{"id":6009,"date":"2025-12-01T15:22:03","date_gmt":"2025-12-01T15:22:03","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6009"},"modified":"2025-12-01T15:39:38","modified_gmt":"2025-12-01T15:39:38","slug":"leninin-sovyetler-birliginde-demokratik-siyasi-sistemin-uzerine-pratige-dayali-gercekci-dusunceleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6009","title":{"rendered":"Lenin’in Sovyetler Birli\u011fi’nde Demokratik Siyasi Sisteme Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin \u00d6nderlik Etmesi Gerekti\u011fi D\u00fc\u015f\u00fcncesi"},"content":{"rendered":"\n

Lenin’in Sovyetler Birli\u011fi’nde Demokratik Siyasi Sisteme Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin \u00d6nderlik Etmesi Gerekti\u011fi D\u00fc\u015f\u00fcncesi<\/strong><\/h1>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Lenin’in Sovyetler Birli\u011fi’nin Demokratik Siyasi Sistemin \u0130n\u015fas\u0131 Konusundaki De\u011fi\u015fen Fikirleri ve Politikalar\u0131<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

May\u0131s 2022, Yazar Yu Weiyhau, Wuhan \u00dcniversitesi Marksizm Fak\u00fcltesi’nde profes\u00f6r ve doktora dan\u0131\u015fman\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sovyet Rusya’da, Paris Kom\u00fcn\u00fc gibi daimi orduyu, polisi ve hakimleri ortadan kald\u0131rmak gerekli miydi?<\/p>\n\n\n\n

Ekim Devrimi’nin zaferinden sonra, Lenin ve Rus Kom\u00fcnist Partisi’nin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 ilk \u00f6nemli g\u00f6rev, yeni ve demokratik bir siyasi sistem kurmakt\u0131. Lenin, Pratik i\u00e7inde \u00f6zellikle Sovyet demokratik siyasetinin in\u015fas\u0131 hakk\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcnceleri olmak \u00fczere, \u00f6nemli fikirler ortaya koydu. Lenin’in Sovyetler Birli\u011fin\u2019de demokratik siyasetinin in\u015fas\u0131 hakk\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, “Prati\u011fe dayal\u0131 ve pragmatik” bir \u00f6zelli\u011fe sahipti.<\/p>\n\n\n\n

“Prati\u011fe dayal\u0131 ve pragmatik”  \u00f6zellik, d\u00fc\u015f\u00fcncenin ger\u00e7e\u011fe uyarlanmas\u0131n\u0131 ifade eder. Daha spesifik olarak, bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin Sovyet Rusya’n\u0131n ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel temellerine ve halk\u0131n pratik kapasitesine uygunlu\u011funu ifade eder. Lenin, o d\u00f6nemde b\u00f6yle bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi form\u00fcle etti ve bu d\u00fc\u015f\u00fcnceye dayal\u0131 bir prati\u011fi se\u00e7ti.<\/p>\n\n\n\n

Lenin’in Sovyet demokratik siyasetinin in\u015fas\u0131na ili\u015fkin “Prati\u011fe dayal\u0131 ve pragmatik” d\u00fc\u015f\u00fcncesinin \u00f6nemli i\u00e7eriklerinden biri, Sovyet demokrasisinin in\u015fas\u0131nda halk\u0131 Kom\u00fcnist Partinin y\u00f6nlendirmesini savunmas\u0131yd\u0131. Ekim Devrimi ve zaferin ard\u0131ndan ge\u00e7en ilk d\u00f6nemde Lenin, Paris Kom\u00fcn\u00fc tarz\u0131 bir demokrasinin kurulmas\u0131n\u0131 savunuyordu.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin, Nisan Tezleri’nde \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131: “Parlamenter cumhuriyet de\u011fil (\u0130\u015f\u00e7i Temsilcileri Sovyetlerinden parlamenter cumhuriyete d\u00f6nmek geriye do\u011fru bir ad\u0131md\u0131r), \u00fclke \u00e7ap\u0131nda, tepeden t\u0131rna\u011fa \u0130\u015f\u00e7i, Tar\u0131m \u0130\u015f\u00e7ileri ve K\u00f6yl\u00fc Temsilcileri Sovyetleri Cumhuriyeti.” “Polis, ordu ve b\u00fcrokrasinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131.” “T\u00fcm memurlar\u0131n maa\u015flar\u0131, hepsi se\u00e7ilebilir ve herhangi bir zamanda g\u00f6revden al\u0131nabilir, yetkin bir i\u015f\u00e7inin ortalama \u00fccretini a\u015fmamal\u0131d\u0131r.”  [1] <\/p>\n\n\n\n

Bu, Lenin’in Rusya’n\u0131n yeni demokratik sisteminin Paris Kom\u00fcn\u00fc’n\u00fcn ilkeleri ve ruhuna g\u00f6re kurulmas\u0131n\u0131 savundu\u011funu g\u00f6stermektedir. Ekim Devrimi’nin zaferinden sonraki ilk d\u00f6nemde Lenin, yukar\u0131daki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc Prati\u011fe koymaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. \u00d6rne\u011fin, “muhasebe ve kontrol” sisteminin kurulmas\u0131n\u0131 \u015fiddetle destekledi. Bu, i\u015fletmelerde \u00fcretim ve b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcre\u00e7lerini hesaplamak ve denetlemek i\u00e7in i\u015f\u00e7i gruplar\u0131 veya i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctleri kurulmas\u0131n\u0131 savunmak ve \u00fclke \u00e7ap\u0131nda muhasebe ve kontrol d\u00fczenlemek, yani t\u00fcm halk\u0131 t\u00fcm toplumsal \u00fcretim ve t\u00fcketim alanlar\u0131n\u0131 hesaplamak ve denetlemek i\u00e7in harekete ge\u00e7irmek anlam\u0131na geliyordu.<\/p>\n\n\n\n

Ancak Lenin’in bu a\u015famadaki d\u00fc\u015f\u00fcncesi, Rus ger\u00e7ekli\u011fine uymuyordu, Lenin Paris Kom\u00fcn\u00fc’n\u00fcn demokratik ilkelerinin Rusya\u2019daki rol\u00fcn\u00fc abartm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin, Paris Kom\u00fcn\u00fc’n\u00fcn demokratik ilkeleri sadece k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde, sadece bir kentin prati\u011finde ve sadece Bat\u0131 \u00fclkesindeki g\u00f6rece k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u015fehirde \u015fekillenmi\u015fti. Ko\u015fullar \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde farkl\u0131yd\u0131: k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7in de\u011fil, uzun bir tarihi s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde, tek bir \u015fehirde de\u011fil, \u00fclke \u00e7ap\u0131nda, k\u00fclt\u00fcrl\u00fc bir Bat\u0131 \u00fclkesinde de\u011fil, n\u00fcfusun \u00e7o\u011funlu\u011funu k\u00f6yl\u00fclerin olu\u015fturdu\u011fu geni\u015f bir Do\u011fu \u00fclkesinde\u2014 Paris Kom\u00fcn\u00fc’n\u00fcn demokratik ilkeleri nas\u0131l uygulanabilirdi ?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu, ciddi bir \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken bir soruydu. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, o d\u00f6nemdeki Sovyet Rusya’da, Paris Kom\u00fcn\u00fc gibi devlet mekanizmas\u0131n\u0131, \u00f6zellikle de memurlar\u0131 (proleter devlette \u00e7e\u015fitli d\u00fczeylerde lider kadrolar), daimi orduyu, polisi ve hakimleri ortadan kald\u0131rmak i\u015fe yarar m\u0131yd\u0131? <\/a>T\u00fcm i\u015f\u00e7iler ve k\u00f6yl\u00fclerin devleti do\u011frudan y\u00f6netti\u011fi bir sistemi uygulamak i\u015fe yarar m\u0131yd\u0131?<\/p>\n\n\n\n

 T\u00fcm kamu g\u00f6revlilerinin s\u0131radan i\u015f\u00e7ilerle ayn\u0131 maa\u015f\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 bir sistemi uygulamak i\u015fe yarar m\u0131yd\u0131? Bu sorular\u0131n cevab\u0131 olumlu olamazd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Devrimin zaferinden sonraki ilk d\u00f6nemde Sovyet Rusya’n\u0131n b\u00f6yle bir sistemi uygulamas\u0131 imkans\u0131zd\u0131, hatta on y\u0131llar sonra Sovyetler Birli\u011fi bile b\u00f6yle bir sistemi uygulayamad\u0131. Buradan, Lenin’in devrimin zaferinden sonra Paris Kom\u00fcn\u00fc gibi bir sistemi hemen Prati\u011fe koyma fikrinin Rus ger\u00e7ekli\u011finden uzan bir d\u00fc\u015f\u00fcnce oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u00e7 Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda Lenin, Sovyet Rusya’da Paris Kom\u00fcn\u00fc tarz\u0131 demokrasi, yani t\u00fcm halk\u0131n do\u011frudan devlet y\u00f6netimini kurman\u0131n uygulanamaz oldu\u011funu fark ederek, Rusya’n\u0131n \u00f6zel ko\u015fullar\u0131n\u0131 daha da iyi anlad\u0131. Lenin, Rusya Kom\u00fcnist Partisi (Bol\u015fevikler) 8. Kongresi’ne sundu\u011fu raporda \u015f\u00f6yle demi\u015fti: Burjuva devleti, \u00e7e\u015fitli yasalarla emek\u00e7i halk\u0131n y\u00f6netime kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 engelledi. “T\u00fcm bu engelleri ortadan kald\u0131rd\u0131k, ancak \u015fu ana kadar emek\u00e7i halk\u0131n y\u00f6netime kat\u0131labilece\u011fi a\u015famaya gelemedik, \u00e7\u00fcnk\u00fc yasan\u0131n yan\u0131 s\u0131ra halk a\u00e7\u0131s\u0131ndan k\u00fclt\u00fcrel bir d\u00fczey de gereklidir ve bunu herhangi bir yasaya tabi tutamazs\u0131n\u0131z. Bu d\u00fc\u015f\u00fck k\u00fclt\u00fcrel d\u00fczey nedeniyle, programlar\u0131 gere\u011fi i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n y\u00f6netim organlar\u0131 olan Sovyetler, asl\u0131nda proletaryan\u0131n en ileri kesimi taraf\u0131ndan i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7in\/ad\u0131na y\u00f6netim organlar\u0131d\u0131r, ancak Sovyetler i\u015f\u00e7i kitlelerinin y\u00f6netimi de\u011fildir.” “Burada kar\u015f\u0131m\u0131zda duran g\u00f6rev, ancak uzun s\u00fcreli e\u011fitimle \u00e7\u00f6z\u00fclebilir. Bu g\u00f6rev \u015fu anda bizim i\u00e7in ola\u011fan\u00fcst\u00fc derecede zordur ve bunun, y\u00f6netim yetene\u011fine sahip i\u015f\u00e7ilerin say\u0131s\u0131n\u0131n inan\u0131lmaz derecede az olmas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 defalarca belirtmi\u015fimdir.” [2]<\/p>\n\n\n\n

Lenin\u2019in demek istedi\u011fi, Sovyet Rusya’n\u0131n k\u00fclt\u00fcrel geri kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle, y\u00f6netime kat\u0131labilecek i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 mensuplar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7ok az oldu\u011fuydu.<\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle, t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n do\u011frudan y\u00f6netimi ger\u00e7ekle\u015ftirilemedi ve y\u00f6netim, \u00e7al\u0131\u015fanlar ad\u0131na yaln\u0131zca proletaryan\u0131n ileri kesimi, yani Kom\u00fcnist Parti taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclebildi. Dahas\u0131, Sovyet Rusya’daki k\u00fclt\u00fcr ve e\u011fitimin geli\u015fimi son derece zordu ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel seviyesi k\u0131sa s\u00fcrede y\u00fckseltilemedi, bu nedenle Kom\u00fcnist Partinin halk ad\u0131na y\u00f6netimde kalaca\u011f\u0131 s\u00fcre k\u0131sa olmayacakt\u0131. Lenin, Sovyet Rusya’da Sovyet demokrasisinin in\u015fas\u0131n\u0131 Kom\u00fcnist Partinin y\u00f6netmesi gerekti\u011fi fikrini bu anlay\u0131\u015fa dayand\u0131rarak ortaya atm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Lenin, bu d\u00fc\u015f\u00fcncesini “Sol Kom\u00fcnizm: \u00c7ocukluk Hastal\u0131\u011f\u0131” adl\u0131 eserinde sistematik olarak dile getirdi.<\/p>\n\n\n\n

Bu eserde Lenin, Kom\u00fcnist Partinin proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ve proleter demokrasisinin in\u015fas\u0131n\u0131 y\u00f6netmesi\/\u00f6nderlik etmesi gerekti\u011fini \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. O d\u00f6nemde, Rus Kom\u00fcnist Partisi’nin 600.000’den fazla \u00fcyesi vard\u0131. Partinin liderli\u011fi, \u0130\u00e7 Sava\u015f\u0131n sorunsuz ilerlemesinde ve kademeli zaferinde \u00e7ok \u00f6nemli bir rol oynad\u0131. Ancak, devrimci m\u00fccadelenin zorlu ko\u015fullar\u0131ndan ve s\u0131navlar\u0131ndan ge\u00e7memi\u015f baz\u0131 Alman kom\u00fcnistler, “solcular”, parti ile s\u0131n\u0131f aras\u0131ndaki ili\u015fki ve liderler ile kitleler aras\u0131ndaki ili\u015fki hakk\u0131nda kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ifadeler kulland\u0131lar, \u00f6rne\u011fin, “partinin diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc m\u00fc, s\u0131n\u0131f\u0131n diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc m\u00fc?”, “liderlerin diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc m\u00fc, kitlelerin diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc m\u00fc?”<\/p>\n\n\n\n

 Buna yan\u0131t olarak Lenin, bu eserinde liderler, parti, s\u0131n\u0131f ve kitleler aras\u0131ndaki ili\u015fki \u00fczerine \u00fcnl\u00fc tezini ortaya att\u0131 ve \u201ckitlelerin s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, s\u0131n\u0131flar\u0131n siyasi partiler taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fini ve siyasi partilerin, en sorumlu g\u00f6revleri yerine getirmek \u00fczere se\u00e7ilen, en otorite sahibi bilgi ve deneyime sahip olan, en etkili, en deneyimli ve en az\u0131ndan nispeten istikrarl\u0131 gruplar taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fini\u201d<\/strong> belirtti. Alman “sollar\u0131n\u0131n” temel hatas\u0131, Kom\u00fcnist Partinin rol\u00fcn\u00fc inkar etmeleriydi. Lenin \u015f\u00f6yle yazd\u0131: “Kom\u00fcnizm a\u00e7\u0131s\u0131ndan partiyi reddetmek, (Almanya’da) kapitalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan, kapitalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn arifesinden kom\u00fcnizmin en y\u00fcksek a\u015famas\u0131na atlamakla e\u015fde\u011fer bir ad\u0131m atmak anlam\u0131na gelir, onun alt veya orta a\u015famalar\u0131na de\u011fil. Rusya’da (burjuvazinin devrilmesinden sonraki \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc y\u0131lda) kapitalizmden sosyalizme, kom\u00fcnizmin alt a\u015famas\u0131na ge\u00e7i\u015fte hen\u00fcz ilk ad\u0131mlar\u0131 at\u0131yoruz. S\u0131n\u0131flar hala varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor ve proletarya iktidar\u0131 ele ge\u00e7irdikten sonra da y\u0131llarca her yerde var olmaya devam edecek.”  [3]<\/p>\n\n\n\n

Bunun anlam\u0131, s\u0131n\u0131flar\u0131n ve devletin ortadan kalkmas\u0131yla birlikte Partinin de ancak kom\u00fcnizmin en y\u00fcksek a\u015famas\u0131nda ortadan kalkaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr. Rusya, kapitalizmden kom\u00fcnizmin alt a\u015famas\u0131na, yani sosyalist topluma ge\u00e7i\u015fin “ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131nda” idi ve s\u0131n\u0131flar hala var oldu\u011fu i\u00e7in, Parti ve Partinin \u00f6nc\u00fc rol\u00fc gibi devlet de hala gerekliydi. \u00d6zellikle, Lenin proletarya iktidar\u0131 ele ge\u00e7irdikten sonra s\u0131n\u0131flar\u0131n uzun s\u00fcre her yerde var olmaya devam edece\u011fini vurgulad\u0131, yani Parti ve Partinin \u00f6nc\u00fc rol\u00fc uzun s\u00fcre gerekli olacakt\u0131. A\u00e7\u0131k\u00e7a, Lenin burada proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ve proleter demokraside Kom\u00fcnist Partinin \u00f6nc\u00fc rol\u00fcn\u00fc vurguluyordu. Bu eserinde Lenin ayr\u0131ca \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131: “Liderler, parti, s\u0131n\u0131f ve kitleler aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkiler ile proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ve Partisinin sendikalarla ili\u015fkisi, mevcut ko\u015fullar\u0131m\u0131zda somut olarak \u015fu \u015fekilde ifade edilir: diktat\u00f6rl\u00fck, Sovyetlerde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f ve Bol\u015fevik Kom\u00fcnist Partisi’nin \u00f6nderli\u011findeki proletarya taraf\u0131ndan uygulan\u0131r.”  [4]<\/p>\n\n\n\n

Burada Lenin temel bir form\u00fcl \u00f6nermi\u015fti: \u201cKom\u00fcnist Parti proletaryay\u0131 y\u00f6netir ve Sovyetler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ve proletarya demokrasisi ger\u00e7ekle\u015ftirilir\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Lenin ayr\u0131ca, Rus Kom\u00fcnist Partisi’nin (Bol\u015fevikler) y\u0131lda bir kez kongre d\u00fczenledi\u011fini ve kongrenin t\u00fcm partiyi y\u00f6netecek bir Merkez Komitesi se\u00e7ti\u011fini, partinin en \u00fcst d\u00fczey liderli\u011finin ise Merkez Komitesi Plenumu taraf\u0131ndan se\u00e7ilen daha k\u00fc\u00e7\u00fck bir organ, yani her biri be\u015f Merkez Komitesi \u00fcyesinden olu\u015fan “\u00d6rg\u00fct B\u00fcrosu” ve “Siyasi B\u00fcro” oldu\u011funu s\u00f6yledi. Parti Merkez Komitesinin liderlik konumunu korumas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemliydi: “Cumhuriyetimizdeki hi\u00e7bir devlet kurumu, Parti Merkez Komitesinin yol g\u00f6sterici talimatlar\u0131 olmadan \u00f6nemli siyasi veya \u00f6rg\u00fctsel<\/strong> konularda karar verme hakk\u0131na sahip de\u011fildir.” [5]<\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131da bahsedilen \u00e7al\u0131\u015fmada Lenin, Parti liderli\u011finin \u00e7al\u0131\u015fma tarz\u0131n\u0131 ele alm\u0131\u015ft\u0131r. Lenin, Parti’nin \u00e7al\u0131\u015fma tarz\u0131n\u0131n ana bile\u015fenlerinin \u015funlar oldu\u011funu belirtmi\u015ftir: (1) Parti, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in sendikalara g\u00fcvenmektedir.<\/p>\n\n\n\n

O d\u00f6nemde Rusya’da 4 milyon sendika \u00fcyesi vard\u0131.  Lenin \u015f\u00f6yle demi\u015fti: “Sendikalar resmi olarak parti d\u0131\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fctlerdir, ancak asl\u0131nda sendikalar\u0131n ezici \u00e7o\u011funlu\u011funun ve elbette \u00f6ncelikle T\u00fcm Rusya Sendika Konseyi’nin merkezi veya daimi organlar\u0131n\u0131n lider kadrolar\u0131 kom\u00fcnistlerden olu\u015fur ve Partinin t\u00fcm talimatlar\u0131n\u0131 yerine getirir.”  [6] ve (2)<\/p>\n\n\n\n

Parti, Sovyetler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcr. Sovyetlerdeki i\u015f\u00e7iler kom\u00fcnisttir ve onlar, t\u00fcm Sovyet ayg\u0131t\u0131 gibi, Partinin liderli\u011fini kabul ederler. Rusya’da her d\u00fczeyde Sovyet \u00f6rg\u00fctleri kurulmu\u015ftur ve bilin\u00e7li i\u015f\u00e7iler, taban Sovyetlerinden, yani uyezd Sovyetlerinden k\u00f6ylere g\u00f6nderilerek \u00e7e\u015fitli liderlik pozisyonlar\u0131na getirilmekte, b\u00f6ylece proletaryan\u0131n k\u00f6yl\u00fcl\u00fck \u00fczerindeki liderli\u011fi sa\u011flanmakta ve proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ile proleter demokrasisi ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir. Lenin, Partinin yukar\u0131daki \u00e7al\u0131\u015fma tarz\u0131n\u0131n Rusya’daki proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ve proleter demokrasisinin “genel yap\u0131s\u0131n\u0131” yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

Lenin’in Ekim Devrimi’nin zaferinden sonraki ilk d\u00f6nemde Paris Kom\u00fcn\u00fc tarz\u0131 bir demokrasi kurma fikrinden, Sovyet demokrasisinin in\u015fas\u0131n\u0131 Kom\u00fcnist Partinin y\u00f6netece\u011fi fikrine ge\u00e7i\u015finin, demokratik siyasi in\u015fa konusundaki d\u00fc\u015f\u00fcncesinin “Prati\u011fe dayal\u0131 ve pragmatik” bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm oldu\u011fu sonucuna var\u0131labilir; Sovyet demokrasisinin in\u015fas\u0131n\u0131 Kom\u00fcnist Partinin y\u00f6netece\u011fi fikri, demokratik siyasi yap\u0131land\u0131rma konusunda “Prati\u011fe dayal\u0131 ve pragmatik” bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir.<\/p>\n\n\n\n

Lenin’in Sovyet demokratik siyasetinin in\u015fas\u0131 hakk\u0131ndaki “Prati\u011fe dayal\u0131 ve pragmatik” d\u00fc\u015f\u00fcncesinin bir di\u011fer \u00f6nemli i\u00e7eri\u011fi, Rus Kom\u00fcnist Partisi’nin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu siyasi tehlikeleri do\u011frudan ele al\u0131p kabul etmesini savunmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1921’de Sovyet Rusya’da Yeni Ekonomi Politikas\u0131’n\u0131n (NEP) ilk d\u00f6neminde, Rus Kom\u00fcnist Partisi bir\u00e7ok siyasi tehlikeyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Birinci tehlike, sava\u015f, sava\u015f kom\u00fcnizmi ve ekonomik y\u0131k\u0131m\u0131n getirdi\u011fi siyasi tehlikeydi. D\u00f6rt y\u0131ll\u0131k emperyalist sava\u015f ve \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k i\u00e7 sava\u015f nedeniyle Sovyet Rusya’n\u0131n ulusal ekonomisi ciddi bir y\u0131k\u0131ma u\u011fram\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca, Sovyet rejiminin \u0130\u00e7 Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda uygulad\u0131\u011f\u0131 sava\u015f kom\u00fcnizmi politikas\u0131, halk\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 ciddi \u015fekilde olumsuz etkiledi. \u0130\u00e7 Sava\u015f sona erdi\u011finde, k\u00f6yl\u00fcler ve i\u015f\u00e7iler, ya\u015famlar\u0131ndaki zorluklar nedeniyle Rus Kom\u00fcnist Partisi (Bol\u015fevikler) ve Sovyet rejiminden memnun de\u011fillerdi.<\/p>\n\n\n\n

Eski sistemin kal\u0131nt\u0131lar\u0131 olan gerici unsurlar, bu f\u0131rsat\u0131 de\u011ferlendirerek k\u0131\u015fk\u0131rtma faaliyetlerinde bulunarak, Rus Kom\u00fcnist Partisi (Bol\u015fevikler) ve Sovyet rejiminin iktidar\u0131n\u0131 devirmeye ve eski sistemi yeniden kurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

Mart 1921’deki Kronstadt isyan\u0131 bu arka plan kar\u015f\u0131s\u0131nda meydana geldi. Ger\u00e7ekler, Rus Kom\u00fcnist Partisi’nin ilerleyi\u015finde tehlikelerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011funu g\u00f6steriyordu.<\/p>\n\n\n\n

Lenin, Rus Kom\u00fcnist Partisi’nden bu tehlikeye \u00e7ok dikkat etmesini, birli\u011fi ve uyumu g\u00fc\u00e7lendirmesini ve bu tehlikeyi a\u015fmak i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6stermesini istedi. Lenin, 10. Parti Kongresi’ne sundu\u011fu raporunda \u015f\u00f6yle dedi: “Bu siyasi tehlike \u015fu anda var. Bir\u00e7ok devrim a\u00e7\u0131k\u00e7a bu yolu izlemi\u015ftir ve biz de bu yolun tehlikesini s\u0131k s\u0131k belirtmi\u015fizdir. Bu yol a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00f6n\u00fcm\u00fczde uzanmaktad\u0131r. Bu, iktidardaki Kom\u00fcnist Parti ve proletaryan\u0131n devrimci liderlerinden, ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l boyunca s\u00fcrekli benimsedi\u011fimiz tutumu benimsememelerini talep etmektedir. Bu tehlike, \u015f\u00fcphesiz bizden daha fazla birlik, daha fazla disiplin ve daha uyumlu bir \u00e7al\u0131\u015fma talep etmektedir. Aksi takdirde, kaderin bize getirdi\u011fi tehlikeleri a\u015famay\u0131z.”  [7]<\/p>\n\n\n\n

 Bu ifade, Lenin’in \u0130\u00e7 Sava\u015f’\u0131n sona ermesinden ve NEP’in ba\u015flamas\u0131ndan \u00f6nce Parti’nin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu bir tehlikeyi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermektedir \u2014 eski sistemin kal\u0131nt\u0131lar\u0131 gerici unsurlar, i\u00e7 ekonomik zorluklar\u0131 ve halk\u0131n memnuniyetsizli\u011fini istismar ederek y\u0131k\u0131c\u0131 faaliyetlerde bulunmas\u0131 tehlikesi.<\/p>\n\n\n\n

Lenin\u2019in bu tehlikeye kar\u015f\u0131 \u00f6nerdi\u011fi \u00f6nlemler \u015funlard\u0131: Parti birli\u011fini g\u00fc\u00e7lendirmek, Parti disiplinini s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde uygulamak ve Partinin m\u00fccadele kapasitesini art\u0131rmak; ayn\u0131 zamanda Parti, k\u00f6yl\u00fclerin ve i\u015f\u00e7ilerin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ve isteklerini temsil etmeli, ekonomi politikas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeli, yani \u00fclkenin kalk\u0131nma yolunu Sava\u015f Kom\u00fcnizmi politikas\u0131ndan Yeni Ekonomi Politikas\u0131na h\u0131zla kayd\u0131rmal\u0131yd\u0131. Lenin’in fikirleri 10. Parti Kongresi’nde ve sonras\u0131nda hayata ge\u00e7irildi.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci tehlike, NEP’in uygulanmas\u0131ndan sonra kapitalist unsurlar\u0131n b\u00fcy\u00fcmesiyle olu\u015fan siyasi tehlikeydi. Kapitalist unsurlar, NEP’in uygulanmas\u0131yla b\u00fcy\u00fcd\u00fc. Kapitalist unsurlar\u0131n b\u00fcy\u00fcmesi, Sovyet rejimi ve Rus Kom\u00fcnist Partisi (Bol\u015fevikler) i\u00e7in a\u00e7\u0131k\u00e7a bir tehlike olu\u015fturuyordu.  Lenin, Partiden bu tehlikeye y\u00fcksek \u00f6ncelik vermesini ve bu tehlikeyi a\u015fmak i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6stermesini talep etti. Ekim 1921’de yazd\u0131\u011f\u0131 bir makalede \u015funlar\u0131 belirtti: “Kim kazanacak, mevcut durumdan ilk olarak kim yararlanacak: kap\u0131dan, hatta birka\u00e7 kap\u0131dan i\u00e7eri ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z kapitalistler mi, yoksa proleter devlet iktidar\u0131 m\u0131?” [8]<\/p>\n\n\n\n

 “As\u0131l soru \u015fudur: Kim kimi geride b\u0131rakacak? Kapitalistler bizden \u00f6nce \u00f6rg\u00fctlenmeyi ba\u015far\u0131rlarsa, kom\u00fcnistleri kovacaklar ve konu\u015facak ba\u015fka bir \u015fey kalmayacak. Olaylara so\u011fukkanl\u0131l\u0131kla bakmal\u0131y\u0131z: Kim kimi ge\u00e7ecek? Proleter devlet iktidar\u0131, k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011fe dayanarak kapitalist beyleri uygun bir \u015fekilde kontrol alt\u0131nda tutabilir, kapitalizmi devletin kontrol\u00fcne sokabilir ve devlete tabi olan ve devlete hizmet eden bir kapitalizm kurabilir mi? Bu soru so\u011fukkanl\u0131l\u0131kla sorulmal\u0131d\u0131r.”<\/strong> [9]<\/p>\n\n\n\n

Burada Lenin’in “kim kimi ge\u00e7ecek” ve “kim kazanacak” konusuna odaklanmas\u0131, siyasi m\u00fccadeleye de\u011fil, ekonomik geli\u015fmeye y\u00f6nelikti.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Siyasi m\u00fccadele a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Kom\u00fcnist Parti devlet iktidar\u0131na sahipti ve rejimin g\u00fcc\u00fcyle burjuvaziyi kolayca yenebilirdi. Ancak ekonomik a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, sorun \u00e7ok daha karma\u015f\u0131kt\u0131. NEP’in uygulanmas\u0131, Kom\u00fcnist Partinin kapitalizmin yararl\u0131 y\u00f6nlerini kullanmas\u0131 gerekti\u011fi anlam\u0131na geliyordu. Ancak, Kom\u00fcnist Parti ekonomiyi y\u00f6netme konusunda becerikli de\u011filse, geli\u015fen kapitalist ekonomik unsurlar\u0131 kontrol edemiyorsa ve kapitalist ekonomik unsurlar\u0131 proleter devletin \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet ettiremiyorsa, ciddi olumsuz sonu\u00e7lar do\u011facakt\u0131. Bu sonu\u00e7, ilk olarak Kom\u00fcnist Partinin ekonomik \u00e7al\u0131\u015fmalarda her yerde pasif kalmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131; parti kapitalizmi kullanmak yerine, kapitalizm taraf\u0131ndan kullan\u0131lacakt\u0131. \u0130ktidardaki Kom\u00fcnist Parti i\u00e7in bu, bir tehlike olmaktan ba\u015fka bir \u015fey olamazd\u0131. Bu nedenle Lenin, “Olaylar\u0131 so\u011fukkanl\u0131l\u0131kla de\u011ferlendirmeliyiz”, “Bu soru so\u011fukkanl\u0131l\u0131kla sorulmal\u0131d\u0131r” demi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

Ekonomik alanda ortaya \u00e7\u0131kan tehlikeler, sonunda siyasi tehlikelere d\u00f6n\u00fc\u015fecekti. Yani, kapitalizm ve burjuvazi ekonomik alanda biraz daha uzun s\u00fcre egemen konumda kal\u0131rsa, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak siyasi iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmek isteyecek, siyasi alanda Kom\u00fcnist Parti’ye sald\u0131r\u0131lar d\u00fczenleyecek ve Partinin iktidar konumunu tehlikeye atacakt\u0131. Bu nedenle Lenin, “M\u00fccadele, hem \u015fimdi hem de gelecekte, Kol\u00e7ak ve Denikin ile yap\u0131lan sava\u015ftan daha \u015fiddetli, daha ac\u0131mas\u0131zd\u0131r” demi\u015fti.  [10] “Sonu\u00e7ta, askeri g\u00f6revleri yerine getirmek, \u015fu anda kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuz g\u00f6revleri yerine getirmekten daha kolayd\u0131… Halk, bug\u00fcnk\u00fc d\u00fc\u015fman\u0131 eski toprak sahipleri ve kapitalistler kadar net g\u00f6rm\u00fcyor. Halk, d\u00fc\u015fman\u0131n i\u00e7imizde oldu\u011funu, bu d\u00fc\u015fman\u0131n eski d\u00fc\u015fman oldu\u011funu ve devrimin bir u\u00e7urumun e\u015fi\u011finde oldu\u011funu net olarak g\u00f6rm\u00fcyor.” [11]<\/p>\n\n\n\n

Burada “devrim bir u\u00e7urumun e\u015fi\u011finde” ifadesi, siyasi m\u00fccadele a\u00e7\u0131s\u0131ndan Parti’nin \u00f6nderli\u011findeki devrimin ve Parti’nin iktidar konumunun kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu tehlikeyi ifade ediyordu. Bu konuda Lenin a\u00e7\u0131k\u00e7a \u015f\u00f6yle demi\u015fti: “Tehlikeyi k\u00fc\u00e7\u00fcmsemiyoruz. Tehlikeleri a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcyoruz.” “Tehlike \u00e7ok b\u00fcy\u00fck. D\u00fc\u015fman, ekonomik a\u00e7\u0131dan bizden \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc, t\u0131pk\u0131 d\u00fcn askeri a\u00e7\u0131dan bizden \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olduklar\u0131 gibi. ”  [12]<\/p>\n\n\n\n

Bu tehlikelere yan\u0131t olarak Lenin, \u201cdevlet kapitalizminin\u201d uygulanmas\u0131n\u0131 talep ederek kapitalizmin geli\u015fimini \u201cdevlet kapitalizmi\u201d yoluna y\u00f6nlendirdi. Hukuk sisteminin g\u00fc\u00e7lendirilmesini talep ederek, hukuk sisteminin g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanarak kapitalizmi yasalara uyan bir kapitalizm haline getirmeyi ama\u00e7lad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc tehlike, Parti i\u00e7indeki b\u00fcrokratik davran\u0131\u015flar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 siyasi tehlikeydi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

NEP’in uygulanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda Rus Kom\u00fcnist Partisi (Bol\u015fevikler) i\u00e7inde ciddi bir b\u00fcrokrasi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. \u00d6rne\u011fin, ulusal ekonomiyi yeniden in\u015fa etme ve geli\u015ftirme g\u00f6revi acil hale geldi\u011finde, baz\u0131 parti organ\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 ekonomik \u00e7al\u0131\u015fmalara hizmet etmediler ve pratik i\u015fler yapmad\u0131lar: ya bitmek bilmeyen toplant\u0131lar d\u00fczenleyip taban \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in anlams\u0131z bir\u00e7ok belge yay\u0131nlad\u0131lar; ya da yeni hileler tasarlay\u0131p yeni komiteler kurdular; ya da kendilerini organlar\u0131n i\u00e7ine hapsettiler ve halk\u0131n sosyal prati\u011fine uymayan planlar form\u00fcle ettiler. \u00d6nemli g\u00fcce sahip baz\u0131 parti ve h\u00fck\u00fcmet liderleri, konumlar\u0131n\u0131 suistimal ederek r\u00fc\u015fvet ald\u0131lar ve iktidar partisinin itibar\u0131n\u0131 ve imaj\u0131n\u0131 zedelediler. Lenin, parti i\u00e7indeki b\u00fcrokratlar\u0131 \u015fiddetle ele\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n

 Ekim 1921’de yazd\u0131\u011f\u0131 bir makalede, Parti i\u00e7inde “\u00fc\u00e7 ana d\u00fc\u015fman”\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na i\u015faret eden Lenin, bu d\u00fc\u015fmanlardan birinin “kom\u00fcnistlerin kibri”, di\u011ferinin ise “r\u00fc\u015fvet” oldu\u011funu belirtmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda, burada bahsedilen iki d\u00fc\u015fman da Parti i\u00e7indeki “b\u00fcrokratlar”d\u0131. 1922 Mart’\u0131nda ilgili bir toplant\u0131da yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada \u015f\u00f6yle dedi: “\u0130\u00e7imizdeki en i\u011fren\u00e7 d\u00fc\u015fman b\u00fcrokratt\u0131r… Bu d\u00fc\u015fman\u0131 ortadan kald\u0131rmal\u0131y\u0131z; t\u00fcm bilin\u00e7li i\u015f\u00e7ileri ve k\u00f6yl\u00fcleri kullanarak bu d\u00fc\u015fman\u0131 ortadan kald\u0131rmal\u0131y\u0131z.” [13]<\/p>\n\n\n\n

 Lenin, b\u00fcrokrasiyle m\u00fccadele i\u00e7in \u00f6nlemler \u00f6nerdi. \u00d6rne\u011fin, Parti saflar\u0131n\u0131 temizleyip konsolide ederek b\u00fcrokratlar\u0131 Partiden temizlemek; proleter hukukun g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanarak b\u00fcrokratlarla m\u00fccadele etmek; denetim ve tefti\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirerek b\u00fcrokratik davran\u0131\u015flara sald\u0131rmak ve kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak.<\/p>\n\n\n\n

________________________________________<\/p>\n\n\n\n

Notlar:<\/p>\n\n\n\n

[^ [1] ^] Lenin. Lenin’in Toplu Eserleri: Cilt 29. 2. bask\u0131. Pekin: Halk Yay\u0131nevi, 1985: 115.<\/p>\n\n\n\n

[^ [2] ^] Lenin. Lenin’in Toplu Eserleri: Cilt 36. 2. bask\u0131. Pekin: Halk Yay\u0131nevi, 1985: 155.<\/p>\n\n\n\n

[^ [3] ^] Lenin. Lenin’in Toplu Eserleri: Cilt 39. 2. bask\u0131. Pekin: Halk Yay\u0131nevi, 1986: 24.<\/p>\n\n\n\n

[^ [4] ^] [^ [5] ^] A.g.e. [3] 27.<\/p>\n\n\n\n

[^ [6] ^] Lenin. Lenin’in Toplu Eserleri: Cilt 39. 2. bask\u0131. Pekin: Halk Yay\u0131nevi, 1986: 27-28.<\/p>\n\n\n\n

[^ [7] ^] Lenin. Lenin’in Toplu Eserleri: Cilt 41. 2. bask\u0131. Pekin: Halk Yay\u0131nevi, 1986: 20.<\/p>\n\n\n\n

[^ [8] ^] Lenin. Lenin’in Toplu Eserleri: Cilt 42. 2. bask\u0131. Pekin: Halk Yay\u0131nevi, 1987: 185.<\/p>\n\n\n\n

[^ [9] ^] A.g.e. [8] 186.<\/p>\n\n\n\n

[^ [10] ^] [^ [11] ^] Lenin. Lenin’in Toplu Eserleri: Cilt 42. 2. bask\u0131. Pekin: Halk Yay\u0131nevi, 1987: 187.<\/p>\n\n\n\n

[^ [12] ^] A.g.e. [10] 110.<\/p>\n\n\n\n

[^ [13] ^] Lenin. Lenin’in Toplu Eserleri: Cilt 43. 2. bask\u0131. Pekin: Halk Yay\u0131nevi, 1987: 14.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lenin’in Sovyetler Birli\u011fi’nde Demokratik Siyasi Sisteme Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin \u00d6nderlik Etmesi Gerekti\u011fi D\u00fc\u015f\u00fcncesi Lenin’in Sovyetler Birli\u011fi’nin Demokratik Siyasi Sistemin \u0130n\u015fas\u0131 Konusundaki De\u011fi\u015fen Fikirleri ve Politikalar\u0131 May\u0131s 2022, Yazar Yu Weiyhau, Wuhan \u00dcniversitesi Marksizm Fak\u00fcltesi’nde profes\u00f6r ve doktora dan\u0131\u015fman\u0131d\u0131r. Sovyet Rusya’da, Paris Kom\u00fcn\u00fc gibi daimi orduyu, polisi ve hakimleri ortadan kald\u0131rmak gerekli miydi? Ekim Devrimi’nin zaferinden sonra, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-6009","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-klasikler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6009","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6009"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6009\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6016,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6009\/revisions\/6016"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6009"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6009"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6009"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}