131l\u00e7e\u00e7, bu akademi vas\u0131tas\u0131yla kurulan D\u00fcnya Marksist Ekonomi Politik\u00e7iler Derne\u011fi\u2019nin \u00fcyesi olmu\u015f ve derne\u011fin y\u0131ll\u0131k forumlar\u0131na kat\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015f. Bu \u00e7er\u00e7evede \u00c7in\u2019e s\u00fcrekli gidip gelen K\u0131z\u0131l\u00e7e\u00e7, 2007\u2019de \u00c7in\u2019de ekonomi, politika, felsefe ve ideoloji alanlar\u0131nda yap\u0131lan g\u00fcncel tart\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7eren kitaplar\u0131 T\u00fcrk\u00e7e yay\u0131mlamaya karar vermi\u015f. \u00d6nce Kalkedon Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan ard\u0131ndan da kendisinin kurdu\u011fu Canut Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan \u00c7in\u2019le ilgili pek \u00e7ok kitap yay\u0131mlayan K\u0131z\u0131l\u00e7e\u00e7 ile Xi Jinping\u2019in Genel Sekreter se\u00e7ildi\u011fi \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin (\u00c7KP) 18. Ulusal Kongresi\u2019nin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ve \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nem \u00c7in\u2019in d\u00fcnyada oynayaca\u011f\u0131 yeni rol\u00fc konu\u015ftuk.<\/strong>  Ge\u00e7en hafta sonu ba\u015flayan ve \u00c7ar\u015famba g\u00fcn\u00fc biten ve 2 bin 500 delegenin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kongre sonucunda \u00c7in\u2019in yeni lideri Xi Jinping<\/strong> oldu. G\u00f6revi selefi Hu Jintao\u2019dan devralacak olan Jinping\u2019in ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu takdirde en fazla iki d\u00f6nem yani toplam 10 y\u0131l \u00c7in\u2019i y\u00f6netmesi bekleniyor. Cem K\u0131z\u0131l\u00e7e\u00e7\u2019e g\u00f6re Jinping\u2019in d\u00f6neminde \u00c7in uluslararas\u0131 alanda \u00e7ok daha etkili bir g\u00fc\u00e7 olarak ortaya \u00e7\u0131kacak. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Siz kendinizi bir Marksist olarak tan\u0131ml\u0131yorsunuz ve \u00c7in\u2019de ya\u015fanan geli\u015fmelerle ilgili iyimser bir tutumunuz var. Oysa genel olarak hem T\u00fcrkiye\u2019de hem de d\u00fcnyada Marksistlerin \u00e7o\u011funlu\u011fu \u00c7in\u2019in sosyalizm yolundan sapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Sizin \u00c7in\u2019le ilgili iyimserli\u011finizin nedeni nedir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6ncelikle bug\u00fcn sosyalizmin in\u015fas\u0131 ile ilgili sorun alanlar\u0131 art\u0131k \u00e7ok daha iyi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Daha \u00f6nce t\u00fcm d\u00fcnyada \u00e7ok kitabi bir anlay\u0131\u015f egemendi ve sosyalizmle ilgili birbirinin tekrar\u0131 olan \u00e7al\u0131\u015fmalar yer al\u0131yordu. Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde ya\u015fanan sosyalizm prati\u011fi, dogmatik bi\u00e7imde tekrarlanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu. Bunun do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilk fark edenlerden biri de \u00c7inliler oldu. 1956\u2019daki \u00c7KP Kongresi\u2019nde \u00c7in gibi demokrasi deneyimi ya\u015famam\u0131\u015f bir \u00fclkede \u00f6nce \u00fclkede olduk\u00e7a geri olan \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015ftirilmesi gerekti\u011fi fikri kabul edildi. S\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi vurgusu yerine ekonomik geli\u015fmeye \u00f6nem verilecekti.. Fakat Do\u011fu Avrupa\u2019daki sosyalist \u00fclkelerde ortaya \u00e7\u0131kan baz\u0131 h\u00fck\u00fcmet kar\u015f\u0131t\u0131 isyanlar ve \u00c7in\u2019de 1957\u2019de meydana gelen k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131 bir burjuva isyan \u00fclkenin kaderini de\u011fi\u015ftirdi. Bu kader de\u011fi\u015fikli\u011finde 1956\u2019da Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi 20. Kongresinde Stalin\u2019i karalayan rapor da \u00f6nemli bir rol oynad\u0131. Mao ve \u00c7KP bu olaylar\u0131 so\u011fukkanl\u0131 bir bi\u00e7imde de\u011ferlendiremediler ve Parti y\u00f6netiminde sol sapma g\u00f6r\u00fc\u015fler g\u00fc\u00e7lenmeye ba\u015flad\u0131. \u00c7KP bu \u201csol\u201d g\u00f6r\u00fc\u015flerin etkisiyle Sovyet iktidar partisi ile ili\u015fkileri sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde ele alamad\u0131. Bunun sonucunda i\u00e7erde ve d\u0131\u015farda \u201cs\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini\u201d te\u015fvik etme d\u00fc\u015f\u00fcncesi hakim g\u00f6r\u00fc\u015f haline gelmeye ba\u015flad\u0131. D\u0131\u015farda \u00e7a\u011fda\u015f Sovyet revizyonizmine i\u00e7erde partide sa\u011fc\u0131 unsurlara kar\u015f\u0131 m\u00fccadele \u00e7izgisi b\u00f6yle ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu \u00e7izgi pratikte 1956\u2019daki 8. Kongre\u2019de belirlenen \u00e7izginin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde iptal edilmesi anlam\u0131na geliyordu. Sol hatalar g\u00fc\u00e7lendik\u00e7e ve \u00c7KP bu hatalar\u0131 kararl\u0131 bir \u015fekilde d\u00fczeltmeyi ba\u015faramay\u0131nca 1966 y\u0131l\u0131nda Proleter K\u00fclt\u00fcr Devrimi\u2019ni ba\u015flatmaya karar vermek durumunda kald\u0131lar.<\/strong> 10 y\u0131l s\u00fcren bu K\u00fclt\u00fcr Devrimi parti tarihinde a\u015f\u0131r\u0131 sol hatalar\u0131n egemen oldu\u011fu en olumsuz d\u00f6nem oldu. <\/strong>\u00c7in\u2019in kalk\u0131nma \u00e7abalar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde aksad\u0131 ve \u00fclke bir siyasi kaosa ve totaliterizme<\/strong> s\u00fcr\u00fcklendi.  \u00d6nde gelen bir\u00e7ok parti lideri ve de\u011ferli kadrolar heder edildi ve \u00fclke iki darbe giri\u015fimi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131. Lin Biao ekibi ve Mao\u2019nun D\u00f6rtl\u00fc \u00c7ete olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ekip s\u0131ras\u0131yla 1971 ve 1976\u2019da darbe giri\u015fiminde bulundular.<\/strong> Mao bu zor d\u00f6nemde Deng\u2019i s\u00fcrg\u00fcnden geri \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131 ve kendisinden i\u015fleri d\u00fczeltmesini istedi\u2026Neyse ki Parti y\u00f6netimi bu darbeleri bast\u0131rd\u0131 ve 1976 y\u0131l\u0131nda b\u00fcy\u00fck tahribat yaratan K\u00fclt\u00fcr Devrimi\u2019ne son vererek<\/strong> i\u015fleri d\u00fczeltmeye ba\u015flad\u0131lar. Emektar ya\u015fl\u0131 ku\u015fak Parti liderleri bu olumsuzluklardan dersler \u00e7\u0131kararak sosyalizmin in\u015fas\u0131nda yeni bir yol aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131lar. Bu ko\u015fullarda Partinin sevilen lideri ve 1966 \u00f6ncesinde Partinin \u00f6nderlik kolektifinde ilk s\u0131ralarda bulunan Deng Xiaoping siyasi yetenekleri ile \u00f6n plana \u00e7\u0131kt\u0131 ve Parti 1978 sonunda onu d\u00fcmenin ba\u015f\u0131na getirdi.  <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda 1978-1980\u2019lerde ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7 1956\u2019deki kongrede al\u0131nan kararlara geri d\u00f6n\u00fc\u015f anlam\u0131na geliyordu. \u00dcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015ftirilmesi ve ekonomik geli\u015fmeye odaklan\u0131lmas\u0131, Parti i\u00e7i ya\u015fam\u0131n ve \u00fclkede demokrasinin te\u015fvik edilmesi y\u00f6n\u00fcnde ad\u0131mlar at\u0131lmaya ba\u015fland\u0131..<\/p>\n\n\n\n

1980\u2019lerin ba\u015f\u0131nda \u00c7in\u2019in sosyalizminin hen\u00fcz sosyalizmin ilk ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131nda<\/strong> oldu\u011funu tespit eden \u00c7KP y\u00f6netimi \u00c7in\u2019in \u00f6ncelikle ekonomik ve sosyal yap\u0131y\u0131 daha ger\u00e7ek\u00e7i bir \u015fekilde ele al\u0131p geli\u015ftirmesi gerekti\u011fi tespitini yapt\u0131. Bu duruma uygun bir strateji benimsediler. Bu strateji 3 boyutlu bir stratejiydi: \u00c7in\u2019e \u00f6zg\u00fc sosyalist yol; \u00c7in\u2019e \u00f6zg\u00fc sosyalist sistem ve \u00c7in\u2019e \u00f6zg\u00fc sosyalizm teorisi. O d\u00f6nemden bu yana da bu strateji y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte.<\/p>\n\n\n\n

Bu hafta ger\u00e7ekle\u015fen 18. Kongre\u2019de ne t\u00fcr sonu\u00e7lar al\u0131nd\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu kongrenin iki \u00e7ok \u00f6nemli sonucu oldu. \u00c7in y\u00f6netimi 2003\u2019ten bu yana ekonomik kalk\u0131nma odakl\u0131 politikalar\u0131n sosyal sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmekteki yetersizli\u011fini g\u00f6rd\u00fc. Ancak bu kongreyle sosyal geli\u015fmeye y\u00f6nelik kapsaml\u0131 bir politika uygulamaya ve yolsuzluklara kar\u015f\u0131 daha etkili m\u00fccadeleye karar verdi. \u00c7KP\u2019de yolsuzluklar\u0131n kayna\u011f\u0131 konusunda net bir g\u00f6r\u00fc\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n pratikte istenen ba\u015far\u0131 sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kamuoyu ve Parti kitlesi \u00e7ok huzursuz.. 24 ki\u015filik Siyasi B\u00fcro \u00fcyesi ve \u00c7onking eyalet kentinin Parti lideri Bo \u015eilay <\/strong>ve avukat e\u015finin yolsuzlu\u011fu ve bir cinayet barda\u011f\u0131 ta\u015f\u0131ran olay oldu. Bo \u015eilay Mao\u2019ya d\u00f6n\u00fc\u015f \u015fark\u0131lar\u0131 s\u00f6yleyerek ve onun bayra\u011f\u0131n\u0131 sallayarak <\/strong>yapt\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck yolsuzluk ve yasa d\u0131\u015f\u0131 eylemlerini gizlemeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131. Fakat onun b\u00fcy\u00fck h\u0131rslar\u0131 kursa\u011f\u0131nda kald\u0131. Kar\u0131s\u0131n\u0131n cinayet pervas\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bu eyaletteki b\u00fct\u00fcn yasad\u0131\u015f\u0131 olaylar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019de Ne t\u00fcr sosyal sorunlar var?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

H\u0131zl\u0131 ekonomik geli\u015fme gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bozdu. <\/strong>\u00d6zellikle kentlerdeki gelir art\u0131\u015f\u0131yla k\u0131rsal kesimdeki gelir art\u0131\u015f\u0131 aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir u\u00e7urum olu\u015ftu. Bu kongre sonras\u0131nda gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 konusunda k\u00f6kl\u00fc ad\u0131mlar at\u0131lacak. Ayr\u0131ca h\u0131zl\u0131 kalk\u0131nmayla birlikte bir\u00e7ok yap\u0131sal bo\u015fluk ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu da yolsuzlu\u011fu art\u0131rd\u0131. Mesela k\u0131rsal b\u00f6lgelerdeki arazileri pazar mekanizmas\u0131na ve sanayi yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131na a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman \u00f6ng\u00f6remedi\u011finiz baz\u0131 sorunlar ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. K\u0131rsal kesimdeki topraklar asl\u0131nda kolektif m\u00fclkiyettir ve k\u0131rlardaki belediyelerin kontrol\u00fc alt\u0131ndad\u0131r. \u00c7ift\u00e7iler i\u015fledikleri topraklar\u0131 belediyelerden 15 ila 30 y\u0131l aras\u0131ndaki bir s\u00fcre i\u00e7in kiral\u0131yorlar. Belediyelerdeki yetkililer k\u00f6yl\u00fclerin aleyhine i\u015flemler yapabiliyorlar. Bu da yolsuzluk anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n\n\n\n

Peki, denetim mekanizmalar\u0131 yok mu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in y\u00f6netiminde \u201cb\u00fcrokratik bir \u015fekilde toplumu g\u00fcdeyim\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 yok. Bir yakla\u015f\u0131m benimseniyor ve pilot proje olarak deneme s\u00fcrecine konuluyor. S\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde \u00e7\u0131kan sorunlar\u0131 toplum \u00e7\u00f6zs\u00fcn ve dengeyi bulsun isteniyor. \u00c7in\u2019de 2 \u00f6nemli denetim kurumu var. \u00c7KP i\u00e7inde parti y\u00f6netiminden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir denetim komisyonu var. \u00c7ok s\u0131k\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve parti y\u00f6netimi bu kuruma m\u00fcdahale etmiyor. Ayr\u0131ca bir de devlet denetim kurumu var. Mesela \u00c7in\u2019de h\u0131zl\u0131 tren sistemine ge\u00e7iliyor. Bunun i\u00e7in yap\u0131lan birka\u00e7 k\u00f6pr\u00fcde in\u015faat sorunu \u00e7\u0131kt\u0131 ve bir tren kazas\u0131nda 40 ki\u015fi \u00f6ld\u00fc. <\/strong>Denetim raporlar\u0131 sonucunda demiryollar\u0131 bakan\u0131 g\u00f6revden al\u0131nd\u0131.<\/em> Bu t\u00fcr \u00f6rneklere ra\u011fmen \u00e7ok ciddi yolsuzluk sorunlar\u0131 var ama buna kar\u015f\u0131 m\u00fccadele \u00e7abas\u0131 da var. Son y\u0131llara kadar yolsuzlu\u011fa kar\u015f\u0131 ideolojik m\u00fccadele veriliyordu. Ancak bu kongrede partinin denetim komisyonu raporu a\u00e7\u0131kland\u0131 ki bu \u00c7KP tarihinde ilk kez oluyor: Bu rapora g\u00f6re yolsuzlukla m\u00fccadele konusunda \u00f6nleyici tedbirlerin art\u0131r\u0131lacak. Raporda \u201c\u00f6ncelikle \u00f6nleyici sonra cezaland\u0131r\u0131c\u0131 olaca\u011f\u0131z\u201d vurgusu yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019de siyasi demokrasi eksikli\u011fi konusunda ad\u0131mlar at\u0131lacak m\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019deki siyasi yap\u0131 \u00e7ok fazla bilinmiyor. \u00c7KP \u00fclkeyi 8 partiyle birlikte y\u00f6netiyor. Bunlar\u0131n i\u00e7inde 2 milyon \u00fcyesi olan ve h\u00fck\u00fcmete bakanlar veren \u0130\u015f\u00e7ilerin ve K\u00f6yl\u00fclerin Demokratik Partisi gibi partiler ve bunun yan\u0131 s\u0131ra di\u011fer partiler de var. 800 milyon n\u00fcfus bar\u0131nd\u0131ran k\u0131rsal kesimde parti aday\u0131 olarak de\u011fil, ki\u015fi olarak se\u00e7ime giriyorsunuz. Bunu da \u00c7inliler k\u0131rlarda \u201cdo\u011frudan demokrasi\u201d olarak tan\u0131ml\u0131yor. <\/strong>Bat\u0131 tipi liberal bir demokrasi olmasa da \u00c7in toplumu bug\u00fcn demokrasi deneyimine \u00e7ok da yabanc\u0131 de\u011fil. \u00d6te yandan \u00c7in\u2019de h\u00e2l\u00e2 toplumun y\u00fczde 45\u2019i k\u0131rda ya\u015f\u0131yor. \u015eehirlerdeki n\u00fcfusun \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 da k\u0131rdan g\u00f6\u00e7 etmi\u015f ve kentte hen\u00fcz d\u00fczenli bir ya\u015fam kuramam\u0131\u015f insanlardan olu\u015fuyor. Mesela \u00c7in\u2019in en b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerinden \u015eanghay\u2019da 24 milyonluk n\u00fcfusun % 48\u2019i k\u0131rdan g\u00f6\u00e7 etmi\u015f ve \u015fehirde hen\u00fcz d\u00fczenli bir i\u015fi olmayan insanlardan olu\u015fuyor. \u0130\u015fsizlik sigortas\u0131 da T\u00fcrkiye\u2019deki gibi hen\u00fcz son derece s\u0131n\u0131rl\u0131. \u00d6te yandan kentlerde yerle\u015fik insanlar\u0131n ise y\u00fczde 90\u2019\u0131 kendi evinde oturuyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019in d\u00fcnyadaki rol\u00fcnde \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fiklik olacak m\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019in uluslararas\u0131 alandaki etkinli\u011finin ekonomik g\u00fcc\u00fcne oranla artmas\u0131 gerekiyor. \u00d6rne\u011fin ABD\u2019nin ya da di\u011fer Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerin uluslararas\u0131 alandaki etkileri ve g\u00fc\u00e7leri ekonomik g\u00fc\u00e7lerine paralel. Oysa \u00c7in \u00f6zellikle son 20 y\u0131lda kaydetti\u011fi ekonomik geli\u015fmeyle orant\u0131l\u0131 bir uluslararas\u0131 akt\u00f6r konumunda de\u011fil.<\/strong> \u0130\u015fte \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde \u00c7in\u2019i uluslararas\u0131 sahnede \u00e7ok daha etkili bir akt\u00f6r olarak g\u00f6rece\u011fiz.<\/strong> Burada \u00c7inliler \u00f6zellikle b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lere ve geli\u015fmekte olan \u00fclkelere \u015fu mesaj\u0131 vermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor: \u201cBiz bu ekonomik geli\u015fmeyi di\u011fer \u00fclkelerin aleyhine yapmayaca\u011f\u0131z. Bizim faaliyetimiz \u2018kazan kazan\u2019 (Win-win) ilkesine g\u00f6re olacakt\u0131r.\u201d Bu kimilerine \u00fctopik gelebilir ama ciddiye almal\u0131y\u0131z.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Neden \u00c7in\u2019in bu iddias\u0131n\u0131 ciddiye alal\u0131m?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in, 1970\u2019lerde Mao d\u00f6neminde ABD ve di\u011fer Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7lerle \u00e7at\u0131\u015fma politikas\u0131n\u0131 terk ederek onlarla uyumlu bir politika izlemeye ba\u015flad\u0131. Bu Sovyetler Birli\u011fi\u2019nden \u00c7in \u00fczerine gelen bask\u0131y\u0131 dengelemek amac\u0131 ile yap\u0131lan bir tercihti. Bu Sovyetler Birli\u011fi\u2019ni k\u0131smen cayd\u0131ran bir rol oynad\u0131. Fakat Sovyet y\u00f6neticileri \u00c7in\u2019e bask\u0131 ve ku\u015fatma politikas\u0131ndan vazge\u00e7mediler. Ayr\u0131ca ABD ile silahlanma yar\u0131\u015f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcler ve d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda askeri yollarla yay\u0131lmac\u0131l\u0131\u011f\u0131 devam ettirdiler. Bu ko\u015fullarda Mao Sovyetler\u2019den gelen bir d\u00fcnya sava\u015f\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinden anti-Sovyet bir birle\u015fik cephe politikas\u0131na ge\u00e7ti ve ABD ve bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerle sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 i\u015fbirli\u011fi amac\u0131yla diplomatik ve jeopolitik koordinasyon \u00e7abalar\u0131n\u0131 artt\u0131rd\u0131.<\/strong>  <\/p>\n\n\n\n

Deng ve Parti 1980\u2019lerin ba\u015f\u0131nda d\u00fcnya durumunu yeniden de\u011ferlendirerek bir d\u00fcnya sava\u015f\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n zay\u0131f oldu\u011funu d\u00fcnya \u00fclkelerinin en \u00f6nemli taleplerinin bar\u0131\u015f ve ekonomik kalk\u0131nma oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne ge\u00e7ti. <\/strong>Uluslararas\u0131 ili\u015fkiler bu yeni politikaya g\u00f6re yeniden d\u00fczenlenmeye ba\u015flad\u0131.  Bu yeni politikaya g\u00f6re \u00c7in Bat\u0131 ile ekonomik ve ticari i\u015fbirli\u011fi \u00e7abalar\u0131n\u0131 artt\u0131rd\u0131. Japonya, Avrupa ve ABD ile normalle\u015fme ve i\u015fbirli\u011fine odakland\u0131. Ard\u0131ndan Sovyetler Birli\u011fi ve Do\u011fu Avrupa \u00fclkeleri ile ili\u015fkileri normalle\u015ftirmeye giri\u015fti.  <\/strong>Bu, sadece ideolojik de\u011fil d\u0131\u015f d\u00fcnyaya g\u00fcven vermeye ve kalk\u0131nmada gerekli olan \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131z ortam gereksinimine yan\u0131t vermeye y\u00f6nelik uzun vadeli bir politikayd\u0131. Ayr\u0131ca bat\u0131n\u0131n geli\u015fmi\u015f teknolojisinden yararlanma ve Bat\u0131dan \u00c7in\u2019e sermaye \u00e7ekmek ama\u00e7lan\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

Xi Jinping\u2019in se\u00e7ildi\u011fi bu kongreden sonra \u00c7in d\u0131\u015f politikas\u0131 agresif olmayacak ama uluslararas\u0131 toplumdan g\u00fcc\u00fc oran\u0131nda bir kabul bekliyor olacak.<\/strong> \u00c7in Uluslararas\u0131 d\u00fczenin kurallar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131nda aktif bir oyuncu olmaya haz\u0131rlan\u0131yor. G\u00fcc\u00fc 5 ise 3 oran\u0131nda bir kabul bekliyor. \u00c7in\u2019i b\u00fcy\u00fck bir d\u00fcnya akt\u00f6r\u00fc olarak kabul etmeme gibi bir uluslararas\u0131 psikolojik fakt\u00f6r\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnerek \u00c7in biraz daha geriden gelmeyi kabul ediyor ama akt\u00f6r olmak konusunda \u0131srarl\u0131.<\/strong> \u00c7in y\u00f6netimi buna uygun da bir politik \u00fcslup benimseyecek. Bug\u00fcne kadar bir konuda Rusya ve \u00c7in a\u00e7\u0131klama yap\u0131nca Rusya\u2019n\u0131n sesi daha \u00e7ok duyulurdu \u00e7\u00fcnk\u00fc Rusya s\u00fcper g\u00fc\u00e7 olarak alg\u0131lan\u0131yordu ama bu durum de\u011fi\u015fecek. Art\u0131k \u00c7in\u2019in sesi daha s\u0131k duyulacak.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bunun Ortado\u011fu\u2019ya ne t\u00fcr yans\u0131malar\u0131 olabilir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019in \u0130ran ve M\u0131s\u0131r\u2019la \u00e7ok yak\u0131n ili\u015fkileri var. M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n yeni lideri Muhammed Mursi cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilince ilk ziyaretini ABD\u2019ye de\u011fil \u00c7in\u2019e yapt\u0131. Bu tesad\u00fcf de\u011fildi. M\u0131s\u0131r, \u00c7in\u2019in Afrika ve Ortado\u011fu\u2019da en yak\u0131n oldu\u011fu \u00fclkelerden biri. M\u0131s\u0131r\u2019da \u00c7ince e\u011fitim veren \u00fc\u00e7 \u00fcniversite var. Bu, ancak iki \u00fclke aras\u0131ndaki g\u00fcven ile olacak bir \u015fey. Ortado\u011fu\u2019da da \u00c7in\u2019i \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde daha fazla g\u00f6rece\u011fiz fakat sert g\u00fc\u00e7 kullanan bir g\u00fc\u00e7 olarak de\u011fil diplomasi\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019in T\u00fcrkiye ve T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7evresindeki \u00fclkelerle ili\u015fkileri nas\u0131l?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in, T\u00fcrkiye ile ili\u015fkileri son derece h\u0131zl\u0131 bi\u00e7imde geli\u015fiyor. Ayr\u0131ca \u00c7in\u2019in Kafkasya\u2019da Ermenistan ve Azerbaycan\u2019la da \u00e7ok iyi ili\u015fkileri var. Irak Cumhurba\u015fkan\u0131 Celal Talabani\u2019nin \u00c7KP kongresine g\u00f6nderdi\u011fi mesaja bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda bile Irak\u2019la \u00c7in aras\u0131nda son derece yak\u0131n ili\u015fkiler oldu\u011funu anl\u0131yorsunuz. Filistin y\u00f6netimi \u00c7in\u2019e g\u00f6nderdi\u011fi mesajda \u201c\u00c7in her zaman en ba\u015f\u0131ndan beri Filistin davas\u0131n\u0131 hi\u00e7bir ko\u015ful \u00f6ne s\u00fcrmeden desteklemi\u015f ve bizim yan\u0131m\u0131zda olmu\u015ftur\u201d <\/strong>ifadesi yer al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Bu kongreyle birlikte \u00c7in\u2019de lider de\u011fi\u015fikli\u011fi de oldu. Yeni liderin ki\u015filik \u00f6zellikleri de bir farkl\u0131l\u0131k yaratabilir mi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yeni lider Xi Jinping, daha \u00f6nce ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131yd\u0131. \u00c7in\u2019de 23 eyalet var. Her eyalette de bir parti okulu var. Ayr\u0131ca merkezi bir parti okulu var. Jinping, Merkezi Parti Okulu\u2019nda g\u00f6rev yapm\u0131\u015f birisi. Daha \u00f6nceki lider Jintao da ayn\u0131 okuldan gelmi\u015fti. Her ikisi de daha \u00f6nce Gen\u00e7 Kom\u00fcnistler Birli\u011fi adl\u0131 79 milyon \u00fcyeli partinin gen\u00e7lik \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn lideriydiler. <\/strong>\u0130ki liderin birbirinden \u00e7ok farkl\u0131 ki\u015filik \u00f6zelliklerine sahip oldu\u011funa dair elimizde bir veri yok. Xi Jinping\u2019in e\u015fi \u00c7in\u2019in \u00f6nde gelen pop\u00fcler ses sanat\u00e7\u0131lar\u0131ndan birisi. Bu y\u00f6n\u00fcyle pop\u00fcler medyaya konu oluyor. \u00c7in\u2019de e\u011fer ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir durum s\u00f6z konusu olmazsa ve ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu takdirde bir lider iki d\u00f6nem yani toplam 10 y\u0131l g\u00f6rev yap\u0131yor. Bunu siyasi istikrar a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00f6yle yap\u0131yorlar. Di\u011fer parti organlar\u0131nda da ayn\u0131 ilke ge\u00e7erli\u2026 2 d\u00f6nemden fazla g\u00f6revde kalam\u0131yorlar. Xi Jinping, 2022\u2019ye kadar \u00c7in\u2019in en \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticisi olarak kalacak.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ermenilerin Agos Gazetesi: \u00c7in\u2019deki yeni y\u00f6netim d\u00fcnya Dengelerini De\u011fi\u015ftirecek Cem K\u0131z\u0131l\u00e7e\u00e7 ile R\u00f6p\u00f6rtaj \u00c7in\u2019i yak\u0131ndan izleyen ara\u015ft\u0131rmac\u0131-edit\u00f6r Cem K\u0131z\u0131l\u00e7e\u00e7, \u00c7KP\u2019nin son kongresinden sonra ya\u015fanacak geli\u015fmeleri anlatt\u0131: \u201c\u00c7in\u2019i uluslararas\u0131 sahnede \u00e7ok daha etkili bir akt\u00f6r olarak g\u00f6rece\u011fiz. \u00c7in agresif olmayacak ama uluslararas\u0131 toplumdan g\u00fcc\u00fc oran\u0131nda bir kabul bekliyor olacak. \u00c7in uluslararas\u0131 d\u00fczenin kurallar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131nda etkili ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5,51],"tags":[],"class_list":["post-5884","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dunya-sosyalizmi","category-dunya-sosyalizmi-tr"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5884","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5884"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5884\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5886,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5884\/revisions\/5886"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5884"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5884"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5884"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}