{"id":6130,"date":"2026-01-16T21:14:32","date_gmt":"2026-01-16T21:14:32","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6130"},"modified":"2026-01-19T19:11:46","modified_gmt":"2026-01-19T19:11:46","slug":"bir-sosyalist-partinin-programinda-kurt-sorunu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6130","title":{"rendered":"K\u00fcrtlere Kar\u015f\u0131 Ulusal Dikta ve Ayr\u0131mc\u0131l\u0131k Emek-Sermaye \u00c7eli\u015fmesinin T\u00fcrevi Midir?Bir Sosyalist Partinin Program\u0131nda K\u00fcrt Sorunu"},"content":{"rendered":"\n

K\u00fcrtlere Kar\u015f\u0131 Ulusal Dikta ve Ayr\u0131mc\u0131l\u0131k Emek-Sermaye \u00c7eli\u015fmesinin T\u00fcrevi Midir?<\/h1>\n\n\n\n

Bir Sosyalist Partinin Program\u0131nda K\u00fcrt Sorunu<\/h1>\n\n\n\n

Cenk G\u00fcng\u00f6ren, \u0130svi\u00e7re<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Bir sosyalist partinin program\u0131, s\u00f6ze \u015fu ifadelerle giriyor: “Partimiz, K\u00fcrt sorununu, esas olarak sermaye egemenli\u011finin bir sonucu ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin bir ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcr”<\/p>\n\n\n\n

MET\u0130N ANAL\u0130Z\u0130 VE ELE\u015eT\u0130R\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Program demek istiyor ki, K\u00fcrtler \u00fczerindeki milli bask\u0131 asl\u0131nda kapitalizmin bir sonucudur. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f hatal\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc, birincisi sorunun Osmanl\u0131 ve T\u00fcrkiye’deki toplumsal-tarihsel kaynaklar\u0131n\u0131 gizliyor.  K\u00fcrt az\u0131nl\u0131k milliyeti yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131-feodal Osmanl\u0131 toplumunda da milli bask\u0131 alt\u0131ndayd\u0131, burjuva devriminin ard\u0131ndan kurulan Cumhuriyet d\u00f6neminde de bu temel toplumsal yap\u0131 siyasi ve ekonomik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k bak\u0131mlar\u0131ndan baz\u0131 k\u0131smi ilerlemelere kar\u015f\u0131n temel toplumsal yap\u0131 de\u011fi\u015fmeden kald\u0131 ve milli bask\u0131 s\u00fcrd\u00fc hatta daha da g\u00fc\u00e7lendirildi. Yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131-feodal T\u00fcrkiye toplumunda etnik \u00e7eli\u015fme daha da keskinle\u015fti. H\u00fck\u00fcmet toprak a\u011falar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck toprak sahiplerini tasfiye edecek bir tar\u0131msal reform politikas\u0131n\u0131 tercih etmedi\u011fi i\u00e7in kapitalist geli\u015fme ve kapitalist Pazar ekonomisinin in\u015fas\u0131 zay\u0131f bir tempoda ilerledi. 2. D\u00fcnya sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda kapitalist geli\u015fme g\u00f6rece daha h\u0131zl\u0131 bir tempoda geli\u015fmesine kar\u015f\u0131n Osmanl\u0131\u2019dan devral\u0131nan milli bask\u0131 politikas\u0131 yeni bi\u00e7imler kazanarak 1990\u2019l\u0131 y\u0131lara kadar reforma tabi tutulmadan s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bu olgular devletin gerici K\u00fcrt politikas\u0131n\u0131n kapitalist geli\u015fme ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun yerine as\u0131l nedenin iktidar\u0131n politik alandaki modernle\u015fme \u00e7abalar\u0131n\u0131n \u00f6zellikle K\u00fcrt sorunu a\u00e7\u0131s\u0131ndan riskli g\u00f6r\u00fclerek ertelenmesi oldu\u011funu  g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, K\u00fcrtler \u00fczerindeki milli bask\u0131n\u0131n asl\u0131nda kapitalizmin bir sonucu oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc teorik olarak hatal\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc genellikle yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131-feodal karma bir toplumsal formasyonda kapitalist geli\u015fme ve Pazar ekonomisinin geli\u015fimi ba\u015fta halk kitleleri ve burjuva unsurlar aras\u0131nda burjuva-demokratik talepleri g\u00fc\u00e7lendirir, bu da eski siyasal \u00fcstyap\u0131 ve di\u011fer eski \u00fcstyap\u0131larda ileri y\u00f6nde reformlar\u0131 te\u015fvik eder, siyasal sistemin modernle\u015fmesi y\u00f6n\u00fcnde bask\u0131 artar. Lenin\u2019in kendi d\u00f6neminde s\u00f6yledi\u011fi gibi Bat\u0131 Avrupa\u2019da ulusal sorun \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f, ulusal sorun kapitalist geli\u015fmenin zay\u0131f oldu\u011fu Do\u011fu Avrupa\u2019da ve Asya\u2019da ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.   <\/p>\n\n\n\n

 \u0130leri ve olgun \u00e7ok uluslu burjuva demokrasilerinde \u00f6rne\u011fin \u0130svi\u00e7re’de, Bel\u00e7ika’da, \u0130spanya’da milli bask\u0131 sorunu k\u00f6kl\u00fc bir \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015fmasa da, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fcnmesini engellemese bile  b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Tabii ki burjuva \u00e7\u00f6z\u00fcmde belirli tarihsel ko\u015fullarda yeniden milli bask\u0131lar ve milli \u00e7at\u0131\u015fmalar d\u00f6nem d\u00f6nem alevlenebiliyor, farkl\u0131 milliyetlerden \u00e7al\u0131\u015fanlar ve halk aras\u0131nda \u00e7eli\u015fkiler ve g\u00fcvensizlikler giderilemiyor.<\/p>\n\n\n\n

Sermaye egemenli\u011fi ile milli e\u015fitlik uzla\u015fmaz bir \u00e7eli\u015fme i\u00e7inde de\u011fildir. Yani burjuvazinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn inisiyatifi ile bir ulusal az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n e\u015fitlik taleplerine yan\u0131t veren demokratik reformlar yap\u0131larak ulusal az\u0131nl\u0131k burjuvazisi ile \u00e7o\u011funluk ulusun burjuvazisi aras\u0131nda uzla\u015fma sa\u011flanabilir ve ulusal az\u0131nl\u0131k burjuvazisinin ortak devletin payda\u015f\u0131 haline gelmesi s\u00f6z konusu olabilir. Oysa bu sosyalist partiye g\u00f6re K\u00fcrtler \u00fczerindeki milli boyunduruk, emek-sermaye \u00e7eli\u015fmesinin bir t\u00fcrevidir. Oysa K\u00fcrt sorunu sermaye egemenli\u011finin bir sonucu de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc K\u00fcrtler T\u00fcrkiye’nin bir az\u0131nl\u0131k milliyeti olarak 20. Y\u00fczy\u0131la girildi\u011fi g\u00fcnlerde, yar\u0131-feodal ve yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrge Osmanl\u0131 toplumunda b\u00fcrokratik-monar\u015fi iktidar\u0131 alt\u0131nda milli bask\u0131 alt\u0131nda olan az\u0131nl\u0131k milliyetlerden biriydi- Osmanl\u0131 bir milliyetler hapishanesiydi.<\/p>\n\n\n\n

Birinci D\u00fcnya sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda, s\u00f6m\u00fcrgeci emperyalist g\u00fc\u00e7ler K\u00fcrtlerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc T\u00fcrkiye’den kopar\u0131p, kendi kontrollerindeki manda devletlerin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7ine dahil ettiler, b\u00f6ylece K\u00fcrtler 4 \u00fclkeye par\u00e7alanarak K\u00fcrt ulusunun kapsaml\u0131 geli\u015fmesinin \u00f6n\u00fcne yani bir engel daha koyulmu\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n

Osmanl\u0131 b\u00fcrokratik-monar\u015fisinin yerini Kemalist askeri-b\u00fcrokratik “Cumhuriyet” rejimine b\u0131rakmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan b\u00fcrokratik ulusal in\u015fa s\u00fcrecinde K\u00fcrtler \u00fczerindeki milli bask\u0131 daha da \u015fiddetlendi ve derinle\u015fti ve kapsaml\u0131 T\u00fcrkle\u015ftirme politikalar\u0131 uyguland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu ulusal in\u015fa ve K\u00fcrt az\u0131nl\u0131k \u00fczerinde devlet otoritesini ve kontrol\u00fcn\u00fc g\u00fc\u00e7lendirme s\u00fcrecinde etnik ve k\u00fclt\u00fcrel \u00e7eli\u015fme daha da keskinle\u015fti ve \u00e7e\u015fitli K\u00fcrt isyanlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131, Kanl\u0131 Dersim k\u0131r\u0131m\u0131 olay\u0131nda etnik \u00e7eli\u015fme de\u011ferlendirmede yan\u0131lsama yaratacak bir bi\u00e7imde dinsel g\u00f6r\u00fcn\u00fcme b\u00fcr\u00fcnd\u00fc, \u00e7\u00fcnk\u00fc buradaki K\u00fcrt isyan\u0131n\u0131n liderleri m\u00fccadele takti\u011fi olarak isyana dinsel bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm vermeyi tercih ettiler. H\u00fck\u00fcmetin kendi ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lgedeki s\u00fcregiden dini inan\u00e7 pratiklerini de\u011fi\u015ftirmeye zorlamakla su\u00e7layarak kendi saflar\u0131nda daha yayg\u0131n ve daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir direni\u015f g\u00fcc\u00fc yaratmak istediler. \u0130syanc\u0131 K\u00fcrt liderleri ve izleyicileri kanl\u0131 bir \u015fekilde bast\u0131r\u0131ld\u0131, kad\u0131n \u00e7oluk-\u00e7ocuk sava\u015f\u00e7\u0131 olmayan binlerce halk kitlesi \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc ve geriye kalan K\u00fcrtler geni\u015f kitleler halinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerlerden Bat\u0131ya s\u00fcr\u00fcld\u00fc. H\u00fck\u00fcmet de isyan\u0131 feodal gerici K\u00fcrt a\u015firet reislerinin b\u00f6lgedeki yerel otoritelerini korumak istediklerini bunu laiklik reformlar\u0131na direnme g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc alt\u0131nda dini istismar ettikleri s\u00f6ylemini \u00f6ne \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Devlet iktidar\u0131n\u0131 elinde tutan askeri-b\u00fcrokratik z\u00fcmre, K\u00fcrt toplumu i\u00e7indeki \u00e7e\u015fitli hakim z\u00fcmreleri- \u00f6zellikle de yar\u0131-feodal a\u015firet beylerini\u2013bask\u0131 ve boyun e\u011fdirme yoluyla kendi yanlar\u0131na \u00e7ekerek onlar\u0131 da milli bask\u0131 ve T\u00fcrkle\u015ftirme politikalar\u0131n\u0131n i\u015fbirlik\u00e7ileri haline getirdiler. B\u00f6ylece daha ilerdeki y\u0131llarda s\u00fcren T\u00fcrk ve K\u00fcrt hakim z\u00fcmrelerinin birincilerin hakimiyeti alt\u0131nda, ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n temeli at\u0131lm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n

Buna kar\u015f\u0131l\u0131k K\u00fcrt toplumundan \u00e7e\u015fitli s\u0131n\u0131flardan gelen yurtsever ve demokratik \u00f6\u011feler, ilerici ayd\u0131nlar ve ilerici burjuva unsurlar devleti kontrol eden askeri-b\u00fcrokratik z\u00fcmreye kar\u015f\u0131 ulusal demokratik m\u00fccadeleye at\u0131ld\u0131lar, T\u00fcrkiye \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019ni desteklediler ve bu partiye kat\u0131larak T\u00fcrkiye’nin sosyalist ve ilerici \u00f6\u011feleri ile birle\u015ftiler.<\/p>\n\n\n\n

Bu K\u00fcrt kitleler ve \u015fahsiyetler 1964’ten itibaren sosyalist T\u0130P’te \u00f6nemli roller ald\u0131lar, ve K\u00fcrtler aras\u0131nda milli demokratik g\u00f6r\u00fc\u015flerin yay\u0131lmas\u0131na katk\u0131da bulundular. 1960-70 li y\u0131llarda K\u00fcrt ilericileri Sosyalizmle tan\u0131\u015ft\u0131, ve milli demokratik m\u00fccadelenin i\u00e7eri\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnsel ve s\u0131n\u0131fsal olarak derinle\u015fti ve K\u00fcrt i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n milli demokratik m\u00fccadeleye \u00f6nderli\u011finin \u00f6znel ko\u015fullar\u0131 olu\u015ftu.
K\u00fcrtler aras\u0131nda sosyalist gruplar\u0131n ve \u00f6rg\u00fctlerin olu\u015fmas\u0131 ile birlikte, T\u00fcrkiye’deki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00f6nderli\u011finde demokratik ve toplumsal devrim karakterli m\u00fccadelesi ile K\u00fcrtlerin milli bask\u0131ya kar\u015f\u0131 milli demokratik m\u00fccadelesinin birli\u011finin \u00f6znel politik zemini olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Ortak hedefler ABD emperyalizminin hakimiyeti ve ona teslimiyet i\u00e7inde olan (k\u0131s\u0131tl\u0131 bir burjuva demokratik parlamentarizme alan a\u00e7m\u0131\u015f olan) askeri-b\u00fcrokratik z\u00fcmrenin zorba rejimi idi.<\/p>\n\n\n\n

Program\u0131n Di\u011fer \u00d6nemli G\u00f6r\u00fc\u015fleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Program demek istiyor ki, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n hakl\u0131 taleplerinin savunuyoruz, ama bu sava\u015f\u00e7\u0131 silahl\u0131 K\u00fcrt \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin m\u00fccadelesini destekliyoruz anlam\u0131na gelmiyor.<\/p>\n\n\n\n

Program \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: \u201cK\u00fcrt halk\u0131n\u0131n hakl\u0131 taleplerinin savunulmas\u0131 ve desteklenmesi, K\u00fcrt siyasal hareketinin y\u00f6nelim ve tercihlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ilkedir. Partimiz, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131 ve onun m\u00fccadelesini, T\u00fcrkiye’deki \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesinin ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki devrimci halk hareketinin vazge\u00e7ilmez bile\u015fenlerinden biri olarak de\u011ferlendirir. K\u00fcrt siyasal hareketi ile Partimiz aras\u0131ndaki ili\u015fkiler, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin ihtiya\u00e7lar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak belirlenir.<\/p>\n\n\n\n

Partimiz yoksul K\u00fcrt emek\u00e7ilerini T\u00fcrkiye i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6lmesi olarak g\u00f6r\u00fcr ve tarihsel \u00e7\u0131kar ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131r. Bununla birlikte, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n e\u015fit yurtta\u015fl\u0131k m\u00fccadelesini destekler, anadilde e\u011fitim ve anadilde ya\u015fam hakk\u0131n\u0131 benimser. K\u00fcrt halk\u0131na d\u00fc\u015fmanl\u0131k yaratan y\u00f6nelimlerle m\u00fccadele eder, T\u00fcrkiye’de ve b\u00f6lgede ya\u015fayan halklar aras\u0131nda nefreti k\u00f6r\u00fckleyen yakla\u015f\u0131mlara kar\u015f\u0131 birlikte ya\u015fam\u0131 ve karde\u015fli\u011fi savunur. T\u00fcrkler ve K\u00fcrtler ba\u015fta olmak \u00fczere her k\u00f6kenden yurtta\u015f\u0131n \u00f6zg\u00fcrce ve karde\u015flik i\u00e7inde ya\u015fayaca\u011f\u0131 bir \u00fclkenin kurulmas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele eder. Partimiz, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n kendi gelece\u011fini ve kaderini belirleme hakk\u0131n\u0131 kabul eder. Bununla birlikte, bu hakk\u0131n kullan\u0131m\u0131na dair tutumunu i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 m\u00fccadelesinin \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda olu\u015fturur.<\/p>\n\n\n\n

Son s\u00f6z: T\u00fcrkiye\u2019nin yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrge yar\u0131-feodal toplumunun kapitalizm \u00f6ncesi \u00fcretim tarzlar\u0131 Prusya tipi tedrici reformlarla marjinal hale gelmi\u015f fakat \u00fcstyap\u0131da \u00f6zellikle toplumsal bilin\u00e7 bi\u00e7imlerinde ve ya\u015fam k\u00fclt\u00fcr\u00fcndeki de\u011fi\u015fim daha yava\u015f ilerlemi\u015ftir. 1980\u2019lerdeki reformlarla Kapitalist Pazar ekonomisinin in\u015fa s\u00fcreci b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde h\u0131zlanm\u0131\u015f, bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erden ve uluslararas\u0131 toplumdan gelen bask\u0131larla birle\u015ferek devletin ve \u00e7e\u015fitli b\u00fcy\u00fck partilerin K\u00fcrt sorununda demokratikle\u015fme y\u00f6n\u00fcnde ad\u0131mlar\u0131n\u0131 te\u015fvik etmi\u015ftir. Bu olgular i\u015fbirlik\u00e7i tekelci kapitalizmin geli\u015fti\u011fi bir toplumda etnik sorunda- mevcut ekonomik yap\u0131 ve sermaye ve \u00fccretli emek ili\u015fkisi temel bir de\u011fi\u015fim ger\u00e7ekle\u015fmeden dahi–reformlar\u0131n olanakl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir.
T\u00fcrk burjuvazisi etnik \u00e7eli\u015fmenin ate\u015fini d\u00fc\u015f\u00fcrmek, silahl\u0131 sava\u015f\u0131 sona erdirmek ve uluslararas\u0131 bask\u0131lar\u0131n olumsuz siyasi sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 a\u015fmak i\u00e7in PKK ve onun kumanda eti\u011fi DEM partinin temsil etti\u011fi K\u00fcrt burjuva b\u00f6lmesi ile uzla\u015fma aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7ine girmi\u015ftir. CHP\u2019nin ve AKP\u2019nin demokratik a\u00e7\u0131l\u0131m politikalar\u0131 bu trendin a\u00e7\u0131k belirtileridir. K\u00fcrt burjuvazisi DEM’den ba\u015fka AKP \u0130slamc\u0131 T\u00fcrk partileri ve H\u00dcDA-Par partisi i\u00e7inde temsil edilmektedir.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

K\u00fcrtlere Kar\u015f\u0131 Ulusal Dikta ve Ayr\u0131mc\u0131l\u0131k Emek-Sermaye \u00c7eli\u015fmesinin T\u00fcrevi Midir? Bir Sosyalist Partinin Program\u0131nda K\u00fcrt Sorunu Cenk G\u00fcng\u00f6ren, \u0130svi\u00e7re Bir sosyalist partinin program\u0131, s\u00f6ze \u015fu ifadelerle giriyor: “Partimiz, K\u00fcrt sorununu, esas olarak sermaye egemenli\u011finin bir sonucu ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin bir ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcr” MET\u0130N ANAL\u0130Z\u0130 VE ELE\u015eT\u0130R\u0130 Program demek istiyor ki, K\u00fcrtler \u00fczerindeki milli bask\u0131 asl\u0131nda kapitalizmin […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[91,53,4],"tags":[],"class_list":["post-6130","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kurtler","category-turkiye-sosyalizmi-tr","category-turkiye-sosyalizmi"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6130","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6130"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6130\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6135,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6130\/revisions\/6135"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6130"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6130"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6130"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}