{"id":6054,"date":"2025-12-29T20:00:43","date_gmt":"2025-12-29T20:00:43","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6054"},"modified":"2025-12-29T20:00:44","modified_gmt":"2025-12-29T20:00:44","slug":"cinin-latin-amerika-ulkelerine-sundugu-secenek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6054","title":{"rendered":"\u00c7in\u2019in Latin Amerika \u00dclkelerine Sundu\u011fu Se\u00e7enek"},"content":{"rendered":"\n

\u00c7in\u2019in Latin Amerika \u00dclkelerine Sundu\u011fu Se\u00e7enek<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

\u00c7in’in Y\u00fckseli\u015fi ve Tek Kutuplu D\u00fcnya D\u00fczeninin Krizi<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

\u00c7eviren: Mehmet Y\u00fcce<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pedro Monz\u00f3n Barata, sosyalist K\u00fcba\u2019n\u0131n Brezilya B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bat\u0131 liberal d\u00fczeninin kendi i\u00e7 \u00e7eli\u015fkileri, k\u00fcresel finans sisteminin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131, K\u00fcresel G\u00fcney \u00fclkelerine kar\u015f\u0131 s\u00fcrekli askeri maceralar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ekonomik ve ahlaki y\u0131pranma ve sistemik krizlere \u00e7\u00f6z\u00fcm sunamamas\u0131 nedeniyle a\u00e7\u0131k\u00e7a t\u00fckenme belirtileri g\u00f6sterdi\u011fi tarihi bir anda, \u00c7in sadece ekonomik bir rakip olarak de\u011fil, jeopolitik bir alternatifin mimar\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fc paritesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan k\u00fcresel Milli Gelir\u2019in  %18’ine sahip olan, gezegenin en b\u00fcy\u00fck \u00fcretim kapasitesine (k\u00fcresel sanayi mallar\u0131n\u0131n %30’undan fazlas\u0131n\u0131 \u00fcretiyor), elektrikli ara\u00e7larda, g\u00fcne\u015f panellerinde, bataryalarda ve 5G a\u011flar\u0131nda k\u00fcresel liderli\u011fe ve 150’den fazla \u00fclkeyi kapsayan bir ticaret a\u011f\u0131na sahip olan \u00c7in, art\u0131k y\u00fckselen bir g\u00fc\u00e7 de\u011fil: ABD’nin tek kutuplu hegemonyas\u0131na ciddi anlamda meydan okuyabilecek ekonomik, teknolojik, finansal ve diplomatik \u00f6l\u00e7e\u011fe sahip tek \u00fclke.<\/p>\n\n\n\n

Bu ger\u00e7ekle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan Bat\u0131l\u0131 elitler, eski “Sar\u0131 Tehlike” s\u00f6ylemini yeniden canland\u0131rd\u0131lar; bu, Bat\u0131l\u0131 olmayan bir \u00fclkenin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l y\u00fckseli\u015fini su\u00e7 haline getirmeyi ve \u00e7evreleme, abluka ve \u00e7at\u0131\u015fma politikalar\u0131n\u0131 hakl\u0131 \u00e7\u0131karmay\u0131 ama\u00e7layan \u0131rk\u00e7\u0131 ve manip\u00fclatif bir anlat\u0131d\u0131r. Ancak ger\u00e7ek tehdit \u00c7in de\u011fil; K\u00fcresel G\u00fcney’in daha adil, \u00e7o\u011fulcu ve egemen bir d\u00fczene eri\u015fememesi durumudur.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in’in stratejisi yaln\u0131zca Washington’\u0131 yerinden etmekle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil; aksine, tarihsel sab\u0131r ve stratejik pragmatizm yoluyla, g\u00fcc\u00fcn art\u0131k tek bir kutupta yo\u011funla\u015fmad\u0131\u011f\u0131, aksine egemen karar alma merkezleri aras\u0131nda da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok kutuplu bir d\u00fcnyan\u0131n temellerini atmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019in Sundu\u011fu Finansal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve stratejik i\u015fbirli\u011fi mekanizmalar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc ilerici de\u011fi\u015fim ticaret veya teknolojinin \u00f6tesine uzan\u0131yor. De\u011fi\u015fim uluslararas\u0131 finans sisteminin yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131nda, paralel kurumlar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131nda ve dolar hegemonyas\u0131na kar\u015f\u0131, neoliberal ko\u015fullara ve 1945 sonras\u0131 d\u00fczeni karakterize eden m\u00fcdahaleci mant\u0131\u011fa a\u00e7\u0131k\u00e7a meydan okuyan yeni G\u00fcney-G\u00fcney ittifaklar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131nda daha derinden kendini g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu sava\u015f\u0131n en belirleyici cephelerinden biri finans sekt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. On y\u0131llard\u0131r SWIFT Bankalararas\u0131 \u00f6deme sistemi, k\u00fcresel ticaretin g\u00f6r\u00fcnmez omurgas\u0131 ve jeopolitik bask\u0131n\u0131n bir arac\u0131 olarak i\u015flev g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130ran’\u0131n d\u0131\u015f ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n kesilmesi, K\u00fcba’n\u0131n uzun s\u00fcredir d\u0131\u015flanmas\u0131 ve daha yak\u0131n zamanda Ukrayna’daki sava\u015f\u0131n ard\u0131ndan Rus bankalar\u0131n\u0131n Bankalararas\u0131 \u00f6deme sisteminden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, finansal kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n nas\u0131l “\u00e7at\u0131\u015fmac\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa” d\u00f6n\u00fc\u015febilece\u011fini, yani Washington’un kendi d\u00fczenine kar\u015f\u0131 gelenleri cezaland\u0131rmas\u0131na olanak tan\u0131yan bir bask\u0131 mekanizmas\u0131 haline gelebilece\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bu sistemik soruna yan\u0131t olarak \u00c7in, SWIFT’in yerini almasa da uluslararas\u0131 i\u015flemler i\u00e7in egemen, daha verimli ve daha d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli bir kanal sunan S\u0131n\u0131r \u00d6tesi Bankalararas\u0131 \u00d6deme Sistemi’ni (CIPS) geli\u015ftirdi. 110 \u00fclkede 1400’den fazla kurumun ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu ve g\u00fcnl\u00fck i\u015flem hacminin 83 milyar dolar\u0131 a\u015fan CIPS, yaln\u0131zca yuan cinsinden ticareti kolayla\u015ft\u0131rmakla kalm\u0131yor, ayn\u0131 zamanda tarihsel olarak ABD’nin s\u0131n\u0131r \u00f6tesi g\u00fcc\u00fcn\u00fcn etkisinden muzdarip olan \u00fclkelerin -\u00f6zellikle K\u00fcresel G\u00fcney’deki \u00fclkelerin- finansal \u00f6zerkli\u011fini de g\u00fc\u00e7lendiriyor.<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 zamanda \u00c7in, k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 haritas\u0131n\u0131 yeniden \u015fekillendiren jeopolitik bloklar\u0131 destekliyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

BRICS+, ba\u015flang\u0131\u00e7ta Brezilya, Rusya, Hindistan, \u00c7in ve G\u00fcney Afrika’dan olu\u015fan \u00fcye toplulu\u011funa 2025 y\u0131l\u0131nda Belarus, Bolivya, K\u00fcba, Kazakistan, Malezya, Nijerya, Tayland, Uganda, \u00d6zbekistan ve Vietnam olmak \u00fczere 10 \u00fcye \u00fclke daha ekleyerek geni\u015fledi ve \u015fu anda d\u00fcnya n\u00fcfusunun yakla\u015f\u0131k %50’sini ve sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fc paritesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan k\u00fcresel GSY\u0130H’nin %43,93’\u00fcn\u00fc temsil ediyor. Ancak BRICS+, \u00fclkelerinin \u00f6nemi bu rakamlar\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7iyor: D\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen petrol ve do\u011falgaz \u00fcreticilerini (d\u00fcnya rezervlerinin %40’\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 kontrol eden Venezuela, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck rezervlerine sahip olmas\u0131na ra\u011fmen BRICS+ grubuna \u00fcye de\u011fil, ancak gelecekte gruba dahil olabilecek bir \u00fclke olarak de\u011ferlendiriliyor) bir araya getirerek ve \u015fimdi de Karayipler, G\u00fcney Konisi ve G\u00fcneydo\u011fu Asya’dan stratejik akt\u00f6rleri b\u00fcnyesine katarak, blok e\u015fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir jeopolitik a\u011f\u0131rl\u0131k kazand\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Tarihsel olarak K\u00fcba Latin Amerika’da anti-emperyalist direni\u015fin sembol\u00fc olan, k\u00fc\u00e7\u00fck bir ekonomiye sahip ancak muazzam bir t\u0131p, bilim, e\u011fitim, etik, dayan\u0131\u015fma ve diplomatik sermayeye sahip K\u00fcba’n\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131, \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fime i\u015faret ediyor: \u0130lk kez, altm\u0131\u015f y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir abluka alt\u0131nda kalan sosyalist bir \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya \u00fclkesi, k\u00fcresel d\u00fczeni neoliberalizmden uzakla\u015ft\u0131r\u0131p karde\u015fli\u011fe do\u011fru yeniden tan\u0131mlamay\u0131 hedefleyen bir blo\u011fun \u00e7ekirde\u011fine kat\u0131l\u0131yor. Bu, BRICS+’\u0131n \u00e7ok uluslu, hegemonya kar\u015f\u0131t\u0131 ve medeniyet \u00e7e\u015fitlili\u011fini g\u00fc\u00e7lendirerek onu ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 G7 kul\u00fcb\u00fcnden daha da uzakla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Ancak, G\u00fcney-G\u00fcney dayan\u0131\u015fmas\u0131 ve adil \u00e7ok kutupluluk s\u00f6yleminin alt\u0131nda, ideolojik farkl\u0131l\u0131klar ve \u00e7o\u011fu zaman \u00e7eli\u015fkili enerji ve jeopolitik g\u00fcndemlerin yan\u0131 s\u0131ra, tarihsel ikili gerilimler (geleneksel olarak Hindistan ve \u00c7in aras\u0131nda) devam etmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, BRICS+ birle\u015fik bir cephe de\u011fil, i\u015fbirli\u011fi ve rekabetin bir arada bulundu\u011fu karma\u015f\u0131k bir m\u00fczakere alan\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

CIPS veya BRICS+ taraf\u0131ndan y\u00f6nlendirilen “dolardan ar\u0131nma”, dolar\u0131n yerine ba\u015fka bir ge\u00e7erli para biriminin veya g\u00fc\u00e7l\u00fc para birimlerinden olu\u015fan \u00e7ok kutuplu bir sistemin (yuan, ruble, real, rupi) getirilmesini i\u00e7erir. Nitekim, BRICS+’\u0131n kurdu\u011fu Yeni Kalk\u0131nma Bankas\u0131, k\u00e2rl\u0131l\u0131k ve mali s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik mant\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re faaliyet g\u00f6stermesine ra\u011fmen, Washington Mutabakat\u0131’n\u0131n a\u00e7\u0131k bask\u0131c\u0131 \u015fartlar\u0131ndan muaft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Alternatif bir medeniyet vizyonu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in, kurumsal mekanizmalar\u0131n \u00f6tesinde, k\u00fcresel planlar\u0131n\u0131 yeni bir normatif bir vizyon etraf\u0131nda \u015fekillendiriyor: “\u0130nsanl\u0131k \u0130\u00e7in Ortak Gelecek Toplulu\u011fu”. D\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n bir s\u00fctunu haline getirilen bu kavram, sadece diplomatik bir s\u00f6ylem de\u011fil, Bat\u0131 d\u00fczeninin s\u0131f\u0131r toplaml\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 reddeden ve bunun yerine kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 i\u015fbirli\u011fini, egemenli\u011fe sayg\u0131y\u0131 ve ortak kalk\u0131nmay\u0131 te\u015fvik eden bir medeniyet \u00f6nerisidir.<\/p>\n\n\n\n

Bu anlay\u0131\u015fla, bir egemenlik stratejisi olarak de\u011fil, k\u0131talar\u0131 altyap\u0131, ticaret ve k\u00fclt\u00fcrel diyalog yoluyla birbirine ba\u011flamay\u0131 ama\u00e7layan fiziksel ve dijital koridorlar a\u011f\u0131 olarak tasarlanan Ku\u015fak ve Yol Giri\u015fimi (BRI) ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Neoliberal reformlara, yap\u0131sal d\u00fczenlemelere veya siyasi uyuma ba\u011fl\u0131 Bat\u0131 yard\u0131m programlar\u0131n\u0131n aksine, BRI, siyasi modellerde de\u011fi\u015fiklik talep etmeden veya ekonomik doktrinler dayatmadan, “ortak isti\u015fare, ortak in\u015fa ve ortak \u00e7\u0131karlar” ilkeleri alt\u0131nda sunulmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019in bu yeni felsefesi, \u201cK\u00fcresel Kalk\u0131nma Giri\u015fimi\u201d gibi \u00f6neriler ve kapsay\u0131c\u0131 \u00e7ok tarafl\u0131l\u0131\u011f\u0131n te\u015fvik edilmesiyle birlikte, ABD liderli\u011findeki uluslararas\u0131 d\u00fczenin temellerine derin bir meydan okuma olu\u015fturmaktad\u0131r: \u00c7in bir imparatorlu\u011fu yeni bir imparatorlukla de\u011fi\u015ftirmeyi de\u011fil, daha \u00e7o\u011fulcu, farkl\u0131l\u0131klara sayg\u0131l\u0131 ve ortak iyili\u011fe odakl\u0131 bir sistem kurmay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Latin Amerika kilit bir arena haline geliyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu ba\u011flamda, Latin Amerika kilit bir arena haline geliyor. Tarihsel olarak ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k dinamiklerine hapsolmu\u015f olan Latin Amerika, \u015fimdi \u00c7in’i ortaklar\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitlendirmek ve Bat\u0131’ya olan geleneksel ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kurtulmak i\u00e7in bir f\u0131rsat olarak g\u00f6r\u00fcyor. Ancak kar\u015f\u0131t g\u00fc\u00e7ler de mevcut: bir yanda, Amerika Birle\u015fik Devletleri ve Bat\u0131 kapitalizmine ba\u011fl\u0131 oligar\u015fik \u00e7\u0131karlar var; di\u011fer yanda ise daha kapsaml\u0131 ili\u015fkileri destekleyen ancak ayn\u0131 zamanda ulusal \u00e7\u0131karlar\u0131 korumay\u0131 ama\u00e7layanlar var. “Yeniden birincille\u015ftirme”, ad\u0131 verilen ba\u015fka bir plan da var hammadde ihracat\u0131na, sanayi kapasitesi kayb\u0131na ve k\u00fcresel piyasa d\u00f6ng\u00fclerine artan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa dayal\u0131 bir ekonomik model\u2026.<\/p>\n\n\n\n

\u0130lerici akt\u00f6rler, e\u015fitsizliklerin yeniden \u00fcretilmesini \u00f6nlemek, yeterli yerel katma de\u011fer yarat\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak, sanayile\u015fmeyi te\u015fvik etmek ve \u00f6nemli teknoloji transferlerini g\u00fcvence alt\u0131na almak i\u00e7in stratejik m\u00fczakereleri savunmaktad\u0131r. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fler art\u0131k somut politikalara d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Venezuela ve Nikaragua<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Venezuela ve Nikaragua, ulusal egemenlik aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00e7ok kutuplu bir d\u00fczenin in\u015fas\u0131yla nas\u0131l i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011finin b\u00fcy\u00fck \u00f6rneklerini temsil etmektedir. On y\u0131llarca Washington’dan y\u00f6netilen tek tarafl\u0131 yapt\u0131r\u0131mlara, mali ablukalara ve istikrars\u0131zla\u015ft\u0131rma operasyonlar\u0131na maruz kalan her iki \u00fclke de kendi kaderlerini tayin etme haklar\u0131na sayg\u0131 duyan stratejik bir ortak olarak \u00c7in’i bulmu\u015ftur. Venezuela’da, \u00c7in ile ili\u015fkiler enerji, telekom\u00fcnikasyon ve altyap\u0131 gibi hayati sekt\u00f6rlerde g\u00fc\u00e7lenmi\u015ftir. Venezuela ABD’nin hakimiyetindeki k\u00fcresel finans sisteminin getirdi\u011fi k\u0131s\u0131tlamalarla engellenmi\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, \u00c7in yat\u0131r\u0131mlar\u0131 Venezuela\u2019n\u0131n petrol ve stratejik maden kaynaklar\u0131n\u0131 y\u00f6netmede bir dereceye kadar \u00f6zerkli\u011fini korumas\u0131na olanak sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Nikaragua ise tar\u0131m, sa\u011fl\u0131k ve dijital ba\u011flant\u0131 gibi alanlarda \u00c7in ile ili\u015fkilerini derinle\u015ftirirken, m\u00fcdahale etmeme ilkesine dayal\u0131 diplomatik yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 da g\u00fc\u00e7lendirdi. Her iki h\u00fck\u00fcmet i\u00e7in de \u00c7in ile i\u015fbirli\u011fi sadece ticari bir al\u0131\u015fveri\u015f de\u011fil, emperyalizme kar\u015f\u0131 bir medeniyet direni\u015f stratejisinin par\u00e7as\u0131d\u0131r; bu stratejide \u00e7ok kutupluluk, bu \u00fclkelerin Bat\u0131’n\u0131n tek tarafl\u0131l\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda siyasi ve sosyal modellerini korumak i\u00e7in gerekli bir ko\u015ful haline gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Brezilya, \u015eili ve Peru gibi \u00fclkeler \u00c7in ile \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc i\u015fbirlikleri kurarken (kapsaml\u0131 ticaret anla\u015fmalar\u0131ndan Chancay liman\u0131 gibi mega altyap\u0131 projelerine veya lityum ve yenilenebilir enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131na kadar), di\u011fer \u00fclkeler tamamen farkl\u0131 yollar izledi. Ba\u015fkanl\u0131k kampanyas\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00c7in’e defalarca hakaret eden Javier Milei h\u00fck\u00fcmeti y\u00f6netimindeki Arjantin, Washington ile uyumu, tar\u0131m-sanayi ihracat\u0131 ve bilimsel i\u015fbirli\u011fine dayal\u0131 ekonomik bir ili\u015fkiyi s\u00fcrd\u00fcrmeyle birle\u015ftirmek zorunda kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu arada Meksika, ihracat\u0131n\u0131n %80’i ABD pazar\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in a\u015f\u0131r\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k risklerinden ka\u00e7\u0131nmak ve \u00c7in ile ili\u015fkilerini geli\u015ftirmek i\u00e7in zorluklarla m\u00fccadele ediyor. \u00d6te yandan, ABD ve \u00c7in aras\u0131ndaki ticaret sava\u015flar\u0131, Trump y\u00f6netimi alt\u0131ndaki g\u00f6\u00e7 ve g\u00fcvenlik bask\u0131lar\u0131yla birle\u015fince Meksika i\u00e7in ger\u00e7ek tehditler olu\u015fturuyor. Tedarik zincirinin yeniden yerelle\u015ftirilmesi bir ka\u00e7\u0131\u015f yolu olarak zaman, yap\u0131sal reformlar, hukuki g\u00fcvence ve modern bir enerji altyap\u0131s\u0131 gerektiriyor.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcba-\u00c7in Ortak Gelecek Toplulu\u011fu <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu senaryoda K\u00fcba \u00f6zg\u00fcn bir konuma sahip. BRICS+’a dahil olmas\u0131 sadece diplomatik bir tan\u0131nma de\u011fil, ayn\u0131 zamanda “Ortak Gelecek Toplulu\u011fu” \u00e7er\u00e7evesinde derinle\u015fen \u00c7in ile ikili ili\u015fkilerin somutla\u015fmas\u0131d\u0131r; “Ortak Gelecek Toplulu\u011fu”, K\u00fcba \u00f6rne\u011finde belirgin bir anti-emperyalist i\u00e7erik kazanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019den sa\u011flanan f\u0131rsatlar olduk\u00e7a \u00f6nemli: biyoteknoloji, t\u0131p, yenilenebilir enerji, 5G telekom\u00fcnikasyon ve liman altyap\u0131s\u0131 geli\u015ftirme alanlar\u0131nda i\u015f birli\u011fi. \u00c7in, K\u00fcba\u2019n\u0131n ba\u015fl\u0131ca ticaret ortaklar\u0131ndan biri ve K\u00fcba\u2019dan neoliberal a\u00e7\u0131l\u0131mlar veya \u00f6zelle\u015ftirme talep etmeden stratejik sekt\u00f6rlere yat\u0131r\u0131m yapmaya istekli oldu\u011funu g\u00f6sterdi.<\/p>\n\n\n\n

Ancak K\u00fcba\u2019n\u0131n yap\u0131sal sorunlar\u0131 devam ediyor. ABD ablukas\u0131 \u2013geleneksel \u00f6nlemlerin ve \u00f6zellikle de k\u00f6t\u00fc \u015f\u00f6hretli Helms-Burton Yasas\u0131’n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Trump y\u00f6netimi alt\u0131nda getirilen say\u0131s\u0131z “yapt\u0131r\u0131m” ile g\u00fc\u00e7lendirildi. \u00c7in-K\u00fcba dostane ikili ili\u015fkilere ra\u011fmen, bir\u00e7ok \u00c7inli \u015firketin ABD pazar\u0131nda misilleme korkusu nedeniyle K\u00fcba ile serbest\u00e7e faaliyet g\u00f6stermesini engellemektedir. Ek olarak, K\u00fcba’n\u0131n kendi ekonomisi \u2013b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde abluka nedeniyle d\u00f6viz k\u0131s\u0131tlamalar\u0131, \u00fcretim s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 ve ithalat ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya\u2026 Bu durum \u00c7in ile potansiyel projelerin \u00f6l\u00e7e\u011fini ve kapsam\u0131n\u0131 azaltmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Havana ve Pekin aras\u0131ndaki stratejik i\u015fbirli\u011fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bununla birlikte, Havana ve Pekin aras\u0131ndaki stratejik i\u015fbirli\u011fi ekonominin \u00f6tesine ge\u00e7mektedir: Bu Bat\u0131 hegemonyas\u0131na meydan okuyan iki \u00fclke aras\u0131nda bir medeniyet ittifak\u0131d\u0131r. K\u00fcba i\u00e7in \u00c7in, yaln\u0131zca ticari bir ortak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda egemenli\u011fi, m\u00fcdahale etmeme ilkesini ve kendi kaderini tayin etme hakk\u0131n\u0131 savunmada bir m\u00fcttefiktir; bu de\u011ferler K\u00fcba Devrimi’nin temel ilkeleriyle tamamen \u00f6rt\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc \u00e7ok kutupluluk ve \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirici bir ufuk<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in kendi modelini dayatm\u0131yor. Latin Amerika’daki yakla\u015f\u0131m\u0131 ekonomik tamamlay\u0131c\u0131l\u0131k, i\u00e7 i\u015flerine kar\u0131\u015fmama ve \u00c7in-CELAC Forumu gibi \u00e7ok tarafl\u0131 mekanizmalar\u0131n te\u015fvik edilmesine dayan\u0131yor. \u00c7in bu b\u00f6lgeyi ikinci en \u00f6nemli ticaret orta\u011f\u0131 haline getirdi ve 2024 y\u0131l\u0131nda ikili ticaret hacmi 518 milyar dolar\u0131 a\u015ft\u0131. \u00c7in ayr\u0131ca Bat\u0131l\u0131lar gibi yap\u0131sal d\u00fczenlemeler talep etmeden stratejik sekt\u00f6rlere yat\u0131r\u0131mlar yapt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fte ortaya \u00e7\u0131kan d\u00fczenin temel gerilimlerinden biri burada yat\u0131yor: \u015eekillenmekte olan \u00e7ok kutupluluk insanl\u0131k i\u00e7in ger\u00e7ek bir umut sunuyor, ancak yine de mevcut uluslararas\u0131 d\u00fczenin kapitalist form\u00fclleri i\u00e7inde, i\u00e7sel adaletsizlikleri ve \u00e7eli\u015fkileri devam ediyor. \u00c7ok kutupluluk K\u00fcresel G\u00fcney \u00fclkelerini etkileyen sorunlar\u0131n k\u00f6k nedenlerine nihai bir \u00e7\u00f6z\u00fcm de\u011fil ve ABD emperyalizminin ve Bat\u0131 kapitalizminin tehlikeli ve sald\u0131rgan \u00f6l\u00fcm sanc\u0131lar\u0131yla birlikte geli\u015fiyor.<\/p>\n\n\n\n

Ger\u00e7ekten de \u00c7in \u015fu anda k\u00fcresel kapitalist sisteme “i\u00e7eriden” meydan okuyor. \u00c7in ve K\u00fcba stratejik devlet planlamas\u0131n\u0131 k\u00fcresel de\u011fer zincirlerine derin entegrasyonla birle\u015ftiren kendine \u00f6zg\u00fc bir i\u015f birli\u011fi modeli sunarak bu sistemle etkile\u015fim kuruyorlar. Bu yakla\u015f\u0131m, Afrika, Asya ve Latin Amerika’daki ortaklar\u0131 i\u00e7in somut avantajlar yarat\u0131yor: \u00c7in yat\u0131r\u0131mlar\u0131, \u00c7in\u2019e hammadde g\u00fcvencesi sa\u011flayarak kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7\u0131karlara hizmet ederken, ayn\u0131 zamanda ortaklar\u0131n\u0131n mallar\u0131 i\u00e7in yeni pazarlar a\u00e7\u0131yor ve finansmana eri\u015fimlerini geni\u015fletiyor.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019in sundu\u011fu bu yeni f\u0131rsatlar, IMF veya D\u00fcnya Bankas\u0131 gibi kurumlar\u0131n s\u0131kl\u0131kla dayatt\u0131\u011f\u0131 kat\u0131 ko\u015fullar olmadan, kalk\u0131nma i\u00e7in somut bir te\u015fvik sa\u011fl\u0131yor. Ancak bu faydalar\u0131 tam olarak en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131karmak i\u00e7in, bu ili\u015fki dikkatli bir y\u00f6nlendirme ve uzun vadeli bir vizyon gerektiriyor. Ama\u00e7, bu yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ger\u00e7ek, \u00e7e\u015fitlendirilmi\u015f, \u00fcretken bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme y\u00f6nlendirmek, b\u00f6ylece madencilik alan\u0131nda ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesinden ka\u00e7\u0131nmak ve bunun yerine egemen ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nmay\u0131 peki\u015ftirmek olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019in s\u00f6m\u00fcrgeci s\u00f6m\u00fcr\u00fc gelene\u011fi yok<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ancak \u00c7in \u00f6rne\u011finde, temel bir tarihsel kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n vurgulanmas\u0131 gerekir: Geni\u015flemesi y\u00fczy\u0131llarca s\u00fcren s\u00f6m\u00fcrgecilik, k\u00f6lelik, ya\u011fma ve fetih sava\u015flar\u0131 \u00fczerine kurulu Bat\u0131 g\u00fc\u00e7lerinin aksine, \u00c7in’in tarihsel ge\u00e7mi\u015fi emperyalist bir davran\u0131\u015f veya toprak egemenli\u011fi h\u0131rs\u0131 g\u00f6stermemektedir. \u00c7in\u2019in s\u00f6m\u00fcrgeci s\u00f6m\u00fcr\u00fc gelene\u011fi yok. Y\u00fczy\u0131llar boyunca, s\u0131kl\u0131kla emperyalizm olarak yanl\u0131\u015f yorumlanan eski \u00c7in\u2019in hara\u00e7 sistemi, yabanc\u0131 idari m\u00fcdahale, sistematik fazla s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc veya yerel k\u00fclt\u00fcrlerin yok edilmesi olmaks\u0131z\u0131n, \u00c7in’in Do\u011fu Asya’da temel bir k\u00fclt\u00fcrel merkez olarak tan\u0131nmas\u0131n\u0131n sembolik bir \u00e7er\u00e7evesi olarak i\u015flev g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, \u00c7in medeniyetinin etkisi Do\u011fu Asya’daki k\u00fclt\u00fcrleri derinden zenginle\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel G\u00fcney \u00fclkeleri i\u00e7in Direni\u015f taktikleri ve kurtulu\u015f stratejisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel G\u00fcney \u00fclkeleri, \u00e7ok kutuplulu\u011fun hem bir direni\u015f takti\u011fi hem de \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirici bir stratejinin par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmesi gerekti\u011fini anlamal\u0131d\u0131r. Taktiksel olarak, tek kutuplu d\u00fczenin k\u0131s\u0131tlamalar\u0131ndan k\u0131smen de olsa kurtulmak sadece \u00f6nemli de\u011fil, ayn\u0131 zamanda acildir. Dolar\u0131n finansal hegemonyas\u0131, uluslararas\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar, Bat\u0131l\u0131 \u015firketler taraf\u0131ndan kontrol edilen tedarik zincirleri ve teknolojik ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, K\u00fcresel G\u00fcney \u00fclkelerinin  egemenli\u011fini bo\u011fan ve uluslar\u0131 yoksulla\u015ft\u0131ran somut tahakk\u00fcm mekanizmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131yla, \u00c7in\u2019in kurdu\u011fu CIPS, yerel para birimleriyle yap\u0131lan ikili anla\u015fmalar, BRICS+’a kat\u0131l\u0131m veya ticaret ortaklar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitlendirilmesi gibi ad\u0131mlar sadece diplomatik manevralar de\u011fil; direni\u015f alanlar\u0131 yaratan, ekonomileri jeopolitik bask\u0131dan koruyan ve Washington veya Br\u00fcksel’in vetolar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak kamu politikalar\u0131 tasarlama yetene\u011fini koruyan ulusal savunma ara\u00e7lar\u0131d\u0131r. Bu anlamda, mevcut d\u00fczenin dayatmalar\u0131ndan kopmak ger\u00e7ekten \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bunu yapmamak, kal\u0131c\u0131 bir boyun e\u011fmeyi kabul etmek anlam\u0131na gelir.<\/p>\n\n\n\n

Yan\u0131lmayal\u0131m: \u00c7in’in g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki uluslararas\u0131 rol\u00fcn\u00fcn temsil etti\u011fi olgu, K\u00fcresel G\u00fcney ve bir b\u00fct\u00fcn olarak insanl\u0131k i\u00e7in kesinlikle olumlu ve umut vericidir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stratejik olarak ise K\u00fcresel G\u00fcney, bu f\u0131rsat ve hedefle yetinmemelidir. \u00dcretim ili\u015fkilerini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye, teknolojiye eri\u015fimi demokratikle\u015ftirmeye, s\u00f6m\u00fcr\u00fcye meydan okumaya ve i\u015f\u00e7i ve halk\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmeye do\u011fru ilerlemelidir.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel G\u00fcney\u2019de Sol H\u00fck\u00fcmetlerin G\u00f6revleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131yla, solun ikili bir g\u00f6revi \u00fcstlenmesi gerekiyor:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1)<\/strong> Tek kutupluluk krizinin a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bo\u015fluklardan taktiksel olarak yararlanarak, ekonomik egemenli\u011fi g\u00fc\u00e7lendirmek, stratejik kaynaklar \u00fczerindeki kontrollerini yeniden kazanmak ve enerji, lojistik ve telekom\u00fcnikasyon dahil olmak \u00fczere ba\u011f\u0131ms\u0131z altyap\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in \u00c7in, Rusya ve di\u011fer alternatif \u00fclkelerle ili\u015fkileri derinle\u015ftirmeliyiz<\/p>\n\n\n\n

2)<\/strong> Ayn\u0131 zamanda, dayan\u0131\u015fma, tamamlay\u0131c\u0131l\u0131k, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131k ve planlamaya dayal\u0131 G\u00fcney-G\u00fcney entegrasyonunu te\u015fvik eden stratejik bir g\u00fcndemi ilerletmeli; yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131n ger\u00e7ek teknoloji transferini, yerel i\u00e7eri\u011fi ve \u00e7evreye sayg\u0131y\u0131 i\u00e7ermesini talep etmeli; ve her \u015feyden \u00f6nemlisi, d\u0131\u015f politikay\u0131 i\u00e7 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmle ili\u015fkilendirmek: tar\u0131m reformu, sosyal adalete dayal\u0131 sanayile\u015fme, halk e\u011fitiminin geli\u015ftirilmesi ve g\u0131da ve enerji egemenli\u011fi sa\u011flamal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zetle: Mevcut d\u00fczenin dayatmalar\u0131ndan kurtulmak \u015fartt\u0131r, ancak stratejik olarak K\u00fcresel G\u00fcney, in\u015fa etmeyi hedefledi\u011fi toplum t\u00fcr\u00fc konusunda net olmal\u0131d\u0131r. Anti-emperyalist m\u00fccadeleler ve halk birli\u011fi deneyimleri ge\u00e7mi\u015fine sahip Latin Amerika \u00fclkeleri daha adil bir d\u00fczenin in\u015fas\u0131nda aktif bir \u00f6zne olma tarihsel sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u00c7ok kutupluluk, G\u00fcney’in \u00f6rg\u00fctl\u00fc ve bilin\u00e7li halklar\u0131na bunu in\u015fa etmek i\u00e7in gerekli tarihsel f\u0131rsat\u0131 sunabilir.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7in\u2019in Latin Amerika \u00dclkelerine Sundu\u011fu Se\u00e7enek \u00c7in’in Y\u00fckseli\u015fi ve Tek Kutuplu D\u00fcnya D\u00fczeninin Krizi \u00c7eviren: Mehmet Y\u00fcce Pedro Monz\u00f3n Barata, sosyalist K\u00fcba\u2019n\u0131n Brezilya B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Bat\u0131 liberal d\u00fczeninin kendi i\u00e7 \u00e7eli\u015fkileri, k\u00fcresel finans sisteminin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131, K\u00fcresel G\u00fcney \u00fclkelerine kar\u015f\u0131 s\u00fcrekli askeri maceralar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ekonomik ve ahlaki y\u0131pranma ve sistemik krizlere \u00e7\u00f6z\u00fcm sunamamas\u0131 nedeniyle a\u00e7\u0131k\u00e7a […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5,51],"tags":[],"class_list":["post-6054","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dunya-sosyalizmi","category-dunya-sosyalizmi-tr"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6054","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6054"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6054\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6055,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6054\/revisions\/6055"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6054"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6054"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6054"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}