{"id":6151,"date":"2026-01-28T10:54:34","date_gmt":"2026-01-28T10:54:34","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6151"},"modified":"2026-01-28T10:54:35","modified_gmt":"2026-01-28T10:54:35","slug":"britanya-yeni-sol-fikir-dergisi-new-left-review-debrayin-gerilla-fokosu-ve-gerilla-savasi-tartismasina-neden-katildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6151","title":{"rendered":"Britanya Yeni Sol Fikir Dergisi New Left Review Debray\u2019\u0131n Gerilla Fokosu ve Gerilla Sava\u015f\u0131 Tart\u0131\u015fmas\u0131na Neden Kat\u0131ld\u0131"},"content":{"rendered":"\n

Britanya Yeni Sol Fikir Dergisi New Left Review Debray\u2019\u0131n Gerilla Fokosu ve Gerilla Sava\u015f\u0131 Tart\u0131\u015fmas\u0131na Neden Kat\u0131ld\u0131<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Derleyen: Ferdi Bekir<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ocak 2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n

A\u015fa\u011f\u0131daki metin, Brezilya’daki silahl\u0131 devrimci \u00f6rg\u00fctlerden birisi olan VPR’nin (Halk\u0131n Devrimci \u00d6nc\u00fcs\u00fc <\/strong>-Vanguarda Popular Revolucion\u00e1ria) saflar\u0131nda yer alm\u0131\u015f J. Quartim taraf\u0131ndan 1968 Ekim’de kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. 1969 y\u0131l\u0131nda Paris’te Les Temps Modernes taraf\u0131ndan ilk kez yay\u0131nlanan bu metin, Ocak- \u015eubat 1970 tarihli New Left Review<\/strong> dergisinin 59. say\u0131s\u0131nda \u0130ngilizce olarak yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Les Temps Modernes \u2018Modern Zamanlar\u2019 \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 Fransa’da yay\u0131nlanan bir edebiyat dergisiydi. Jean-Paul Sartre ve Simone de Beauvoir taraf\u0131ndan kuruldu. Bu makale Brezilya’da \u015fehir gerilla sava\u015f\u0131n\u0131 ilk ba\u015flatan \u00f6rg\u00fct olan (Halk\u0131n Devrimci \u00d6nc\u00fcs\u00fc\u2019<\/strong>n\u00fcn, o tarihteki g\u00f6r\u00fc\u015flerini i\u00e7eriyor. Bu metin, A Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan 1979 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan “Regis Debray ve Brezilya Devrimci Hareketi” ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan kitap\u00e7\u0131\u011f\u0131n yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irilmi\u015f bask\u0131s\u0131d\u0131r. Mahir \u00c7ayan Kesintisiz adl\u0131 eserinde Debray\u2019\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini sol hata olarak ele\u015ftirmi\u015fti. Buradan <\/strong>Mahir \u00c7ayan\u2019\u0131n Debray\u2019\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini bildi\u011fi sonucunu \u00e7\u0131karabiliriz.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

J. Quartim, Brezilya <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ekim 1968<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Regis Debray’\u0131n ortaya atm\u0131\u015f oldu\u011fu Latin-Amerika devrim stratejisi, tart\u0131\u015fmalar\u0131 \u00f6nemli bir a\u015famaya getirmi\u015ftir. Ortodoks kom\u00fcnist partilerinin reformizmi ile bunlara kar\u015f\u0131 olan sol ak\u0131mlar aralar\u0131na bir \u00e7izgi \u00e7ekmi\u015flerdir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fler, ayn\u0131 zamanda, sol ak\u0131m\u0131 da ikiye b\u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bir yanda proletarya devriminin ana g\u00f6revinin gerilla fokosu kurmak ve geli\u015ftirmek oldu\u011funu savunanlar, \u00f6te yanda \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f kom\u00fcnist partilerinin ve koltuk solcular\u0131n\u0131n radikal unsurlar\u0131n\u0131n, “Kom\u00fcnist \u0130\u015f\u00e7i Partisi”, “Devrimci Kom\u00fcnist Partisi” (sanki i\u015f\u00e7i partisi kom\u00fcnist, kom\u00fcnist partisi devrimci olmazm\u0131\u015f\u00e7as\u0131na) gibi parlak isimler alt\u0131nda bir araya getirmeye \u00e7al\u0131\u015fanlar. Debray’\u0131n en \u00f6nemli ba\u015far\u0131s\u0131, \u00f6rg\u00fctlenmesi \u015fehirlerde merkezile\u015fmi\u015f olan kom\u00fcnist partilerinin, iktidar\u0131n ele ge\u00e7irilmesi i\u00e7in proletaryaya \u00f6nderlik etme yetene\u011finden yoksun bulundu\u011funu g\u00f6stermek olmu\u015ftur. Latin-Amerika’daki s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin \u00f6zel ko\u015fullar\u0131, yeni bir tip \u00f6nc\u00fcy\u00fc, gerilla kolunu gerektirmi\u015ftir. Latin-Amerika’daki devrimci deneyi sistemle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fan bu g\u00f6r\u00fc\u015flerin etkisi b\u00fcy\u00fck olmu\u015ftur. “Devrimde Devrim” adl\u0131 kitab\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131ndan sonraki bir y\u0131l i\u00e7inde Brezilya solu Debray’\u0131n yan\u0131nda ya da kar\u015f\u0131s\u0131nda yer almak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bundan sonra sorunlar, hem daha a\u00e7\u0131k, hem de daha karma\u015f\u0131k hale gelmi\u015ftir. Debray’\u0131n kitab\u0131 bir bak\u0131ma soldaki ideolojik tart\u0131\u015fman\u0131n ge\u00e7mi\u015f bir a\u015famas\u0131na ait olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu, tart\u0131\u015fman\u0131n \u015fiddetini yitirdi\u011fi anlam\u0131na gelmez. Tam tersine, Debray sorununu lehte ya da aleyhte a\u00e7man\u0131n ko\u015fullar\u0131n\u0131 yaratan “ya gerilla, ya parti” sorusunun ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 ideolojik ve stratejik kutupla\u015fman\u0131n bizzat kendisiydi.<\/p>\n\n\n\n

Bir ba\u015fka deyi\u015fle, Debray’\u0131 a\u015fanlar onun fikirlerini reddedenler de\u011fil, bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc derinle\u015ftirenlerdir. Solun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu bunlar\u0131 reddetmeye devam ediyor: Bunlar, emperyalizme kar\u015f\u0131 ve sosyalizm i\u00e7in m\u00fccadele tarihsel g\u00f6revine sadece s\u00f6zde ba\u011fl\u0131 kalan m\u00fczmin oport\u00fcnistlerdir. Bug\u00fcn ger\u00e7ek devrimciler ABD emperyalizminin egemen oldu\u011fu toplumlarda iktidar alternatifi olabilecek bir g\u00fcc\u00fcn, ancak ve ancak en y\u00fcksek bi\u00e7imi devrimci halk ordusu olan gerilla fokosunun te\u015fkil etti\u011fini, devrimci halk sava\u015f\u0131 ile zafer kazan\u0131labilece\u011fini bilmektedirler.<\/p>\n\n\n\n

 Debray’\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini derinle\u015ftirmek neden gerekliydi? Bu soru ba\u015fka bir soruya ba\u011fl\u0131d\u0131r: Bunlar\u0131 kim derinle\u015ftirdi? Ya da en az\u0131ndan kim bu i\u015fi yapabilecek hale geldi? Devrimci teori olmadan devrimci pratik olamayaca\u011f\u0131na g\u00f6re, devrimci pratik olmadan da devrimci teori olamaz. Ger\u00e7ekle\u015ftirilemeyen ya da ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi halinde toplumun de\u011fi\u015fmesine \u00f6nderlik edemeyen teori, devrimci teori de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

 Devrimci teori, hi\u00e7bir zaman prati\u011fin b\u00fct\u00fcn prati\u011fin b\u00fct\u00fcn ger\u00e7eklerini \u00f6nceden tam olarak belirleyip, bunlara ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler getirmese de, yarat\u0131c\u0131 (progressively) bir \u015fekilde prati\u011fe konuldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde eksiklikleri ve s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar. Bu y\u00fczden devrimci pratik teorinin s\u00fcrekli olarak yeniden form\u00fcle edilmesi ve s\u00fcrekli geli\u015fmesidir. Yaln\u0131z bulan\u0131k beyinli k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva ayd\u0131nlar\u0131na g\u00f6re, teori ve pratik aras\u0131nda kesin bir ayr\u0131l\u0131k vard\u0131r. Bu nedenledir ki, Debray’\u0131n teorisini derinle\u015ftirmek durumunda olanlar, ancak Che Guevara’y\u0131, K\u00fcba Devrimi’ni, Vietnaml\u0131lar\u0131n kahramanca m\u00fccadelesini ve genel olarak s\u00f6m\u00fcr\u00fclen halklar\u0131n sava\u015fan \u00f6nc\u00fcs\u00fcn\u00fcn en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fman\u0131 ABD emperyalizmi ile d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fma \u00f6rne\u011fini izlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken onun teorisini somut prati\u011fe uygulama yolunda \u00e7aba harcam\u0131\u015f olanlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Brezilya devrimcileri, geleneksel \u00f6rg\u00fctlerinin oport\u00fcnizminden kopma s\u00fcreci i\u00e7inde ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak Debray’\u0131 g\u00fcvenilir bir rehber olarak g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Ayn\u0131 derecede ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak, onun tezlerini harfi harfine kabul ettiler ve bir s\u00fcre i\u00e7in (bunlar\u0131 somut prati\u011fe uygulamak i\u00e7in gereken zaman), “Devrimde Devrim”in s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayamad\u0131lar. Bu eser, kendileri i\u00e7in devrimin ba\u015fl\u0131ca b\u00fct\u00fcn teori ve \u00f6rg\u00fctsel sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcme ba\u011flam\u0131\u015f gibi geldi onlara. Bir kez bu kitap okunduktan sonra, art\u0131k devrimci yolda\u015flar\u0131 ile bulu\u015fmak, s\u0131rt \u00e7antalar\u0131n\u0131, mataralar\u0131n\u0131, silahlar\u0131n\u0131, haritalar\u0131n\u0131, pusulalar\u0131n\u0131 kap\u0131p da\u011fa \u00e7\u0131kmak kal\u0131yordu yaln\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

      Ama sorunlar bu denli basit de\u011fildir. Eski partiden, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile ba\u011flar\u0131 koparmaks\u0131z\u0131n nas\u0131l ayr\u0131laca\u011f\u0131z ? Gerilla kolu i\u00e7in s\u00f6m\u00fcr\u00fclen y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n deste\u011fi nas\u0131l sa\u011flanmal\u0131d\u0131r ki, gerilla kolu sadece kendisinin de\u011fil, s\u00f6m\u00fcr\u00fclen y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n da \u00f6nc\u00fcs\u00fc olabilsin? Emperyalist bask\u0131ya ba\u015far\u0131yla direnebilecek bir gerilla cepheleri a\u011f\u0131 somut olarak nas\u0131l \u00f6rg\u00fctlenebilir? Debray, fokonun en \u00f6nemli g\u00f6revi, yani foko\u2019nun haz\u0131rlanmas\u0131 konusunda hi\u00e7bir \u00f6neri getirmemi\u015ftir. Tahlillerde silahlanm\u0131\u015f, te\u00e7hiz edilmi\u015f, d\u00fczenlenmi\u015f ve yerle\u015ftirilmi\u015f varsaym\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

      1967’de b\u00f6yle sorular sormak, bir s\u00fcre daha kentlerde kalmam\u0131z\u0131 ve stratejik harekete ba\u015flamam\u0131z\u0131 engellemek i\u00e7in ortaya at\u0131lm\u0131\u015f oyalay\u0131c\u0131 manevralar, salt oyalama olarak g\u00f6r\u00fclebilirdi. Ama 1967, ayn\u0131 zamanda, Bolivya gerillalar\u0131n\u0131n ge\u00e7ici olarak bozguna u\u011frad\u0131klar\u0131 ve Che Guevara’n\u0131n katledildi\u011fi y\u0131ld\u0131. Latin-Amerika devriminin en b\u00fcy\u00fck kahraman\u0131 Che Guevara’n\u0131n y\u00f6netti\u011fi bir grubun yanl\u0131\u015f yapaca\u011f\u0131na inanmak olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7t\u00fc. Sadece haz\u0131rl\u0131k yanl\u0131\u015fl\u0131klar\u0131 (e\u011fitim alanlar\u0131 ile harek\u00e2t alanlar\u0131n\u0131n birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, ili\u015fkilerdeki d\u00fc\u015f\u00fcncesizlik, karargahlar\u0131n, haritalar\u0131n, erzak\u0131n daha \u00f6nceden haz\u0131rl\u0131k yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n an\u0131nda temin edilmek istenmesi) de\u011fil, ayn\u0131 zamanda kavram yanl\u0131\u015fl\u0131klar\u0131, ne yaz\u0131k ki Guevara, fokoya destek olmas\u0131 i\u00e7in bir politik cephe kurma aray\u0131\u015f\u0131nda ciddi bir politik hataya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, bu cephe i\u00e7inde uzla\u015fmaz de\u011filse bile, birbirlerine muhalif gruplara ba\u011fl\u0131 \u00e7ok farkl\u0131 teorik ve stratejik g\u00f6r\u00fc\u015flere sahip b\u00fcrokrat ve oport\u00fcnist unsurlar\u0131 bir araya getirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

      Bu yanl\u0131\u015flar\u0131 ve bunun yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 trajediyi Debray \u00f6nceden g\u00f6rmemi\u015ftir. Bolivya k\u00f6yl\u00fclerinin gerillan\u0131n kahramanl\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndaki \u00f6zel kay\u0131ts\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131na varamam\u0131\u015ft\u0131r. Debray i\u00e7in sosyal s\u0131n\u0131flar\u0131n ve somut gruplara ait \u00f6zg\u00fcl sorunlar\u0131n ve isteklerin tahlili, sloganlar\u0131n ve programlar\u0131n do\u011fru form\u00fclasyonu \u00f6nemsiz \u015feylerdir, aylak toplamalard\u0131r. Silahl\u0131 propaganday\u0131 y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n deste\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in evrensel bir form\u00fcl olarak g\u00f6r\u00fcr. Onun anlay\u0131\u015f\u0131nca, ki\u015finin kitlelere ne s\u00f6yledi\u011finin pek fazla \u00f6nemi yoktur, yeter ki ki\u015fi bunlar\u0131 s\u00f6ylerken silah\u0131 elinde olsun. Proletarya program\u0131n\u0131n ancak silahla savunuldu\u011funda ger\u00e7ek bir iktidar alternatifi haline geldi\u011fini g\u00f6stermek, teori ile prati\u011fin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde direnmek yerine, Debray, egemen s\u0131n\u0131f\u0131n bask\u0131 arac\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadelenin kitleleri proleter devrimine kazanmak i\u00e7in yeterli oldu\u011fu kan\u0131s\u0131n\u0131n uyanmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Yaz\u0131lar\u0131nda silahl\u0131 propaganday\u0131 silahlar\u0131n propagandas\u0131ndan kesinlikle ay\u0131rmam\u0131\u015f, b\u00f6ylece Marksist bilimi k\u00fc\u00e7\u00fcmsedi\u011fini ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

      1968 y\u0131l\u0131nda Brezilya’da, silahl\u0131 m\u00fccadeleye haz\u0131rlanma deneyi ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Debray’\u0131n devrimci teorisini deney alan\u0131na koyan devrimci pratik budur. Bu pratik \u015fimdiye dek bize ne \u00f6\u011fretmi\u015ftir? Teorinin do\u011fruland\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir mi? Yoksa bu konuda karara varmak i\u00e7in hen\u00fcz vakit erken midir? Biz devrimci prati\u011fi \u2013hen\u00fcz bir tohum halinde olsa bile\u2013 Marksizmin bilimsel ilkelerinin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda geli\u015ftirmek i\u00e7in vaktin hi\u00e7bir zaman erken olmad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n

      E\u011fer diyalekti\u011fin yasalar\u0131 varsa, bunlardan birine g\u00f6re, ger\u00e7ek b\u00fct\u00fcnseldir. Bu yasan\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda bak\u0131l\u0131rsa, Debray’\u0131n teorisi as\u0131ls\u0131z bir hale gelmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc tamamlanmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bunu s\u00f6ylemekle teorinin devrimci s\u00fcrecin b\u00fct\u00fcn g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015flerini, a\u015famalar\u0131n\u0131, sorunlar\u0131n\u0131 incelememi\u015f oldu\u011funu kastetmiyoruz. E\u011fer ele\u015ftirimiz kendini bununla s\u0131n\u0131rland\u0131rm\u0131\u015f olsayd\u0131, o zaman ele\u015ftiri olmaktan \u00e7\u0131kard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc hi\u00e7bir teori, ger\u00e7e\u011fin karma\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6nceden d\u00fc\u015f\u00fcnsel (teorik) planda tam olarak ayd\u0131nlatamaz. Bu nedenle, Debray’\u0131 s\u00f6ylemedikleri i\u00e7in ele\u015ftirmiyoruz. Ama kendisi i\u00e7in koydu\u011fu teorik hedeflere ula\u015fmak amac\u0131yla s\u00f6ylemi\u015f olmas\u0131 gereken \u015feyler i\u00e7in ele\u015ftiriyoruz.<\/p>\n\n\n\n

      Debray, kendine \u00f6zg\u00fc tipte bir teorisyen, bir Marksist entelekt\u00fceldir. Bir Marksist entelekt\u00fcel, politik bir kadro olabilir. Debray b\u00f6yle de\u011fildir. Bir entelekt\u00fcel ne kadar \u00e7ok g\u00f6zlemlemi\u015f, ne kadar \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, \u00e7ok okumu\u015f olursa olsun, devrimci sorunlar ve g\u00f6revler konusundaki de\u011ferlendirmeleri, daima d\u0131\u015far\u0131dan olacak, bunlar\u0131 hi\u00e7bir zaman kendi \u00f6rg\u00fct\u00fcn ya\u015fayabilmesini belirleyen \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeleri, kendi acil sorunlar\u0131 olarak benimseyemeyecektir. Devrim, sadece genel g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc ve kaba \u00e7izgileriyle entelekt\u00fcellerin beyninde var olabilir. Gerilla ya da parti; bir hareketli stratejik kuvvet olarak m\u0131, yoksa partinin silahl\u0131 kolu olarak m\u0131 gerilla; \u015fehir ve k\u0131r gerillas\u0131; g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7\u0131kar\u0131lacak dersler ve ge\u00e7mi\u015f deneyler \u2013 ayd\u0131n-entelekt\u00fcel Debray’\u0131n \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 kavramlar bunlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Debray’\u0131n ge\u00e7mi\u015flerinde “kom\u00fcnist” militan olan bir s\u00fcr\u00fc b\u00fcrokrata strateji dersleri verdi\u011fi su g\u00f6t\u00fcrmez bir ger\u00e7ektir. Ama entelekt\u00fcel konumu bu derslere baz\u0131 k\u0131s\u0131tlamalar koymaktad\u0131r. Baz\u0131 temel g\u00f6r\u00fc\u015fleri hala ge\u00e7erlidir ve katk\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6nemini hat\u0131rlatmaktad\u0131r: \u0130syanc\u0131 g\u00f6z boyamalar\u0131n ele\u015ftirisi, \u00f6z-savunma, Latin-Amerika’da k\u0131rsal alanlarda “\u00c7in” halk sava\u015f\u0131 kavray\u0131\u015f\u0131 vs. Di\u011fer form\u00fclasyonlar\u0131 daha az memnun edicidir ve sebepsiz yere oport\u00fcnist “sol”un k\u00f6t\u00fc niyetli sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 savunmas\u0131z yanlar b\u0131rakmaktad\u0131r. “Da\u011f, burjuva ve k\u00f6yl\u00fc unsurlar\u0131 proleterle\u015ftirir; \u015fehir, proletaryay\u0131 burjuvala\u015ft\u0131r\u0131r.”[1] Bu e\u011flendirici budalal\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmek \u00e7ok kolayd\u0131r: Ekim Devrimi’ni “burjuvala\u015fm\u0131\u015f” Petrograd proletaryas\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r ve “burjuvala\u015fm\u0131\u015f” \u0130spanyol milisleri Madrid kap\u0131lar\u0131nda fa\u015fizme kar\u015f\u0131 iki y\u0131l kahramanca direnmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n

      Daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc var. Sorun sadece c\u00fcmlelerde de\u011fildir. Bunlar\u0131n arkas\u0131nda parlak yal\u0131nl\u0131k ve dogmatizm kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 ile Debray’\u0131n Stalinist form\u00fclasyonu yatmaktad\u0131r. (Latin-Amerika’daki \u00f6nc\u00fcn\u00fcn niteli\u011fini ve stratejinin karakterini m\u00fckemmel bir \u015fekilde tam olarak kavray\u0131\u015f ve sunu\u015fu, bunu kavrayan ideolojik ve teorik temel y\u00fcz\u00fcnden de\u011ferinden pek \u00e7ok \u015fey yitirmi\u015ftir.) Bu c\u00fcmlenin kelime kelime yorumlan\u0131\u015f\u0131, bizi, gerilla fokosu harek\u00e2t\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan \u00f6nceki haz\u0131rl\u0131k a\u015famas\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsemeye, kitle hareketlerinin kendili\u011findencili\u011fi kavray\u0131\u015f\u0131na, silahl\u0131 propagandan\u0131n yarar\u0131n\u0131 abartan fokocu bir anlay\u0131\u015fa, sosyal ve politik analizlerde formalizme ve skolastizme ve de sonu\u00e7 olarak, \u00f6nc\u00fcn\u00fcn ve devrimci s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00f6rg\u00fctleni\u015finde militarizme g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Bu sorunlar\u0131n her birisini derinlemesine incelemek zorunludur.<\/p>\n\n\n\n

I. FOKONUN HAZIRLIK A\u015eAMASININ<\/p>\n\n\n\n

K\u00dc\u00c7\u00dcMSENMES\u0130<\/p>\n\n\n\n

Yaz\u0131lar\u0131n\u0131n hi\u00e7bir yerinde Debray, gerilla fokosunun nas\u0131l ve kim taraf\u0131ndan haz\u0131rlanaca\u011f\u0131 sorusunu ciddi olarak tart\u0131\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Pratik bu sorunun temel sorun oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. \u00c7in ve Vietnam tipi devrimci sava\u015f\u0131n Latin-Amerika’ya mekanik olarak aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 kesin bir \u015fekilde ele\u015ftirmesine olanak tan\u0131yan duru zek\u00e2s\u0131, Debray’\u0131, K\u00fcba Devrimi’ni k\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne taklit etmeyi savunmaktan geri koymam\u0131\u015ft\u0131r. Bu yanl\u0131\u015f\u0131 do\u011fru bir evrensel ama\u00e7tan yola \u00e7\u0131karak yapar:”K\u00fcba devrimi asla tekrarlanamaz” diyen oport\u00fcnist d\u00f6neklere kar\u015f\u0131 sava\u015f. Ama K\u00fcba Devrimi’nin bir daha tekrarlanabilece\u011fi durumlar ile tekrarlanamayaca\u011f\u0131 durumlar\u0131 kesinlikle birbirinden ay\u0131rt etmek gerekir. Debray bunu yapmam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun yap\u0131labilmesi i\u00e7in, K\u00fcba Devrimi s\u0131ras\u0131ndaki ve \u015fimdiki kuvvet ili\u015fkilerinin ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin karakterinin d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda do\u011fru bir tahlili gerekir.<\/p>\n\n\n\n

      “Sol” oport\u00fcnistlerin gerilla sava\u015f\u0131 stratejisine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131nda kullanabilecekleri ender iddialardan birinin \u00fczerinde ciddiyetle durmak gerekir. Sanki Venez\u00fcella kom\u00fcnist partisinin reformist bir parti oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil de, parti oldu\u011fu i\u00e7in gerillaya ihanet etti\u011fi \u00f6ne s\u00fcr\u00fclmektedir. Bu iddian\u0131n do\u011fru yan\u0131t\u0131 nedir?<\/p>\n\n\n\n

      Ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u015fu kabul edilmelidir ki, Debray’\u0131n b\u00fcy\u00fck eksikli\u011fi, “parti” ve “gerilla” soyut kavramlar\u0131n\u0131 kullanma bi\u00e7iminden ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Geleneksel kom\u00fcnist partilerinin ihanet ve sapmalar\u0131, sanki politik sapmalara yol a\u00e7an teorileri de\u011fil de, tam tersi \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131lar\u0131ym\u0131\u015f gibi, parti olarak \u00f6rg\u00fctlenmelerine ba\u011flan\u0131yor. Materyalist diyalekti\u011fi kullanmak, program, parti ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi kavram\u0131 ile m\u00fccadelenin pratik y\u00f6ntemleri aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 incelemek, reformist prati\u011fi hakl\u0131 g\u00f6steren \u015feyin reformist teori oldu\u011funu g\u00f6stermek yerine, Debray, b\u00f6yle bir parti \u00f6rg\u00fctlenmesinden t\u00fcmevar\u0131m yolu ile oport\u00fcnist strateji ve k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva sapmalar\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

      Debray’\u0131n \u00f6z\u00fcmsemeyi ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131 kal\u0131c\u0131 bir Leninist miras vard\u0131r ki, onun yanl\u0131\u015flar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klar: S\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin her a\u015famas\u0131nda, her \u00f6zel konjonkt\u00fcr\u00fcnde devrimci stratejinin bilimsel form\u00fclasyonu. Lenin, hi\u00e7bir zaman s\u0131n\u0131f tahlilini, teorik \u00e7izginin i\u015fleyi\u015fini ve \u00f6nc\u00fc \u00f6rg\u00fct bi\u00e7iminin tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 birbirinden ay\u0131rmam\u0131\u015ft\u0131r. (Debray bunu yapm\u0131\u015ft\u0131r.) Bunlardan herhangi birini kesinlikle a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f kabul edip, dikkatini yaln\u0131z di\u011ferleri \u00fczerinde toplamaya \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Her a\u015famas\u0131nda evrensel stratejik hedefler ile m\u00fccadelenin her kesimindeki \u00f6zel g\u00f6revler, yap\u0131sal ko\u015fullar ile konjonkt\u00fcrel ko\u015fullar aras\u0131ndaki fark\u0131 hi\u00e7bir zaman ak\u0131ldan \u00e7\u0131karmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

      Debray’\u0131n \u00f6nemsemedi\u011fi gerilla fokosunun haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 sorunu, t\u00fcm devrimci sava\u015f i\u00e7eresinde en az \u00f6tekilerden herhangi biri kadar \u00f6nemli temel bir basamakt\u0131r. Bu basamak, Debray’\u0131n yaz\u0131lar\u0131nda devrimci s\u00fcrecin bir a\u015famas\u0131 de\u011fil de, devrimin bir \u00e7e\u015fit tarih \u00f6ncesi olarak yer al\u0131r. “Devrimde Devrim”in sonunda, kesin olarak “politik harekete girmek isteyen biri askeri fokodan ge\u00e7melidir” der. Bu y\u00fczden, en \u00f6nemli soru \u2013ne yapmal\u0131?\u2013 ile kar\u015f\u0131la\u015fan devrimcilere verdi\u011fi yan\u0131t \u00e7ok basittir: Bir askeri foko kurun. Taktik soruya da \u2013askeri foko nas\u0131l kurulur?\u2013 verdi\u011fi yan\u0131t ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde basittir: Askeri e\u011fitimle kadrolar\u0131 bir araya toplay\u0131n, para ve te\u00e7hizat edinin, harek\u00e2t alanlar\u0131nda depolar kaz\u0131n, sava\u015f alanlar\u0131n\u0131 tan\u0131y\u0131n, hareket sava\u015fa ba\u015flamak i\u00e7in d\u00fc\u015fman\u0131n gelmesini bekleyin. “Ba\u015far\u0131l\u0131 bir pusu, i\u015fkencecinin yok edilmesi, nakledilen silahlara el koyu\u015f, bunlar herhangi bir Amerikan \u00fclkesinde ortaya \u00e7\u0131kabilecek reformist y\u00fcreksizli\u011fe en iyi yan\u0131tt\u0131r.”[2]<\/p>\n\n\n\n

Debray’\u0131n g\u00f6remedi\u011fi, gerilla m\u00fccadelesini ba\u015flatmaya haz\u0131r olan bir devrimci \u00f6rg\u00fct\u00fcn en \u00f6nemli sorununun bu olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc, yaln\u0131zca askeri eylemlerin politik etkilerine \u00f6nem vermek, politik sorunlar\u0131 askeri m\u00fccadelenin i\u00e7inde bo\u011fmakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, sorun, gorillere ve kukla ordular\u0131na kar\u015f\u0131 nas\u0131l ate\u015f edilece\u011fini bilmekte de\u011fildir; ama bu i\u015fi nas\u0131l yapmal\u0131d\u0131r ki, devrimci s\u0131n\u0131flar, a) ate\u015fin kendi \u00f6nc\u00fcleri taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlas\u0131nlar ve b) onun ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 kampanyaya her yoldan ve her seviyeden kat\u0131ls\u0131nlar. As\u0131l sorun bunun nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 bilmektir.<\/p>\n\n\n\n

      \u00d6nc\u00fc taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen pusular, cezaland\u0131rmalar, kamula\u015ft\u0131rmalar ve askeri-politik eylemler, Debray’a g\u00f6re, “reformist y\u00fcreksizli\u011fe en iyi yan\u0131tt\u0131r”. Biz, sorunun bu \u015fekilde konulmas\u0131n\u0131 son derece b\u00fcy\u00fck bir talihsizlik say\u0131yoruz \u2013ki bu yanl\u0131\u015f demek de\u011fildir. Silahl\u0131 m\u00fccadele reformizme yan\u0131t de\u011fildir. Bunun haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ile ger\u00e7ekten u\u011fra\u015fanlar bunun pek\u00e2l\u00e2 fark\u0131ndad\u0131rlar. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 en b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7l\u00fck, silahl\u0131 eylemleri ba\u015flatmak ya da gerilla eylemlerini ba\u015flatabilecek yeterli say\u0131da kadrolar\u0131 k\u0131rlara g\u00f6ndermek de\u011fil, bunu do\u011fru olarak saptanm\u0131\u015f bir stratejinin \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde yapmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

      A\u015f\u0131r\u0131 bir Debray taraftar\u0131, fokonun haz\u0131rl\u0131k a\u015famas\u0131, onun \u00fc\u00e7 kl\u00e2sik metnini yazmaya sevk eden \u00f6n d\u00fc\u015f\u00fcnceler aras\u0131nda yer alm\u0131yordu ve bu nedenle bu t\u00fcr ele\u015ftiriler bo\u015f ve de\u011fersizdir diyebilir. Biz bunlar\u0131 kabul etmiyoruz. Politik bir metin (ve Debray’\u0131n hocas\u0131 Althusser genel anlamda teorik metnin ne oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir) Althusser sadece s\u00f6yledikleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, s\u00f6yledi\u011fi \u015feyler ile ima etti\u011fi, “s\u00f6ylemedikleri” a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Debray’\u0131n metninde “s\u00f6ylenmemi\u015f” olan, onun tamamen ihmal etti\u011fi, kendi yasalar\u0131 ve zorunluluklar\u0131yla s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin \u00f6zg\u00fcl bir a\u015famas\u0131 olan devrimci sava\u015f\u0131n haz\u0131rl\u0131k a\u015famas\u0131d\u0131r ki, bu proletarya devriminin tarihsel g\u00f6revlerinin sorumlulu\u011funu \u00fcstlenmi\u015f olan siyasi bir \u00f6rg\u00fct taraf\u0131ndan Marksist\u00e7e, yani bilimsel ve devrimci bir tarzda ele almay\u0131 gerektirir.<\/p>\n\n\n\n

      Gerilla kolu, proletarya \u00f6nc\u00fcs\u00fcn\u00fcn hareketli stratejik g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Ayn\u0131 zamanda, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin en y\u00fcksek d\u00fczeyidir. Ve proletarya \u00f6nc\u00fcs\u00fc, buna ula\u015f\u0131rken, b\u00f6ylece kendini objektif olarak kurmu\u015f olur. Ama ana m\u00fccadele tek m\u00fccadele de\u011fildir ve salt ana m\u00fccadele ile u\u011fra\u015fan bir \u00f6rg\u00fct kitlelerden kopar ve egemen s\u0131n\u0131flarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi\u011finde kitlelerden kendisini tecrit edilmi\u015f olarak bulur. Bu, devrimci \u00f6rg\u00fct\u00fcn \u00f6nce t\u00fcm pop\u00fcler m\u00fccadele bi\u00e7imlerinde haz\u0131r bulunmas\u0131 ve sonra s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin “nihai an\u0131” olarak stratejik hareketi ba\u015flatmas\u0131 anlam\u0131na gelmez. Bu anlay\u0131\u015f, sadece s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesine oturduklar\u0131 yerden kat\u0131lmaya kalk\u0131\u015fan ve ancak iktidar ele ge\u00e7ti\u011finde yerlerinden kalkan koku\u015fmu\u015f b\u00fcrokratlar\u0131n kafas\u0131nda bulunur. B\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnenler i\u00e7in ele ge\u00e7irilecek iktidar yoktur. Biz, devrimci \u00f6rg\u00fct\u00fcn kendisini tamamen gerilla kollar\u0131n\u0131n stratejik harek\u00e2t\u0131na vermesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karken, bununla iki sapmay\u0131 da reddediyoruz:<\/p>\n\n\n\n

      1) Bask\u0131 ayg\u0131t\u0131 ile kesinkes kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmeyi sadece \u00f6nc\u00fcn\u00fcn g\u00f6revi sanan ve s\u0131n\u0131f yerine \u00f6nc\u00fcn\u00fcn devrim yapaca\u011f\u0131na inanan darbecilik. (Blanquizm ya da militarizm)<\/p>\n\n\n\n

      2) Kitlelerin kendili\u011finden gerilla \u00f6nc\u00fcs\u00fcne kat\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ve hareketli stratejik kuvveti kendi \u00f6nc\u00fcleri olarak tan\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131 iddia eden kendili\u011findencilik. (spontanizm)<\/p>\n\n\n\n

      Brezilya’daki devrimci sava\u015fa haz\u0131rl\u0131k deneyi, bu sapmalar\u0131n en tehlikelisini ve bunlardan ka\u00e7\u0131nma yollar\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Yeni bir Caparao ya da yeni bir Camiri’den ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in baz\u0131 \u00f6nemli dersler \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

      Birincisi, pratik i\u00e7indeki bir\u00e7oklar\u0131 gibi Debray da, bir temel ilkeyi g\u00f6rmezlikten gelmi\u015ftir: Gerilla, devrimci eylemin ba\u015flang\u0131c\u0131 de\u011fildir. Debray’\u0131n kelime kelime ve sekterce yorumlan\u0131\u015f\u0131 (Debray’\u0131n kendisinin \u00f6yle yorumlar yap\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftik) kendisi i\u00e7in, yap\u0131lan askeri ve lojistik haz\u0131rl\u0131klar hari\u00e7, gerilladan \u00f6nceki t\u00fcm politik \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 oport\u00fcnist olarak yorumlamaya yol a\u00e7ar. Bolivya deneyi g\u00f6stermi\u015ftir ki, \u015fehirlerde oport\u00fcnist bir politikaya yol a\u00e7an \u015fey \u00f6nc\u00fcn\u00fcn (k\u0131rlarda sava\u015fan) g\u00f6revlerinin b\u00f6ylesine militarist\u00e7e basitle\u015ftirilmesidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Bolivyal\u0131 devrimciler sadece fokoyu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015fler ve gerilla kolunun desteklenmesi i\u00e7in gerekli politik-askeri \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 m\u00fczmin oport\u00fcnistlerin eline b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131r. Bu kimseler, devrimin g\u00f6revlerini \u00fcstlenmek konusundaki yetersizlikleri herkes\u00e7e bilinen bu politik \u00f6rg\u00fct militanlar\u0131, i\u015fi Che Guevara ve arkada\u015flar\u0131na ihanet etmeye kadar vard\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

      B\u00f6ylece t\u00fcm halk\u0131n sava\u015f\u0131 olan gerilla sava\u015f\u0131n\u0131 haz\u0131rlayacak devrimci \u00f6rg\u00fct\u00fcn gereklili\u011fi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f oluyor. Bu \u00f6rg\u00fct\u00fcn ana hedefi (stratejik harek\u00e2t) gerilla kolunu yaratmak ve geli\u015ftirmektir, ama evrensel hedefi, t\u00fcm halk\u0131n sava\u015f\u0131d\u0131r. Kendili\u011findencilerin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, pop\u00fcler m\u00fccadelenin t\u00fcm bi\u00e7imlerinin gerilla koluna objektif olarak yard\u0131mc\u0131 olacaklar\u0131n\u0131 iddia etmek bir anlam ta\u015f\u0131maz. \u00d6nc\u00fc ile kitleler aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 kurarak, devrimci prati\u011fin temel kural\u0131na \u2013ne daha az, ne daha \u00e7ok, kitlelerden sadece bir ad\u0131m \u00f6nde\u2013 sayg\u0131 g\u00f6stererek bu yard\u0131m\u0131 titizlikle tasarlamak bir anlam ta\u015f\u0131r ancak. \u00d6nc\u00fcler taraf\u0131ndan ba\u015flat\u0131lan m\u00fccadeleye girmeleri kitlelere ba\u011fl\u0131 de\u011fildir; kendisini kitlelerin devrimci enerjilerini de\u011ferlendirecek bi\u00e7imde \u00f6rg\u00fctlemek \u00f6nc\u00fcn\u00fcn g\u00f6revidir. E\u011fer \u00f6nc\u00fcler, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin somut s\u00fcrecinden kopmak istemiyorlarsa, objektif olarak devrimci olan s\u0131n\u0131flarla sa\u011flam ba\u011flar kurmay\u0131 \u2013gerilla kolunun haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 demek olan ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131ndan itibaren\u2013 ba\u015farmal\u0131d\u0131rlar. \u0130ster \u00f6rg\u00fctsel, ister politik olsun, her iki durumda da, i\u015f\u00e7ileri, k\u00f6yl\u00fcleri ve k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazinin \u00e7\u0131karlar\u0131 proletarya do\u011frultusunda olan baz\u0131 kesimlerini kapsayan kitle hareketlerinin do\u011fru \u00e7izgisini temsil etmelidir.<\/p>\n\n\n\n

II. S\u0130LAHLI PROPAGANDANIN ETK\u0130S\u0130N\u0130N<\/strong><\/p>\n\n\n\n

FOKOCU TARZDA ABARTILI\u015eI<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Debray’\u0131n yaz\u0131lar\u0131nda silahl\u0131 propagandan\u0131n silahlar\u0131n propagandas\u0131ndan kesinkes ayr\u0131lmad\u0131\u011f\u0131na de\u011finmi\u015ftik. Burada bir kelime oyunu de\u011fil, temel bir sorun yatmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

 “Devrimde Devrim” kitab\u0131nda Debray, Latin-Amerika’daki ve Asya’daki devrimci sava\u015f ko\u015fullar\u0131nda de\u011fi\u015fiklik oldu\u011funu g\u00f6sterdikten sonra, Latin-Amerika devriminde silahl\u0131 propagandan\u0131n \u00f6zg\u00fcl niteli\u011fini tespit etmeye kalk\u0131\u015fmaktad\u0131r. “Propaganda ve ajitasyon \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \u2013yeni \u00f6rg\u00fct\u00fc halka anlatma, b\u00f6lgesel y\u00f6netimi kitle \u00f6rg\u00fct\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme \u00e7abalar\u0131\u2013 temel sorun olur ve ilerdeki sava\u015flar buna ba\u011fl\u0131d\u0131r. Propaganda sava\u015f\u0131n kurtar\u0131c\u0131 yap\u0131s\u0131na tan\u0131kl\u0131k eder ve bu mesaj\u0131 kitlelerin bilincine yerle\u015ftirir. Bundan ba\u015fka \u00fcretimin \u00f6rg\u00fctlenmesine, vergi toplanmas\u0131na, devrim yasalar\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur…”[3]<\/p>\n\n\n\n

      Debray devam ediyor: “Bug\u00fcn Latin-Amerika gerilla hareketlerinde bu eylemlerin g\u00fcndemde oldu\u011fu bir a\u015famaya gelindi\u011fini g\u00f6remedik… Bir ba\u015fka deyi\u015fle, silahl\u0131 propaganda askeri harek\u00e2ttan \u00f6nce gelmez, askeri harek\u00e2t\u0131 izler. Silahl\u0131 propagandan\u0131n i\u015fi gerilla cephesinin d\u0131\u015f\u0131ndan \u00e7ok i\u00e7indedir. Mevcut ko\u015fullar alt\u0131nda, en \u00f6nemli propaganda bi\u00e7imi ba\u015far\u0131l\u0131 askeri eylemdir.”[4]<\/p>\n\n\n\n

      Bunu okuyunca Debray’a olan sayg\u0131m\u0131za ra\u011fmen, yukardaki s\u00f6zlere yan\u0131t olarak yine onun bir s\u00f6z\u00fc akl\u0131m\u0131za geldi: “Baz\u0131 politikalar kriminolojinin ihtisas alan\u0131na giriyor…” Bu b\u00f6l\u00fcmler, militarist demesek de (Debray’\u0131n kendisi, mevcut a\u015famada politik yan\u0131n askeri yana indirgenmesinde diretir), babacan (paternalist) diyebilece\u011fimiz bir devrimci pratik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 gizlemektedir. \u00d6nc\u00fc kitleleri daha sonra “politik” a\u00e7\u0131dan kazanabilmek i\u00e7in \u00f6nce “askeri” a\u00e7\u0131dan kazanmal\u0131d\u0131rlar. \u00d6nc\u00fc g\u00fc\u00e7, egemen s\u0131n\u0131f\u0131n bask\u0131 ayg\u0131t\u0131na kar\u015f\u0131 verdi\u011fi sava\u015f\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131nda kimseye kar\u015f\u0131 de\u011fil, sadece kendine kar\u015f\u0131 sorumludur. Da\u011fda ve ormanda ya\u015fayan k\u00f6yl\u00fcler art\u0131k k\u0131rsal alan\u0131n par\u00e7alar\u0131d\u0131rlar. Konu\u015fan silahlar ve yaln\u0131zca silahlard\u0131r. Bolivya’da b\u00f6yle olmu\u015ftur. Orada neler oldu\u011funu anlatmak i\u00e7in k\u00f6yl\u00fclerin Che Guevara ve yolda\u015flar\u0131n\u0131n kahramanca m\u00fccadelesini anlayamad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek yetmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc Che Guevara onlar\u0131 kazanman\u0131n gerekli oldu\u011funu bilen bir insand\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

 Che Guevara g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn 1967 May\u0131s’\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde o d\u00f6nemin en \u00f6nemli karakteristikleri aras\u0131nda “k\u00f6yl\u00fclerle birle\u015fme konusunda kesin eksiklikleri” not eder.<\/p>\n\n\n\n

  “Bize kar\u015f\u0131 olan korkular\u0131n\u0131 yitirmeye ba\u015flad\u0131lar. Onlar\u0131n sayg\u0131s\u0131n\u0131 kazanmak yava\u015f ve sab\u0131r isteyen bir g\u00f6revdir.” (Che Guevara, Bolivya G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc)  Haziran ay\u0131 \u00f6zetinde Che Guevara yeniden ayn\u0131 konuya de\u011finiyor:<\/p>\n\n\n\n

      “K\u00f6yl\u00fclerin birle\u015fmesinin eksikli\u011fini hissetme\u011fe devam ediyoruz. \u015eu k\u0131s\u0131r bir d\u00f6ng\u00fcd\u00fcr: Bu birle\u015fmeyi sa\u011flamak i\u00e7in kalabal\u0131k n\u00fcfuslu alanlarda kal\u0131c\u0131 eylemler koymak ihtiyac\u0131nday\u0131z ve bunu yapmak i\u00e7in daha fazla adama ihtiyac\u0131m\u0131z var.” (Che Guevara, Bolivya G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc)<\/p>\n\n\n\n

      Ayn\u0131 ifade Temmuz ay\u0131nda trajik bir tek d\u00fczelikle tekrarlan\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

      “Eski k\u00f6yl\u00fc tan\u0131d\u0131klar taraf\u0131ndan baz\u0131 cesaret verici kabul i\u015faretleri veriliyorsa da, k\u00f6yl\u00fclerle birle\u015fme eksikli\u011fi kendisini hissettirmeye devam ediyor.” (Che Guevara, Bolivya G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc)<\/p>\n\n\n\n

      Yani gerilla sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n askeri m\u00fccadelesi arac\u0131yla politik olarak alevlendirdikleri eski ili\u015fkiler. Askeri kamula\u015ft\u0131rmalar\u0131n basit yank\u0131s\u0131 cesaret, gerilla kolunun ispatlad\u0131\u011f\u0131 sava\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve mahrumiyete katlan\u0131\u015f\u0131, kendi ba\u015f\u0131na y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 \u00f6nc\u00fc g\u00fcc\u00fcn \u00e7evresinde toplamaya yeterli de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

      Bunu izleyen iki ay boyunca gerilla kolunun askeri \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ba\u015flar. Politik tecrit daha da belirgin hale gelir.<\/p>\n\n\n\n

      “Hi\u00e7bir ili\u015fki kurmadan ve yak\u0131n gelecekte de kuraca\u011f\u0131m\u0131za dair ge\u00e7erli bir umut \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 olmadan devam ediyoruz. Onlarla daha \u00f6nce kurdu\u011fumuz k\u00fc\u00e7\u00fck ili\u015fkileri g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurursak, bunun nedenlerini anlayabiliriz” (Che Guevara, Bolivya G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, A\u011fustos ay\u0131 \u00f6zeti)<\/p>\n\n\n\n

      “Ordunun eyleme daha etkili bir bi\u00e7imde kar\u015f\u0131 koymas\u0131 ve k\u00f6yl\u00fc y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n art\u0131k yard\u0131m etmemesi ve hatta ihbar etmesi. Durum ge\u00e7en aykinden farks\u0131z.” (Che Guevara, Bolivya G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, Eyl\u00fcl ay\u0131 \u00f6zeti) Ama Debray’\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerinin tersine, Che Guevera ve \u0130nti Perodo, silahl\u0131 propaganday\u0131, ancak silahlar devrimin hedeflerini kitlelere do\u011fru olarak a\u00e7\u0131klamas\u0131yla desteklenirse propaganda say\u0131yorlard\u0131. \u00d6rne\u011fin, Eyl\u00fcl’\u00fcn 22’sinde Bolivyal\u0131 gerillalar \u015f\u00f6yle yapm\u0131\u015flard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

      “Gece \u0130nti, b\u00f6lge okulunda 15 ki\u015filik suskun ve \u015fa\u015fk\u0131n k\u00f6yl\u00fc grubuna devrimin hedefleri konusunda dersler verdi.” (Che Guevara, Bolivya G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc)<\/p>\n\n\n\n

      Ne politik ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 mekanik olarak a\u00e7\u0131klayan askeri ba\u015far\u0131n\u0131n eksikli\u011fidir, ne de askeri \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc mekanik olarak a\u00e7\u0131klayan politik ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kt\u0131r. Bu iki yan s\u00fcrekli diyalektik ili\u015fki i\u00e7indedir. \u015e\u00f6yle ki, politik ba\u015far\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclemeyen askeri ba\u015far\u0131, bir askeri ba\u015far\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar ve askeri m\u00fccadeleye yol a\u00e7mayan bir politik \u00e7al\u0131\u015fma, politik \u00e7al\u0131\u015fma de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

      Debray’\u0131n \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn aksine, bu d\u00f6nemde Latin-Amerika’daki s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini karakterize eden politik yandan \u00f6nce gelen askeri yan de\u011fildir (darbecilik, Blanquizm ya da militarizm); emperyalistlerin ve yerli i\u015fbirlik\u00e7ilerinin s\u0131n\u0131f egemenliklerini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri ko\u015fullar alt\u0131nda s\u00f6m\u00fcr\u00fclenler i\u00e7in ba\u015flang\u0131c\u0131ndan itibaren politik-askeri m\u00fccadele olmayan politik bir tercih s\u00f6z konusu olamaz. Che’nin s\u00f6zleriyle, e\u011fer “eski k\u00f6yl\u00fc tan\u0131d\u0131klar” olmasa, emperyalist bask\u0131 gerillalar\u0131n \u00e7evresindeki stratejik ku\u015fatman\u0131n etkisini art\u0131racak ve onlar\u0131 Che’nin sonsuz kahramanl\u0131\u011f\u0131 bile kurtaramayacakt\u0131r. Silahlar k\u00f6rd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

 Bu nedenle, silahl\u0131 propagandan\u0131n abart\u0131lmas\u0131 dedi\u011fimizde, silahl\u0131 m\u00fccadele olmaks\u0131z\u0131n devrimci propaganda olmaz \u00f6nyarg\u0131s\u0131ndan yola \u00e7\u0131k\u0131yoruz. Debray’\u0131n yanl\u0131\u015f\u0131, aralar\u0131nda yaln\u0131zca “k\u00fc\u00e7\u00fck ili\u015fkiler” varsa, gerilla kolunun “k\u00f6yl\u00fclerle birle\u015fmesinden yoksun kalmas\u0131n\u0131n” “mant\u0131ki” oldu\u011funu unutarak, silahl\u0131 eylemi kendi ba\u015f\u0131na propaganda olarak de\u011ferlendirmesidir. G\u00fcr\u00fclt\u00fc \u00e7\u0131karsalar bile, silahlar sa\u011f\u0131rd\u0131r. S\u0131n\u0131f d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n bask\u0131 ayg\u0131t\u0131na kar\u015f\u0131 ana m\u00fccadeleye giri\u015fmekle gerillalar, s\u00f6m\u00fcr\u00fclenlere objektif olarak proleter iktidar\u0131 \u00f6neriyorlar. Ama bu objektif s\u00fcrecin s\u00f6m\u00fcr\u00fclenlerin bilincine yans\u0131mas\u0131n\u0131n bir\u00e7ok yolu vard\u0131r. E\u011fer gerilla kolu s\u00f6m\u00fcr\u00fclenlere yak\u0131n iseler, “al\u0131c\u0131 kulaklar” bulma \u015fanslar\u0131 b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Ama t\u00fcm “al\u0131c\u0131 kulaklar” vurulan gerillalar\u0131n silahlar\u0131n\u0131 devralan “\u00f6teki eller” haline gelemezler. Her \u015fey \u00f6nc\u00fc m\u00fccadelesini proleter devrimiyle objektif olarak ilgilenen s\u0131n\u0131flara tan\u0131tma bi\u00e7iminde oldu\u011fu kadar, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin, k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ve tar\u0131m proletaryas\u0131n\u0131n her bir kat\u0131ndaki ve her bir yerdeki somut ko\u015fullar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Che Guevara, OSPAAL (Asya, Afrika ve Latin-Amerika Halklar\u0131 Dayan\u0131\u015fma \u00d6rg\u00fct\u00fc) sekreterli\u011fine yazd\u0131\u011f\u0131 “… iki, \u00fc\u00e7, daha fazla Vietnam” diye ba\u015flayan mektubunda, “Roma arenalar\u0131nda pleblerin gladyat\u00f6rleri y\u00fcreklendirmesi ironisine” benzeyen “ilerici d\u00fcnyan\u0131n Vietnam halk\u0131yla\u201d dayan\u0131\u015fmas\u0131ndan s\u00f6z eder. Bolivya trajedisi, belli bir \u00f6l\u00e7\u00fcde ayn\u0131 ironinin tekrar\u0131d\u0131r. Gerilla sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131, gladyat\u00f6rler ve Bolivya k\u00f6yl\u00fcleri de pleblerdir. Bu neden b\u00f6yle oldu ve gelecekte b\u00f6yle bir \u00e7eli\u015fkiden nas\u0131l ka\u00e7\u0131nabiliriz? Debray’\u0131n yaz\u0131lar\u0131 Latin-Amerika devrimi i\u00e7in ya\u015famsal \u00f6nem ta\u015f\u0131yan bu sorulara yan\u0131t vermiyor, ayn\u0131 zamanda okuyucuya bu sorunlar\u0131 unutturmu\u015ftur da bir \u00f6l\u00e7\u00fcde.<\/p>\n\n\n\n

 Debray’\u0131n silahl\u0131 propaganda ile ilgili g\u00f6r\u00fc\u015flerinde ola\u011fan\u00fcst\u00fc g\u00f6r\u00fcnen ve mekanik, \u015fematik, anti-diyalektik karakterini ortaya koyan yan, politik ve askeri yan aras\u0131ndaki soyut kar\u015f\u0131tl\u0131kt\u0131r. Yukarda politik yan kar\u015f\u0131s\u0131nda askeri yana kesinlikle \u00f6ncelik tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. G\u00f6r\u00fc\u015flerini hakl\u0131 \u00e7\u0131karmak i\u00e7in politik \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flaman\u0131n ve daha sonra askeri d\u00fczeye ula\u015fman\u0131n imkans\u0131z oldu\u011funu anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. “Silahl\u0131 propaganday\u0131 askeri harek\u00e2ttan ayr\u0131 bir a\u015fama saymak ve \u00f6ncelik tan\u0131mak” yok yere d\u00fc\u015fman\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtmak olur.<\/p>\n\n\n\n

      “Latin-Amerika \u00fclkelerinin \u00e7o\u011fundaki k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn belli, sosyal, ideolojik ve psikolojik ko\u015fullar\u0131 … Olgunla\u015fmam\u0131\u015f bir ajitasyon grubu, silahl\u0131 olsun ya da olmas\u0131n, gerekirse g\u00f6zlenecek, a\u00e7\u0131kta b\u0131rak\u0131lacak ve tasfiye edilecektir…”[5]<\/p>\n\n\n\n

Bu s\u00f6zlerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca ortaya yap\u0131lacak iki \u015fey \u00e7\u0131k\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n

      a) Politik-askeri hareket demek olmayan silahl\u0131 propagandadan ne anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 incelemek;<\/p>\n\n\n\n

      b) Gerilla sava\u015f\u0131nda askeri yan ile politik yan aras\u0131ndaki ili\u015fki sorununun tek do\u011fru yan\u0131t\u0131, Debray’\u0131n ne savundu\u011fu (askeri yan politik yandan \u00f6nce gelir fikri), ne de Debray’\u0131n ele\u015ftirdi\u011fi (askeri yan politik yandan sonra gelir fikri) de\u011fil, Debray’\u0131n hi\u00e7 de\u011finmedi\u011fi bir bi\u00e7imin, devrimci sava\u015f\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren politikle\u015fmi\u015f askeri sava\u015f oldu\u011fu konusunda \u015f\u00fcphe\u2026.<\/p>\n\n\n\n

 Bu objektif olarak ayr\u0131 olan m\u00fccadelenin iki yan\u0131n\u0131, sadece s\u00f6z olarak m\u0131 ay\u0131rmaktad\u0131r? Bir kimse, pusu kurmakla m\u0131, yoksa toplant\u0131 ya da herhangi bir politik eylemin ard\u0131ndan bir k\u00f6y\u00fc ele ge\u00e7irmekle mi i\u015fe ba\u015flamal\u0131d\u0131r? Sorunu b\u00f6yle ele almak, stratejik harek\u00e2t\u0131n (politik-askeri) niteli\u011fini \u00f6zel harek\u00e2tlar\u0131n karakteriyle kar\u0131\u015ft\u0131rmak olur. Debray’\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 kesinlikle budur. G\u00f6r\u00fc\u015flerini dile getirmek i\u00e7in ba\u015fvurdu\u011fu ay\u0131r\u0131c\u0131 fikirlerle dolu \u00f6nyarg\u0131lar Debray’\u0131 somut olarak birle\u015fen kavramlar\u0131 ay\u0131rmaya ve soyutlamalar\u0131 ger\u00e7e\u011fe ye\u011f tutmaya g\u00f6t\u00fcrmektedir. Bu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar\u0131n nedenini a\u00e7\u0131klayan kuramsal yanl\u0131\u015f\u0131 belirtmi\u015ftik: Reformist kom\u00fcnist partilerin oport\u00fcnist pratiklerinin nedeninin parti olarak oport\u00fcnist bi\u00e7imde \u00f6rg\u00fctlenmeleri oldu\u011funu ortaya koymad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mekanik olarak devrimci politikay\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fcn askeri bi\u00e7iminden ay\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

   III. KEND\u0130L\u0130\u011e\u0130NDENC\u0130 K\u0130TLE HAREKET\u0130 ANLAYI\u015eI<\/strong><\/p>\n\n\n\n

“\u0130lk \u00f6nce k\u00fc\u00e7\u00fckten b\u00fcy\u00fc\u011fe do\u011fru ilerlemek gerekir. Aksi y\u00f6nde ilerlemeye kalk\u0131\u015fmak anlams\u0131z olur. En k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc halk ordusunun \u00e7ekirde\u011fi olan gerilla fokosudur. Bu \u00e7ekirde\u011fi yaratacak olan cephe de\u011fildir, ama \u00e7ekirdek geli\u015ftik\u00e7e ulusal devrimci cephenin yarat\u0131lmas\u0131 olanakl\u0131 olur. Sadece bir kurtulu\u015f program\u0131n\u0131n \u00e7er\u00e7evesinde de\u011fil, mevcut olan bir \u015feyin \u00e7evresinde cephe yarat\u0131l\u0131r.”[6]<\/p>\n\n\n\n

E\u011fer biri \u00e7\u0131k\u0131p ta bir kendili\u011findencilik antolojisi yay\u0131nlayacak olsa, hi\u00e7 ku\u015fkusuz bu s\u00f6zleri antolojinin ba\u015f\u0131na al\u0131rd\u0131. B\u00fct\u00fcn k\u00f6t\u00fc tahlillerde oldu\u011fu gibi, Debray, suni bir alternatiften (cephe mi \u00e7ekirde\u011fi yarat\u0131r, \u00e7ekirdek mi cepheyi?) yola \u00e7\u0131k\u0131yor ve yine yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 meydanda; bir alternatifi reddediyor (cephe \u00e7ekirde\u011fi yaratmayacakt\u0131r), b\u00f6ylece tersini ger\u00e7ek olarak g\u00f6steriyor (\u00e7ekirdek ulusal devrimci cephenin yarat\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar). Ya ger\u00e7ek Debray’\u0131n sundu\u011fu a\u015famadan daha karma\u015f\u0131ksa? Gerilla \u00e7ekirde\u011finin geli\u015fmesi ile yarat\u0131lacak \u015fey cephe de\u011fil, halk ordusudur. Ordu, sadece ordudur, cephe de\u011fildir. Debray’\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerinin Brezilya’ya aktar\u0131lm\u0131\u015f bi\u00e7imi gerilla \u00e7ekirde\u011finin geli\u015fmesi sonucu Amazon’dan Rio Grande do Sul’a kadar t\u00fcm m\u00fccadele bi\u00e7imlerinin birle\u015ftirildi\u011fi bir ulusal kurtulu\u015f cephesi yarat\u0131laca\u011f\u0131 fikrini ima etmektedir. \u00dclkenin her eyaletinde ve her eyaletin her b\u00f6lgesinde sadece “silahl\u0131 m\u00fccadele” i\u00e7in de\u011fil, silahl\u0131 m\u00fccadeleye haz\u0131rlanmak i\u00e7in en iyi kadrolar\u0131 k\u0131rlara g\u00f6nderen, halk sava\u015f\u0131n\u0131 ilerletebilmek i\u00e7in malzeme birikimi yapan \u00f6rg\u00fctler kurulmu\u015ftur. Debray’a g\u00f6re, bu de\u011fi\u015fik \u00f6rg\u00fctler kendi gerilla kollar\u0131n\u0131 yerine oturmadan \u00f6nce ve ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak aralar\u0131nda ba\u011f kurmamal\u0131d\u0131rlar (Ama sihirli bir g\u00fcc\u00fcn etkisiyle, aralar\u0131nda taktik sorunlarda anla\u015f\u0131rlar ve gelecekte bir g\u00fcnde birle\u015fmeyi ba\u015far\u0131rlarsa mesele kalmaz.).<\/p>\n\n\n\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc diyor Debray, “sadece bir kurtulu\u015f program\u0131 \u00e7evresinde de\u011fil, mevcut olan bir \u015feyin \u00e7evresinde cephe yarat\u0131l\u0131r”. Sonu\u00e7 olarak, foko mevcut olmad\u0131k\u00e7a, bu d\u00f6nemde temel m\u00fccadele bi\u00e7imi ile temel m\u00fccadele bi\u00e7iminin tamamlay\u0131c\u0131 ve zorunlu bi\u00e7imleri birle\u015ftirmek i\u00e7in, ne ara\u00e7, ne de herhangi bir neden vard\u0131r ortada.<\/p>\n\n\n\n

      Debray’\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, bizi daha \u00f6telere bile g\u00f6t\u00fcrecektir. Debray, “en k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc gerilla fokosudur” demekle, foko, \u00f6nc\u00fc \u00f6rg\u00fct\u00fcn ilk bi\u00e7imidir, fokodan \u00f6nce kelimenin tam anlam\u0131yla \u00f6nc\u00fc yoktur ve \u00f6nc\u00fc ancak k\u0131rlarda oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6nc\u00fcd\u00fcr demek istiyor. Burada \u00f6nc\u00fcn\u00fcn rol\u00fc ile s\u0131n\u0131f\u0131n rol\u00fc trajik bir bi\u00e7imde birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. Debray, \u00f6nc\u00fcn\u00fcn kitleleri sadece k\u0131rda iktidar\u0131n ele ge\u00e7irilmesi i\u00e7in \u00f6rg\u00fctledi\u011fi takdirde (\u00e7\u00fcnk\u00fc ancak bundan sonra i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u015fehirlerde iktidar\u0131 ele ge\u00e7irebilir) \u015fehirlerde \u00f6rg\u00fctlenebilece\u011fini ve \u00f6nc\u00fc \u00f6rg\u00fct olarak kendisini takviye edebilece\u011fini g\u00f6rememektedir.<\/p>\n\n\n\n

 Nas\u0131l ki gerilla fokosu olmadan k\u00f6yl\u00fcler kendili\u011finden devrim i\u00e7in \u00f6rg\u00fctlenemezse, \u015fehirlerde politik-askeri \u00f6nc\u00fc olmadan proletarya ne gerilla fokosunun stratejik harek\u00e2t\u0131na, ne de silahl\u0131 k\u00f6yl\u00fclere destek olma olana\u011f\u0131n\u0131 bulamaz. \u015eehir proletaryas\u0131 aras\u0131nda \u00f6nc\u00fc g\u00fc\u00e7lerin varl\u0131\u011f\u0131, k\u00f6yl\u00fclerin t\u00fcm katlar\u0131n\u0131n kazan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, mevzi sava\u015fa ge\u00e7ildi\u011fi ve gerilla kolunun halk ordusuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc d\u00f6nemde oldu\u011fu kadar, k\u00f6yl\u00fclerden soyutland\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nem i\u00e7in de zorunludur. En k\u00fc\u00e7\u00fck “gerilla fokosu” de\u011fil, gerilla fokosunu yaratan ve geli\u015ftiren stratejik harek\u00e2t\u0131 y\u00f6neten \u00f6nc\u00fc \u00f6rg\u00fctt\u00fcr. Ve bu \u00f6nc\u00fc, \u00e7\u0131karlar\u0131 objektif olarak proletarya devriminde olan s\u0131n\u0131flar\u0131n t\u00fcm m\u00fccadele bi\u00e7imleri i\u00e7inde \u00f6nc\u00fc olarak varoldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde harek\u00e2t\u0131 etkileyebilir.<\/p>\n\n\n\n

Debray’\u0131n bu ger\u00e7e\u011fi bazen anlam\u0131\u015f gibi g\u00f6z\u00fckt\u00fc\u011f\u00fc do\u011frudur. Bu y\u00fczden “Devrimde Devrim”de \u015f\u00f6yle yazar:   “… gerilla g\u00fcc\u00fc politik \u00f6nc\u00fc haline gelmezse, askeri d\u00fczeyde geli\u015fmesi imkans\u0131zd\u0131r … \u00c7\u00fcnk\u00fc bir kitle hareketi, onun en radikal bi\u00e7imi olan gerilla harekat\u0131, e\u011fer askeri zafer kazanmak istiyorsa, s\u00f6m\u00fcr\u00fclen s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu politik olarak kendi etraf\u0131nda bir araya getirmelidir.”[7]<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ama bu nas\u0131l ba\u015far\u0131lacakt\u0131r? Debray’\u0131n bu konuda d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc tek \u00e7\u00f6z\u00fcm bir radyo vericisidir: “B\u00f6ylece gerilla kuvvetlerinin d\u00fczenlenmesinde radyo vericisinin \u00f6nemi … radyo arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla gerillalar ger\u00e7e\u011fin kap\u0131s\u0131n\u0131 zorlayabilirler ve t\u00fcm halka a\u00e7abilirler … k\u0131sacas\u0131 radyo, gerilla hareketinde nitel bir de\u011fi\u015fmeyi sa\u011flayabilir.”[8] (Debray)<\/p>\n\n\n\n

IV. TOPLUMSAL TAHL\u0130LLERDE \u015eEK\u0130LC\u0130L\u0130K VE \u00d6RG\u00dcTLENMEDE M\u0130L\u0130TAR\u0130ZM<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Debray\u2019\u0131n   “Devrimde Devrim” eseri, kelimenin Leninist anlam\u0131yla bir taktikler kitab\u0131d\u0131r. Bu kitap, devrim i\u00e7eri\u011fini ve karakterini incelemiyor, sadece nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 inceliyor. Devrimci oldu\u011funu iddia eden her politik grup \u015fu soruya somut yan\u0131t bulmak zorundad\u0131r: Kapitalist devlet iktidar\u0131 nas\u0131l y\u0131k\u0131lacakt\u0131r?<\/p>\n\n\n\n

“Latin-Amerika’da Devrimci Stratejinin Sorunlar\u0131”[9] adl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda Debray, Latin-Amerika’da uygulanan \u00e7e\u015fitli oport\u00fcnist taktikleri, \u00f6zellikle “bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 m\u00fccadele” (kitle hareketleri yoluyla iktidar m\u00fccadelesi), ayaklanma (i\u015f\u00e7i ya da k\u00f6yl\u00fc) ve milli burjuvazi ile ittifak gibi konular\u0131 inceler. Bu kavramlar\u0131n ve pratiklerin iflas\u0131n\u0131 anlat\u0131r. “Devrimde Devrim”de silahl\u0131 m\u00fccadeleye ili\u015fkin iki taktik incelenir: Silahl\u0131 savunma ve gerilla \u00fcss\u00fc. Salt taktik a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakarsak burada ele\u015ftirilecek bir yan yoktur. Debray’\u0131n tahlilleri m\u00fckemmeldir, ama stratejiye ba\u011fl\u0131 olmayan bir taktik olamayaca\u011f\u0131n\u0131, antagonist g\u00fc\u00e7lerin ve aralar\u0131ndaki m\u00fccadelenin \u00f6z\u00fcn\u00fcn niteli\u011finin kesinlikle tespit edilmeden bir strateji belirlenemeyece\u011fine g\u00f6re, Debray’\u0131n taktik g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc Latin-Amerika devrim stratejisi ile ili\u015fkisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan incelemek gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Taktiklerin temel hedefi, devrim s\u00fcrecinin belli bir a\u015famas\u0131nda ana m\u00fccadele bi\u00e7imini kararla\u015ft\u0131rmakt\u0131r. Teorik d\u00fczeyde bu g\u00f6revi ba\u015farmak i\u00e7in Debray, Latin-Amerika’daki \u00e7e\u015fitli kom\u00fcnist \u00f6rg\u00fctlerin uygulad\u0131\u011f\u0131 taktiklerin elveri\u015fsizliklerini tahlil ederek tamamen deneyci bir y\u00f6nteme ba\u015fvuruyor. Onun y\u00f6ntemi, oport\u00fcnist taktiklerin tasfiyesini ve devrimci \u00f6nc\u00fcn\u00fcn stratejik hareketli birli\u011fi olan gerilla kolu, temel m\u00fccadele bi\u00e7iminin belirlenmesini i\u00e7erir. Bu y\u00f6ntem, oport\u00fcnist taktiklerin neden i\u015flemedi\u011fini g\u00f6steriyor; “Devrimde Devrim”i okuyan bir ki\u015fi, kitab\u0131 bitirdi\u011finde, gerilla sava\u015f\u0131n\u0131n kendi do\u011frular\u0131 i\u00e7inde do\u011fru bir y\u00f6ntem oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil de, \u00f6teki y\u00f6ntemler ba\u015far\u0131l\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in gerekli oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na var\u0131r. Debray, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin temel m\u00fccadele bi\u00e7imi olarak gerilla sava\u015f\u0131n\u0131n fonksiyonunu do\u011fru tahlil yaparak de\u011fil de, yanl\u0131\u015f \u00e7\u00f6z\u00fcmleri \u00e7\u00fcr\u00fcterek ve gerilla kolunun askeri fonksiyonunu do\u011fru tahlil ederek do\u011fru y\u00f6ntemi saptad\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde bir izlenim do\u011furmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

 Debray, tart\u0131\u015fmay\u0131 “ya parti ya gerilla” alternatifi \u00fczerinde yo\u011funla\u015ft\u0131rmakla, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Latin-Amerika’da gerillay\u0131 s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin en \u00fcst bi\u00e7imi yapan nedenleri g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmaktad\u0131r. K\u0131rsal alanlar\u0131n askeri ve y\u00f6resel elveri\u015flili\u011fi, Debray’a politik tart\u0131\u015fmay\u0131 tasfiye eden sihirli form\u00fcl\u00fc sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Marksizm-Leninizm bir bilim ve y\u00f6ntemdir. Ancak do\u011fru olarak yararlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde, proletarya devriminin strateji ve takti\u011finin belirlenmesini sa\u011flar. Proletaryan\u0131n ve m\u00fcttefiklerinin taktikleri, m\u00fccadelenin ana y\u00f6n\u00fcn\u00fc, ikincil yanlarla birle\u015fmesinin bir evrimi olan ulusal ve uluslararas\u0131 d\u00fczeyde s\u00f6m\u00fcr\u00fclenler ile s\u00f6m\u00fcrenler aras\u0131ndaki g\u00fc\u00e7ler ili\u015fkisini \u00f6nceden haber veren her tarihsel d\u00f6nemdeki s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin ana yan\u0131n\u0131n bilimsel tan\u0131m\u0131 sayesinde do\u011fru olarak saptanabilir.<\/p>\n\n\n\n

      Gerilla sava\u015f\u0131 ko\u015fullar\u0131, ancak, devrimci Marksistlerin “bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l yoldan sosyalizme ge\u00e7i\u015fi\u201d reddetme nedenlerini titizlikle incelemekle ve silahl\u0131 m\u00fccadeleyi insan soyunun en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fman\u0131 ABD emperyalizmine kar\u015f\u0131 nihai yol kabul etmekle yarat\u0131l\u0131r (Sadece eylem ve iyi niyet ya da istek yetmez buna).<\/p>\n\n\n\n

Bu, geleneksel kom\u00fcnist partilerinin bu sorunu “anlamakta” direnmelerinin nedenini g\u00f6sterir. Ama bu sorun, bu partilerin \u2013SBKP ile ba\u015flayarak\u2013 her yerde proletaryan\u0131n davas\u0131na ihanet edi\u015flerinin nedenlerini ara\u015ft\u0131rarak, bilimsel olarak \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmelidir. Vietnam’\u0131 “trajik bi\u00e7imde yaln\u0131z” b\u0131rakan, sadece g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc kurtarmak i\u00e7in bir tak\u0131m g\u00f6stermelik i\u015fler yapan kimseleri k\u0131namak gerekir. Debray, bu k\u0131naman\u0131n prati\u011fe ge\u00e7irilmesi konusundaki \u0131srar\u0131nda tamamen hakl\u0131d\u0131r. Ve bir a\u00e7\u0131dan b\u00fct\u00fcn yaz\u0131lar\u0131, t\u00fcm “sol” oport\u00fcnist “dok\u00fcmanlardan” bin kat daha de\u011ferlidir. Ama bir Marksist \u015fu kesin varsay\u0131mla yola \u00e7\u0131kar: “Devrimci teori olmadan, devrimci pratik olamaz”. Biri \u00f6tekinden ayr\u0131lamaz, toplumun devrimci de\u011fi\u015fimi bu ikisinin biraraya getirilmesiyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Debray, geleneksel kom\u00fcnist partilerinin “burjuvala\u015fmas\u0131”yla bu partilerin politik programlar\u0131 aras\u0131nda bu anlamda bir ili\u015fki kurmam\u0131\u015ft\u0131r. Reformizmin ba\u015fl\u0131ca nedeninin \u015fehir ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131n g\u00fcnahlar\u0131 ve tatl\u0131l\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funda diretmesi, tek kelimeyle sa\u00e7mad\u0131r. Bu noktaya bir\u00e7ok kez de\u011findik. Ama tek d\u00fcze olmay\u0131, y\u00fczeyselli\u011fe ye\u011f tutuyoruz. Oport\u00fcnizmin temel belirtileri ve geleneksel partilerin ihanetleri, k\u0131rlara a\u00e7\u0131lmaya karar vermemeleri ya da \u015fehirlerde sava\u015fmak istemeleri de\u011fil, ba\u015f d\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 sava\u015fmamalar\u0131d\u0131r. 1968 May\u0131s\u2019\u0131nda koku\u015fmu\u015f FKP b\u00fcrokratlar\u0131n\u0131n devrimci proletaryaya ihanetleri, Frans\u0131z makilerine gitmeyi ba\u015faramad\u0131klar\u0131 i\u00e7in de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

Debray, bu sorunun derinli\u011fine inip, geleneksel kom\u00fcnist partilerine Sovyet diplomasisinin ve “bar\u0131\u015f i\u00e7inde bir arada ya\u015fama stratejisinin” uluslararas\u0131 arac\u0131 olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilecek teorik sertli\u011fe sahip de\u011fildir. (Cesaret sahibi oldu\u011funa inan\u0131yorum.) D\u00f6nek Prestes kendi ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan gerilla kolu zaman\u0131nda, k\u0131rlara a\u00e7\u0131lmak cesaretini bulmu\u015ftu. Debray’\u0131n dedi\u011fi gibi, 1964’de “\u015fehrin s\u0131cak odalar\u0131nda yumu\u015famad\u0131\u011f\u0131”, bu aptall\u0131\u011f\u0131 yinelemedi\u011fi apa\u00e7\u0131kt\u0131r. Pretes, 1964’de \u015fehir ve k\u0131r silahl\u0131 m\u00fccadelesinin haz\u0131rlanmas\u0131 ile ilgili somut ko\u015fullar ortaya koymu\u015ftur. O zaman devrimci i\u00e7 sava\u015f i\u00e7in t\u00fcm ko\u015fullar mevcuttur, k\u00f6yl\u00fc hareketine ve Rio’daki gemicilerin isyan\u0131na tan\u0131k olanlar bunu \u00e7ok iyi bilirler. E\u011fer Prestes ve yard\u0131mc\u0131lar\u0131, bu sava\u015f\u0131 sabote etmi\u015fler ve tek kur\u015fun s\u0131kmadan teslim olmu\u015flarsa, bunun nedeni, “Devrimde Devrim”i okumay\u0131\u015flar\u0131 de\u011fil, (K\u00fcba devrimi g\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcndeydi) herkesin bildi\u011fi gibi, ABD emperyalizmine kar\u015f\u0131 sava\u015fan s\u00f6m\u00fcr\u00fclen halklar\u0131n \u00f6nc\u00fclerini sabote etmek i\u00e7in ellerinden geleni artlar\u0131na koymayan Sovyet devletini y\u00f6neten b\u00fcrokrasinin u\u015fa\u011f\u0131 olmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

 SONU\u00c7<\/p>\n\n\n\n

Devrimci stratejinin do\u011fru kurulmas\u0131, sadece askeri nitelikleri ve gerilla kolunun tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131 de\u011fil, 1- Mevcut tarihi a\u015famadaki s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin niteli\u011finin, 2- Gerilla kolunun temel ve do\u011frudan bi\u00e7imi oldu\u011fu, ama tek ba\u015f\u0131na yeterli olmad\u0131\u011f\u0131, halk sava\u015f\u0131 olarak gerilla sava\u015f\u0131n\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131 gerektirir.<\/p>\n\n\n\n

 1- D\u00fcnya kapitalizminin ABD emperyalizmi taraf\u0131ndan politik ve ekonomik olarak birle\u015ftirilmesi, mevcut a\u015famada s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin karakterini belirlemi\u015ftir. Kapitalist metropoller aras\u0131ndaki pazar rekabeti, Washington’daki kapitalizmin hegemonik merkezi taraf\u0131ndan politik kontrol alt\u0131na al\u0131nmak suretiyle, bug\u00fcn d\u00fcnya burjuvazisi ABD emperyalizminin egemenlik sistemi i\u00e7inde b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015ftir. Zaman\u0131m\u0131zdaki d\u00fcnya konjonkt\u00fcr\u00fc ile Lenin d\u00f6nemi aras\u0131ndaki fark, emperyalist metropoller aras\u0131ndaki uzla\u015fmaz ulusal \u00e7eli\u015fmelerin kaybolmas\u0131 ve b\u00f6ylece ABD emperyalizmi \u00f6nderli\u011finde bir tek blok haline gelmesidir. De Gaulle kendisini Frans\u0131z emperyalizminin (Frans\u0131z tekelci kapitalizminin) savunucusu olarak sunabilir. Ama bu durum, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin ikincil yan\u0131n\u0131 meydana getirir. Frans\u0131z kapitalizmi ile ABD kapitalizmi aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki hi\u00e7bir zaman uzla\u015fmaz olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi bi\u00e7iminin saptanmas\u0131 i\u00e7in bir temel sonu\u00e7 \u00e7\u0131karabiliriz: \u00c7e\u015fitli emperyalist \u00fclkeler aras\u0131ndaki uzla\u015fmaz \u00e7eli\u015fmeler, dolayl\u0131 ya da dolays\u0131z birle\u015fme (istekli ya da isteksiz) sonucunda ortadan kalkt\u0131ktan sonra, art\u0131k emperyalistler aras\u0131 sava\u015f olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Art\u0131k 1914-18 ve 1939-45’de oldu\u011fu gibi, t\u00fcm d\u00fcnya konjonkt\u00fcr\u00fcnde \u00e7e\u015fitli kapitalist devletler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki egemen olmayacakt\u0131r. Bu y\u00fczden, kapitalist devletlerin bask\u0131 ayg\u0131t\u0131 kendili\u011finden hasar g\u00f6rmeyecektir; bir ba\u015fka deyi\u015fle, do\u011frudan do\u011fruya devrimci halk ordular\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir hasar olmayacakt\u0131r. D\u00fcnya kapitalizmi ABD emperyalizmi taraf\u0131ndan birle\u015ftirilmeden \u00f6nce, proletaryan\u0131n silahs\u0131z yollardan silahlanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. Yani \u00f6nce politik olarak \u00f6rg\u00fctlenir, politik m\u00fccadeleyi ve silahs\u0131z \u015fiddeti belli bir noktaya getirir ve silahlanmak ve iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmek i\u00e7in \u00fclkelerdeki egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n ba\u015fvurdu\u011fu sosyal, politik ve askeri yollardan yararlanabilirdi. Bu, 1871 Paris Kom\u00fcn\u00fc’nde, 1917 Rusya’da, 1918 Almanya’da, Macaristan’da, 1944-45 \u00c7in’de, Vietnam’ da, 1942-45 Yugoslavya’da olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

B\u00fct\u00fcn emperyalist-kapitalizmin politik-askeri birli\u011fi ile III. Enternasyonal d\u00f6nemindeki emperyalizm aras\u0131nda, birinin d\u00fcnya pazarlar\u0131n\u0131n birle\u015ftirilmesi, \u00f6tekinin emperyalist \u00fclkelerin ba\u015f\u0131bo\u015f rekabeti \u2013ki g\u00fcn\u00fcm\u00fczde d\u00fczenlenmi\u015f rekabet vard\u0131r (\u00e7ok daha fazla s\u00f6m\u00fcrmeye olanak tan\u0131yan bir rekabet)\u2013 \u015feklinde tan\u0131mlayaca\u011f\u0131m\u0131z nitel farklar do\u011fmu\u015ftur. Toplumsal \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan, iki d\u00f6nem aras\u0131ndaki fark a\u00e7\u0131k se\u00e7iktir (multi-emperyalizm ve mono-emperyalizm).<\/p>\n\n\n\n

Emperyalistler aras\u0131 sava\u015f d\u00f6neminde toplumsal \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler, temel olarak sanayi devrimi ve geni\u015f \u00f6l\u00e7ekli sanayi taraf\u0131ndan harekete ge\u00e7iriliyordu. ABD emperyalizminin d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc birle\u015ftirdi\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise, elektronik, n\u00fckleer ve sibernetik devrimi, ABD emperyalizminin egemenli\u011finde maddi ko\u015fullar\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

“N\u00fckleer \u015fantaj” ve otomasyon, b\u00fct\u00fcn kapitalist devletleri ABD emperyalizminin pe\u015fine takm\u0131\u015ft\u0131r. Ve De Gaulle’\u00fcn milliyet\u00e7ili\u011fi bu gidi\u015fi de\u011fi\u015ftirmeyecektir. Ayn\u0131 zamanda emperyalistlerle “bar\u0131\u015f i\u00e7inde bir arada ya\u015fama” stratejisi, insan soyunun en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fman\u0131na kar\u015f\u0131 verdikleri m\u00fccadelede s\u00f6m\u00fcr\u00fclen halklar\u0131n trajik bir \u015fekilde yaln\u0131z kalmalar\u0131n\u0131 getirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Sovyetler Birli\u011fi, bu strateji ile ABD emperyalizmi ve onun yerli kuklalar\u0131yla (oligar\u015filerle) s\u00f6m\u00fcr\u00fclen halklar ve onlar\u0131 destekleyen proletarya devletleri aras\u0131ndaki sava\u015fta tarafs\u0131z kalmaktad\u0131r. Egemen s\u0131n\u0131f “teorisyenlerinin\u201d “ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k stratejisi” diye adland\u0131rd\u0131klar\u0131 bir ba\u015fka \u00f6nemli sorun da, asl\u0131nda egemen olan s\u0131n\u0131flar\u0131n “\u00f6zel silahl\u0131 birliklerine” ait iki ayr\u0131 g\u00f6revin birle\u015ftirilmesidir.<\/p>\n\n\n\n

Ge\u00e7mi\u015fte egemen s\u0131n\u0131flar, 1- S\u00f6m\u00fcr\u00fclenlere kar\u015f\u0131 kendi s\u0131n\u0131f ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in; 2- Kendi s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ba\u015fka uluslar\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fclerinden korumak i\u00e7in silahlan\u0131rlard\u0131. \u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda polis (s\u00f6m\u00fcr\u00fclenlere kar\u015f\u0131 s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fclerin i\u00e7 koruyucusu) ile ordu (burjuva devletinin \u00f6teki burjuva devletlere kar\u015f\u0131 ve sadece buhran d\u00f6nemlerinde s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fclerin kendi \u00fclkesindeki s\u00f6m\u00fcr\u00fclenlere kar\u015f\u0131 koruyucusu) aras\u0131ndaki fark tamamen ortadan kalkm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn kapitalist \u00fclkelerde polis ile ordu aras\u0131ndaki fark, sadece kulland\u0131klar\u0131 silahlarda ve \u00fcniformalardad\u0131r. Burjuvazinin i\u00e7te ve d\u0131\u015fta d\u00fc\u015fman\u0131 tektir art\u0131k: Proletarya ve tarihi m\u00fcttefikleri.<\/p>\n\n\n\n

  \u00d6zetlersek, Lenin d\u00f6neminde proletaryan\u0131n t\u00fcm s\u00f6m\u00fcr\u00fclenler ad\u0131na bir iktidar alternatifi olma tarihsel g\u00f6revi, temel olarak askeri bir g\u00f6rev de\u011fildir. Sa\u011flam bir devrimci \u00f6rg\u00fct\u00fc, bu i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n profesyonel politik militanlardan kurulu \u00f6nc\u00fcs\u00fcn\u00fcn do\u011fru an\u0131 saptay\u0131p sermayenin iktidar\u0131na kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7mesi yeterliydi. Burjuva ordusu, emperyalistler aras\u0131 sava\u015fa dal\u0131nca bu “an” gelmi\u015f olur. Emperyalistler aras\u0131 sava\u015f olana\u011f\u0131n\u0131n tarihsel olarak ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, Latin-Amerika’da proletaryan\u0131n iktidar alternatifi olabilmesi i\u00e7in, silahl\u0131 m\u00fccadelenin s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin temel yolu oldu\u011fu, politik-askeri yerden ba\u015flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

      2- Gerilla sava\u015f\u0131 t\u00fcm halk\u0131n sava\u015f\u0131d\u0131r. Gerilla kolu, \u015fehirlerde yakalanmak k\u0131rda yakalanmaktan daha kolay oldu\u011fu, \u015fehirlerin burjuvala\u015ft\u0131rmas\u0131na kar\u015f\u0131n k\u0131rlar\u0131n \u015fehirli unsurlar\u0131 proleterle\u015ftirme g\u00fcc\u00fcne sahip oldu\u011fu ya da \u00f6nce k\u00f6yl\u00fclerin “yar\u0131-feodallikten\u201d (bu deyim, genel olarak b\u00fct\u00fcn “yar\u0131” tak\u0131s\u0131 ile ba\u015flayan deyimlerde oldu\u011fu gibi, hem bir \u015feyi -feodalizm- do\u011frular, hem de do\u011frulad\u0131\u011f\u0131yla uzla\u015fmaz -ger\u00e7ek feodalizm de\u011fil, yar\u0131-feodalizm-) kurtulmas\u0131 ve ancak daha sonra proletaryan\u0131n tarihi \u00e7\u0131karlar\u0131 ile ilgilenilmesi gerekti\u011fi i\u00e7in de\u011fil; b\u00fct\u00fcn Amerika\u2019n\u0131n nesnel ko\u015fullar\u0131, devrimci \u00f6nc\u00fcn\u00fcn \u00f6nce k\u0131rlarda kuvvet toplamas\u0131n\u0131 ve sonra \u015fehirdeki devlet g\u00fcc\u00fcn\u00fc y\u0131kmak i\u00e7in temel ve egemen bi\u00e7imdir.<\/p>\n\n\n\n

Bu netle\u015ftirmeler \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir\u00e7ok kimse, hala stratejik harek\u00e2t\u0131n \u015fehirlerden de\u011fil de, k\u0131rlardan ba\u015flamas\u0131 gerekti\u011fini anlayamamaktad\u0131r. Baz\u0131 yolda\u015flar, strateji ile takti\u011fi birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rmakta, m\u00fccadelenin k\u0131rlardan ba\u015flamas\u0131n\u0131n nedenini Brezilya’daki k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn proletaryadan daha kalabal\u0131k olmas\u0131 sanmaktad\u0131rlar. Bu anlay\u0131\u015f, bir yandan devrimin, s\u0131n\u0131f antagonizmas\u0131n\u0131n ve ayn\u0131 zamanda mevcut a\u015famadaki ana hedefin karakteri ile \u00f6te yandan bu hedefi ger\u00e7ekle\u015ftirecek ara\u00e7lar\u0131 (taktikleri) birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rman\u0131n en yayg\u0131n bi\u00e7imini ortaya koymaktad\u0131r. Devrim, proletarya devrimidir. K\u00f6yl\u00fcl\u00fck, Brezilya devriminin ba\u015f m\u00fcttefikidir. Mevcut a\u015famadaki hedef, silahl\u0131 m\u00fccadele yoluyla, bi\u00e7imi devrimci halk ordusu olacak, bir i\u015f\u00e7i iktidar alternatifi yaratmakt\u0131r. Bu hedefi ba\u015farman\u0131n yolu, gerilla sava\u015f\u0131n\u0131 ba\u015flatacak olan gerilla fokosudur. Bu y\u00fczden, \u00f6nc\u00fcn\u00fcn en \u00f6nemli g\u00fcc\u00fcn\u00fc k\u0131rlara g\u00f6ndermesinin nedeni taktik nedenlerledir. Ger\u00e7ekte, Latin-Amerika’da kitlelerin devrimci hareketi, ancak k\u0131rlarda ba\u015flayabilir. 1917 Rusya’s\u0131nda k\u00f6yl\u00fcl\u00fck ile proletarya aras\u0131ndaki orans\u0131zl\u0131k, bug\u00fcn Brezilya’da oldu\u011fundan daha b\u00fcy\u00fck olmas\u0131na ra\u011fmen, b\u00fct\u00fcn zamanlarda stratejik rol proletarya \u00fczerinde toplanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin a\u015famas\u0131 de\u011fi\u015fiktir.<\/p>\n\n\n\n

      Sonu\u00e7 olarak, gerilla kolu, sadece k\u00f6yl\u00fcl\u00fck i\u00e7in de\u011fil t\u00fcm s\u00f6m\u00fcr\u00fclenler i\u00e7in m\u00fccadelenin en \u00fcst bi\u00e7imidir. K\u0131rlar\u0131n s\u00f6z konusu olmas\u0131, k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn proletaryadan daha devrimci olmas\u0131 anlam\u0131na gelmez. (Bu Marksist bilimi ve y\u00f6ntemi hi\u00e7e sayan sa\u011fc\u0131 ve k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva bir anlay\u0131\u015ft\u0131r) Gerilla kolu, m\u00fccadelemizin \u00f6zg\u00fcl ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde zincirin en zay\u0131f halkas\u0131 sorununun en do\u011fru \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Burjuva devletinin k\u0131rlarda zay\u0131f olmas\u0131 olay\u0131, s\u0131n\u0131f egemenli\u011finin ko\u015fullar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesini (ya da s\u00f6m\u00fcr\u00fclenleri etkileyen bask\u0131 ko\u015fullar\u0131n\u0131) ifade eden politik-askeri bir olgudur. K\u0131rsal alanlarda d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyde karma\u015f\u0131k ve d\u00fczensiz bir kapitalizm vard\u0131r. Gunter Frank’\u0131n deyimiyle k\u0131rsal alanlar “az geli\u015fmi\u015fli\u011fin en \u00e7ok geli\u015fti\u011fi” yerlerdir.<\/p>\n\n\n\n

Temel m\u00fccadele bi\u00e7iminin k\u0131rlarda yer almas\u0131n\u0131n nedenini k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn proletaryadan daha devrimci olu\u015funa ba\u011flamak, pek \u00e7ok sol militan\u0131n i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc yanl\u0131\u015fa, bir burjuva ideolojisi olan ekonomizme kap\u0131lmak olur. Ekonomizmin esas\u0131, pratikte (teoride de\u011filse bile) politik m\u00fccadelenin temeli ile ekonomik m\u00fccadelenin temelini birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rmaya, ekonomik determinizmi (fiziki ve co\u011frafi determinizmi de\u011filse bile) abartmaya; e\u011fitime, politik ve ideolojik bilince zarar vermeye dayan\u0131r. Sonu\u00e7 olarak, ekonomizm, burjuva “bilimcili\u011finin\u201d Marksist bilim \u00fczerindeki etkisidir.<\/p>\n\n\n\n

  Devrimci teorinin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan, temel m\u00fccadele bi\u00e7iminin, k\u00f6yl\u00fcl\u00fck daha devrimci oldu\u011fu i\u00e7in k\u0131rlarda yer alaca\u011f\u0131n\u0131 iddia etmek, proletarya, k\u00f6yl\u00fcl\u00fckten daha devrimci oldu\u011fu i\u00e7in \u015fehirlerde yer alacakt\u0131r demek kadar yanl\u0131\u015ft\u0131r. Her ikisinde de politika ile ekonomi birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc temel m\u00fccadele bi\u00e7imi, devrimin (anti-feodal ya da proleter) karakteri \u00fczerine yap\u0131lan spek\u00fclasyonlarla de\u011fil, zincirin en zay\u0131f halkas\u0131 ile saptan\u0131r. Ancak eski kom\u00fcnist partilerinin sa\u011fc\u0131 \u00e7izgisinden kurtulamayanlar Brezilya devriminde i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fck edece\u011finden \u015f\u00fcphe ederler. Bu devrim i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u015fehirlerde iktidar\u0131 ele ald\u0131\u011f\u0131nda ve t\u00fcm s\u00f6m\u00fcr\u00fclenlerin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekerek, sosyalizmi kurmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda tamamlanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Ama bizim bug\u00fcnk\u00fc sorunumuz Brezilya devrimin nas\u0131l tamamlanaca\u011f\u0131 de\u011fil, nas\u0131l ba\u015flat\u0131laca\u011f\u0131 ve devrimci halk ordusunun nas\u0131l kurulaca\u011f\u0131d\u0131r. Bu ancak sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 sistemin en zay\u0131f halkas\u0131nda, k\u0131rsal alanlarda yo\u011funla\u015ft\u0131ran proleter \u00f6nc\u00fcn\u00fcn stratejik m\u00fcfrezesi olan gerilla kolu ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ana g\u00fcc\u00fc gerilla kolu olan gerilla sava\u015f\u0131 stratejisini \u00e7\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015fan baz\u0131 oport\u00fcnistler, “k\u0131tan\u0131n ekonomik geli\u015fmesine egemen olan Arjantin, Meksika, \u015eili, Uruguay gibi \u00fclkelerde sanayi \u00fcretimin ekonominin dayana\u011f\u0131 oldu\u011fu” ger\u00e7e\u011finden yola \u00e7\u0131k\u0131yorlar. Sadece Brezilya Kom\u00fcnist Partisi oport\u00fcnistleri de\u011fil, Subay Koleji albaylar\u0131ndan tutuklu fokoculara e kadar herkes bu ger\u00e7e\u011fi kabul ediyor.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn kimse Brezilya’da bir k\u00f6yl\u00fc devriminden s\u00f6z etmiyor. Koltuk devrimcili\u011finin g\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indeki oport\u00fcnistlerimiz, “bu yap\u0131y\u0131 y\u0131kmak i\u00e7in k\u00f6yl\u00fc temelinden hareket etmeyi umut etmek etkisiz kalacakt\u0131r” diye soruya \u00e7\u00f6z\u00fcm getiriyorlar. E\u011fer “bu yap\u0131y\u0131 y\u0131kmak” s\u00f6z\u00fc ile devrimcilerin m\u00fccadelelerine “tar\u0131msal yap\u0131m\u0131z\u0131n modernle\u015ftirilmesi” slogan\u0131 ile kalk\u0131\u015facaklar\u0131n\u0131 kastediyorlarsa, hi\u00e7bir zaman m\u00fccadelelerini k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn acil sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek ve toprak da\u011f\u0131tmakla s\u0131n\u0131rland\u0131rmak niyetinde olmayan devrimcilere, burjuva deyimi ile iftira ediyorlar. E\u011fer devrimciler m\u00fccadeleyi k\u0131rsal alanlara g\u00f6t\u00fcrmeyi savunuyorlarsa, bunun nedeni k\u0131rlarda halk ordusunun kurulabilme imkan\u0131d\u0131r. Brezilya sanayi \u00fcretiminin sosyal-ekonomik a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ile politik-askeri egemenli\u011fin i\u00e7inde zay\u0131f halkas\u0131n\u0131 birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 anlamamak Leninizmi g\u00f6rmezlikten gelmektir. Bu nedenle oport\u00fcnistlerimiz, temel alan \u015fehirler olmal\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc sanayi \u00fcretiminin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 buralarda bulunmaktad\u0131r, derken, sosyo-ekonomik a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n \u015fehirlerde oldu\u011funu ve burjuvazinin bask\u0131 ayg\u0131t\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 buralarda yo\u011funla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fini unutuyorlar. Belki de, bizim oport\u00fcnistlerin bunlar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n nedeni, burjuvazinin bask\u0131 ayg\u0131t\u0131yla \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 bir yana b\u0131rakmalar\u0131ndan ileri geliyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Britanya Yeni Sol Fikir Dergisi New Left Review Debray\u2019\u0131n Gerilla Fokosu ve Gerilla Sava\u015f\u0131 Tart\u0131\u015fmas\u0131na Neden Kat\u0131ld\u0131 Derleyen: Ferdi Bekir Ocak 2026 A\u015fa\u011f\u0131daki metin, Brezilya’daki silahl\u0131 devrimci \u00f6rg\u00fctlerden birisi olan VPR’nin (Halk\u0131n Devrimci \u00d6nc\u00fcs\u00fc -Vanguarda Popular Revolucion\u00e1ria) saflar\u0131nda yer alm\u0131\u015f J. Quartim taraf\u0131ndan 1968 Ekim’de kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. 1969 y\u0131l\u0131nda Paris’te Les Temps Modernes taraf\u0131ndan ilk […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5,51],"tags":[],"class_list":["post-6151","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dunya-sosyalizmi","category-dunya-sosyalizmi-tr"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6151","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6151"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6151\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6152,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6151\/revisions\/6152"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6151"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6151"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6151"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}