{"id":5986,"date":"2025-11-06T15:14:54","date_gmt":"2025-11-06T15:14:54","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5986"},"modified":"2025-11-10T22:15:15","modified_gmt":"2025-11-10T22:15:15","slug":"musluman-ve-yoksul-sudandaki-vahsi-kiyim-ve-kirim-neden-onlenemiyor-cikar-yoksa-ilgilenen-yok","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=5986","title":{"rendered":"M\u00fcsl\u00fcman ve Yoksul Sudan\u2019daki Vah\u015fi K\u0131y\u0131m ve K\u0131r\u0131m Neden \u00d6nlenemiyor? \u00c7\u0131kar Yoksa \u0130lgilenen Yok…"},"content":{"rendered":"\n

M\u00fcsl\u00fcman ve Yoksul Sudan\u2019daki Vah\u015fi K\u0131y\u0131m ve K\u0131r\u0131m Neden \u00d6nlenemiyor? \u00c7\u0131kar Yoksa \u0130lgilenen Yok\u2026<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Kas\u0131m 2025<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Eyl\u00fcl Yazgan<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Afrika k\u0131tas\u0131nda \u00f6zellikle Sudan\u2019da k\u0131r\u0131m, k\u0131y\u0131m katliam ya\u015fan\u0131yor.<\/strong> D\u00fcnyan\u0131n odak noktas\u0131 Rusya, Ukrayna, \u0130srail ve Filistin iken, Sudan i\u00e7 sava\u015f\u0131 milyonlarca can ald\u0131 ve on milyonlarca insan\u0131 yerinden etti. G\u00f6zlerden ka\u00e7an bu sava\u015f 900 g\u00fcnden fazla s\u00fcrd\u00fc, hastaneleri fel\u00e7 etti ve anne \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131n\u0131n be\u015f kat\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131na neden oldu, ancak Sudan \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck d\u00fcnya g\u00fc\u00e7lerinin rekabeti ve medya ilgisinin olmamas\u0131 nedeniyle Sudan i\u00e7 sava\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00f6z ard\u0131 edilmeye devam ediyor. Ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131m\u0131zda gezinerek ge\u00e7irdi\u011fimiz her huzurlu gece, sava\u015f\u0131n \u00e7apraz ate\u015fine yakalanan Sudan halk\u0131 i\u00e7in uzak bir hayal. Sudan \u0130\u00e7 Sava\u015f\u0131, Sudan’da 1955’ten 1972’ye, May\u0131s 1983’ten g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar s\u00fcren ve h\u00fck\u00fcmet g\u00fc\u00e7leri ile h\u00fck\u00fcmet kar\u015f\u0131t\u0131 silahl\u0131 gruplar ve askeri gruplar aras\u0131nda \u00e7\u0131kan \u00e7ok a\u015famal\u0131 bir silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma…<\/p>\n\n\n\n

Birinci i\u00e7 sava\u015f,<\/strong> Kuzey ile G\u00fcney aras\u0131ndaki etnik ve dini \u00e7at\u0131\u015fmalardan kaynaklanm\u0131\u015f ve 1972’de sona ermi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci i\u00e7 sava\u015f,<\/strong> h\u00fck\u00fcmetin \u0130slam hukukunu uygulamaya koymas\u0131 ve G\u00fcney’de Sudan Halk Kurtulu\u015f Ordusu’nun kurulmas\u0131yla ba\u015flad\u0131. Nisan 2023’te Sudan Silahl\u0131 Kuvvetleri ile H\u0131zl\u0131 Destek G\u00fcc\u00fc, ba\u015fkent Hartum ve di\u011fer b\u00f6lgelerde 25 ay s\u00fcren ve 150.000’den fazla ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7an \u00e7at\u0131\u015fmalara sahne oldu.<\/p>\n\n\n\n

H\u0131zl\u0131 Destek G\u00fcc\u00fc, Sudan Halk Kurtulu\u015f Hareketi Kuzey B\u00fcrosu ve di\u011ferleriyle birlikte h\u00fck\u00fcmete paralel “Bar\u0131\u015f” h\u00fck\u00fcmetini kurdu ve Darfur b\u00f6lgesini ve Kordofan’\u0131n baz\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 kontrol etti.<\/p>\n\n\n\n

Sudan Silahl\u0131 Kuvvetleri ise muhalif silahl\u0131 g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 koymak i\u00e7in “Umut” h\u00fck\u00fcmetini kurdu ve 2025 y\u0131l\u0131 boyunca Gezira Eyaleti’nin ba\u015fkentini ve kuzey Hartum’u geri almak i\u00e7in sava\u015f i\u00e7inde.  \u00c7at\u0131\u015fmalar, 8.9 milyon ki\u015finin \u00fclke i\u00e7inde yerinden edilmesine ve 520.000 \u00e7ocu\u011fun yetersiz beslenme nedeniyle \u00f6lmesine neden oldu. Zengin Birle\u015fik Arap Emirlikleri, \u00c7ad devleti arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bu sava\u015fa silah sa\u011fl\u0131yor, T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmet g\u00fc\u00e7lerine silah ve ekipman g\u00f6nderiyor ve Ukrayna \u00f6zel kuvvetleri kara operasyonlar\u0131na m\u00fcdahale ediyor. T\u00fcm bu d\u0131\u015f m\u00fcdahaleler sonucunda BM G\u00fcvenlik Konseyi,<\/strong> Aral\u0131k 2020’de bar\u0131\u015f\u0131 koruma g\u00fc\u00e7lerini Darfur’dan \u00e7ekme karar\u0131 ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Sudan \u0130\u00e7 Sava\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7at\u0131\u015fan g\u00fc\u00e7lerin <\/strong>kendi yay\u0131nlad\u0131klar\u0131 verilere g\u00f6re, \u00e7at\u0131\u015fmalarda \u015fu ana kadar 30 bin ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti. Ancak \u0130ngiliz medyas\u0131n\u0131n tahminlerine g\u00f6re \u00f6l\u00fc say\u0131s\u0131 \u015fimdiden bir milyonu a\u015fm\u0131\u015f olabilir. \u0130nsanlar sadece silahlardan de\u011fil, sava\u015f\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 hastal\u0131klardan ve a\u00e7l\u0131ktan da \u00f6l\u00fcyor. Bu \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n iki taraf\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/strong> Birinci taraf: Sudan H\u0131zl\u0131 Destek G\u00fcc\u00fc Lideri Dagalo, Sudan Egemenlik Konseyi Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131\u2026<\/p>\n\n\n\n

Di\u011fer taraf:<\/strong> Sudan Egemenlik Konseyi Ba\u015fkan\u0131 ve Silahl\u0131 Kuvvetler Ba\u015fkomutan\u0131 Burhan\u2026. Sava\u015f ba\u015flayal\u0131 hen\u00fcz birka\u00e7 g\u00fcn olmu\u015ftu ki, 1000’den fazla kay\u0131p verildi. Sald\u0131r\u0131larda yaln\u0131zca BM insani yard\u0131m merkezleri bombalanmad\u0131, sadece D\u00fcnya G\u0131da Program\u0131 personeli \u00f6ld\u00fcr\u00fclmedi, Sudan’daki bir televizyon muhabirinin ofisi de sald\u0131r\u0131ya u\u011frad\u0131 ve bina ciddi hasar g\u00f6rd\u00fc. Ba\u015fkent Hartum Uluslararas\u0131 Havaliman\u0131’nda \u015fiddetli \u00e7at\u0131\u015fmalar ya\u015fand\u0131, \u00e7ok say\u0131da u\u00e7ak serseri kur\u015funlarla vuruldu ve olay yerinden yo\u011fun dumanlar y\u00fckseldi. Nisan 2023’te ba\u015flayan sava\u015f, 2 y\u0131l 7 ay s\u00fcrd\u00fc ve h\u00e2l\u00e2 devam ediyor.<\/p>\n\n\n\n

Sava\u015f\u0131n ba\u015flamas\u0131n\u0131n iki nedeni var: birincisi temel neden ve ikincisi do\u011frudan neden.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Temel neden<\/strong>, kamu hizmetlerindeki yolsuzluk ve askeri g\u00fcc\u00fcn k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n birle\u015fimidir. Sudan’da 2015 y\u0131l\u0131nda genel se\u00e7imler yap\u0131ld\u0131 ve Be\u015fir, oylar\u0131n %94,05’ini alarak ikinci kez cumhurba\u015fkan\u0131 olarak se\u00e7ildi. Bu, Be\u015fir’in \u00fcst \u00fcste se\u00e7ildi\u011fi d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc d\u00f6nemdi. Ancak, kamu i\u015flerindeki yolsuzluklar nedeniyle halkta ho\u015fnutsuzluk ba\u015f g\u00f6sterdi ve Be\u015fir, \u015eubat 2019’da ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal ilan etti. Ayn\u0131 y\u0131l\u0131n Nisan ay\u0131nda ordu, Be\u015fir’i cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndan indiren bir darbe d\u00fczenledi, fakat birka\u00e7 ay sonra sivil h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan bir ge\u00e7i\u015f h\u00fck\u00fcmeti kuruldu.<\/p>\n\n\n\n

Ekim 2021’de Sudan ordusu, ge\u00e7i\u015f h\u00fck\u00fcmeti Ba\u015fbakan\u0131 Hamduk’u g\u00f6zalt\u0131na alarak siyasi ge\u00e7i\u015f sivil h\u00fck\u00fcmetini<\/strong> feshederek bir darbe daha ger\u00e7ekle\u015ftirdi. 1 Kas\u0131m 2021\u2019deordu, Silahl\u0131 Kuvvetler Ba\u015fkomutan\u0131 Bay Burhan’\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda yeni bir Egemenlik Konseyi kuruldu\u011funu duyurdu. Burhan, 21 Kas\u0131m’da daha \u00f6nce g\u00f6zalt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 Hamdok<\/strong> ile siyasi bir anla\u015fma imzalayarak onu Sudan Ba\u015fbakan\u0131 olarak yeniden g\u00f6reve getirdi ve teknokrat bir h\u00fck\u00fcmet kurdu. Fakat, 2 Ocak 2022’de Hamdok, h\u00fck\u00fcmet kuramamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan istifa etti. Askeri h\u00fck\u00fcmet iktidara geldi; fakat halk memnuniyetsizdi ve halk genel se\u00e7im talep etti.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f6r\u00fclmemi\u015f S\u0131kl\u0131kta H\u00fck\u00fcmet De\u011fi\u015fiklikleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu sefer demokratik yollarla se\u00e7ilmi\u015f, beceriksiz ve yozla\u015fm\u0131\u015f bir h\u00fck\u00fcmet se\u00e7imle iktidara geldi ve karanl\u0131k bir siyasi iklim hakim oldu. Halk yine memnuniyetsizdi; ve yine ordu bir darbe d\u00fczenledi ve tekrar askeri bir h\u00fck\u00fcmet kuruldu, ard\u0131ndan halk yine memnuniyetsiz kald\u0131. Ve bu b\u00f6yle devam etti, tekrar tekrar.<\/p>\n\n\n\n

Sudan’\u0131n en b\u00fcy\u00fck sorunu asl\u0131nda ordunun y\u00f6netme yetene\u011finden yoksun olmas\u0131 ve y\u00f6netmek i\u00e7in sivil h\u00fck\u00fcmete dayanmak zorunda olmas\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ancak sivil h\u00fck\u00fcmetler yozla\u015fm\u0131\u015f ve beceriksiz kal\u0131yor ve ordu \u00fczerinde bir kontrol kuram\u0131yorlar, dolay\u0131s\u0131yla askeri h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan her an devrilebilir durumdalar. Bu nedenle Sudan’da her birka\u00e7 y\u0131lda bir askeri darbe oluyor ve ard\u0131ndan k\u0131sa s\u00fcre iktidarda kalan ge\u00e7ici bir h\u00fck\u00fcmet iktidara geliyor.<\/p>\n\n\n\n

Silahl\u0131 Kuvvetler Ba\u015fkomutan\u0131 Burhan\u2019\u0131n Sava\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu kez \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n as\u0131l nedeni, Silahl\u0131 Kuvvetler Ba\u015fkomutan\u0131 Burhan’\u0131n mevcut durumdan memnun olmamas\u0131yd\u0131. Burhan, \u201csivil h\u00fck\u00fcmet yozla\u015fm\u0131\u015f ve beceriksiz oldu\u011funa g\u00f6re, neden onlara g\u00fcvenip bir kabine olu\u015fturay\u0131m diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. Neden kendi h\u00fck\u00fcmetimi kurup hem askeri hem de siyasi i\u015fleri kendim y\u00f6netmiyorum?\u201d<\/p>\n\n\n\n

Sorun \u015fu ki Burhan, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte Sudan silahl\u0131 kuvvetlerinin ba\u015fkomutan\u0131, ancak ger\u00e7ekte Burhan, ba\u015fkentte konu\u015flanm\u0131\u015f bir sava\u015f a\u011fas\u0131 silahl\u0131 kuvveti.<\/p>\n\n\n\n

Dagalo\u2019nun G\u00fcc\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sudan;mso-spacerun:yes’> Sudan’daki hastanelerin y\u00fczde 80’i kapal\u0131 ve bir\u00e7ok sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funda doktor ve ila\u00e7 s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 ya\u015fan\u0131yor. \u00dclkede diyabet ve hipertansiyon tedavi edilemez hastal\u0131klar haline geldi ve anne \u00f6l\u00fcm oran\u0131 100.000 ki\u015fide 295’e y\u00fckselerek k\u00fcresel ortalaman\u0131n be\u015f kat\u0131ndan fazla artt\u0131. \u00dclke ekonomisi %60 k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc, end\u00fcstriyel tesislerin %90’\u0131 y\u0131k\u0131ld\u0131, g\u0131da fiyatlar\u0131 %142 artt\u0131, bir milyondan fazla insan yaraland\u0131 veya \u00f6ld\u00fc ve 10 milyon insan yerinden edildi. <\/strong>\u00c7at\u0131\u015fman\u0131n muazzam boyutuna ra\u011fmen, Sudan’daki sava\u015f uluslararas\u0131 alanda \u00e7ok az ilgi g\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

Sava\u015f Neden \u00d6nlenmiyor: Neden Kimse Samimi Olarak \u0130lgilenmiyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Birincisi, Sudan’\u0131n co\u011frafi konumu \u00e7ok \u00f6nemli de\u011fil.<\/strong> Sudan’\u0131n denize \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 yok ve Sudan hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan nakliye rotalar\u0131 olarak kabul edilen K\u0131z\u0131ldeniz ve S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131 \u00fczerinde yer alm\u0131yor. Bu nedenle, uluslararas\u0131 toplumun bu \u00fclkeye pek dikkat etmemesi \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, bu asl\u0131nda iki tarafta da iyi insanlar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bir sava\u015f var.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Her iki taraf da g\u00f6z\u00fcn\u00fc k\u0131rpmadan \u00f6ld\u00fcren ac\u0131mas\u0131z sava\u015f a\u011falar\u0131; kimin hakl\u0131 kimin k\u00f6t\u00fc oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bu \u00fclke, Rus ve Ukraynal\u0131 taraftarlar\u0131n sonsuza dek birbirini vurdu\u011fu Ukrayna’dan farkl\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Peki Sudan’da hangi 2 sava\u015f a\u011fas\u0131 ve sava\u015f a\u011f\u0131 var?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Onlar kana bulanm\u0131\u015f ve g\u00f6zlerinde sadece ki\u015fisel \u00e7\u0131karlar\u0131 olan eski \u00e7a\u011flardan kalma sava\u015f a\u011falar\u0131. \u0130kisini de \u00e7ok ele\u015ftiriyoruz. Durum b\u00f6yle oldu\u011fundan, do\u011fal olarak tart\u0131\u015fmaya gerek yok ve dolay\u0131s\u0131yla dikkat \u00e7ekmiyor.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ve daha da \u00f6nemlisi. Sudan’daki \u00e7at\u0131\u015fma, arkas\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerinin rekabetinin izi olmayan, salt bir i\u00e7 sava\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130ki taraf da bilin\u00e7siz k\u00f6pekler gibi kavga ediyor.  Bug\u00fcn beyaz k\u00f6pek siyah k\u00f6pe\u011fi \u0131s\u0131rd\u0131 diyelim; yar\u0131n siyah k\u00f6pek misilleme yap\u0131yor. Bu kadar basit.<\/p>\n\n\n\n

Medya muhabirleri de ilgi g\u00f6rmek ister, \u00f6zellikle de s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir ilgi g\u00f6rmeye de\u011fer veriyorlar. Bu nedenle, Sudan\u2019\u0131 pek yazm\u0131yorlar, takip edip haber yapm\u0131yorlar. \u00c7e\u015fitli \u00fclkelerden gazeteciler, d\u0131\u015f d\u00fcnyayla neredeyse tamamen ba\u011flant\u0131s\u0131 kesilmi\u015f olan Sudan’dan \u00e7oktan \u00e7ekilmi\u015f durumda\u2026<\/p>\n\n\n\n

Peki Sudan’\u0131n muhafazak\u00e2r, sava\u015f ma\u011fduru ve yerinden edilmi\u015f halk\u0131n\u0131 kim umursayacak? Milyonlarca masum insan i\u00e7in kim sesini y\u00fckseltecek?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Buradaki k\u0131y\u0131m ve sava\u015f\u0131 g\u00f6ren di\u011fer \u00fclkelerdeki insanlar bile bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ve m\u00fcreffeh bir \u00fclkede ya\u015fad\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u201c\u015f\u00fck\u00fcr ediyorlar\u201d.  Yatakta rahat\u00e7a uzan\u0131p ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131na g\u00f6z at\u0131p, d\u00fcnyadaki geli\u015fmeleri takip etmekle yetiniyorlar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

M\u00fcsl\u00fcman ve Yoksul Sudan\u2019daki Vah\u015fi K\u0131y\u0131m ve K\u0131r\u0131m Neden \u00d6nlenemiyor? \u00c7\u0131kar Yoksa \u0130lgilenen Yok\u2026 Kas\u0131m 2025 Eyl\u00fcl Yazgan Afrika k\u0131tas\u0131nda \u00f6zellikle Sudan\u2019da k\u0131r\u0131m, k\u0131y\u0131m katliam ya\u015fan\u0131yor. D\u00fcnyan\u0131n odak noktas\u0131 Rusya, Ukrayna, \u0130srail ve Filistin iken, Sudan i\u00e7 sava\u015f\u0131 milyonlarca can ald\u0131 ve on milyonlarca insan\u0131 yerinden etti. G\u00f6zlerden ka\u00e7an bu sava\u015f 900 g\u00fcnden fazla s\u00fcrd\u00fc, hastaneleri […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5,51,45],"tags":[],"class_list":["post-5986","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dunya-sosyalizmi","category-dunya-sosyalizmi-tr","category-genel-tr"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5986","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5986"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5986\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5990,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5986\/revisions\/5990"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5986"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5986"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5986"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}