{"id":6144,"date":"2026-01-26T21:27:45","date_gmt":"2026-01-26T21:27:45","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6144"},"modified":"2026-01-26T21:27:46","modified_gmt":"2026-01-26T21:27:46","slug":"buyuk-marksizm-sozlugu-cinde-burokratik-kapitalist-sinif-ve-komprador-sermaye-sinifi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6144","title":{"rendered":"B\u00fcy\u00fck Marksizm S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc: \u00c7in\u2019de B\u00fcrokratik Kapitalist S\u0131n\u0131f ve \u00a0Komprador Sermaye S\u0131n\u0131f\u0131"},"content":{"rendered":"\n

B\u00fcy\u00fck Marksizm S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc: \u00c7in\u2019de B\u00fcrokratik Kapitalist S\u0131n\u0131f ve  Komprador Sermaye S\u0131n\u0131f\u0131<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

[B\u00fcy\u00fck Marksizm S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, Marx’\u0131n 200. Do\u011fum G\u00fcn\u00fcn\u00fc anmak amac\u0131yla Wuhan\/\u00c7in’de yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. 5 Milyon s\u00f6zc\u00fckten ve 4 B\u00f6l\u00fcmden olu\u015fmaktad\u0131r: Marksizm, Leninizm, Mao Zedung D\u00fc\u015f\u00fcncesi ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc \u00c7ine \u00d6zg\u00fc Sosyalizm \u0130n\u015fa Teorisi. S\u00f6zl\u00fck 2012’de ba\u015flayan Xi Jinping D\u00f6nemini de kaps\u0131yor.]<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7eviren: Ayaz Zirve<\/strong><\/p>\n\n\n\n

B\u00fcrokratik Sermaye ve B\u00fcrokratik-Kapitalist Ekonomi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019de b\u00fcrokratik kapitalizm \u00c7in Devrimi\u2019nin devirdi\u011fi \u00fc\u00e7 da\u011fdan biriydi. B\u00fcrokratik sermaye, \u201cNanjing kenti merkezli Kuomintang Partisi iktidar\u0131 d\u00f6neminde (1927-1949) olu\u015fan b\u00fcrokratik sermaye\u201d anlam\u0131na gelir. Mao Zedong \u015f\u00f6yle belirtmi\u015fti: \u201cEmperyalizm, sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in \u00c7in\u2019de komprador sistemini ve b\u00fcrokratik sermayeyi yaratt\u0131.\u201d<\/p>\n\n\n\n

B\u00fcrokratik sermaye 1927\u2019de kurulan Nanjing kenti merkezli Kuomintang Partisi H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin kurulmas\u0131ndan sonra ad\u0131m ad\u0131m olu\u015fmu\u015f ve geli\u015fmi\u015f, Japonya\u2019ya Kar\u015f\u0131 Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda (1937-45) ve sonras\u0131nda ve Japonya\u2019ya Kar\u015f\u0131 Direni\u015f Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n zaferinden sonraki d\u00f6nemde zirveye ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7in\u2019deki b\u00fcrokratik sermayenin birka\u00e7 bile\u015feni vard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

Birincisi, Kuomintang Partisi h\u00fck\u00fcmetinin kontrol\u00fcndeki ve parti ve h\u00fck\u00fcmet b\u00fcrokratlar\u0131 taraf\u0131ndan kontrol edilen\/y\u00f6netilen devlet tekeli sermayesi; ikincisi, do\u011frudan Kuomintang iktidar\u0131 d\u00f6neminde parti ve devlet b\u00fcrokratlar\u0131na ait olan \u00f6zel sermaye \u015firketleri; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, Kuomintang h\u00fck\u00fcmeti\u2019nin \u00e7e\u015fitli devlet bankalar\u0131 ve devlet \u015firketlerinde sahip oldu\u011fu \u201ca\u00e7\u0131k bilinen hisseler\u201d ve tek tek b\u00fcrokratik kapitalistlerin ellerinde tuttu\u011fu \u00f6zel kapitalist i\u015fletmelerin \u201cmahrem hisseleri\u201d (bunlar a\u00e7\u0131k\u00e7a ilan edilmez) . <\/p>\n\n\n\n

Birinci ve ikinci bile\u015fen, \u00f6zellikle birinci bile\u015fen, b\u00fcrokratik-sermayenin ana dayana\u011f\u0131yd\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

B\u00fcrokratik-sermayenin \u00fc\u00e7 \u00f6zel bi\u00e7imi vard\u0131: birincisi, b\u00fcrokratlar\u0131n kontrol etti\u011fi (sahip oldu\u011fu) bir sermaye bi\u00e7imiydi; bu bizzat b\u00fcrokratlar\u0131n kendileri taraf\u0131ndan y\u00f6netilen ve i\u015fletilen belirli i\u015fletmelerini ve bankalar\u0131 ifade ediyordu.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, b\u00fcrokratlar taraf\u0131ndan kontrol edilen sermaye bi\u00e7imiydi; bu, \u201ckamu banka ve \u015firketleri\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan, fakat asl\u0131nda b\u00fcrokratlar taraf\u0131ndan kontrol edilen i\u015fletmeleri ifade ediyordu.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imler ve yollarla b\u00fcrokratlar taraf\u0131ndan kontrol edilen \u00f6zel sermaye \u015firketlerindeki bi\u00e7imdi.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00fc\u00e7 b\u00fcrokratik-sermaye bi\u00e7imi birbirine ba\u011f\u0131ml\u0131 ve ba\u011flant\u0131l\u0131yd\u0131 ve son ikisi birincisinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

Devrim \u00f6ncesi \u00c7in\u2019in yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131-feodal karma toplumsal formasyonu i\u00e7inde, b\u00fcrokratik-kapitalist ekonomi, yabanc\u0131 emperyalizm, yerli toprak sahibi s\u0131n\u0131f\u0131 ve eski tip zengin k\u00f6yl\u00fclerle yak\u0131ndan i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f komprador, feodal nitelikler ve devlet tekelcili\u011fi olarak \u00fc\u00e7 nitelikle karakterize ediliyordu, merkezi niteli\u011fi yabanc\u0131 emperyalizm ve yabanc\u0131 sermaye ile yak\u0131ndan ili\u015fkili olmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1947\u2019de Mao Zedung, \u201cChiang Kai-shek, T. V. Soong, H. H. Kung ve Chen Li-fu \u00f6nderli\u011findeki tekelci sermaye gruplar\u0131\u201d ve Chiang Kai-shek, T. V. Soong, H.H Kung ve Chen Li-fu olmak \u00fczere d\u00f6rt b\u00fcy\u00fck ailenin, \u201cyirmi y\u0131ll\u0131k iktidarlar\u0131 boyunca 10-20 milyar ABD dolar\u0131 de\u011ferinde muazzam servetler biriktirdi\u011fini ve t\u00fcm \u00fclkenin ekonomik can damarlar\u0131n\u0131 tekelle\u015ftirdi\u011fini\u201d belirtmi\u015ftir. Bu tekelci sermaye, devlet iktidar\u0131 ile birle\u015ferek tekelci devlet kapitalizmini olu\u015fturmu\u015ftur. Yabanc\u0131 emperyalizm, yerli toprak sahibi s\u0131n\u0131f\u0131 ve eski tip zengin k\u00f6yl\u00fclerle yak\u0131ndan ba\u011flant\u0131l\u0131 olan bu tekelci devlet kapitalizmi, komprador, feodal, devlet tekelci kapitalizmine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr; Chiang Kai-shek\u2019in gerici rejiminin ekonomik temeli i\u015fte budur.\u201d  \u201cBu tekelci devlet kapitalizmi, Japonya\u2019ya Kar\u015f\u0131 Direni\u015f Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda ve Japonlar\u0131n teslim olmas\u0131ndan sonra geli\u015fiminin zirvesine ula\u015ft\u0131; yeni demokratik devrim i\u00e7in bol miktarda maddi ko\u015fullar haz\u0131rlad\u0131. Bu sermaye, \u00c7in’de halk aras\u0131nda b\u00fcrokrat sermayesi olarak bilinir. B\u00fcrokrat kapitalist s\u0131n\u0131f olarak bilinen bu kapitalist s\u0131n\u0131f, \u00c7in’in b\u00fcy\u00fck burjuvazisidir\u201d.<\/p>\n\n\n\n

B\u00fcrokratik sermayenin birikimi, Marx\u2019\u0131n Kapital\u2019de analiz etti\u011fi sermaye \u00fcretim s\u00fcrecine dayanan bir birikim de\u011fildi, bunun yerine, Chiang Kai-shek, T. V. Soong, H. H. Kung ve Chen Li-fu \u00f6nderli\u011findeki b\u00fcrokrat burjuvazi, yabanc\u0131 emperyalizmin kompradoru olarak hareket ederek, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 ya\u011fmalayarak ve ulusal sanayi ve ticareti s\u00f6m\u00fcr\u00fcp ilhak ederek, esas olarak finansal spek\u00fclasyonlar ve ticari spek\u00fclasyonlar yoluyla sermaye biriktirmek i\u00e7in sahip olduklar\u0131 \u00f6zel ekonomik ayr\u0131cal\u0131klardan yararland\u0131. Temelde, b\u00fcrokrat-kapitalist ekonominin geli\u015fimi, toplumsal \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesi anlam\u0131na gelmiyordu, aksine toplumsal \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fiminin \u00f6n\u00fcnde ciddi bir engel te\u015fkil ediyordu. Mao Zedung b\u00fcrokratik kapitalizmi devlet kapitalizmi olarak da tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

B\u00fcrokratik-Kapitalist S\u0131n\u0131f (B\u00fcy\u00fck Burjuvazi)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu s\u0131n\u0131f genellikle s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerde devlet iktidar\u0131 ile birle\u015fmi\u015f olan komprador, feodal ve tekelci nitelikteki burjuvaziyi ifade eder. Devrim \u00f6ncesi eski \u00c7in\u2019de b\u00fcrokratik-kapitalist s\u0131n\u0131f, \u00c7in\u2019in b\u00fcy\u00fck burjuvazisiydi.<\/p>\n\n\n\n

Aral\u0131k 1947\u2019de Mao Zedong, \u201cMevcut Durum ve G\u00f6revlerimiz\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 raporunda \u015funlar\u0131 belirtmi\u015ftir: \u201cChiang Kai-shek, T. V. Soong, H. H. Kung ve Chen Li-fu \u00f6nderli\u011findeki tekelci sermaye gruplar\u0131\u201d ve Chiang Kai-shek, T. V. Soong, H.H Kung ve Chen Li-fu olmak \u00fczere d\u00f6rt b\u00fcy\u00fck ailenin, \u201cyirmi y\u0131ll\u0131k iktidarlar\u0131 boyunca 10-20 milyar ABD dolar\u0131 de\u011ferinde muazzam servetler biriktirdi\u011fini ve t\u00fcm \u00fclkenin ekonomik can damarlar\u0131n\u0131 tekelle\u015ftirdi\u011fini\u201d belirtmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Not: Chiang Kai-shek ailesinden Chiang Kai-shek Sun-Yat-Sen\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra Partinin ba\u015f\u0131na ge\u00e7en partinin sa\u011f kanad\u0131n\u0131n lideriydi. 1927 kar\u015f\u0131 devriminin mimar\u0131 idi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T. V. Soong ailesi daha ilk olu\u015ftu\u011fu g\u00fcnlerden itibaren Sun-Yat-Sen ile ili\u015fkili olan ve onun devrimci \u00e7abalar\u0131n\u0131 destekleyen liberal d\u00fc\u015f\u00fcnceli bir aile idi. \u00c7in Cumhuriyeti d\u00f6nemindeki \u00f6nde gelen ailelerden bahsederken, Soong ailesi g\u00f6z ard\u0131 edilemeyecek bir isimdir. Bu aile, Sun-Yat-Sen\u2019in e\u015fi Soong Ching-ling (\u00c7in devriminin anas\u0131) ve Soong Mei-ling adl\u0131 iki First Lady’nin yan\u0131 s\u0131ra, \u00c7in Cumhuriyeti d\u00f6neminde “Servet Tanr\u0131s\u0131” olarak an\u0131lan Maliye Bakan\u0131 olan T.V. Soong’u da yeti\u015ftirmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu tekelci sermaye, devlet iktidar\u0131 ile birle\u015ferek tekelci devlet kapitalizmini olu\u015fturmu\u015ftur. Yabanc\u0131 emperyalizm, yerli toprak sahibi s\u0131n\u0131f\u0131 ve eski tip zengin k\u00f6yl\u00fclerle yak\u0131ndan ba\u011flant\u0131l\u0131 olan bu tekelci devlet kapitalizmi, komprador, feodal, devlet tekelci kapitalizmine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr; Chiang Kai-shek\u2019in gerici rejiminin ekonomik temeli i\u015fte budur.\u201d  \u201cBu tekelci devlet kapitalizmi, Japonya\u2019ya Kar\u015f\u0131 Direni\u015f Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda ve Japonlar\u0131n teslim olmas\u0131ndan sonra geli\u015fiminin zirvesine ula\u015ft\u0131; yeni demokratik devrim i\u00e7in bol miktarda maddi ko\u015fullar haz\u0131rlad\u0131\u201d. \u201cBu tekelci devlet kapitalizmi sadece i\u015f\u00e7ileri ve k\u00f6yl\u00fcleri de\u011fil, ayn\u0131 zamanda kent k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazisini de ezmekte ve orta burjuvaziye de zarar vermektedir\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u00c7in\u2019de halk i\u00e7inde yayg\u0131n olarak b\u00fcrokrat-kapitalist s\u0131n\u0131f olarak bilinen bu kapitalist s\u0131n\u0131f, \u00c7in\u2019in b\u00fcy\u00fck burjuvazisidir\u201d. \u00c7in\u2019deki emperyalizmin sahip oldu\u011fu \u00f6zel ayr\u0131cal\u0131klar\u0131 ortadan kald\u0131rman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, yeni demokratik devrimin<\/strong> \u00fclke i\u00e7indeki g\u00f6revi, toprak sahibi s\u0131n\u0131f ve b\u00fcrokrat-kapitalist s\u0131n\u0131f (b\u00fcy\u00fck burjuvazi) taraf\u0131ndan uygulanan s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve bask\u0131y\u0131 ortadan kald\u0131rmak, komprador ve feodal \u00fcretim ili\u015fkilerini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek ve toplumsal \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesinin \u00f6n\u00fcndeki engelleri ortadan kald\u0131rarak onlar\u0131 serbest b\u0131rakmakt\u0131r. B\u00fcrokrat-kapitalizm ve b\u00fcrokrat-kapitalist s\u0131n\u0131f, \u00c7in devriminin d\u00fc\u015fmanlar\u0131yd\u0131. Devrimin \u00fc\u00e7 numaral\u0131 d\u00fc\u015fman\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Tarihsel Bilgiler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1927 kar\u015f\u0131-devrimiyle Kuomintang (Mliiyet\u00e7i Halk Partisi) \u00c7in\u2019de iktidar oldu, hemen ard\u0131ndan ekonomik ya\u015fam\u0131 devlet kontrol\u00fc alt\u0131na sokmay\u0131 hedefleyen bir kampanya ba\u015flatt\u0131 ve ayn\u0131 zamanda \u00f6nemli baz\u0131 sekt\u00f6rlerdeki \u015firketlerin \u00fczerinde devlet kontrol\u00fc sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7abalar sarf etti. Bu kampanya \u015fu g\u00f6r\u00fc\u015fe dayan\u0131yordu: \u201c\u00f6zel sermayenin geni\u015flemesi devlet taraf\u0131ndan kontrol alt\u0131nda\u201d tutulmal\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Daha 19.Y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131ndan itibaren \u00c7in toplumunda giderek \u015fu bilin\u00e7 olu\u015fmu\u015ftu: \u015firketle\u015fmenin olumsuz etkisi olabilirdi ve bir\u00e7oklar\u0131, \u00f6zel \u015firketlerin ekonomik tekele yol a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 ve toplum i\u00e7indeki b\u00f6l\u00fcnmeleri \u015fiddetlendirece\u011fine inanm\u0131\u015ft\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla kamu i\u015fletmeleri te\u015fvik edilmeli ve ulusal ekonomide devlet sermayesi kullan\u0131m\u0131 g\u00fc\u00e7lendirilmeliydi. Milliyet\u00e7i Halk Partisi\u2019nin (Kuomintang Partisi) ve yenilen \u00c7in Cumhuriyetinin kurucu babas\u0131 olan Sun Yat Sen (1866-1925) \u015f\u00f6yle s\u00f6ylemi\u015fti: \u201chalk\u0131n ge\u00e7imi ile ilgili sanayiler ve ulusal ekonomi ile ilgili sanayiler \u00f6zel ki\u015filerin elinde olmamal\u0131d\u0131r\u201d. Onun d\u00f6nemindeki tart\u0131\u015fmalar kamu i\u015fletmelerinin nas\u0131l kurulaca\u011f\u0131 ve i\u015fletilece\u011fi \u00fczerinde odaklanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zel \u015firkete kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kma d\u00fc\u015f\u00fcncesi, devlet tekeline yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131, daha sonra ise\u2014yozla\u015fm\u0131\u015f Milliyet\u00e7i Halk Partisi tek-parti iktidar\u0131 ko\u015fullar\u0131nda– devlet tekeli b\u00fcrokratik tekele d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc, yani devlet i\u015fletmeleri h\u00fck\u00fcmet g\u00f6revlilerinin ki\u015fisel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmesinin arac\u0131 haline geldi.<\/p>\n\n\n\n

Japon emperyalizmin yenildi\u011fi \u0130kinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131ndan sonra Milliyet\u00e7i Halk Partisi tek-parti iktidar\u0131 \u00c7in\u2019deki t\u00fcm Japon firmalar\u0131n\u0131n varl\u0131klar\u0131na el koydu, b\u00f6ylece devlet kapitalizmi daha da b\u00fcy\u00fcd\u00fc. Bu g\u00fcnlerde h\u00fck\u00fcmetin kontrol etti\u011fi sermaye 100-200 milyar dolar d\u00fczeyine \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. H\u00fck\u00fcmet sanayi sermayesinin %80 ini kontrol ediyor, banka sermayesini tekeli alt\u0131nda tutuyordu. Yabanc\u0131 sermaye ve b\u00fcrokratik sermayenin kontrol\u00fc alt\u0131nda olan bir di\u011fer sermaye grubu olan \u00c7in\u2019in \u00f6zel \u015firketleri genellikle sermayesi ve \u00e7ap\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck olan \u015firketlerdi. Ekonomik etkinlikleri ve \u00fcretkenlikleri zay\u0131f olan teknoloji ve y\u00f6netim bak\u0131m\u0131ndan da zay\u0131f olan \u015firketlerdi. Bu \u00f6zellikleri onlar\u0131n geli\u015fmesini k\u0131s\u0131tlamaktayd\u0131. Bu \u015firketler sekt\u00f6rel olarak, birka\u00e7 hafif sanayi sekt\u00f6r\u00fcnde y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, \u00f6rne\u011fin ipek dokumac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve tekstil sekt\u00f6r\u00fc, bu \u015firketler a\u011f\u0131r bir \u015fekilde ihracata ba\u011f\u0131ml\u0131yd\u0131. \u00c7o\u011fu do\u011fudaki k\u0131y\u0131 b\u00f6lgelerindeydi.  <\/p>\n\n\n\n

Mao Zedung’un 28 Ocak 1958’de Y\u00fcksek Devlet Konferans\u0131’nda yapt\u0131\u011f\u0131 fakat yay\u0131nlanmam\u0131\u015f olan bir konu\u015fmada Mao \u015f\u00f6yle demi\u015fti: “1949’dan itibaren t\u00fcm b\u00fcrokratik sermayeye el koyduk.<\/p>\n\n\n\n

Ulusal sermaye toplamda sadece 2 milyardan fazlad\u0131r [g\u00fcm\u00fc\u015f dolar], b\u00fcrokratik sermaye ise toplamda yirmi milyardan fazla.” [Zhou Enlai s\u00f6z\u00fcn\u00fc keserek: \u201cEmperyalist sermaye de dahil olmak \u00fczere, toplam miktar yirmi milyardan fazla.\u201d] . . .<\/p>\n\n\n\n

G\u00f6r\u00fcyorsunuz, on parma\u011f\u0131n sekiz bu\u00e7ukunu devlet kontrol ediyor. Bu, sosyalist devlet ekonomisidir. On parma\u011f\u0131n sekiz bu\u00e7uk parma\u011f\u0131, yani % 85\u2019i. Burada sanayiden bahsediyorum.” Yak\u0131n zamanda a\u00e7\u0131klanan rakamlara g\u00f6re, 1949\u2019da yakla\u015f\u0131k 2.700 b\u00fcy\u00fck sanayi \u015firketi \u201cb\u00fcrokrat sermayesi\u201d ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu ve bunlara bir anda el konuldu ve Kom\u00fcnistler taraf\u0131ndan ba\u015far\u0131yla i\u015fletildi.<\/p>\n\n\n\n

Liao Gailong, \u201cTarihsel Deneyim ve Geli\u015fim Yolumuz: \u00c7KP’nin Tarihi Hakk\u0131nda Bir Rapor\u201d (25 Ekim 1980’de Merkezi Parti Okulu’nda sunulmu\u015ftur),<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Komprador S\u0131n\u0131f\u0131 ve Komprador Sermaye<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Komprador, Portekizce olan comprador<\/strong> (\u201csat\u0131n al\u0131c\u0131\u201d) kelimesinden \u00f6d\u00fcn\u00e7 al\u0131nm\u0131\u015f bir kelime olup, s\u00f6m\u00fcrge veya yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge bir \u00fclkede yabanc\u0131 kapitalistler i\u00e7in \u00fclkenin i\u00e7 pazar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan arac\u0131 veya y\u00f6netici anlam\u0131na gelir. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta, s\u00f6m\u00fcrge Hindistan\u2019\u0131nda Avrupal\u0131lar taraf\u0131ndan istihdam edilen yerel y\u00f6neticileri ifade ediyordu. \u00c7in\u2019de ise, devrim \u00f6ncesi \u00c7in\u2019de yabanc\u0131 kapitalistler taraf\u0131ndan kurulan ticaret evlerinde, \u015firketlerde, bankalarda vb, \u00e7al\u0131\u015fan \u00c7in k\u00f6kenli y\u00f6neticileri ifade eder. Komprador sermayesi, yabanc\u0131 kapitalistlerin \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 veya temsilcileri olarak hareket eden komprador veya arac\u0131 i\u015f adamlar\u0131 taraf\u0131ndan biriktirilen sermayedir. Ba\u015fl\u0131ca kaynaklar\u0131, kompradorlar\u0131n ticaret ve i\u015f ba\u011flama komisyon gelirleri, yabanc\u0131 sermayeli i\u015fletmelerin y\u00f6netimindeki kompradorlar\u0131n elde etti\u011fi gelirler ve y\u00f6nettikleri bu yabanc\u0131 sermayeli i\u015fletmelere yapt\u0131klar\u0131 kendi yat\u0131r\u0131mlar\u0131ndan elde ettikleri karlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019de komprador sermayesi, yabanc\u0131 sermayeye dayanarak geli\u015ftirilmi\u015ftir. Yabanc\u0131 emperyalist sermayeye ba\u011f\u0131ml\u0131 bir sermayeydi. Do\u011frudan bir bi\u00e7imde yabanc\u0131 sermayeye ve emperyalizme hizmet ediyordu. B\u00f6ylece \u00c7in\u2019in komprador sermayesi, yabanc\u0131 tekelci sermayenin vasal\u0131yd\u0131 (kuluydu) ve \u00fclkenin geni\u015f halk kitlelerini ac\u0131mas\u0131zca ya\u011fmalay\u0131p s\u00f6m\u00fcr\u00fcyordu.<\/p>\n\n\n\n

1840\u2019taki Afyon Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra, yabanc\u0131 kapitalizmin \u00c7in ekonomisini istilas\u0131 ve \u00c7in\u2019deki etkisinin geli\u015fmesiyle birlikte, \u00c7in\u2019in komprador s\u0131n\u0131f\u0131 da geli\u015fmeye ve ad\u0131m ad\u0131m \u015fekillenmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u00c7in\u2019in komprador burjuvazisi, \u00c7in\u2019in ekonomisini i\u015fgal eden yabanc\u0131 sermayenin- emperyalizmin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in do\u011frudan yabanc\u0131 sermaye emperyalizminin deste\u011fi alt\u0131nda olu\u015fmu\u015f ve geli\u015fmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

1895-1927 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u00c7in-Japon Sava\u015f\u0131\u2019nda \u00c7in imparatorlu\u011fu yenilgiye u\u011frad\u0131ktan sonra \u015eimonoseki Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 imzalamaya zorlanan \u00c7in\u2019den ve 1912\u2019de Nanjing kentinde  ulusal h\u00fck\u00fcmetinin kurulmas\u0131ndan sonra, uluslararas\u0131 kapitalist-emperyalist g\u00fc\u00e7ler \u00c7in\u2019i daha da derinlemesine i\u015fgal etti ve \u00c7in\u2019in komprador burjuvazisi h\u0131zla ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

1924-1927\u2019deki B\u00fcy\u00fck Devrim\u2019in yenilgisinden sonra, Kuomintang\u2019\u0131n yeni sava\u015f a\u011falar\u0131 \u00fclke genelinde kar\u015f\u0131 devrimci bir iktidar kurmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019deki komprador s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n gerici devlet iktidar\u0131 ile birle\u015fmesi, \u00fclkede b\u00fcrokratik komprador sermayesinin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde geni\u015flemesine ve komprador s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n geli\u015ferek komprador b\u00fcrokratik burjuvazisine d\u00f6n\u00fc\u015fmesine neden oldu. Sonu\u00e7 olarak, komprador s\u0131n\u0131f\u0131 t\u00fcm \u00fclkede devlet iktidar\u0131n\u0131 kontrol eden s\u0131n\u0131f haline geldi. B\u00fcrokratik-komprador burjuvazi, komprador s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n geli\u015fiminin en y\u00fcksek a\u015famas\u0131 ve ayn\u0131 zamanda bu s\u0131n\u0131f\u0131n \u00f6l\u00fcm a\u015famas\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1924-1927\u2019deki B\u00fcy\u00fck Devrim s\u0131ras\u0131nda Mao Zedung, \u201c\u00c7in Toplumundaki S\u0131n\u0131flar\u0131n Analizi\u201d adl\u0131 makalesinde \u015funlar\u0131 belirtmi\u015fti: \u201cEkonomik olarak geri kalm\u0131\u015f ve yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrge yar\u0131-feodal \u00c7in\u2019de, toprak sahibi s\u0131n\u0131f\u0131 ve komprador s\u0131n\u0131f\u0131 tamamen uluslararas\u0131 burjuvazinin uzant\u0131lar\u0131d\u0131r ve bunlar ayakta kalmalar\u0131 ve b\u00fcy\u00fcmeleri i\u00e7in emperyalizme ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131rlar. Bu s\u0131n\u0131flar, \u00c7in\u2019deki en geri ve en gerici \u00fcretim ili\u015fkilerini temsil ederler ve \u00c7in\u2019in \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerinin geli\u015fimini engellerler. Bunlar\u0131n varl\u0131klar\u0131, \u00c7in devriminin ama\u00e7lar\u0131yla tamamen \u00e7eli\u015fir. \u00d6zellikle b\u00fcy\u00fck toprak sahibi ve b\u00fcy\u00fck komprador s\u0131n\u0131flar\u0131 her zaman emperyalizmin yan\u0131nda yer al\u0131r ve en u\u00e7taki kar\u015f\u0131 devrimci gruplar\u0131 olu\u015fturur. Bunlar\u0131n siyasi temsilcileri \u00c9tatistes (devlet\u00e7i Gen\u00e7lik Partisi) ve Kuomintang partisinin sa\u011f kanad\u0131yd\u0131.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Aral\u0131k 1939\u2019da Mao Zedong, \u201c\u00c7in Devrimi ve \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi\u201d adl\u0131 makalesinde daha a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde \u015funlar\u0131 belirtmi\u015fti: \u201cKomprador b\u00fcy\u00fck burjuvazi, emperyalist \u00fclkelerin kapitalistlerine do\u011frudan hizmet eden ve onlar taraf\u0131ndan yeti\u015ftirilen bir s\u0131n\u0131ft\u0131r; \u00e7ok say\u0131da ba\u011flar, komprador b\u00fcy\u00fck burjuvaziyi k\u0131rlardaki feodal g\u00fc\u00e7lerle yak\u0131ndan ili\u015fkilendiriyor. Bu nedenle, bu s\u0131n\u0131f \u00c7in devriminin hedefidir ve devrim tarihinde hi\u00e7bir zaman itici g\u00fc\u00e7 olmam\u0131\u015ft\u0131r.\u201d \u201cAncak, komprador b\u00fcy\u00fck burjuvazinin farkl\u0131 kesimleri farkl\u0131 emperyalist g\u00fc\u00e7lere ba\u011fl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir; bu nedenle, aralar\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiler \u00e7ok keskinle\u015fti\u011finde ve devrim esas olarak belirli bir emperyalist g\u00fcce kar\u015f\u0131 y\u00f6neltildi\u011finde, di\u011fer emperyalist gruplara hizmet eden komprador s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kesimlerinin, belirli bir \u00f6l\u00e7\u00fcde ve belirli bir s\u00fcre i\u00e7in mevcut anti-emperyalist cepheye kat\u0131lmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn hale gelir. Ancak efendileri \u00c7in devrimine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 anda onlar da \u00c7in devrimine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kacaklard\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Yeni \u00c7in\u2019in kurulu\u015fundan sonra, 25 Eyl\u00fcl 1956\u2019da Mao Zedung, Partinin Sekizinci Ulusal Kongresi\u2019ne kat\u0131lan baz\u0131 Latin Amerika kom\u00fcnist partilerinin temsilcileriyle yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde yukar\u0131daki anlay\u0131\u015f\u0131 daha da a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturdu ve \u015funlar\u0131 vurgulad\u0131: \u201cKomprador burjuvazisinin b\u00f6lmeleri, Amerika Birle\u015fik Devletleri, \u0130ngiltere ve Fransa gibi farkl\u0131 emperyalist \u00fclkelerin tekelci kapitalist gruplar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00c7e\u015fitli komprador gruplar\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadelemizde, emperyalist \u00fclkeler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkilerden yararlanmak, \u00f6nce bunlardan biriyle ba\u015fa \u00e7\u0131kmak ve o andaki en acil ve en \u00f6nemli d\u00fc\u015fmana sald\u0131rmak gereklidir.\u201d<\/p>\n\n\n\n

B\u00fcy\u00fck Devrim s\u0131ras\u0131nda Mao Zedong, \u201c\u00c7in Toplumundaki S\u0131n\u0131flar\u0131n Analizi\u201d adl\u0131 makalesinde \u015funlar\u0131 belirtti: \u201cEkonomik olarak geri kalm\u0131\u015f ve yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge \u00c7in\u2019de, toprak sahibi s\u0131n\u0131f\u0131 ve komprador s\u0131n\u0131f\u0131 tamamen uluslararas\u0131 burjuvazinin uzant\u0131lar\u0131d\u0131r ve hayatta kalmalar\u0131 ve b\u00fcy\u00fcmeleri i\u00e7in emperyalizme ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131rlar. Bu s\u0131n\u0131flar, \u00c7in\u2019deki en geri ve en gerici \u00fcretim ili\u015fkilerini temsil eder ve \u00fcretken g\u00fc\u00e7lerinin geli\u015fimini engeller.\u201d  Onlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, \u00c7in devriminin ama\u00e7lar\u0131yla tamamen ba\u011fda\u015fmaz. \u00d6zellikle b\u00fcy\u00fck toprak sahipleri ve b\u00fcy\u00fck komprador s\u0131n\u0131flar\u0131 her zaman emperyalizmin yan\u0131nda yer al\u0131r ve a\u015f\u0131r\u0131 bir kar\u015f\u0131 devrimci grup olu\u015fturur. Siyasi temsilcileri ise Devlet\u00e7iler (Gen\u00e7lik Partisi) ve Kuomintang partisinin sa\u011f kanad\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Aral\u0131k 1939\u2019da Mao Zedung, \u201c\u00c7in Devrimi ve \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi\u201d adl\u0131 makalesinde daha a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde \u015funlar\u0131 belirtti: \u201cKomprador b\u00fcy\u00fck burjuvazi, emperyalist \u00fclkelerin kapitalistlerine do\u011frudan hizmet eden ve onlar taraf\u0131ndan beslenen bir s\u0131n\u0131ft\u0131r; k\u0131rsal kesimdeki feodal g\u00fc\u00e7lerle say\u0131s\u0131z ba\u011fla yak\u0131ndan ili\u015fkilidir. Bu nedenle, \u00c7in devriminin hedefidir ve devrimin tarihinde hi\u00e7bir zaman itici g\u00fc\u00e7 olmam\u0131\u015ft\u0131r.\u201d  \u201cAncak, komprador b\u00fcy\u00fck burjuvazinin farkl\u0131 kesimleri farkl\u0131 emperyalist g\u00fc\u00e7lere ba\u011fl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir; bu nedenle, bu g\u00fc\u00e7ler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiler \u00e7ok keskinle\u015fti\u011finde ve devrim esas olarak belirli bir emperyalist g\u00fcce kar\u015f\u0131 y\u00f6neldi\u011finde, di\u011fer emperyalist gruplara hizmet eden komprador s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kesimlerinin, belirli bir \u00f6l\u00e7\u00fcde ve belirli bir s\u00fcre i\u00e7in mevcut anti-emperyalist cepheye kat\u0131lmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olur. Ancak efendileri \u00c7in devrimine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 anda onlar da \u00c7in devrimine kar\u015f\u0131 d\u00f6neceklerdir.\u201d<\/p>\n\n\n\n

25 Eyl\u00fcl 1956\u2019da Yeni \u00c7in\u2019in kurulmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Mao Zedong, Partinin Sekizinci Ulusal Kongresi\u2019ne kat\u0131lan baz\u0131 Latin Amerika kom\u00fcnist partilerinin temsilcileriyle yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde yukar\u0131daki anlay\u0131\u015f\u0131 daha da a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturdu.<\/p>\n\n\n\n

 \u015eunlar\u0131 vurgulad\u0131: \u201cKomprador burjuvazisi, Amerika Birle\u015fik Devletleri, \u0130ngiltere ve Fransa gibi farkl\u0131 emperyalist \u00fclkelerin tekelci kapitalist gruplar\u0131na aittir. \u00c7e\u015fitli komprador gruplar\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadelemizde, emperyalist \u00fclkeler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkilerden yararlanmak, \u00f6nce bunlardan biriyle ba\u015fa \u00e7\u0131kmak ve en \u00f6nemli, acil d\u00fc\u015fmana sald\u0131rmak gereklidir.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

B\u00fcy\u00fck Marksizm S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc: \u00c7in\u2019de B\u00fcrokratik Kapitalist S\u0131n\u0131f ve  Komprador Sermaye S\u0131n\u0131f\u0131 [B\u00fcy\u00fck Marksizm S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, Marx’\u0131n 200. Do\u011fum G\u00fcn\u00fcn\u00fc anmak amac\u0131yla Wuhan\/\u00c7in’de yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. 5 Milyon s\u00f6zc\u00fckten ve 4 B\u00f6l\u00fcmden olu\u015fmaktad\u0131r: Marksizm, Leninizm, Mao Zedung D\u00fc\u015f\u00fcncesi ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc \u00c7ine \u00d6zg\u00fc Sosyalizm \u0130n\u015fa Teorisi. S\u00f6zl\u00fck 2012’de ba\u015flayan Xi Jinping D\u00f6nemini de kaps\u0131yor.] \u00c7eviren: Ayaz Zirve B\u00fcrokratik Sermaye ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[20,49,9],"tags":[],"class_list":["post-6144","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arsiv","category-arsiv-tr","category-klasikler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6144","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6144"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6144\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6145,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6144\/revisions\/6145"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}