{"id":6032,"date":"2025-12-10T19:11:25","date_gmt":"2025-12-10T19:11:25","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6032"},"modified":"2025-12-10T19:11:26","modified_gmt":"2025-12-10T19:11:26","slug":"bugunku-dunya-kapitalizminde-onemli-yeni-gelismeler-ve-isci-sinifinin-toplumsal-devrimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6032","title":{"rendered":"Bug\u00fcnk\u00fc D\u00fcnya Kapitalizminde \u00d6nemli Yeni Geli\u015fmeler ve \u0130\u015f\u00e7i S\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n Toplumsal Devrimi"},"content":{"rendered":"\n

Bug\u00fcnk\u00fc D\u00fcnya Kapitaliziinde \u00d6nemli Yeni Geli\u015fmeler ve \u0130\u015f\u00e7i S\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n Toplumsal Devrimi<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Deniz K\u0131z\u0131l\u00e7e\u00e7<\/strong>, Aral\u0131k 2025<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

2040\u2019larda \u00c7in\u2019in ba\u015f\u0131nda oldu\u011fu sosyalist \u00fclkeler en b\u00fcy\u00fck d\u00fcnya g\u00fcc\u00fc haline geldi\u011finde ve sosyalist \u00fclkelerle K\u00fcresel G\u00fcney \u00fclkelerinin olu\u015fturdu\u011fu kolektif<\/strong> g\u00fc\u00e7 aras\u0131ndaki kader birli\u011fi ve i\u015fbirli\u011fi daha da derinle\u015fti\u011finde, d\u00fcnyadaki muhalif sosyalist ak\u0131mlar yeni ba\u015far\u0131lar kazand\u0131\u011f\u0131nda yepyeni bir durum ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r.  <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, yeni bir teknolojik devrim ve end\u00fcstriyel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm dalgas\u0131n\u0131n derinlemesine geli\u015fti\u011fi, uluslararas\u0131 g\u00fc\u00e7 dengelerinin k\u00f6kl\u00fc ayarlamalardan ge\u00e7ti\u011fi ve sosyalist \u00c7in ve Vietnam’\u0131n her alanda kalk\u0131nma ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131n Bat\u0131 kapitalizminin gerilemesiyle keskin bir tezat olu\u015fturdu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n

“Do\u011fu’nun y\u00fckseli\u015fi ve Bat\u0131’n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131ya ini\u015fi”<\/strong> olgusu g\u00f6r\u00fcn\u00fcr bir ger\u00e7eklik ve \u00f6nemli bir d\u00fcnya trendi haline gelmi\u015ftir. Karma\u015f\u0131k nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm ge\u00e7mi\u015ften olduk\u00e7a farkl\u0131 baz\u0131 de\u011fi\u015fimler ve \u00f6zellikler sergilemektedir. Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmdeki bu yeni de\u011fi\u015fimleri daha kapsaml\u0131, diyalektik ve uzun vadeli bir perspektifle kavramak T\u00fcrkiye sosyalist-kom\u00fcnist partileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayati \u00f6nemdedir.<\/p>\n\n\n\n

Tarihsel materyalizm perspektifinden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmdeki yeni de\u011fi\u015fimler, birle\u015ferek g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kuvvet olu\u015fturan \u00e7ok say\u0131da fakt\u00f6r\u00fcn etkile\u015fiminin bir sonucudur. Bunlar aras\u0131nda, y\u00fckselen yeni teknolojik devrim dalgas\u0131 ve k\u00fcreselle\u015fme kar\u015f\u0131t\u0131 son dalga hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin ini\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde tetikleyen ve bu s\u00fcrece derinlemesine n\u00fcfuz eden iki b\u00fcy\u00fck itici g\u00fc\u00e7 olu\u015fturuyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Teknolojik devrim dalgas\u0131n\u0131 yeniden yakalayan bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin tarihsel S\u00fcreci<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kom\u00fcnist Manifesto<\/strong><\/em>‘da<\/strong> Marx ve Engels, “Burjuvazi, \u00fcretim aletlerini, dolay\u0131s\u0131yla \u00fcretim ili\u015fkilerini ve bunlarla birlikte t\u00fcm toplumsal ili\u015fkileri s\u00fcrekli devrimcile\u015ftirmeden var olamaz” tespitinde bulunmu\u015flard\u0131. “\u00dcretimin s\u00fcrekli d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, t\u00fcm toplumsal ko\u015fullar\u0131n kesintisiz sars\u0131nt\u0131s\u0131, ebedi belirsizlik ve hareket; i\u015fte burjuva \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 di\u011fer t\u00fcm \u00e7a\u011flardan ay\u0131ran \u00f6zellik budur.” (Marx)<\/p>\n\n\n\n

\u00dcnl\u00fc Alman filozof J\u00fcrgen Habermas da kapitalizm ile bilim ve teknoloji aras\u0131ndaki i\u00e7sel ba\u011f\u0131 sistematik olarak incelemi\u015ftir. Habermas da kapitalizmi \u00f6nceki toplumsal olu\u015fumlardan ay\u0131ran \u00f6nemli bir \u00f6zelli\u011fin, \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri geli\u015ftirmek i\u00e7in bilime ve teknolojiye dayanmas\u0131 oldu\u011funu savunmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

\u015e\u00f6yle yazar: “1875-1900 aras\u0131nda, en geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerde iki dikkat \u00e7ekici e\u011filim ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r: Birincisi, kurumsal istikrar\u0131 sa\u011flayan devlet m\u00fcdahalesinin g\u00fc\u00e7lenmesi; ikincisi, bilimi birincil \u00fcretici g\u00fc\u00e7 haline getiren bilimsel ara\u015ft\u0131rma ve teknoloji aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n te\u015fvik edilmesidir.”<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda ekonomik durgunluk ve stagflasyona saplanan kapitalizm de ayn\u0131 yolu izlemi\u015ftir. Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 d\u00fcnya kapitalizmi yeni teknolojik devrimin “r\u00fczgar\u0131n\u0131 arkas\u0131na alarak” \u00fcretim aletlerini s\u00fcrekli yenilemi\u015f, \u00fcretim ili\u015fkilerini ve t\u00fcm toplumsal ili\u015fkileri aktif bir \u015fekilde ayarlam\u0131\u015f, kapitalist toplumun \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerinde h\u0131zl\u0131 bir s\u0131\u00e7rama “ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f” ve b\u00f6ylece ge\u00e7ici olarak “tarihin sonundan” ka\u00e7\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Genel kabul g\u00f6ren g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re insanl\u0131k toplumu modern zamanlardan bu yana \u00fc\u00e7 teknolojik devrim ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r ve \u015fu anda d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc bir teknolojik devrim mayalanmaktad\u0131r. Asl\u0131nda, kapitalizmin geli\u015fim tarihine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, her b\u00fcy\u00fck tarihsel ilerlemenin, kendi zaman\u0131ndaki teknolojik devrimin g\u00fc\u00e7l\u00fc itici g\u00fcc\u00fcyle kopmaz bir ba\u011fa sahip oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Birinci teknolojik devrim 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda ba\u015flam\u0131\u015f, buharl\u0131 makinenin icad\u0131, geli\u015ftirilmesi ve yayg\u0131n kullan\u0131m\u0131yla \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve “Buhar Enerjisi \u00c7a\u011f\u0131”n\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu devrim niteli\u011findeki teknolojik at\u0131l\u0131m; tekstil, metalurji, makine, gemi in\u015fas\u0131 ve denizcilik end\u00fcstrilerinde benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir geli\u015fmeye yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli fabrika \u00fcretimi, bireysel at\u00f6lyelerin ve el sanatlar\u0131na dayal\u0131 \u00fcretiminin yerini alarak, \u0130ngiltere’nin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi Avrupa \u00fclkelerinde maddi \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin h\u0131zla geli\u015fmesini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde te\u015fvik etmi\u015ftir. Bu durum, Bat\u0131 kapitalizminin feodalizmin zincirlerinden kurtulmas\u0131n\u0131, kapitalist sistemi kurmas\u0131n\u0131 ve ad\u0131m ad\u0131m d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda s\u00f6m\u00fcrgeci emperyalist hakimiyeti<\/strong> ba\u015flatmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci teknolojik devrim 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Elektrikteki at\u0131l\u0131mlar ve i\u00e7ten yanmal\u0131 motorun geli\u015fi etraf\u0131nda \u015fekillenen teknolojik yenilikler, toplumsal \u00fcretimin h\u0131zl\u0131 geli\u015fimi i\u00e7in yeni bir itici g\u00fc\u00e7 olu\u015fturmu\u015f, insan toplumunu “Buhar Enerjisi \u00c7a\u011f\u0131”ndan “Elektrik Enerjisi \u00c7a\u011f\u0131”na ta\u015f\u0131m\u0131\u015f ve kapitalist geli\u015fimin ilk “alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131” ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Lenin\u2019in Sovyetler\u2019de elektirik \u00e7a\u011f\u0131na ge\u00e7i\u015f vurgusu bu nedenle \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Elektrik teknolojisi uygulamalar\u0131n\u0131n yay\u0131lma etkisi, di\u011fer bir\u00e7ok teknolojik alan\u0131n kapsaml\u0131 geli\u015fimini tetiklemi\u015f, modern end\u00fcstriyel \u00fcretimin daha b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekte organize edilmesi ve \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinin otomasyonu i\u00e7in gerekli maddi ve teknolojik ko\u015fullar\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu durum ayn\u0131 zamanda kapitalist devletler aras\u0131ndaki hegemonya m\u00fccadelesini ve kapitalist \u00fclkelerde ekonomik krizleri de \u00e7arp\u0131c\u0131 bi\u00e7imde \u015fiddetlendirmi\u015f, kapitalizmi tekelci a\u015famaya itmi\u015ftir. Kapitalist \u00fclkeler aras\u0131ndaki e\u015fitsiz geli\u015fim, k\u00fcresel emperyalist s\u00f6m\u00fcrge sisteminin<\/strong> olu\u015fumunu h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

1940’larda ortaya \u00e7\u0131kan ve 1970’lerde zirveye ula\u015fan \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Teknolojik Devrim; atom enerjisi, elektronik bilgisayarlar ve uzay teknolojisinin yayg\u0131n uygulamas\u0131yla karakterize edilmi\u015ftir. Bu devrim, kapitalist geli\u015fimde ikinci “alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131n\u0131” ba\u015flatm\u0131\u015f, Amerika Birle\u015fik Devletleri, \u0130ngiltere, Japonya ve Almanya dahil olmak \u00fczere neredeyse t\u00fcm geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkeleri etkisi alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu s\u00fcre\u00e7, kapitalizmi tekelci devlet kapitalizm a\u015famas\u0131na itmi\u015f ve dev \u00e7okuluslu \u015firketlerin d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda k\u00fcresel stratejik yay\u0131lmas\u0131 yoluyla daha ileri bir a\u015famaya yani uluslararas\u0131 tekelci kapitalizm <\/a>a\u015famas\u0131na ge\u00e7i\u015fi tetiklemi\u015ftir.  Uluslararas\u0131 tekelci kapitalizm sadece geleneksel end\u00fcstriyel teknolojilerin kapsaml\u0131 bir \u015fekilde y\u00fckseltilmesini sa\u011flamakla kalmam\u0131\u015f, ayn\u0131 zamanda insan toplumunu yeni bir bilgi ekonomisi d\u00fczeyine do\u011fru itmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

1970\u2019lerde Tekelci devlet kapitalizminden uluslararas\u0131 tekelci kapitalizme Ge\u00e7i\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n

En do\u011frudan ve kritik yan \u00fcr\u00fcnlerinden biri, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Teknolojik Devrim’in “merkez \u00fcss\u00fc” olan Amerika Birle\u015fik Devletleri’nin, Sovyetler Birli\u011fi ile olan g\u00fc\u00e7 m\u00fccadelesinde ge\u00e7ici bir zafer kazan\u0131p d\u00fcnya lideri konumuna ge\u00e7mesiydi. Bu durum kapitalist d\u00fcnyan\u0131n sava\u015fs\u0131z bir ge\u00e7ici zafer kazanmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015f ve uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareket 1980’lerin sonu ve 1990’lar\u0131n ba\u015f\u0131nda benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f d\u00fczeyde a\u011f\u0131r bir gerileme ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Teknolojik Devrim<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Devam etmekte olan D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Teknolojik Devrim, dijital ekonomi ve ak\u0131ll\u0131 \u00fcretim (intelligent manufacturing) \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde yeni bir teknolojik devrim dalgas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu devrim, \u00f6nceki \u00fc\u00e7 teknolojik devrimin bilgi sistemine dayanmakta olup, bilgi m\u00fchendisli\u011fi ve imalat m\u00fchendisli\u011fi gibi geli\u015fmekte olan teknoloji k\u00fcmelerinin avantajlar\u0131yla desteklenmektedir. Siber uzay, fiziksel uzay ve biyolojik uzay\u0131n interaktif haritalanmas\u0131n\u0131 ve derin entegrasyonunu sa\u011flamaktad\u0131r. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Teknolojik Devrim; \u00e7oklu disiplinleri, alanlar\u0131, yeni malzemeleri, yeni enerjiyi ve yeni kaynak geli\u015ftirmeyi i\u00e7eren, “End\u00fcstri 4.0” olarak da bilinen yeni bir sanayi devrimidir ve bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin ekonomik ve toplumsal geli\u015fmesinin ana itici g\u00fcc\u00fc haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bir\u00e7ok akademisyen, kapitalizmin bu yeni a\u015famas\u0131n\u0131 “dijital kapitalizm” olarak adland\u0131rmaktad\u0131r. Onlara g\u00f6re, dijital kapitalizm \u00e7a\u011f\u0131nda geleneksel emek-sermaye ili\u015fkileri yeni de\u011fi\u015fimlere u\u011fram\u0131\u015f ve emek-sermaye \u00e7eli\u015fkileri daha da derinle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Objektif konu\u015fmak gerekirse, ba\u015fta ABD, Japonya ve geli\u015fmi\u015f Avrupa kapitalist \u00fclkeleri olmak \u00fczere bug\u00fcnk\u00fc kapitalist \u00fclkeler, teknolojik inovasyonu g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde te\u015fvik ederek emek \u00fcretkenli\u011fini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rm\u0131\u015f ve \u00fcretim maliyetlerini d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Y\u00fczeyden bakarsak, d\u00fcnya kapitalizmi 2008 uluslararas\u0131 finans krizinin “art\u00e7\u0131 etkilerini” kademeli olarak a\u015fm\u0131\u015f ve ekonomik geli\u015fme potansiyelini ve canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 te\u015fvik ederek kapitalist \u00f6z-d\u00fczenleme (self-regulation) i\u00e7in belirli ko\u015fullar\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum hem s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkilerini ge\u00e7ici olarak yumu\u015fatm\u0131\u015f hem de kapitalizmin geli\u015fimini etkili bir \u015fekilde te\u015fvik etmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm, t\u0131pk\u0131 kurumu\u015f bir a\u011fa\u00e7 gibi, yeni teknolojik devrim dalgas\u0131n\u0131n nimetlerini toplayarak yeniden canlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte \u00c7in teknolojik devrimde kaydetti\u011fi b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131larla kapitalizme meydan okuyan bir d\u00fczeyi yakalam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc Kapitalizm K\u00fcreselle\u015fme S\u00fcrecine Kar\u015f\u0131 Olan Ters Bir Kar\u015f\u0131 Ak\u0131m Yaratt\u0131: S\u00f6zde K\u00fcreselle\u015fme Kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yeni teknolojik devrim dalgas\u0131, kapitalist toplumlarda \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin h\u0131zl\u0131 art\u0131\u015f\u0131n\u0131n temel nedenlerinden biridir. G\u00f6z\u00fc doymaz Art\u0131 de\u011feri tutkusu ve uluslararas\u0131 pazarlar i\u00e7in yap\u0131lan k\u0131yas\u0131ya rekabet, kapitalizmin k\u00fcreselle\u015fmenin farkl\u0131 a\u015famalar\u0131nda onun “r\u00fczgarla dans etmesinin” arkas\u0131ndaki as\u0131l itici g\u00fc\u00e7lerdir.<\/p>\n\n\n\n

15. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonundaki Ke\u015fifler \u00c7a\u011f\u0131 ve yeni deniz yollar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131, d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgeleri aras\u0131ndaki do\u011fal engelleri y\u0131kt\u0131\u011f\u0131ndan bu yana, ekonomik k\u00fcreselle\u015fme 500 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir kademeli olarak derinle\u015fmektedir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bat\u0131l\u0131 kapitalist g\u00fc\u00e7ler k\u00fcreselle\u015fmenin erken a\u015famalar\u0131nda \u00f6nemli bir avantaj elde etmi\u015f, bu da Avrupa ve Amerika’da end\u00fcstriyel \u00fcretimde kapasite fazlas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Mallar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 k\u00fcresel olarak ihra\u00e7 edilmi\u015f, bu Avrupa ve Amerika’ya muazzam bir toplumsal zenginlik getirmi\u015f ve uluslararas\u0131 i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc objektif olarak h\u0131zland\u0131rarak d\u00fcnyay\u0131 serbest kapitalizm \u00e7a\u011f\u0131na itmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Birinci ve \u0130kinci Sanayi Devrimlerinin getirdi\u011fi geli\u015fmi\u015f \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin ivmesiyle, geli\u015fmi\u015f Bat\u0131 kapitalist \u00fclkeleri ile geni\u015f geli\u015fmekte olan \u00fclkeler ve b\u00f6lgeler, Latin Amerika kalk\u0131nmac\u0131 iktisad\u0131n\u0131n kurucusu Ra\u00fal Prebisch’in \u00f6nerdi\u011fi “merkez-\u00e7evre” yap\u0131s\u0131n\u0131 ad\u0131m ad\u0131m olu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

19. y\u00fczy\u0131l\u0131n son y\u0131llar\u0131 ve 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda kapitalizm, serbest rekabet a\u015famas\u0131ndan tekelci a\u015famaya ge\u00e7mi\u015ftir. Emperyalist \u00fclkeler k\u00fcreselle\u015fme stratejilerini \u015fiddet ve sava\u015f yoluyla y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f ve y\u00fcksek tekel karlar\u0131 pe\u015finde ko\u015fan hem eski hem de yeni kapitalist g\u00fc\u00e7ler, k\u00fcresel s\u00f6m\u00fcrge pazarlar\u0131n\u0131 yeniden payla\u015fmak i\u00e7in d\u00fcnya sava\u015flar\u0131na ba\u015fvurmu\u015flard\u0131r. \u0130ki d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131 atlatan \u0130ngiltere, Fransa, Almanya, \u0130talya, Japonya ve di\u011fer kapitalist “mirasyedi” uluslar y\u0131k\u0131c\u0131 kay\u0131plara u\u011frarken, “sonradan g\u00f6rme” Amerika Birle\u015fik Devletleri muazzam karlar elde ederek h\u0131zla bug\u00fcnk\u00fc kapitalist kamp\u0131n lideri konumuna y\u00fckselmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n ard\u0131ndan, ABD \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki Bretton Woods sistemi, sadece ABD hegemonyas\u0131n\u0131 \u00f6nemli bir s\u00fcre boyunca g\u00fc\u00e7lendirmekle kalmam\u0131\u015f, ayn\u0131 zamanda Avrupa ve Japonya’n\u0131n sava\u015f sonras\u0131 h\u0131zl\u0131 toparlanmas\u0131n\u0131 da kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle dikkat \u00e7ekici olan, o d\u00f6nemde geli\u015fen k\u00fcreselle\u015fme s\u00fcrecinin canl\u0131 bir \u00f6rne\u011fi olarak hizmet eden bug\u00fcnk\u00fc kapitalist kamp i\u00e7indeki Avrupa Birli\u011fi entegrasyonunun h\u0131zlanan temposudur.<\/p>\n\n\n\n

Neoliberal dalgan\u0131n y\u00fckseli\u015fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ancak, bu g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte \u0131\u015f\u0131lt\u0131l\u0131 refah vitrininin alt\u0131nda, kapitalizm asl\u0131nda muazzam geli\u015fim krizleri ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. 1970’lere girildi\u011finde, Bretton Woods sisteminin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ve petrol krizinin etkisi gibi i\u00e7 ve d\u0131\u015f fakt\u00f6rler, kapitalist \u00fclkeleri egemen ideolojilerini ve politikalar\u0131n\u0131 yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irmeye zorlayan \u015fiddetli bir “ekonomik durgunlu\u011fa” yol a\u00e7t\u0131. Ekonomik olarak bu durum neoliberal dalgan\u0131n y\u00fckseli\u015fi i\u00e7in ko\u015fullar yaratt\u0131; neoliberal dalga siyasi olarak ise Avrupa ve Amerika’da sa\u011fc\u0131 g\u00fc\u00e7lerin y\u00fckseli\u015fine, ekonomik krizi ele almak i\u00e7in makroekonomik kontrol \u00f6nlemlerinin g\u00fc\u00e7lendirilmesine ve toplumsal krizlere k\u0131smi onar\u0131mlar uygulanmas\u0131na yol a\u00e7arak, mevcut krizi ve hayatta kalma endi\u015felerini s\u0131n\u0131rl\u0131 bir \u00f6l\u00e7\u00fcde hafifletti.<\/p>\n\n\n\n

So\u011fuk Sava\u015f;mso-spacerun:yes’>  giderek daha acil hale geldi.<\/p>\n\n\n\n

21.y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda, Wall Street kaynakl\u0131 ABD y\u00fcksek riskli (subprime) mortgage krizinden b\u00fcy\u00fck k\u00fcresel finans piyasalar\u0131n\u0131 etkileyen uluslararas\u0131 finans krizine, Afrika’y\u0131 kas\u0131p kavuran Ebola vir\u00fcs\u00fcnden yeni koronavir\u00fcs\u00fcn k\u00fcresel yay\u0131l\u0131m\u0131na kadar, insan toplumunun geli\u015fimi \u00f6n\u00fcndeki \u00e7e\u015fitli riskler patlay\u0131c\u0131 bir b\u00fcy\u00fcme ya\u015fad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bat\u0131l\u0131 “demokratik” sistemin kusurlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131\u011fa \u00c7\u0131kmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu riskler \u00e7ok \u00f6nemli ve ciddiydi. Bu \u00e7etrefilli a\u00e7mazla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan kapitalizmde \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerde \u00f6nemli krizler patlak verdi, bir\u00e7ok kapitalist \u00fclkenin siyasi manzaras\u0131 \u00f6nemli de\u011fi\u015fikliklere u\u011frad\u0131 ve sermayenin “demokrasiyi” a\u015f\u0131r\u0131 derecede \u00e7\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f oldu\u011fu Bat\u0131l\u0131 “demokratik” sistemin kusurlar\u0131 tamamen a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7alkant\u0131l\u0131 k\u00fcreselle\u015fme s\u00fcreci bug\u00fcn ters r\u00fczgarlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya.  Uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde \u201cben yapt\u0131m oldu\u201d tek tarafl\u0131l\u0131k, ABD merkezli a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f pop\u00fclizm ve ticaret korumac\u0131l\u0131\u011f\u0131\u2014yani “k\u00fcreselle\u015fme kar\u015f\u0131t\u0131” duygular\u2014y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7erken; uluslararas\u0131 anla\u015fmalardan \u00e7ekilme, antla\u015fmalar\u0131 iptal etme ve ayr\u0131\u015fma (decoupling) gibi eylemler ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Bu s\u00fcre\u00e7te, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin, \u00f6zellikle de baz\u0131 b\u00fcy\u00fck kapitalist \u00fclkelerin zorba davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ve yaratt\u0131klar\u0131 insani felaketlerin, “Bat\u0131 demokratik de\u011ferlerinin yalanlar\u0131n\u0131 tamamen parampar\u00e7a etti\u011fi ve Avrupa ile Amerika \u00fclkelerinin \u00e7irkin y\u00fczlerini canl\u0131 bir \u015fekilde if\u015fa etti\u011fi” g\u00f6z ard\u0131 edilemez.<\/p>\n\n\n\n

COVID-19 pandemisinin devam eden k\u00fcresel yay\u0131l\u0131m\u0131yla k\u0131s\u0131tlanan k\u00fcresel de\u011fer zinciri, end\u00fcstriyel zincir ve tedarik zinciri \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn e\u015fi\u011findedir ve acilen onar\u0131m ve yeniden in\u015faya ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

 Pandeminin beklenmedik derecede g\u00fc\u00e7l\u00fc yay\u0131lma etkileri, insanlar\u0131n k\u00fcreselle\u015fme s\u00fcrecine y\u00f6nelik \u015f\u00fcphelerini ve ele\u015ftirilerini b\u00fcy\u00fcten bir “b\u00fcy\u00fcte\u00e7” i\u015flevi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. “K\u00fcresel k\u00f6y”\u00fcn yak\u0131n gelecekte daha parlak bir gelecek g\u00f6rmesi pek olas\u0131 de\u011fil ve bu e\u011filimle yak\u0131ndan rezonansa giren bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm, d\u00fczensiz ve umutsuz bir gerileme d\u00f6nemi ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalist \u00fclkelerdeki h\u00fck\u00fcmetler ve se\u00e7kinler taraf\u0131ndan krizi hafifletmek i\u00e7in g\u00f6sterilen hem etkili hem de beyhude \u00e7e\u015fitli \u00e7abalara ra\u011fmen, \u00fcretimin toplumsalla\u015fmas\u0131 ile \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyeti aras\u0131ndaki kapitalizme i\u00e7kin temel \u00e7eli\u015fki, bu kapitalizminin kendi krizini k\u00f6kten ortadan kald\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Tarihin \u00e7arklar\u0131 ileriye do\u011fru d\u00f6nd\u00fck\u00e7e, kapitalist toplumun i\u00e7 \u00e7eli\u015fkileri giderek daha keskin hale gelmekte ve bug\u00fcnk\u00fc kapitalist \u00fclkelerin y\u00f6netimi ve gelecekteki geli\u015fimi giderek daha fazla meydan okumalarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin G\u00f6rece Canl\u0131 geli\u015fimi, kapitalizmin yerini Sosyalizme b\u0131rakma tarihsel kaderini de\u011fi\u015ftirmiyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kom\u00fcnist Manifesto<\/em>‘da Marx, burjuvazinin “her \u015feyden \u00f6nce kendi mezar kaz\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 \u00fcretti\u011fini” a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmi\u015ftir. “Burjuvazinin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ve proletaryan\u0131n zaferi ayn\u0131 derecede ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r”; bu, yayg\u0131n olarak kapitalizmin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ve sosyalizmin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz zaferine dair “iki ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131k” fikri olarak biliniyor.<\/p>\n\n\n\n

Ancak tarihe d\u00f6n\u00fcp bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, 1848;mso-spacerun:yes’> <\/p>\n\n\n\n

Daha fazla pratik ve teorik ara\u015ft\u0131rman\u0131n ard\u0131ndan, 1859’da Marx, Ekonomi Politi\u011fin Ele\u015ftirisine Katk\u0131<\/em>‘n\u0131n \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde daha objektif, bilimsel ve kapsaml\u0131 bir de\u011ferlendirme yapt\u0131:<\/p>\n\n\n\n

\u0130ki Asla G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n

“\u0130\u00e7erebilece\u011fi t\u00fcm \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler geli\u015fmeden \u00f6nce— hi\u00e7bir toplumsal d\u00fczen asla yok olmaz; ve yeni, daha y\u00fcksek \u00fcretim ili\u015fkileri, varolu\u015flar\u0131n\u0131n maddi ko\u015fullar\u0131 eski toplumun rahminde olgunla\u015fmadan asla ortaya \u00e7\u0131kmaz.”<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizmin tarihi, kapitalizmin hayatta kalmak ve geli\u015fmek i\u00e7in teknolojik devrimleri aktif bir \u015fekilde te\u015fvik etti\u011fini ve kurumsal inovasyonlar ve yeniklikler i\u00e7in \u00e7abalad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri daha h\u0131zl\u0131 bir tempoda s\u00fcrekli geli\u015ftirmeyi ve \u00fcretim ili\u015fkilerini ve toplumsal ili\u015fkileri yeni gereksinimlere g\u00f6re s\u00fcrekli ayarlamay\u0131 ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 defalarca g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bu durum, “ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak y\u0131k\u0131lmaya mahkum” olan kapitalizmin “\u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f ama \u00f6l\u00fc de\u011fil, tutunan ama \u00f6lmeyen” bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm sergilemesine neden olmaktad\u0131r. Ger\u00e7eklik teoriyi yans\u0131t\u0131r; ikisi aras\u0131ndaki i\u00e7sel mant\u0131ksal ili\u015fkiyi anlayan Marx’\u0131n “iki asla” g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc yine kendisinin  Kom\u00fcnist Manifesto<\/strong><\/em>‘daki<\/strong> “iki ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131k” g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn rasyonel bir uzant\u0131s\u0131 ve tamamlay\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r: “\u0130ki ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131k” kapitalist toplumun geli\u015fiminin \u00f6zg\u00fcl yasalar\u0131n\u0131 ortaya koyarken, “iki asla” insan toplumunun geli\u015fiminin genel yasalar\u0131n\u0131 ortaya koyar.<\/p>\n\n\n\n

 “\u0130ki ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131k” sosyalizmin kapitalizmin yerini almas\u0131n\u0131n objektif zorunlulu\u011funu vurgularken, “iki asla” sosyalizmin kapitalizmin yerini almas\u0131n\u0131n uzun ve zorlu do\u011fas\u0131n\u0131 vurgular.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizm muazzam de\u011fi\u015fikliklere u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Serbest piyasa kapitalizmi, \u00f6zel tekelci kapitalizm, devlet kapitalizmi ve uluslararas\u0131 tekelci kapitalizm gibi farkl\u0131 a\u015famalardan ge\u00e7en y\u00fczy\u0131llar s\u00fcren geli\u015fimin ard\u0131ndan, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm muazzam de\u011fi\u015fikliklere u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizmin mekanizmalar\u0131 olgunla\u015fm\u0131\u015f ve kapitalizm g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kendini yenileme, kendini a\u015fma, kendini ayarlama ve kendini onarma kapasitesini korumaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bunlar, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin belirli bir s\u00fcre i\u00e7in belirli bir d\u00fczeyde geli\u015fim potansiyeli ve canl\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesine olanak tan\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla, ancak Marksist duru\u015f, Marksist bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ve Marksist metodolojiyi kullanarak ve Lenin\u2019in emperyalizm teorisini<\/strong> do\u011fru kavrayarak bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmdeki bir\u00e7ok yeni de\u011fi\u015fimi ve gelecekteki e\u011filimlerini daha kapsaml\u0131 ve do\u011fru bir \u015fekilde anlayabiliriz.<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fka bir deyi\u015fle, Marx ve Engels taraf\u0131ndan incelenen kapitalizmle ve hatta 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131ndaki kapitalizmle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm hala Marx’\u0131n tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 “geni\u015fleme kapasitesine” sahiptir. Ancak buna ra\u011fmen, bu durum kapitalizmin yerini sosyalizme b\u0131rakaca\u011f\u0131 \u015feklindeki tarihsel kaderini de\u011fi\u015ftirmemi\u015ftir ve de\u011fi\u015ftiremez. Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin proaktif ayarlamalar\u0131 ve kendini reformlarla iyile\u015ftirmeleri, burjuvazinin egemenlik ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc yetene\u011fini ve d\u00fczeyini bir \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rm\u0131\u015f, ekonomik krizler ve dalgalanmalar\u0131n oynakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ekonomik krizlerin y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltm\u0131\u015f ve geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkeler i\u00e7indeki s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkilerini ve farkl\u0131 kapitalist uluslar aras\u0131ndaki \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yumu\u015fatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizmin kendini Onarma ve Yenileme Kapasitesi S\u00fcr\u00fcyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ancak kapitalizmin bu ayarlama ve onar\u0131m kapasitesinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 vard\u0131r. Sonu\u00e7ta, bu reformlar bug\u00fcnk\u00fc kapitalist ekonomik ve siyasi egemenli\u011fin temel yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmemektedir. Be\u015fikten mezara sosyal g\u00fcvenlik ve refah politikalar\u0131, sermayenin eme\u011fi istihdam etme ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc do\u011fas\u0131n\u0131 temelden de\u011fi\u015ftirmemi\u015ftir; ekonomiye devlet m\u00fcdahalesi, piyasa ekonomisinin do\u011fas\u0131nda var olan kusurlar\u0131n \u00fcstesinden gelemiyor; dengesiz siyasi, ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fimin “d\u00f6ng\u00fcsel yasas\u0131” y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte kalmaya devam etmektedir; ve ko\u015fullar olu\u015ftu\u011funda emperyalist sava\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z ard\u0131 edilemez. D\u00fcnyada hala sosyalist yolu izleyen 5 \u00fclke mevcuttur ve bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm d\u00fcnyadaki ba\u015fl\u0131ca \u00e7eli\u015fmelerden biri olan sosyalist toplumsal sistem <\/a>ile kapitalist toplumsal sistem aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fmeyi ortadan kald\u0131ramamaktad\u0131r. Bu \u00e7eli\u015fme 1917\u2019den bu yana varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Dahas\u0131, tekelci sermayenin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 koruma amac\u0131yla y\u00f6nlendirilen bu s\u0131n\u0131rl\u0131 reform operasyonlar\u0131, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak mevcut toplumsal e\u015fitsizlikleri daha da \u015fiddetlendirmekte, kapitalist sistemin istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemezli\u011fini, asalak do\u011fas\u0131n\u0131 ve \u00e7\u00fcr\u00fcmesini daha kapsaml\u0131 bir \u015fekilde a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Son y\u0131llarda geli\u015fkin kapitalist \u00fclkelerde \u0131srarla durgun d\u00fczeyde seyreden ekonomik b\u00fcy\u00fcme, tekrarlanan ve sokaklara yans\u0131yan siyasi \u00e7alkant\u0131lar ve 11 Eyl\u00fcl olay\u0131 ile g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u015fiddet ve ter\u00f6rizmin yeniden canlanmas\u0131, bunun en g\u00fc\u00e7l\u00fc kan\u0131tlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Fakat kapitalizmde sermayenin toplumsalla\u015fmas\u0131 i\u00e7in alan kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, kapitalizmin hala kendi \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u00f6teleme, erteleme ve belirli bir manevra alan\u0131 olacakt\u0131r. Kapitalizm gelecekte ba\u015fka yeni geli\u015fim a\u015famalar\u0131 ya\u015fayabilir; hatta 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n geri kalan\u0131nda bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin hayatta kalma aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde bir dizi \u00e7alkant\u0131 yaratmaya devam edece\u011fi kesindir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130nsan toplumu ve tarih ilerledik\u00e7e, kapitalist toplumun i\u00e7sel \u00e7eli\u015fkileri ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak daha belirgin hale gelecek ve bu \u00e7eli\u015fkiler kapitalist toplum \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde kal\u0131narak ortadan kald\u0131r\u0131lamaz. \u0130nsanl\u0131k hala ad\u0131m ad\u0131m kapitalist toplumdan sosyalist topluma ge\u00e7i\u015fin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi b\u00fcy\u00fck bir tarihsel d\u00f6nem i\u00e7inde ya\u015f\u0131yor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kapitalizmin nihayetinde yerine sosyalizme b\u0131rakmas\u0131–tarihsel kaderi ve trendi- geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclemez. Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm, sosyalizme ve kom\u00fcnizme ge\u00e7i\u015f i\u00e7in kapsaml\u0131 bir toplumsal ve maddi temel biriktirmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015f\u00e7i S\u0131n\u0131f\u0131n\u0131nToplumsal Devrim yolu uzun: Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde aniden d\u00fc\u015f\u00fcp gerileyip yok olmayacak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sars\u0131lmaz devrimci idealler ve inan\u00e7lar, bilimsel bir anlay\u0131\u015fa dayanmal\u0131d\u0131r. Kapitalizmin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak yok olaca\u011f\u0131na ve sosyalizmin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak zafer kazanaca\u011f\u0131na olan sars\u0131lmaz inanc\u0131m\u0131z, insan iradesinden ba\u011f\u0131ms\u0131z ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir trenddir ve insan toplumsal ve tarihsel geli\u015fim yasalar\u0131na uygundur. Ancak bu ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz tarihi trendin \u00f6n ko\u015fullar\u0131 vard\u0131r: Ancak \u00f6zel m\u00fclkiyetle karakterize edilen kapitalist \u00fcretim ili\u015fkileri, modern b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli toplumsal \u00fcretimi ciddi \u015fekilde k\u0131s\u0131tlay\u0131p engelledi\u011finde ve \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler ile \u00fcretim ili\u015fkileri aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki uzla\u015fmaz bir kritik noktaya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, kapitalizmin \u00f6l\u00fcm\u00fc ilan edilecek ve sosyalizm nihayetinde zafer kazanacakt\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmdeki bir dizi yeni de\u011fi\u015fikli\u011fe bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kapitalizmin yerini sosyalizme b\u0131rakmas\u0131 hala uzun bir tarihsel s\u00fcre\u00e7 olacakt\u0131r. Bu nedenle, “\u00e7\u00fcr\u00fcyen ama tamamen \u00e7\u00fcr\u00fcmemi\u015f, \u00f6len ama hen\u00fcz \u00f6lmemi\u015f kapitalizm” k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde aniden gerileyip yok olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Marksist diyalektik materyalizm ve tarihsel materyalizme g\u00f6re; kapitalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn tarihsel “ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131” kapitalizmin tarihsel evriminin “uzun vadeli” do\u011fas\u0131yla, kapitalizmin “\u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f” do\u011fas\u0131n\u0131 onun s\u00fcrekli geli\u015fim “olas\u0131l\u0131\u011f\u0131yla” ve tarihsel geli\u015fimin “a\u015famalar\u0131n\u0131” tarihsel sonucunun “y\u00f6n\u00fcyle” birle\u015ftiren bir perspektife sahip olmal\u0131y\u0131z. K\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne iyimser bir bak\u0131\u015fla s\u00fcrecin uzun vadeli, dolamba\u00e7l\u0131 ve karma\u015f\u0131k do\u011fas\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsememeliyiz.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n sona ermesinden bu yana d\u00fcnya, kapitalist ve sosyalist toplumsal sistemlerin, ideolojilerin ve g\u00fc\u00e7lerin bir arada var oldu\u011fu, birbirine sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve savundu\u011fu, b\u00fcy\u00fcy\u00fcp k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc uzun vadeli bir k\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcme tan\u0131k olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Genel olarak, bug\u00fcn “kapitalizmin hala g\u00fc\u00e7l\u00fc, sosyalizmin hala zay\u0131f olmas\u0131” \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc ger\u00e7ekli\u011fi de\u011fi\u015fmemi\u015ftir, ancak “Bat\u0131’n\u0131n gerilemesi ve Do\u011fu’nun y\u00fckselmesi” e\u011filimi bug\u00fcn giderek daha belirgin hale gelmi\u015ftir.  2040\u2019larda \u00c7in\u2019in ba\u015f\u0131nda oldu\u011fu sosyalist \u00fclkeler en b\u00fcy\u00fck d\u00fcnya g\u00fcc\u00fc haline geldi\u011finde ve sosyalist \u00fclkelerle K\u00fcresel G\u00fcney \u00fclkelerinin olu\u015fturdu\u011fu kolektif<\/strong> g\u00fc\u00e7 aras\u0131ndaki kader birli\u011fi ve i\u015fbirli\u011fi daha da derinle\u015fti\u011finde, d\u00fcnyadaki muhalif sosyalist ak\u0131mlar yeni ba\u015far\u0131lar kazand\u0131\u011f\u0131nda yepyeni bir durum ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r.  <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Emparyalizm ve Hegemonyac\u0131l\u0131k Devam Ediyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin burjuvazisi, merkezinde geli\u015fmi\u015f kapitalizmin oldu\u011fu ve etraf\u0131 geli\u015fmekte olan \u00fclkeler ve b\u00f6lgelerle \u00e7evrili irrasyonel ve e\u015fit olmayan bir ekonomik yap\u0131y\u0131 ve siyasi d\u00fczeni s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7abalamaktad\u0131r. Geli\u015fmi\u015f teknoloji ve askeri avantajlar\u0131 kullanarak, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan art\u0131 serveti ya\u011fmalamakta, geli\u015fmekte olan \u00fclkeleri ve b\u00f6lgeleri hammadde tedarik\u00e7ileri, ucuz i\u015fg\u00fcc\u00fc pazarlar\u0131 ve kirli at\u0131k sahalar\u0131 olarak sa\u011flamla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n

Bu arada, \u00e7e\u015fitli ekonomiler ve toplumlar aras\u0131ndaki geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyi farkl\u0131l\u0131klar\u0131 nedeniyle, kapitalist kamp yekpare olmaktan uzakt\u0131r; ticaret s\u00fcrt\u00fc\u015fmeleri ve “finansal sava\u015flar” her an patlak verebilir.<\/p>\n\n\n\n

Daha da ciddi bir \u00e7eli\u015fme \u015fudur: K\u00fcreselle\u015fme geriye do\u011fru t\u00f6kezledik\u00e7e, kapitalizmin i\u00e7sel \u00e7eli\u015fkileri belirli bir noktaya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda di\u011fer alanlara s\u0131\u00e7rayacak, siyasi, toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel krizleri i\u00e7eren sistemsel bir krizi tetikleyecektir. Ancak, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin ekonomik krizleri ele almak i\u00e7in benimsedi\u011fi devlet m\u00fcdahalesi \u00f6nlemleri genellikle yeni krizlerin tohumlar\u0131n\u0131 ekmekte, durumu k\u00f6t\u00fcle\u015ftirebilecek bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc yaratmakta ve bunun y\u00fck\u00fcn\u00fc en \u00e7ok, say\u0131lar\u0131 giderek artan yoksulluk i\u00e7indeki halklar \u00e7ekmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm, ekonomik refah ve teknolojik alandaki liderli\u011fin yayg\u0131n i\u015fsizlik ve yoksullukla bir arada var oldu\u011fu, maneviyat ve maddiyat aras\u0131nda korkun\u00e7 bir \u00e7eli\u015fki i\u00e7eriyor. Frans\u0131z akademisyen Michel Albert bir yaz\u0131s\u0131nda bunu “ikili kar\u015f\u0131tl\u0131k” olarak sert bir \u015fekilde ele\u015ftirmi\u015f ve “farkl\u0131 s\u0131n\u0131flardan insanlar\u0131n, her y\u0131l birbirinden daha da uzakla\u015fan farkl\u0131 gezegenlerde ya\u015fayan insanlara benzedi\u011fi ” g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu olgu, k\u00fcresel COVID-19 pandemisiyle daha da \u015fiddetlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Ekonomik krizin “laneti”, kapitalizmin geli\u015fimi ve evriminde d\u00f6ng\u00fcsel olarak tekrarlanan bir sorundur. Ekonomik kriz ve toplumsal sorunlar kar\u015f\u0131s\u0131nda halk\u0131n ho\u015fnutsuzlu\u011fu artt\u0131\u011f\u0131nda, bug\u00fcnk\u00fc kapitalist \u00fclkelerdeki az say\u0131da se\u00e7kin lider, \u00f6ne \u00e7\u0131kmak ve oy kazanmak amac\u0131yla, bu sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclemez do\u011fas\u0131n\u0131 maskelemek i\u00e7in a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f pop\u00fclizmi kullanarak sorunlar\u0131 manip\u00fcle edip istismar etmektedir. Kapitalizm k\u0131sa vadeli s\u00f6zde \u00e7\u00f6z\u00fcm y\u00f6ntemlerini al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirmenin yan\u0131 s\u0131ra, kapitalizm genellikle krizlerin y\u00fck\u00fcn\u00fc ba\u015fka \u00fclkelerin s\u0131rt\u0131na y\u0131kmak i\u00e7in uluslararas\u0131 kurallar\u0131 \u00e7i\u011fnemekte ve d\u00fcnya g\u00fcndemlerini kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00f6re  belirlemeye \u00e7al\u0131\u015fmakta, i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 ustaca uluslar aras\u0131, sistemler ve uygarl\u0131klar aras\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu as\u0131rl\u0131k meydan okumalar\u0131n \u00e7o\u011funda, do\u011fal-ekolojik fakt\u00f6rlerden kaynaklanmayan b\u00fcy\u00fck k\u00fcresel sorunlar\u0131n \u00e7o\u011fu, kapitalizmin dizginlenemez geni\u015flemesiyle ve hegemonyac\u0131l\u0131k ile ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin, Sovyetler Birli\u011fi ve Do\u011fu Avrupa’n\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden bu yana ABD, b\u00fcy\u00fck askeri-finansal asimetrik g\u00fc\u00e7 avantaj\u0131na dayanarak d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yayg\u0131n ekonomik s\u00f6m\u00fcr\u00fc, askeri tehdit, siyasi m\u00fcdahale, “k\u00fclt\u00fcrel s\u0131zma” ve ideolojik y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131k faaliyetlerinde bulunmu\u015ftur. \u00d6n yarg\u0131l\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerle etiketledi\u011fi s\u00f6zde “\u015fer ekseni” ve “haydut devletlere” s\u0131k s\u0131k ekonomik yapt\u0131r\u0131mlar ve hatta askeri i\u015fgaller ve askeri tehditler uygulamakta, me\u015fru h\u00fck\u00fcmetleri do\u011frudan veya dolayl\u0131 m\u00fcdahalelerle devirmekte ve a\u00e7\u0131k\u00e7a veya gizlice b\u00f6lgesel gerilimler yaratmaktad\u0131r. Bunlar\u0131 Venez\u00fcella ve Ortado\u011fu\u2019da ve Tayvan\u2019da g\u00f6rebiliyoruz. Buna kar\u015f\u0131 t\u00fcm d\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye\u2019de uyan\u0131k olmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bug\u00fcnk\u00fc D\u00fcnya Kapitaliziinde \u00d6nemli Yeni Geli\u015fmeler ve \u0130\u015f\u00e7i S\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n Toplumsal Devrimi Deniz K\u0131z\u0131l\u00e7e\u00e7, Aral\u0131k 2025 2040\u2019larda \u00c7in\u2019in ba\u015f\u0131nda oldu\u011fu sosyalist \u00fclkeler en b\u00fcy\u00fck d\u00fcnya g\u00fcc\u00fc haline geldi\u011finde ve sosyalist \u00fclkelerle K\u00fcresel G\u00fcney \u00fclkelerinin olu\u015fturdu\u011fu kolektif g\u00fc\u00e7 aras\u0131ndaki kader birli\u011fi ve i\u015fbirli\u011fi daha da derinle\u015fti\u011finde, d\u00fcnyadaki muhalif sosyalist ak\u0131mlar yeni ba\u015far\u0131lar kazand\u0131\u011f\u0131nda yepyeni bir durum ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5,51,8,9],"tags":[],"class_list":["post-6032","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dunya-sosyalizmi","category-dunya-sosyalizmi-tr","category-kapitalizm","category-klasikler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6032","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6032"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6032\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6034,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6032\/revisions\/6034"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6032"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6032"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6032"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}