{"id":6165,"date":"2026-02-07T18:59:56","date_gmt":"2026-02-07T18:59:56","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6165"},"modified":"2026-02-07T18:59:57","modified_gmt":"2026-02-07T18:59:57","slug":"cinde-parti-devlet-iliskilerinin-pratik-mantigi-ve-bu-iliskinin-farkli-tarihsel-asamalari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6165","title":{"rendered":"\u00c7in\u2019de Parti-Devlet \u0130li\u015fkilerinin Pratik Mant\u0131\u011f\u0131 ve Bu \u0130li\u015fkinin Farkl\u0131 Tarihsel A\u015famalar\u0131"},"content":{"rendered":"\n

\u00c7in\u2019de Parti-Devlet \u0130li\u015fkilerinin Pratik Mant\u0131\u011f\u0131 ve Bu \u0130li\u015fkinin Farkl\u0131 Tarihsel A\u015famalar\u0131 <\/strong><\/strong><\/h1>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019de Kom\u00fcnist Partisi ve Devlet \u0130li\u015fkileri <\/strong><\/strong><\/h1>\n\n\n\n

\u00c7eviren: Eyl\u00fcl Deniz<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Prof. Chen Guoquan, Kamu Y\u00f6netimi Fak\u00fcltesi, Zhejiang \u00dcniversitesi. Chen Guoquan, Zhejiang \u00dcniversitesi’nde do\u00e7ent ve Kamu Y\u00f6netimi Okulu ile Guanghua Hukuk Fak\u00fcltesi’nde doktora dan\u0131\u015fman\u0131d\u0131r. Chen Guoquan, Zhejiang \u00dcniversitesi’nde \u00c7in’de Yerel Y\u00f6netimler \u00dczerine \u0130novasyon Ara\u015ft\u0131rma Merkezi Direkt\u00f6r\u00fc ve Zhejiang \u00dcniversitesi’nde Disiplin Denetimi ve G\u00f6zetimi Ara\u015ft\u0131rma Merkezi Ba\u015f Uzman\u0131 olup, ayn\u0131 zamanda Pekin \u00dcniversitesi \u00c7in Siyasal \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Merkezi’nde ara\u015ft\u0131rmac\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu makale, Henan Normal \u00dcniversitesi Dergisi’nde (Felsefe ve Sosyal Bilimler Bask\u0131s\u0131), Say\u0131 3, 2025’te yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6zet<\/strong>: \u00c7in’in \u00f6zel ba\u011flam\u0131nda parti-devlet ili\u015fkisi, siyasi sistem i\u00e7indeki \u00f6nemli bir ili\u015fki k\u00fcmesidir ve \u00fclke y\u00f6neti\u015fimin i\u00e7 yap\u0131s\u0131n\u0131n bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r; bu durum, Parti’nin halk h\u00fck\u00fcmeti \u00fczerindeki \u00f6nderli\u011finde (hegemonyas\u0131nda) belirgin bir \u015fekilde kendini g\u00f6sterir. Bu \u00f6nderlik ili\u015fkisinin temel yap\u0131s\u0131 “karar alma-uygulama\/y\u00fcr\u00fctme”dir<\/strong>. Yani karar alma i\u015flevine sahip olan Parti komitesi, halk h\u00fck\u00fcmetinin pratik\/y\u00fcr\u00fctme faaliyetlerini y\u00f6netir. Karar alma i\u015flevinden t\u00fcretilen denetim i\u015flevi, uygulama\/y\u00fcr\u00fctme faaliyetlerini k\u0131s\u0131tlama yetene\u011fidir ve siyasi denetim, Parti komitesinin halk h\u00fck\u00fcmetini k\u0131s\u0131tlamas\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli bir mekanizmad\u0131r. Bu nedenle, Parti komitesinin \u00f6nderli\u011finde karar alma, uygulama\/y\u00fcr\u00fctme ve denetim i\u015flevleri aras\u0131ndaki i\u015flevsel i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc, \u00c7in’e \u00f6zg\u00fc parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisini analiz etmek i\u00e7in etkili bir \u00e7er\u00e7eve sa\u011flar.  \u00c7in Halk Cumhuriyeti’nin kurulu\u015fundan bu yana, \u00c7in’e \u00f6zg\u00fc parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisi \u00fc\u00e7 \u00f6nemli evrim ge\u00e7irmi\u015ftir: Parti’nin birle\u015fik \u00f6nderli\u011fi, parti ve h\u00fck\u00fcmetin ayr\u0131lmas\u0131ndan birli\u011fe ge\u00e7i\u015f ve Parti’nin merkezi ve birle\u015fik \u00f6nderli\u011fi. \u00c7in’e \u00f6zg\u00fc parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisinin evrimi, ulusal d\u00fczeyde siyasi ve ekonomik mant\u0131ktaki de\u011fi\u015fiklikleri ve siyasi sistemin \u00e7a\u011f\u0131n taleplerine uyumunu yans\u0131tan, Parti komitesinin halk h\u00fck\u00fcmetinin y\u00fcr\u00fctme faaliyetlerini y\u00f6netme yetki ve g\u00fcc\u00fcndeki de\u011fi\u015fikliklerde ve denetim mekanizmas\u0131n\u0131n ayarlanmas\u0131nda somut olarak kendini g\u00f6stermektedir. Tarihsel deneyim, Parti’nin kapsaml\u0131 \u00f6nderli\u011fi alt\u0131nda, parti ve h\u00fck\u00fcmetin karar alma, y\u00fcr\u00fctme ve denetim aras\u0131nda makul bir i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc sa\u011flamak i\u00e7in dengeli bir i\u015flevsel i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc aray\u0131\u015f\u0131nda olmas\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

Anahtar Kelimeler<\/strong>: Parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkileri; i\u015flevsel i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc<\/p>\n\n\n\n

I. Bu Sorunun Ele Al\u0131n\u0131\u015f\u0131na Giri\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin \u00f6nderli\u011finde, Parti ile h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki ili\u015fki, siyasi sistem reformunun her zaman \u00e7ok \u00f6nemli bir y\u00f6n\u00fc olmu\u015f, sosyalist ke\u015fif ve in\u015fa s\u00fcrecinin tamam\u0131na n\u00fcfuz etmi\u015f ve \u00c7in’in sosyalist modernle\u015fmesinin etkinli\u011fini etkileyen kilit bir fakt\u00f6r olmaya devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisinin \u00f6z\u00fc, siyasi parti g\u00fcc\u00fc ile devlet g\u00fcc\u00fc aras\u0131ndaki ili\u015fkidir, yani Parti’nin kamu\/h\u00fck\u00fcmet g\u00fcc\u00fcn\u00fc nas\u0131l etkin bir \u015fekilde kulland\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u00c7in’in siyasi geli\u015fim tarihi boyunca, Parti’nin \u00f6nder konumu a\u00e7\u0131k olmu\u015ftur. En \u00f6nemli tart\u0131\u015fmalar ve m\u00fczakereler, Parti’nin siyasi sistem \u00fczerindeki etkisinin derinli\u011fi ve kapsam\u0131 etraf\u0131nda d\u00f6nmektedir. \u00d6rne\u011fin, Parti’nin kapsaml\u0131 \u00f6nderli\u011fi alt\u0131nda Parti ve h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki i\u015flevlerin payla\u015f\u0131m\u0131 ve bilimsel ve rasyonel bir Parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisinin nas\u0131l kurulaca\u011f\u0131. Bu sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc teorik rehberlik ve kurumsal yap\u0131lanma gerektirir; \u00c7in’e \u00f6zg\u00fc Parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisi her zaman akademik ara\u015ft\u0131rmalarda \u00f6nemli bir konu olmu\u015ftur. Yerli akademisyenlerin temsili ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 genel olarak be\u015f t\u00fcre ayr\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n

Bu t\u00fcr ara\u015ft\u0131rmalar genellikle \u00c7in Halk Cumhuriyeti’nin kurulu\u015fundan sonraki parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkilerindeki de\u011fi\u015fimleri izleyerek evrimsel kal\u0131plar\u0131 \u00f6zetler. \u00d6rne\u011fin, baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkilerinin evriminin “yap\u0131land\u0131rma, kurumsalla\u015fma ve modernle\u015fme”den olu\u015ftu\u011fu sonucuna var\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu ara\u015ft\u0131rmalar, \u00c7in\u2019deki \u00f6zg\u00fcn parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisini incelemek i\u00e7in zengin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 sunmaktad\u0131r. \u00d6zellikle betimleyici \u00e7al\u0131\u015fmalar, siyasi partiler ile kamu g\u00fcc\u00fc i\u015fleyi\u015fi sistemi aras\u0131ndaki yak\u0131n ili\u015fkiyi zekice belirleyerek, bunu \u201cparti-h\u00fck\u00fcmet sistemi\u201d olarak \u00f6zetlemektedir. Buna dayanarak, ben geni\u015f bir h\u00fck\u00fcmet kavram\u0131 \u00f6neriyorum; yani, \u00c7in\u2019deki kamu g\u00fcc\u00fc anlam\u0131nda devlet, her d\u00fczeydeki parti komiteleri gibi devlet niteli\u011findeki parti \u00f6rg\u00fctlerinden ve anayasa taraf\u0131ndan belirlenen devlet\/h\u00fck\u00fcmet organlar\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

II. \u0130\u015flevsel Ademi-Merkeziye\u00e7ilik ve i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc : \u00c7in’de Parti-H\u00fck\u00fcmet \u0130li\u015fkilerini Analiz Etmek \u0130\u00e7in Yeni Bir Yakla\u015f\u0131m<\/strong><\/p>\n\n\n\n

“Sadece h\u00fck\u00fcmet \u00f6rg\u00fctlenme yap\u0131lar\u0131n\u0131n ayr\u0131lmas\u0131 ve birle\u015ftirilmesi yoluyla altta yatan parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisi sorunlar\u0131n\u0131 ele almak yetersizdir; temel \u00e7\u00f6z\u00fcmleme yolu, yetki ve g\u00fcc\u00fcn b\u00f6l\u00fcnmesi ve da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131yla ba\u015flamay\u0131 gerektirir.”  \u00c7in’in \u00f6zel ko\u015fullar\u0131ndaki parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisi, Parti \u00f6nderli\u011finin ve devlet kurumlar\u0131n\u0131n yetki ve g\u00fcc\u00fcn\u00fcn b\u00fct\u00fcnsel do\u011fas\u0131n\u0131 yans\u0131tarak ili\u015fkinin bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc sergiler.<\/p>\n\n\n\n

Genel olarak, Parti’nin halk h\u00fck\u00fcmeti \u00fczerinde \u00f6nderli\u011fe sahip oldu\u011funa inan\u0131l\u0131r. Ger\u00e7ekte, \u00f6nderli\u011fin tezah\u00fcrleri \u00e7e\u015fitlidir ve parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisindeki de\u011fi\u015fikliklere uyum sa\u011flar; bu nokta daha \u00f6nce yeterince ele al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle, Parti komitesinin \u00f6nderli\u011fi alt\u0131nda karar alma, y\u00fcr\u00fctme\/uygulama ve denetim i\u015flevleri perspektiflerinden \u00c7in’e \u00f6zg\u00fc parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisinin i\u015flevsel b\u00f6l\u00fcnmesi ve evrimini incelemek gereklidir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015flevsel ademi merkeziyet\u00e7ilik bir organizasyon i\u00e7indeki karar alma, uygulama\/y\u00fcr\u00fctme ve denetim aras\u0131nda i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc ve i\u015fbirli\u011fini ifade eder.<\/p>\n\n\n\n

Birincisi, herhangi bir karma\u015f\u0131k y\u00f6netim faaliyeti ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak karar alma, uygulama\/y\u00fcr\u00fctmeyi ve denetimi i\u00e7erir.  Bu \u00fc\u00e7 alandaki faaliyet genellikle farkl\u0131 kurulu\u015flar taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr ve bu nedenle bu kurulu\u015flar aras\u0131ndaki ili\u015fkiler \u00f6zellikle karar alma, uygulama\/y\u00fcr\u00fctme s\u00fcre\u00e7leri ve denetim s\u00fcre\u00e7leri etraf\u0131nda d\u00f6ner.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci olarak, ger\u00e7ekte, karar alma, uygulama\/y\u00fcr\u00fctme ve denetimden sorumlu kurulu\u015flar aras\u0131ndaki i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc genellikle tamamen adil de\u011fildir. Genel olarak, karar alma organ\u0131n\u0131n, uygulay\u0131c\u0131dan daha fazla yetkiye sahip oldu\u011fu ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n eylemlerini y\u00f6nlendiren kararlar form\u00fcle etme yetki g\u00fcc\u00fcne sahip oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Dahas\u0131, prati\u011fi daha iyi y\u00f6nlendirmek ve kontrol etmek i\u00e7in, karar alma organ\u0131 uygulay\u0131c\u0131 organ\u0131 denetlemelidir; bu nedenle, y\u00f6netimdeki i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, karar alma i\u015flevi bir denetim i\u015flevi de i\u00e7erebilir.<\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131daki mant\u0131\u011f\u0131 izleyerek, \u00c7in \u00f6zelindeki parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisi sisteminde, Parti\u2019nin \u00f6nderli\u011finin temel tezah\u00fcr\u00fc karar alma g\u00fcc\u00fcd\u00fcr.<\/strong> Yani, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi ve her d\u00fczeydeki yerel Parti komiteleri taraf\u0131ndan temsil edilen Parti \u00f6rg\u00fctleri karar alma konumundayken, halk h\u00fck\u00fcmetleri g\u00f6rece y\u00fcr\u00fctmeci konumundad\u0131r. Parti\u2019nin h\u00fck\u00fcmet \u00fczerindeki \u00f6nderli\u011fi, Parti Disiplin Denetleme Komisyonu taraf\u0131ndan temsil edilen disiplin denetleme organlar\u0131n\u0131n denetim rol\u00fc gibi siyasi denetimde de yans\u0131t\u0131l\u0131r. Parti\u2019nin kararlar\u0131, uygulanmas\u0131 i\u00e7in h\u00fck\u00fcmetin y\u00fcr\u00fctme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na ve Disiplin Denetleme Komisyonu\u2019nun denetim \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu nedenle, Parti\u2019nin \u00f6nderli\u011findeki parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisi, \u201ckarar alma-uygulama-denetim\u201d ili\u015fkisi olarak somutla\u015ft\u0131r\u0131labilir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ger\u00e7ekte, \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nin kurulu\u015fundan bu yana parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisi \u00e7e\u015fitli reform ve de\u011fi\u015fikliklerden ge\u00e7mi\u015f olsa da, temel yap\u0131s\u0131 bir denetim mekanizmas\u0131yla desteklenen \u201ckarar alma-uygulama\u201d olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r.  De\u011fi\u015fen \u015fey, karar alma fonksiyonunun uygulama fonksiyonu \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fcn g\u00fcc\u00fcd\u00fcr; baz\u0131 d\u00f6nemlerde, karar alma fonksiyonu uygulama fonksiyonu \u00fczerinde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kontrole sahiptir, hatta karar vericilerin uygulama i\u015flevinin yerini ald\u0131\u011f\u0131 noktaya kadar gelirken, siyasi denetim s\u00fcrekli olarak g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019e \u00f6zg\u00fc parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisinin evriminin tarihsel analizine i\u015flevsel bir i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc analiz \u00e7er\u00e7evesi entegre ederek, yeni bir yorumlama yolu olu\u015fturdum. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Genel olarak, \u00c7in \u00f6zelinde parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisi \u00f6ncelikle bir \u00f6nderlik ili\u015fkisi olarak kendini g\u00f6sterir ve \u00f6zellikle \u201ckarar alma-uygulama\u201d ili\u015fkisiyle \u00f6rneklendirilir. \u00d6z\u00fcnde, bu ili\u015fki Parti\u2019nin karar alma ve denetleme i\u015flevlerinin g\u00fc\u00e7lenmesini, belirgin bir parti ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 temsil eder ve var olan denetleme mekanizmas\u0131, \u201ckarar alma-uygulama\u201d yap\u0131s\u0131 i\u00e7inde bir \u201cvalf\u201d olarak g\u00f6r\u00fclebilir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 Bu da g\u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc d\u00fczenler ve yetki ve g\u00fcc\u00fcn k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 ve istismar\u0131n\u0131 \u00f6nler. \u00c7in\u2019e \u00f6zg\u00fc parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisinin tarihsel evrimini a\u00e7\u0131klarken, i\u015flevsel i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc teorisi, karar alma, uygulama ve denetleme olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 perspektiften farkl\u0131 tarihsel d\u00f6nemlerde Parti komitesinin karar alma sisteminin bask\u0131n konumunu inceleyebilir ve bu de\u011fi\u015fikliklerin nedenlerini a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fabilir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7N.<\/strong> Valf herhangi bir tesisat i\u00e7erisinde s\u0131v\u0131lar\u0131n ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 kontrol eden ekipmand\u0131r. En basit kullan\u0131m amac\u0131 s\u0131v\u0131lar\u0131 y\u00f6nlendirmek ve kontroll\u00fc bir \u015fekilde transfer etmektir.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

III. \u00c7in Halk Cumhuriyeti’nin Kurulu\u015fundan Bu Yana Parti ve H\u00fck\u00fcmet \u0130li\u015fkisinin Evrimi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Genel olarak, \u00c7in Halk Cumhuriyeti’nin kurulu\u015fundan sonra \u00c7in \u00f6zelindeki parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisinin evriminin \u00fc\u00e7 a\u015famaya ayr\u0131labilece\u011fine inan\u0131lmaktad\u0131r: Birinci a\u015fama, \u00c7in Halk Cumhuriyeti’nin kurulu\u015fundan reform ve d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lma d\u00f6nemine kadar (1949-1978); ikinci a\u015fama, reform ve d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lma d\u00f6neminden \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin 18. Ulusal Kongresi’ne kadar (1978-2012); ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc a\u015fama, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin 18. Ulusal Kongresi’nden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar (2012-g\u00fcn\u00fcm\u00fcze).<\/p>\n\n\n\n

Birinci a\u015famadan ikinci a\u015famaya kadar, \u00c7in’e \u00f6zg\u00fc parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisi “Partinin merkezi ve birle\u015fik \u00f6nderli\u011fi” ve “parti ve h\u00fck\u00fcmetin ay\u0131rt edilemezli\u011finden “parti ve h\u00fck\u00fcmetin ayr\u0131lmas\u0131na<\/strong> do\u011fru bir s\u00fcre\u00e7ten ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci a\u015famadan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc a\u015famaya kadar, Partinin merkezi ve birle\u015fik \u00f6nderli\u011finin g\u00fc\u00e7lendirilmesi, parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisindeki ana trend haline gelmi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n

\u00d6z\u00fcnde, parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisi karma\u015f\u0131k ve s\u00fcrekli de\u011fi\u015fen bir yap\u0131ya sahiptir ve ayn\u0131 d\u00f6nem i\u00e7inde bile birden fazla uyarlamaya u\u011frar. Ancak, tarihsel arka plan ve zaman\u0131n talepleri belirli bir d\u00f6nemde temelde ayn\u0131 oldu\u011fundan, Parti \u00f6rg\u00fct\u00fc ve halk h\u00fck\u00fcmeti reform yoluyla bunlara uyum sa\u011flamal\u0131d\u0131r. Bu nedenle, tarihsel arka plan\u0131 kavramak b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisindeki karma\u015f\u0131k uyarlamalar\u0131 kavramak anlam\u0131na gelir.<\/p>\n\n\n\n

Bu tarihsel d\u00f6nemlendirmeye dayanarak, yukar\u0131daki “\u00fc\u00e7 a\u015famal\u0131” teori temelde do\u011frudur, ancak daha fazla geli\u015ftirme gereklidir; parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisindeki de\u011fi\u015fimlerin \u00f6zelliklerine g\u00f6re her a\u015faman\u0131n temel yasalar\u0131n\u0131\/paradigmalar\u0131n\u0131 \u00f6zetlemek gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Birinci a\u015fama, Parti ile h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki ili\u015fkinin dolamba\u00e7l\u0131 bir ke\u015fif ve aray\u0131\u015f yoluyla Parti alt\u0131nda birle\u015fik bir \u00f6nderlik sistemine evrildi\u011fi bir d\u00f6nemdi.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci a\u015fama iki s\u00fcreci i\u00e7eriyordu: ba\u015flang\u0131\u00e7ta ayr\u0131\u015fmay\u0131 vurgulamak ve ard\u0131ndan kademeli olarak b\u00fct\u00fcnle\u015fmeye do\u011fru ilerlemek.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc a\u015fama, Parti ile h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki ili\u015fkinin Parti’nin merkezi ve birle\u015fik \u00f6nderli\u011fine do\u011fru ilerledi\u011fi yeni d\u00f6nemdir. Her d\u00f6nemde, Parti komitesinin “karar alma-uygulama\/y\u00fcr\u00fctme” yap\u0131s\u0131 ve halk h\u00fck\u00fcmeti \u00fczerindeki denetim i\u015flevinin yo\u011funlu\u011fu yenden ayarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu, Parti ile h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi anlaman\u0131n temel ba\u015flang\u0131\u00e7 \u200b\u200bnoktas\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

(I) \u00c7in Halk Cumhuriyeti’nin Kurulu\u015fundan Sonraki Parti Birle\u015fik \u00d6nderlik D\u00f6nemi (1949-1978)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi, devrimle \u00c7in’i zafere ta\u015f\u0131yarak, \u00fclkeyi birle\u015ftirip h\u00fck\u00fcmeti olu\u015fturdu ve b\u00f6ylece yeni rejimin mimar\u0131 oldu. Parti ile h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki ili\u015fki, siyasi sistem i\u00e7inde ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak tart\u0131\u015fma konusu haline geldi. Se\u00e7imleri kazan\u0131p h\u00fck\u00fcmet kuran Bat\u0131 siyasi partilerinin aksine, uzun s\u00fcredir iktidarda olan \u00c7KP, y\u00f6netiminin s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flamak ve bu nedenle Halk H\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan uygulanmas\u0131n\u0131 denetlemek zorundayd\u0131. Sonu\u00e7 olarak, \u00f6zg\u00fcn \u00c7in Parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkileri sisteminde temel olarak bir “karar alma-uygulama” yap\u0131s\u0131 kuruldu. \u00dclke yeni kuruldu\u011fu ve Parti’nin y\u00f6netim deneyimi hen\u00fcz tam olarak olgunla\u015fmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u00f6nderli\u011fini peki\u015ftirme ve geli\u015ftirme s\u00fcrecinde \u00e7alkant\u0131l\u0131 ve sert devrim d\u00f6neminin deneyimini takip etti. Bu d\u00f6nemde, Parti ile h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki ili\u015fki ini\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015flarla geli\u015fti.  Ancak, bu d\u00f6nemde Parti ve h\u00fck\u00fcmet kurumlar\u0131 i\u00e7indeki \u00e7e\u015fitli sistem ve mekanizmalar\u0131n Parti’nin birle\u015fik \u00f6nderli\u011fi etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rmek zor de\u011fildir. Parti’nin nitelikleri g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc, Parti Komitesi’nin kararlar\u0131 Halk H\u00fck\u00fcmeti \u00fczerinde \u00f6nemli bir etkiye sahipti, h\u00fck\u00fcmetin \u00f6zerkli\u011fi zay\u0131ft\u0131 ve Parti’nin siyasi denetimi g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda, 1949’da \u00c7in Halk Cumhuriyeti’nin ba\u015flang\u0131c\u0131nda, Parti i\u00e7indeki genel g\u00f6r\u00fc\u015f, Parti’nin h\u00fck\u00fcmeti y\u00f6netti\u011fi ancak Parti’nin h\u00fck\u00fcmetin yerini almamas\u0131 gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcndeydi. 1950’de Ulusal Birle\u015fik Cephe Konferans\u0131’nda Zhou Enlai, Parti ile h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi tart\u0131\u015f\u0131rken, “Parti’nin ilkeleri ve politikalar\u0131 h\u00fck\u00fcmet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla uygulanmal\u0131 ve Parti \u00f6rg\u00fctleri bunlar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 garanti etmelidir” diye belirtti.<\/p>\n\n\n\n

Bu g\u00f6r\u00fc\u015f, bir\u00e7ok deneyimli proleter devrimci taraf\u0131ndan desteklendi.  Ne yaz\u0131k ki, Devlet Konseyi’nin yeni vergi sistemi reformunu ba\u015far\u0131s\u0131z bir \u015fekilde uygulamas\u0131yla, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi bu sorunun “Merkez Komite veya yerel Parti komiteleriyle isti\u015fare edilmemesi” ile ilgili oldu\u011funa inanm\u0131\u015f ve “Parti ve h\u00fck\u00fcmetin ayr\u0131lmas\u0131” kavram\u0131n\u0131n sorunlu oldu\u011funa inanm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece ba\u015flang\u0131\u00e7taki d\u00fc\u015f\u00fcncenin aksine parti’nin birle\u015fik \u00f6nderli\u011fi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Karar alma a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Parti Komitesi mutlak karar alma g\u00fcc\u00fcne sahiptir ve Parti’nin kadro y\u00f6netimi ve merkezi y\u00f6netim gibi \u00f6nlemlerle \u00f6rg\u00fctlenme, personel ve \u00e7al\u0131\u015fma mekanizmalar\u0131 gibi alanlarda Halk H\u00fck\u00fcmeti \u00fczerindeki \u00f6nderli\u011fini g\u00fc\u00e7lendirir. Personel a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Parti’nin kadro y\u00f6netimi t\u00fcm kamu  sistemini y\u00f6netir ve Parti \u00f6rg\u00fctleri personel y\u00f6netimini uygular. 1953’ten itibaren, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi, Merkez Komite ve t\u00fcm seviyelerdeki Parti komitelerinin \u00f6rg\u00fctlenme departmanlar\u0131n\u0131n birle\u015fik y\u00f6netimi alt\u0131nda, kademeli olarak departman ve hiyerar\u015fik kadro y\u00f6netim sistemini kurmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Parti te\u015fkilatlar\u0131na, devlet kurumlar\u0131 ve kamu kurulu\u015flar\u0131ndaki kadro \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 y\u00f6netmede yard\u0131mc\u0131 olmak amac\u0131yla, her d\u00fczeydeki Halk H\u00fck\u00fcmetlerinde personel departmanlar\u0131 da kuruldu. \u0130\u015f y\u00f6netimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Parti \u00f6rg\u00fctleri, merkezi y\u00f6netim arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00fclkenin siyasi ya\u015fam\u0131n belirli alanlar\u0131n\u0131 kontrol ediyordu. Haziran 1958’de Merkez Komite, “Maliye ve Ekonomi, Siyasi ve Hukuk \u0130\u015fleri, D\u0131\u015fi\u015fleri, Bilim ve K\u00fclt\u00fcr ve E\u011fitim Gruplar\u0131n\u0131n Kurulmas\u0131na \u0130li\u015fkin Bildiri”yi yay\u0131nlad\u0131 ve yeni kurulan parti \u00f6nderlik gruplar\u0131, kendi alanlar\u0131ndaki kadrolar\u0131 ve belirli i\u015fleri y\u00f6netti. Bu gruplar do\u011frudan Merkez Komite ve Sekreterli\u011fe ba\u011fl\u0131yd\u0131 ve onlara do\u011frudan rapor veriyordu; ana politikalar Politb\u00fcro taraf\u0131ndan, \u00f6zel g\u00f6revlendirmeler ise Sekreterlik taraf\u0131ndan belirleniyordu.<\/p>\n\n\n\n

Uygulama a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Halk H\u00fck\u00fcmeti’nin \u00f6zerkli\u011fi k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f ve bir\u00e7ok \u00f6zel idari g\u00f6rev Parti Komitesi’nin talimatlar\u0131 do\u011frultusunda y\u00fcr\u00fct\u00fclmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131. Bu durum, \u00f6zellikle Halk H\u00fck\u00fcmeti i\u00e7inde Parti lider gruplar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 ve talimat isteme ve raporlama sisteminin olu\u015fturulmas\u0131nda kendini g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Kas\u0131m 1949’da, Merkez Komite Siyasi B\u00fcrosu, “Merkez Halk H\u00fck\u00fcmeti i\u00e7inde \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi Komitelerinin \u00d6rg\u00fctlenmesine \u0130li\u015fkin Karar” ve “Merkez Halk H\u00fck\u00fcmeti \u0130\u00e7inde \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi Parti lider Gruplar\u0131n\u0131n Kurulmas\u0131na \u0130li\u015fkin Karar”\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmi\u015f ve onaylam\u0131\u015ft\u0131r. Bu iki belge, devlet organlar\u0131 i\u00e7inde Parti komiteleri (parti lider gruplar\u0131) sistemini kurmu\u015ftur. Bunlar aras\u0131nda, Parti lider grubu, her d\u00fczeydeki Halk H\u00fck\u00fcmetleri gibi Parti d\u0131\u015f\u0131 kurulu\u015flar i\u00e7indeki her d\u00fczeydeki Parti komitelerinin g\u00f6revlendirilmi\u015f organlar\u0131 olarak, Halk H\u00fck\u00fcmetleri ve di\u011fer kurumlar i\u00e7indeki \u00f6nemli meseleleri g\u00f6r\u00fc\u015fmek ve karara ba\u011flamak ve ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fctmekten sorumluydu. <\/p>\n\n\n\n

Mart 1953’te, yeni vergi sistemi reformunun getirdi\u011fi “ademi merkezile\u015fme” tehlikesini gidermek i\u00e7in, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi, Merkezi Halk H\u00fck\u00fcmeti’nin t\u00fcm sistem ve departmanlar\u0131n\u0131n Merkez Komite’den talimat isteme ve rapor verme sistemini g\u00fc\u00e7lendirdi. “H\u00fck\u00fcmet \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndaki t\u00fcm \u00f6nemli ve temel y\u00f6nergeler, politikalar, planlar ve b\u00fcy\u00fck meseleler \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmeli, karara ba\u011flanmal\u0131 veya onaylanmal\u0131yd\u0131.”<\/p>\n\n\n\n

Denetim a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu d\u00f6nemde Parti, “karar alma-uygulama” ili\u015fkisinin normal i\u015fleyi\u015fini sa\u011flamak i\u00e7in disiplin denetim sistemini kademeli olarak geli\u015ftirdi ve siyasi g\u00f6zetimi g\u00fc\u00e7lendirdi. Kas\u0131m 1949’da, Merkez Komite ve yerel y\u00f6netimler, Parti \u00f6rg\u00fctleri ve kadrolar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan disiplin ihlallerini ara\u015ft\u0131rmak \u00fczere Parti Disiplin Denetleme Komisyonlar\u0131 kurdu.  1950 y\u0131l\u0131nda, Merkez Komite, Disiplin Denetleme Komisyonlar\u0131n\u0131n, t\u00fcm seviyelerdeki Parti komitelerinin \u00e7al\u0131\u015fma birimleri oldu\u011funu ve t\u00fcm seviyelerdeki Parti komitelerinin \u00f6nderli\u011finde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekti\u011fini, \u00fcst d\u00fczey Parti komitelerinin ise alt d\u00fczey Parti komitelerine rehberlik sa\u011flamas\u0131 gerekti\u011fini daha da a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturdu.<\/p>\n\n\n\n

Parti Merkez Komitesi, Parti \u00f6rg\u00fctlerinin t\u00fcm seviyelerdeki ve \u00f6nde gelen kadrolar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun denetimini daha da g\u00fc\u00e7lendirme ihtiyac\u0131n\u0131 kabul etti. Mart 1955’te Merkez Komite, Disiplin Denetleme Komisyonlar\u0131n\u0131n yerine merkezi ve yerel seviyelerde denetleme komisyonlar\u0131 kurmaya karar verdi. Yeni kurulan denetleme komisyonlar\u0131n\u0131n, ayn\u0131 seviyedeki Parti kongresi taraf\u0131ndan se\u00e7ildi\u011fini ve ayn\u0131 seviyedeki Parti komitesinden belirli bir ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa sahip oldu\u011funu belirtmekte fayda var.<\/p>\n\n\n\n

Bu, hem denetimin g\u00fc\u00e7lendirilmesini hem de Parti’nin Parti ve h\u00fck\u00fcmet kurumlar\u0131 ile \u00f6nde gelen kadrolar\u0131 \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fcn artmas\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131yordu.  \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin 1956’daki Sekizinci Parti Kongresi’ne kadar, Parti program-t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc denetleme komisyonlar\u0131n\u0131n ayn\u0131 d\u00fczeydeki Parti komitesinin genel kurulunda se\u00e7ilmesini yeniden \u015fart ko\u015fmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Genel olarak, bu d\u00f6nemde Parti \u00f6rg\u00fctleri, kadrolar \u00fczerindeki Parti kontrol\u00fc, merkezi y\u00f6netim, Parti lider gruplar\u0131n\u0131n (bir \u00f6rg\u00fct t\u00fcr\u00fc) kurulmas\u0131 ve raporlama sisteminin g\u00fc\u00e7lendirilmesi politikalar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Halk H\u00fck\u00fcmeti \u00fczerindeki \u00f6nderliklerini s\u00fcrekli olarak g\u00fc\u00e7lendirdiler.<\/p>\n\n\n\n

Halk H\u00fck\u00fcmeti, bir idari organ olarak, siyasi parti nitelikleri daha belirgin hale gelirken h\u00fck\u00fcmet nitelikleri zay\u0131flayarak, daha \u00e7ok bir y\u00fcr\u00fctme organ\u0131 haline gelme e\u011filimindeydi. Ayn\u0131 zamanda, Parti ve h\u00fck\u00fcmet kadrolar\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 yetki ve g\u00fc\u00e7 elde etmesini \u00f6nlemek i\u00e7in, Parti denetim organlar\u0131n\u0131n yetkileri ve stat\u00fcs\u00fc s\u00fcrekli olarak art\u0131r\u0131ld\u0131. Bu mekanizma esasen h\u00fck\u00fcmet \u00fczerinde Parti \u00f6nderli\u011fini sa\u011flad\u0131; ancak, Parti komitesinin \u00f6nderli\u011finde Parti ve h\u00fck\u00fcmet kurumlar\u0131 aras\u0131ndaki i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc ve i\u015fbirli\u011fini gerekti\u011fi gibi ele alamad\u0131 ve “Partinin h\u00fck\u00fcmetin yerini almas\u0131” ve “Parti-h\u00fck\u00fcmet b\u00fct\u00fcnle\u015fmesi” durumuna yol a\u00e7arak, devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n \u00fczerine d\u00fc\u015fen rol\u00fc etkin bir \u015fekilde oynamas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

 (II) Reform ve A\u00e7\u0131l\u0131m D\u00f6neminden \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi 18. Kongresi’ne (2012) kadar olan d\u00f6nem, Parti ve devlet aras\u0131ndaki ili\u015fkinin ayr\u0131l\u0131ktan b\u00fct\u00fcnle\u015fmeye do\u011fru kayd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemdi (1978-2012)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1. Reform ve A\u00e7\u0131l\u0131m\u0131n \u0130lk A\u015famalar\u0131nda Parti ve Devletin Ayr\u0131lmas\u0131 (1978- sonras\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Reform ve A\u00e7\u0131l\u0131m\u0131n ilk a\u015famalar\u0131nda, Yolda\u015f Deng Xiaoping, yetkililerin elinde a\u015f\u0131r\u0131 g\u00fc\u00e7 yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131n “Partinin birle\u015fik \u00f6nderli\u011fi slogan\u0131 alt\u0131nda t\u00fcm yetki ve g\u00fcc\u00fcn Parti Komitelerinin sinin elinde uygunsuz ve bir \u015fekilde toplanmas\u0131ndan” kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Bunun ard\u0131ndan \u00c7in, Parti ve devletin \u00f6nderlik sisteminde reformlara ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ancak Yolda\u015f Deng Xiaoping, “Parti ve devlet \u00f6nderlik sistemini reforma tabi tutman\u0131n, Parti \u00f6nderli\u011fini zay\u0131flatmak veya Parti disiplinini par\u00e7alamakla olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, tam tersine Parti \u00f6nderli\u011fini ve disiplinini korumak ve g\u00fc\u00e7lendirmekle ilgili oldu\u011funu” da vurgulad\u0131. Asl\u0131nda, bu d\u00f6nemdeki “Parti ve h\u00fck\u00fcmetin ayr\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi” slogan\u0131  tam bir ayr\u0131l\u0131k anlam\u0131na gelmiyordu.  Halk h\u00fck\u00fcmeti, Parti Komitesi \u00f6nderli\u011finden ziyade, Parti’nin merkezi \u00f6nderli\u011fi alt\u0131nda h\u00fck\u00fcmet ve Parti Komitesi aras\u0131nda daha dengeli bir i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcne, karar alma, uygulama ve denetimde daha net ili\u015fkilere sahip bir yap\u0131ya kavu\u015ftu. Bu d\u00f6nemde h\u00fck\u00fcmetin nitelikleri daha belirgin hale geldi ve halk h\u00fck\u00fcmetinin idari \u00f6zerkli\u011fi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde artt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

 Karar alma a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Parti Komitesi, \u00f6nceki uygunsuz m\u00fcdahalelerini de\u011fi\u015ftirerek, halk h\u00fck\u00fcmetinin idari alan\u0131ndan kademeli olarak \u00e7ekildi ve sadece \u00f6rg\u00fctlenme ve personel, ideoloji ve parti in\u015fas\u0131 gibi kilit alanlara ve \u00f6nemli kararlara odakland\u0131. Reformlar, personel ve kurumlar\u0131n sadele\u015ftirilmesiyle ba\u015flad\u0131. 1980’den sonra, merkezden yerel seviyelere kadar, Parti Komitesi \u00f6nderlik pozisyonlar\u0131n\u0131n ve Parti Komitesi departmanlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 azalt\u0131ld\u0131 ve Parti ile h\u00fck\u00fcmetin ilgili sorumluluklar\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a tan\u0131mland\u0131. Her seviyedeki yerel Parti Komitelerinde art\u0131k h\u00fck\u00fcmet pozisyonlar\u0131nda olmayan ancak h\u00fck\u00fcmet i\u015flerinden sorumlu tam zamanl\u0131 sekreterler veya Parti Komitelerinde art\u0131k daimi komite \u00fcyeleri bulunmuyordu.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci olarak, Parti Komitesi di\u011fer kamu\/h\u00fck\u00fcmet otoriteleriyle ili\u015fkilerini d\u00fczenlemeye ba\u015flad\u0131 ve prosed\u00fcrlere daha fazla \u00f6nem vermeye ba\u015flad\u0131. \u00d6rne\u011fin, art\u0131k di\u011fer devlet\/h\u00fck\u00fcmet organlar\u0131na do\u011frudan emir vermiyor, bunun yerine Parti’nin iradesini yasal yollarla kanunla\u015ft\u0131r\u0131yordu. Parti Komitesi taraf\u0131ndan h\u00fck\u00fcmet yetkililerinin atanmas\u0131 da Ulusal Halk Kongresi’nin incelemesini\/g\u00f6zetimini gerektirmeye ba\u015fland\u0131. Elbette, Parti’nin h\u00fck\u00fcmet \u00fczerindeki \u00f6nderli\u011fi de\u011fi\u015fmeden kald\u0131; Parti sadece h\u00fck\u00fcmet \u00fczerinde siyasi \u00f6nderlik de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u00f6rg\u00fctsel ve ideolojik \u00f6nderlik de uyguluyordu. Dahas\u0131, Parti Anayasas\u0131 1982’de Parti lider Gruplar\u0131 (\u00c7in\u2019de \u00f6nemli bir parti \u00f6rg\u00fct\u00fc tipi) sistemini yeniden tesis ederek, Parti lider Gruplar\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcmet i\u015flerinde temel bir rol oynamas\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

Pratik a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, reform ve d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lman\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda Halk H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin \u00f6zerkli\u011fi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131r\u0131ld\u0131. Halk H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin rol\u00fcyle ilgili olarak, 1982\u2019deki Be\u015finci Ulusal Halk Kongresi\u2019nin Be\u015finci Oturumu, Halk H\u00fck\u00fcmeti\u2019ni devletin idari organ\u0131 olarak kuran ve verimlilik ile hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc vurgulayan bir anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fini kabul etti. H\u00fck\u00fcmet \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi, \u201cDevlet Konseyi\u2019nden (Halk h\u00fck\u00fcmeti) yerel y\u00f6netimlere kadar her d\u00fczeyde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00e7al\u0131\u015fma sistemi kurmay\u0131\u201d \u00f6nerdi ve \u201ch\u00fck\u00fcmet yetkisi kapsam\u0131ndaki t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi ve yerel parti komitelerinden talimat veya karar gerektirmeden, Devlet Konseyi (Halk h\u00fck\u00fcmeti)  ve her d\u00fczeydeki yerel y\u00f6netimler taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi, karara ba\u011flanmas\u0131 ve belgelendirilmesi\u201d gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc destekledi.<\/p>\n\n\n\n

Halk H\u00fck\u00fcmeti, her konuda Parti komitesine dan\u0131\u015fmaya gerek duymadan i\u015fleri ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak y\u00f6netebilecekti. \u00d6nderlik ve hesap verebilirlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan, 1982 Anayasas\u0131 ve \u201c\u00c7in Halk Cumhuriyeti H\u00fck\u00fcmetine Dair Organik Kanun\u201d, Halk H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin ba\u015f\u0131ndaki ki\u015fiye \u00f6zg\u00fc ki\u015fisel sorumluluk sisteminin uygulamas\u0131n\u0131, ayn\u0131 d\u00fczeyde Halk Kongresi\u2019ne ve bir \u00fcst d\u00fczeyde h\u00fck\u00fcmete kar\u015f\u0131 hesap verebilir olmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu sistem alt\u0131nda, Halk H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin \u00f6zerkli\u011fi ve operasyonel esnekli\u011fi \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Denetim a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, denetim organlar\u0131n\u0131n bile\u015fimi ve denetim mekanizmalar\u0131n\u0131n i\u015fleyi\u015fi de Parti \u00f6nderli\u011finde Parti ve h\u00fck\u00fcmet aras\u0131nda i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcne y\u00f6nelik a\u00e7\u0131k bir trendi yans\u0131tmaktad\u0131r. Aral\u0131k 1978\u2019de, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi 11. Merkez Komitesi\u2019nin \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Genel Kurul Toplant\u0131s\u0131(1978), yeni bir Parti \u0130\u00e7i Merkezi Disiplin Denetleme Komisyonu olu\u015fturmu\u015f ve Parti\u2019nin i\u00e7 denetim sistemi yeniden kurulmaya ve in\u015fa edilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

1980\u2019lerin ortalar\u0131ndan sonlar\u0131na do\u011fru, Parti\u2019nin h\u00fck\u00fcmetten ayr\u0131lmas\u0131na odaklanan siyasi sistem reformlar\u0131 ba\u011flam\u0131nda, Parti denetimi ve idari denetim aras\u0131ndaki i\u015flevlerin ayr\u0131lmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeye ba\u015fland\u0131. 1986\u2019da, temiz y\u00f6netime odaklanan idari denetimden sorumlu Denetim Bakanl\u0131\u011f\u0131 kuruldu. 1995\u2019te, Y\u00fcksek Halk Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131, g\u00f6revle ilgili su\u00e7lar\u0131 soru\u015fturmak ve kovu\u015fturmakla g\u00f6revli Yolsuzluk ve R\u00fc\u015fvetle M\u00fccadele B\u00fcrosunu kurdu. B\u00f6ylece, Disiplin Denetleme Komisyonunun Parti disiplinini, denetim organlar\u0131n\u0131n idari disiplini ve savc\u0131l\u0131k organlar\u0131n\u0131n g\u00f6revle ilgili su\u00e7larla m\u00fccadeleyi y\u00f6netti\u011fi bir durum temelde olu\u015ftu. Bu d\u00f6nemde, disiplin denetimi, idari denetim ve adli denetimden olu\u015fan \u201c\u00fc\u00e7 ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131\u201d paralel olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu a\u015famada, parti ve h\u00fck\u00fcmet i\u015flevlerinin ayr\u0131lmas\u0131, parti ve h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki ili\u015fkinin reformunun ana temas\u0131 haline geldi.  Parti \u00f6rg\u00fctlerinin ve halk h\u00fck\u00fcmetlerinin i\u015flevlerinin netle\u015ftirilmesi ve siyasi partiler ile h\u00fck\u00fcmet, devlet ile toplum aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131rlar\u0131n rasyonel bir \u015fekilde tan\u0131mlanmas\u0131, devletin siyasi sisteminin reformunun \u00f6nemli y\u00f6nleriydi. Bu ba\u011flamda, parti ile h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki \u201ckarar alma-uygulama\/y\u00fcr\u00fctme\u201d ili\u015fkisi giderek daha netle\u015fti. Parti komitesi art\u0131k halk h\u00fck\u00fcmetini a\u015f\u0131r\u0131 derecede kontrol etmiyordu ve halk h\u00fck\u00fcmeti anayasan\u0131n yetkisi alt\u0131nda idari yetkiyi kullan\u0131yor, ayn\u0131 d\u00fczeydeki \u00fcst d\u00fczey h\u00fck\u00fcmete ve halk kongresine kar\u015f\u0131 sorumlu oluyor ve idari organlar\u0131n sorumluluklar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekten yerine getiriyordu. Denetim d\u00fczeyinde, parti, h\u00fck\u00fcmet ve hukuk kurumlar\u0131 aras\u0131ndaki i\u015fbirli\u011fi ve koordinasyona \u00f6nem verilerek, reform ve d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lman\u0131n ilk a\u015famalar\u0131nda uygun i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn mant\u0131\u011f\u0131 ortaya koyulmu\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n

2. 1990\u2019lardaki \u201cParti-H\u00fck\u00fcmet B\u00fct\u00fcnle\u015fmesi\u201d Trendi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1980\u2019lerde Parti Komitesi ve Halk H\u00fck\u00fcmeti aras\u0131ndaki i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc trendinin aksine, 1990\u2019larda piyasa ekonomisi sisteminin s\u00fcrekli geli\u015fmesi ve mali sistem reformunun derinle\u015fmesiyle birlikte h\u00fck\u00fcmet i\u00e7inde i\u00e7sel de\u011fi\u015fiklikler meydana geldi ve bir\u00e7ok yerde Parti Komitesi ile Halk H\u00fck\u00fcmeti aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131rlar giderek \u201cb\u00fct\u00fcnle\u015fme\u201d trendi g\u00f6sterdi. Bu durum, \u00f6zellikle Parti ve h\u00fck\u00fcmet kurumlar\u0131n\u0131n y\u00fcksek d\u00fczeyde b\u00fct\u00fcnle\u015fti\u011fi kalk\u0131nma b\u00f6lgeleri, yeni \u015fehirler, yeni il\u00e7eler ve fonksiyonel b\u00f6lgeler gibi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kademe alanlarda ge\u00e7erlidir. Bu olgu, daha b\u00fct\u00fcnle\u015fik bir \u201ckarar alma-uygulama\u201d sistemine do\u011fru trendi yans\u0131tmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Parti Komitesi kararlar\u0131 h\u00fck\u00fcmetlerin y\u00fcr\u00fctme ve uygulamas\u0131yla yak\u0131ndan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r; bir konu Parti Komitesi taraf\u0131ndan karara ba\u011fland\u0131ktan sonra, Halk H\u00fck\u00fcmeti bunu hemen uygulamaya koyar. Denetim sisteminin siyasi g\u00f6zetim rol\u00fc bir miktar gev\u015femi\u015f, karar alma ve uygulama i\u00e7in daha fazla esneklik sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.  \u00d6zetle, karar alma, uygulama ve denetim aras\u0131ndaki ili\u015fkide, hem uygulama hem de denetim i\u015flevleri karar alma g\u00fcc\u00fcne ba\u011fl\u0131d\u0131r ve Parti Komitesinin \u00f6nemli siyasi stat\u00fcs\u00fc bir kez daha vurgulanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Karar alma ve uygulama a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, h\u00fck\u00fcmet, parti ve h\u00fck\u00fcmetin b\u00fct\u00fcnle\u015fmesinden yararlanarak g\u00fc\u00e7 ve yetki da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 yeniden d\u00fczenler. Bu d\u00f6nemin en belirgin \u00f6zelli\u011fi, siyasi sistemin taban d\u00fczeyinde yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Temsili bir \u00f6rnek, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6lgenin bir kurumu olarak, yetki alan\u0131 i\u00e7indeki ekonomik ve sosyal i\u015fleri tekd\u00fcze bir \u015fekilde y\u00f6neten kalk\u0131nma b\u00f6lgeleriyle \u00f6rneklendirilen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6lge y\u00f6netim komitesidir. Y\u00f6netim komitesi sistemi esasen parti ve h\u00fck\u00fcmet aras\u0131nda y\u00fcksek derecede bir b\u00fct\u00fcnle\u015fmedir: bir \u00fcst d\u00fczey parti komitesi taraf\u0131ndan g\u00f6revlendirilen bir kurum olan parti komitesi ve \u00fcst d\u00fczey h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan g\u00f6revlendirilen bir kurum olan y\u00f6netim komitesi, genellikle birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve parti komitesi sekreterinin ayn\u0131 zamanda y\u00f6netim komitesinin direkt\u00f6r\u00fc olarak g\u00f6rev yapmas\u0131 yayg\u0131n bir uygulamad\u0131r. G\u00fc\u00e7 ve yetki, y\u00f6netim komitesi i\u00e7inde de olduk\u00e7a merkezile\u015fmi\u015ftir. Yatay olarak, \u00e7e\u015fitli idari yetkiler parti ve h\u00fck\u00fcmetin yetki g\u00fcc\u00fcnde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Dikey olarak, g\u00fc\u00e7 daha \u00fcst d\u00fczey \u00f6nderlerin elinde yo\u011funla\u015f\u0131r ve nihayetinde parti komitesi sekreterine ula\u015f\u0131r. Devlet kurumlar\u0131, parti komitesinin \u00f6nderli\u011finde kendi yetki alan\u0131ndaki arazileri i\u015fletme ve geli\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla, uygulama i\u015flevlerini en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131kar\u0131r. Ger\u00e7ekte, y\u00f6netim komitesi sistemi, ekonomik kalk\u0131nma s\u00fcrecinde parti komitesinin nas\u0131l yeniden temel \u00f6nderlik g\u00fcc\u00fc haline geldi\u011fini, karar alma i\u015flevlerini uygulama i\u015flevleriyle b\u00fct\u00fcnle\u015ftirerek ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 verimli bir \u015fekilde ilerletti\u011fini ortaya koyar.<\/p>\n\n\n\n

Denetim a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, denetim organ\u0131, h\u00fck\u00fcmetin “karar alma ve uygulama” s\u00fcrecinin verimli entegre yap\u0131s\u0131na uyarlanm\u0131\u015f olup, halk h\u00fck\u00fcmetinin g\u00fcc\u00fc ve yetkilerini esnek bir \u015fekilde kullanmas\u0131na olanak tan\u0131maktad\u0131r. Bu d\u00fczenleme esas olarak denetim organ\u0131 i\u00e7indeki ikili \u00f6nderlik sistemi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sa\u011flanmaktad\u0131r. Bu d\u00f6nemde, Parti Disiplin Denetleme Komisyonu, ayn\u0131 d\u00fczeydeki Parti Komitesi’nden \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilenmi\u015f ve ayn\u0131 d\u00fczeydeki h\u00fck\u00fcmet \u00fczerinde zay\u0131f bir denetime sahip olmu\u015ftur.  1980 y\u0131l\u0131nda \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi, “\u0130l, Belediye, \u00d6zerk B\u00f6lge ve Alt D\u00fczeylerdeki Parti Komitelerinin Disiplin Denetleme Komisyonlar\u0131n\u0131n \u00d6nderlik \u0130li\u015fkisinin De\u011fi\u015ftirilmesine \u0130li\u015fkin \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi Merkez Disiplin Denetleme Komisyonu Raporu”nu onaylad\u0131 ve Disiplin Denetleme Komisyonlar\u0131n\u0131n \u00f6nderlik ili\u015fkisinin, ayn\u0131 d\u00fczeydeki Parti Komitesi taraf\u0131ndan y\u00f6netilmekten, ayn\u0131 d\u00fczeydeki Parti Komitesi ve bir \u00fcst d\u00fczeydeki Disiplin Denetleme Komisyonunun ikili \u00f6nderli\u011fine, yani ayn\u0131 d\u00fczeydeki Parti Komitesinin \u00f6nderli\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtti. Bu, Disiplin Denetleme Komisyonlar\u0131n\u0131n ikili \u00f6nderlik sisteminin kurulmas\u0131n\u0131 i\u015faret etmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

  1982 y\u0131l\u0131nda Parti Anayasas\u0131, Disiplin Denetleme Komisyonlar\u0131n\u0131n y\u00f6netim sistemini “ayn\u0131 d\u00fczeydeki Parti Komitesi ve bir \u00fcst d\u00fczeydeki Disiplin Denetleme Komisyonunun ikili y\u00f6netimi alt\u0131nda” olarak yeniden d\u00fczenledi ve “ayn\u0131 d\u00fczeydeki Parti Komitesinin \u00f6nderli\u011finde” ifadesi yava\u015f yava\u015f ortadan kalkt\u0131. Ancak pratikte, Disiplin Denetleme Komisyonu Sekreteri hala ayn\u0131 d\u00fczeydeki Parti Komitesinin Daimi Komitesinin bir \u00fcyesi taraf\u0131ndan e\u015f zamanl\u0131 olarak y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyordu. T\u00fcm d\u00fczeylerdeki Disiplin Denetleme Komisyonlar\u0131n\u0131n yeniden se\u00e7imi s\u0131ras\u0131nda, Disiplin Denetleme Komisyonu Sekreteri (Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve Daimi Komitenin di\u011fer \u00fcyeleri dahil), her d\u00fczeydeki Disiplin Denetleme Komisyonunun genel kurulunda se\u00e7iliyor, ayn\u0131 d\u00fczeydeki Parti Komitesi taraf\u0131ndan onaylan\u0131yor ve onay i\u00e7in bir \u00fcst d\u00fczeydeki Parti Komitesine rapor ediliyordu. Bu nedenle, ayn\u0131 d\u00fczeydeki Parti Komitesi, Disiplin Denetleme Komisyonu \u00fczerinde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kontrole sahipti.  Karar alma ve uygulama s\u00fcre\u00e7leri y\u00fcksek d\u00fczeyde entegre oldu\u011funda, denetim organ\u0131 kolayca bu s\u00fcre\u00e7lere entegre edilebilir. Parti Komitesi karar ald\u0131\u011f\u0131nda veya h\u00fck\u00fcmet Parti Komitesinin kararlar\u0131n\u0131 uygulad\u0131\u011f\u0131nda, daha az k\u0131s\u0131tlamaya tabi olur ve daha esnek hareket edebilir.<\/p>\n\n\n\n

Bu d\u00f6nemde, belirli b\u00f6lgelerde ve sekt\u00f6rlerde, Parti ve h\u00fck\u00fcmet kurumlar\u0131 yak\u0131n ba\u011flar\u0131n\u0131 koruyarak, kademeli olarak entegre olmalar\u0131 trendi g\u00f6stermi\u015ftir. Parti komitesi kararlar\u0131 ve h\u00fck\u00fcmet uygulamalar\u0131 h\u0131zla uyumlu hale getirilmi\u015f ve bir \u00f6l\u00e7\u00fcde denetim g\u00fcc\u00fcn\u00fcn kontrol\u00fc ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131sacas\u0131, Parti komitesi bir yandan h\u00fck\u00fcmetle b\u00fct\u00fcnle\u015firken, di\u011fer yandan disiplin denetleme komisyonunun “karar alma-uygulama” yap\u0131s\u0131 \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fc zay\u0131flatm\u0131\u015f, h\u00fck\u00fcmetin eylemlerine yeterli alan b\u0131rakm\u0131\u015f ve b\u00f6ylece bu d\u00f6nemde kendine \u00f6zg\u00fc bir Parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisi olu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

(III) 18. \u00c7KP Ulusal Kongresi\u2019nden bu yana, Parti ile h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki ili\u015fki, \u00c7KP Merkez Komitesi\u2019nin merkezi ve birle\u015fik \u00f6nderli\u011finin yeni bir \u00e7a\u011f\u0131na girmi\u015ftir (2012\u2019den g\u00fcn\u00fcm\u00fcze).<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin 18. Ulusal Kongresi\u2019nin (2012) ard\u0131ndan, \u00c7KP Merkez Komitesi, Parti\u2019nin \u00f6nderli\u011fini g\u00fc\u00e7lendirmeye ve geli\u015ftirmeye, genel durumu denetleme ve t\u00fcm partileri koordine etme konusunda Parti\u2019nin temel \u00f6nderlik rol\u00fcn\u00fc tam olarak ortaya koymaya vurgu yaparak, Parti ile h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki ili\u015fkide derin de\u011fi\u015fikliklere yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. 18. \u00c7KP Merkez Komitesi\u2019nin \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Genel Kurul Toplant\u0131s\u0131, \u00c7in \u00f6zelliklerine sahip sosyalizmi koruma ve geli\u015ftirme ve ulusal d\u00fczeyde devlet y\u00f6netim sisteminin ve y\u00f6netim kapasitesinin modernizasyonunu ilerletme genel hedefini \u00f6nermi\u015ftir. Genel Sekreter Xi Jinping \u015funlar\u0131 belirtmi\u015ftir: \u201cUlusal d\u00fczeyde devlet y\u00f6netim sistemi, bir\u00e7ok alt sistemden olu\u015fan karma\u015f\u0131k bir sistemdir. Bu sistemin \u00f6z\u00fc \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin \u00f6nderli\u011fidir\u2026 Parti her \u015feyi y\u00f6netir\u2014h\u00fck\u00fcmeti, orduyu, halk\u0131 ve e\u011fitimi; do\u011fuyu, bat\u0131y\u0131, g\u00fcneyi, kuzeyi ve merkezi b\u00f6lgeleri y\u00f6netir.\u201d<\/strong>  B\u00f6ylece partinin \u00f6nderlik rol\u00fc daha belirgin hale geldi ve \u00c7KP 19. Ulusal Kongresi (2017) raporunda \u201cPartinin siyasi bak\u0131mdan yap\u0131lanmas\u0131n\u0131 \u00f6nceliklendirmek\u2026 \u00c7KP Merkez Komitesinin otoritesini ve merkezi ve birle\u015fik \u00f6nderli\u011fini korumak, Partinin siyasi yap\u0131lanmas\u0131n\u0131n birincil g\u00f6revidir\u201d <\/strong>ifadesi tekrarland\u0131 (2017).<\/p>\n\n\n\n

2018 y\u0131l\u0131nda, \u201cParti \u00f6nderli\u011fi\u201d ilk kez Anayasan\u0131n giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden ba\u015flayarak anayasa metnine dahil edildi ve t\u00fcm kamu\/h\u00fck\u00fcmet iktidar sisteminin ana k\u0131lavuzu haline geldi. Partinin h\u00fck\u00fcmet \u00fczerindeki \u00f6nderli\u011fi, reform ve d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lman\u0131n ilk a\u015famalar\u0131na k\u0131yasla daha da geli\u015fti ve Parti ile h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki ili\u015fki, Partinin merkezi ve birle\u015fik \u00f6nderli\u011fi alt\u0131nda y\u00fcksek d\u00fczeyde b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f bir a\u015famaya do\u011fru ilerlemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bu tarihsel a\u015famada, Parti ile h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki ili\u015fkideki de\u011fi\u015fiklikler, h\u00fck\u00fcmetin karar alma, uygulama\/y\u00fcr\u00fctme ve denetim i\u015flevlerinde a\u00e7\u0131k\u00e7a yans\u0131maktad\u0131r. Parti komitesi ile halk h\u00fck\u00fcmeti aras\u0131ndaki b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f ili\u015fki, hem kapsam hem de derece bak\u0131m\u0131ndan kapsaml\u0131 bir \u015fekilde geni\u015fledi ve derinle\u015fti.  Partinin nitelikleri s\u00fcrekli olarak g\u00fc\u00e7lenirken, h\u00fck\u00fcmetin nitelikleri nispeten zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131r. Uygunsuz davran\u0131\u015flar\u0131 d\u00fczeltme, disiplini uygulama ve yolsuzlukla m\u00fccadele kampanyalar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde ilerlemesiyle, Parti \u00f6rg\u00fctlerinin siyasi denetimi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f ve Parti Disiplin Denetleme Komisyonu ile Ulusal D\u00fczeydeki Devlet Denetleme Komisyonunun stat\u00fcs\u00fc \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde y\u00fckseltilmi\u015ftir. Devlet Disiplin Denetleme Komisyonu ve Parti \u0130\u00e7i Denetleme Komisyonunun denetiminin g\u00fc\u00e7lendirilmesi, karar alma i\u015flevinin uygulama i\u015flevine getirdi\u011fi k\u0131s\u0131tlamay\u0131 yans\u0131tmaktad\u0131r. Partinin t\u00fcm meselelerde genel \u00f6nderli\u011finin g\u00fc\u00e7lendirilmesi, Parti ve h\u00fck\u00fcmetin b\u00fct\u00fcnle\u015fmesi ve Partinin h\u00fck\u00fcmet \u00fczerindeki \u00f6nderli\u011fi, Parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisinin bu d\u00f6nemdeki \u00f6z\u00fcn\u00fc olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Karar alma a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Parti Komitesi, h\u00fck\u00fcmet departmanlar\u0131 \u00fczerindeki bir dizi \u00f6nderlik mekanizmas\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla h\u00fck\u00fcmet eylemlerine rehberlik ederek, kararlar\u0131n daha etkili bir \u015fekilde uygulanmas\u0131n\u0131\/y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Birincisi, karar alma ve koordinasyon sistemi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Parti \u00f6nderli\u011fini g\u00fc\u00e7lendirilir. \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin 18. Ulusal Kongresi\u2019nden (2012) bu yana, Parti Merkez Komitesi, baz\u0131 kapsaml\u0131 komiteler ve \u00f6nderlik gruplar\u0131n\u0131 olu\u015fturduktan, entegre ettikten ve d\u00fczenledikten sonra bir dizi karar alma ve koordinasyon organ\u0131 kurmu\u015ftur. \u00d6rnekler aras\u0131nda Kapsaml\u0131 Reformu Derinle\u015ftirme Merkezi Komisyonu ve Merkezi Mali ve Ekonomik \u0130\u015fler Komisyonu yer almaktad\u0131r. Bu koordinasyon organlar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131n\u0131n ofisleri, Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019nda bulunan \u00dclkeyi Hukuka G\u00f6re Kapsaml\u0131 Y\u00f6netme Merkezi Komisyonu Ofisi ve Tar\u0131m ve K\u0131rsal \u0130\u015fler Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019nda bulunan Merkezi K\u0131rsal \u00c7al\u0131\u015fma \u00d6nderlik Grubu Ofisi gibi h\u00fck\u00fcmet departmanlar\u0131 i\u00e7inde yer almaktad\u0131r. Her d\u00fczeydeki yerel Parti komiteleri de ilgili idari alanlardaki i\u015fleri y\u00f6netmek i\u00e7in koordinasyon sistemleri kurmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, merkezi koordinasyon i\u015flevini geli\u015ftirir. Partinin fonksiyonel departmanlar\u0131, ulusal d\u00fczeydeki i\u015fler ve sosyal i\u015flerin y\u00f6netimini daha da derinle\u015ftirmi\u015ftir.  \u00d6rne\u011fin, Merkez Komite Te\u015fkilat Dairesi, memurlar\u0131n i\u015flerini devralarak, Merkez Te\u015fkilat ve Kurulu\u015f Komisyonu\u2019nun y\u00f6netimini birle\u015ftirmi\u015f ve art\u0131k ayr\u0131 bir Memur Hizmetleri \u0130dare B\u00fcrosu bulunmamaktad\u0131r. Bir di\u011fer \u00f6rnek ise, Merkezi Propaganda Dairesi\u2019nin Devlet Radyo ve Televizyon \u0130daresi\u2019nin merkezi y\u00f6netimidir.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, ortak Parti ve h\u00fck\u00fcmet ofislerini g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde te\u015fvik etmektedir. \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin 18. Ulusal Kongresi\u2019nin (2012) ard\u0131ndan, Parti ve devlet kurumlar\u0131nda yeni bir reform turu, i\u015f verimlili\u011fini art\u0131rmak i\u00e7in benzer i\u015flevlere sahip Parti ve h\u00fck\u00fcmet organlar\u0131n\u0131n entegrasyonunu te\u015fvik etmi\u015ftir. Tipik bir \u00f6rnek, Parti Disiplin Denetleme Komisyonu ve Ulusal D\u00fczeydeki Denetleme Komisyonu\u2019nun ortak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r; bu, denetimi art\u0131rm\u0131\u015f ve karar alma organ\u0131n\u0131n uygulama organ\u0131 \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fc g\u00fc\u00e7lendirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Uygulama a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, h\u00fck\u00fcmet departmanlar\u0131 i\u00e7inde Parti komiteleri ve Parti lider gruplar\u0131n\u0131n daha yayg\u0131n hale getirilmesine y\u00f6nelik reformlar\u0131n ilerlemesiyle birlikte, h\u00fck\u00fcmet Parti lider gruplar\u0131n\u0131n y\u00f6n belirleme, genel durumu y\u00f6netme ve uygulamay\u0131 sa\u011flama konusundaki \u00f6nderlik rol\u00fc giderek g\u00fc\u00e7lenmi\u015f ve bu lider gruplar\u0131 h\u00fck\u00fcmet departmanlar\u0131n\u0131n \u00e7ekirdek ve merkezi noktas\u0131 haline gelmi\u015ftir. Parti lider grubu sisteminin g\u00fc\u00e7lendirilmesi, halk h\u00fck\u00fcmetinin t\u00fcm eylemlerinin Parti\u2019nin merkezi ve birle\u015fik \u00f6nderli\u011fi alt\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekti\u011fini, Parti\u2019nin \u00f6nerilerinin ve \u00f6nemli kararlar\u0131n\u0131n kanunlara, d\u00fczenlemelere, politikalara ve toplumsal uzla\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesini te\u015fvik etti\u011fini yans\u0131tmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda, halk h\u00fck\u00fcmeti de rol\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fti\u011fini kabul etmi\u015ftir. Mart 2023\u2019te Ba\u015fbakan Li Qiang, Devlet Konseyi\u2019nin ilk genel kurul toplant\u0131s\u0131na ba\u015fkanl\u0131k ederken, \u201cbu h\u00fck\u00fcmetin g\u00f6revi, Parti Merkez Komitesi\u2019nin kararlar\u0131n\u0131 ve g\u00f6revlendirmelerini eksiksiz bir \u015fekilde uygulamak ve iyi bir uygulay\u0131c\u0131, eylemci ve pragmatist olmakt\u0131r\u201d demi\u015ftir. Bu a\u015famada halk h\u00fck\u00fcmetinin \u00f6ncelikle kararlar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamada uygulay\u0131c\u0131 rol\u00fcn\u00fc oynad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Denetim a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, denetim i\u015flevi daha da merkezile\u015ftirilmi\u015f ve g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015ftir. Daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir disiplin denetimi ve g\u00f6zetim sisteminden yararlanan \u00fcst d\u00fczey Parti komiteleri, \u201ckarar alma-uygulama\u201d yap\u0131s\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmi\u015f ve Parti\u2019nin h\u00fck\u00fcmet \u00fczerindeki \u00f6nderli\u011fini derinle\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6ncelikle, Parti Disiplin Denetleme Komisyonu ve Devlet Denetleme Komisyonu\u2019nun reformu birlikte \u015fekilde te\u015fvik edilerek, Parti ve h\u00fck\u00fcmet d\u00fczeylerindeki denetimin sinerjisi art\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

2017 y\u0131l\u0131ndan bu yana, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi, Pekin, Zhejiang, Shanxi eyaletleri ve di\u011fer yerlerde denetim sistemi reformlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. 2018 y\u0131l\u0131nda, \u201c\u00c7in Halk Cumhuriyeti Anayasas\u0131 De\u011fi\u015fikli\u011fi\u201d kabul edilerek, Denetim Bakanl\u0131\u011f\u0131, Devlet Yolsuzlukla M\u00fccadele B\u00fcrosu ve Y\u00fcksek Halk Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131 Yolsuzlukla M\u00fccadele B\u00fcrosu\u2019nun fonksiyonlar\u0131 b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilmi\u015f ve Devlet Denetleme Komisyonu resmen kurulmu\u015ftur; bu komisyon, Merkezi Parti Disiplin Denetleme Komisyonu ile birlikte \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. O zamandan beri, denetim sistemi par\u00e7al\u0131 \u201c\u00fc\u00e7 kollu\u201d yakla\u015f\u0131mdan, birle\u015fik bir disiplin denetleme ve g\u00f6zetim sistemine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci olarak, disiplin inceleme ve denetim sisteminin ikili \u00f6nderlik sistemi iyile\u015ftirilmi\u015f, disiplin inceleme sisteminin dikey y\u00f6netimi g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015ftir. \u00dcst d\u00fczey disiplin inceleme komisyonlar\u0131n\u0131n alt d\u00fczey disiplin inceleme komisyonlar\u0131 \u00fczerindeki \u00f6nderli\u011fi g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f; Denetim Komisyonlar\u0131n\u0131n ayn\u0131 d\u00fczeydeki Parti komitesi ve \u00fcst d\u00fczey denetim komisyonunun ikili \u00f6nderli\u011fi alt\u0131nda oldu\u011fu a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmu\u015f, denetim, kanunlar\u0131n uygulanmas\u0131 ve soru\u015fturma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u00f6ncelikle \u00fcst d\u00fczey denetim komisyonu taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, disiplin konular\u0131n\u0131 inceleme ve denetim sisteminin operasyonel mekanizmas\u0131 iyice optimize edilmi\u015ftir. Disiplin denetimi, denetim g\u00f6zetimi, yerle\u015fik denetimi kapsaml\u0131 bir yetki sistemi kurulmu\u015ftur. \u00d6zellikle, yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya denetim ve g\u00f6zetimin g\u00fc\u00e7lendirilmesiyle, \u00fcst d\u00fczey Parti komiteleri alt d\u00fczey Parti ve h\u00fck\u00fcmet kurumlar\u0131n\u0131 daha h\u0131zl\u0131 ve etkili bir \u015fekilde kontrol edebilmekte, b\u00f6ylece Partinin \u00f6nderlik otoritesi g\u00fc\u00e7lendirilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Genel olarak, bu d\u00f6nemde partinin siyasi nitelikleri<\/strong> g\u00fc\u00e7lenmeye devam ederken, h\u00fck\u00fcmet nitelikleri zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131r. Bir dizi reform arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, Parti Komitesi karar alma yetkisi g\u00fc\u00e7lendirildi ve Parti Komitesi Halk H\u00fck\u00fcmetini genel \u00f6nderli\u011fi alt\u0131na ald\u0131. Halk H\u00fck\u00fcmetinin y\u00fcr\u00fctme\/uygulama rol\u00fc daha belirgin hale geldi. Disiplin Denetleme Komisyonu ve G\u00f6zetim Komisyonunun ortak ofisi, disiplin denetimi ve g\u00f6zetiminin dikey y\u00f6netim sistemi ve denetim ve g\u00f6zetimin s\u00fcrekli iyile\u015ftirilmesi, disiplin denetimi ve g\u00f6zetim sisteminin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yetkisini art\u0131rarak, Parti Komitesinin Halk H\u00fck\u00fcmeti \u00fczerindeki \u00f6nderli\u011fini ve denetimini etkin bir \u015fekilde g\u00fc\u00e7lendirdi.<\/p>\n\n\n\n

IV. \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nin Kurulu\u015fundan Bu Yana Parti-H\u00fck\u00fcmet \u0130li\u015fkilerinin Evrimi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6zetle, \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nin kurulu\u015fundan bu yana ge\u00e7en 70 y\u0131lda, Parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisinin evrimi, d\u00f6nemin siyasi ve ekonomik talepleriyle uyumlu bir evrimsel mant\u0131\u011f\u0131 yans\u0131tan \u00fc\u00e7 d\u00f6nem ve d\u00f6rt a\u015famadan ge\u00e7mi\u015ftir.<\/strong> \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nin ilk d\u00f6nemlerinde, Parti\u2019nin birle\u015fik \u00f6nderli\u011fi Parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisinin \u00f6z\u00fcn\u00fc olu\u015fturuyordu.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi, Parti \u00f6nderli\u011fi etraf\u0131nda bir dizi y\u00f6netim sistemi kurdu; bunlar aras\u0131nda kadrolar\u0131n Parti y\u00f6netimi, merkezi y\u00f6netim ve \u00f6nderlik grubu sistemi yer al\u0131yordu ve Parti Komitesi\u2019nin personel ve \u00e7al\u0131\u015fma kararlar\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcmet \u00fczerinde etkin bir \u015fekilde uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, Parti\u2019nin denetim sistemi de \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc ve siyasi g\u00f6zetimi sa\u011fl\u0131yordu; bu d\u00f6nemde Parti\u2019nin nitelikleri g\u00fc\u00e7l\u00fc, h\u00fck\u00fcmetin nitelikleri ise zay\u0131ft\u0131.  Reform ve A\u00e7\u0131l\u0131m \u00f6ncesinde ve \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin 18. Ulusal Kongresi\u2019nden \u00f6nce, Parti ile h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki ili\u015fki iki a\u015famadan ge\u00e7ti: Parti ve h\u00fck\u00fcmetin ayr\u0131lmas\u0131 ve ayr\u0131lmadan b\u00fct\u00fcnle\u015fmeye ge\u00e7i\u015f. Parti Komitesi art\u0131k h\u00fck\u00fcmet faaliyetlerine do\u011frudan m\u00fcdahale etmiyordu ve h\u00fck\u00fcmet y\u00f6netimi belirli bir \u00f6zerklik ve esneklik kazanm\u0131\u015ft\u0131. Denetim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc ve birden fazla sistem aras\u0131ndaki i\u015fbirli\u011fi yoluyla y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyordu. Bu d\u00f6nemde h\u00fck\u00fcmetin \u00f6zellikleri g\u00fc\u00e7l\u00fc, partinin \u00f6zellikleri ise zay\u0131ft\u0131. 1990\u2019larda, Parti ile h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki ili\u015fkide, Parti Komitesinin ekonomik faaliyetlere kat\u0131l\u0131m\u0131 ve entegre Parti-h\u00fck\u00fcmet y\u00f6netim komiteleri sistemi gibi belirli bir b\u00fct\u00fcnle\u015fme g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Disiplin Denetleme Komisyonu\u2019nun y\u00f6netim sistemi, Komisyonun ikili \u00f6nderli\u011fi alt\u0131nda, ayn\u0131 d\u00fczeyde Parti Komitesi taraf\u0131ndan kontrol ediliyordu ve bu da verimli bir \u201ckarar alma-uygulama\u201d yap\u0131s\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131yordu. Partinin \u00f6zellikleri giderek g\u00fc\u00e7lenirken, h\u00fck\u00fcmetin \u00f6zellikleri zay\u0131flad\u0131.  \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin 18. Ulusal Kongresi\u2019nden (2012) bu yana, Parti ile h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki ili\u015fki, Parti Merkez Komitesi\u2019nin otoritesini ve Parti\u2019nin merkezi ve birle\u015fik \u00f6nderli\u011fini koruma etraf\u0131nda \u015fekillenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Parti Merkez Komitesi, Parti\u2019nin \u00f6nderli\u011fini korumak i\u00e7in y\u00f6netim sistemlerinin kurulmas\u0131n\u0131 ve iyile\u015ftirilmesini g\u00fc\u00e7lendirmi\u015f, Parti Komitesi\u2019nin karar alma pozisyonu daha da g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f ve Halk H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin y\u00fcr\u00fctme organ\u0131 olarak rol\u00fc daha belirgin hale gelmi\u015ftir. Buna paralel olarak, \u00f6ncelikle \u00fcst d\u00fczey dikey \u00f6nderlik alt\u0131nda, denetimin yetkisini ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131ran yeni bir entegre Parti-h\u00fck\u00fcmet disiplin denetim ve g\u00f6zetim sistemi kurulmu\u015ftur. Bu d\u00f6nemde, partinin \u00f6zellikleri g\u00fc\u00e7l\u00fc, h\u00fck\u00fcmetin \u00f6zellikleri ise zay\u0131ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisinin evrimi, Parti\u2019nin \u00f6nderli\u011fine odaklanan g\u00fc\u00e7-i\u015flev ili\u015fkisinde bir ayarlamay\u0131 yans\u0131tmaktad\u0131r. Y\u00f6netim uygulamalar\u0131 g\u00fc\u00e7 ve yetki yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131 gerektirdi\u011finde, Parti\u2019nin karar alma pozisyonunu peki\u015ftirmek ve denetimi g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6sterilmelidir.  G\u00fcc\u00fcn ve yetkinin uygun bir \u015fekilde merkeziyet\u00e7ilikten uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011finde, h\u00fck\u00fcmete daha fazla inisiyatif verilmeli ve denetim yo\u011funlu\u011fu ayarlanmal\u0131d\u0131r. Bu parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisi modeli, \u00c7in sisteminin ve mevcut sosyalist demokrasi sisteminin bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Peki, parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisindeki de\u011fi\u015fikliklere hangi fakt\u00f6rler yol a\u00e7maktad\u0131r?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6z\u00fcnde, herhangi bir \u00fclkenin hayatta kalmas\u0131 ve geli\u015fmesi, zaman\u0131n gereklerine uymal\u0131 ve toplumsal ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131lamal\u0131d\u0131r; bu nedenle, bir \u00fclkenin y\u00f6netim mant\u0131\u011f\u0131 farkl\u0131 tarihsel d\u00f6nemlerde farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir. Daha \u00f6nce yerel y\u00f6netimler i\u00e7in \u00fc\u00e7l\u00fc bir y\u00f6netim mant\u0131\u011f\u0131 \u00f6nerilmi\u015fti: siyasi mant\u0131k, ekonomik mant\u0131k ve hukuki mant\u0131k.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Devlet i\u00e7in de y\u00f6netim mant\u0131\u011f\u0131, farkl\u0131 d\u00f6nemlerdeki farkl\u0131 durumlara yan\u0131t verecek \u015fekilde ayarlan\u0131r ve b\u00f6ylece parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisinin de\u011fi\u015fim evrimine neden olur.<\/p>\n\n\n\n

    \n
  • \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nin \u0130lk D\u00f6neminde (1949-1978) Parti-H\u00fck\u00fcmet \u0130li\u015fkilerinde Siyasi Mant\u0131k Bask\u0131nd\u0131r<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nin kurulu\u015funda, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi sava\u015fla harap olmu\u015f, yoksul ve geri kalm\u0131\u015f bir \u00fclkeyi miras ald\u0131. \u0130\u00e7eride, siyasi sistemi yeniden in\u015fa etmesi, toplumu birle\u015ftirmesi ve \u00c7in\u2019in modern zamanlardan beri ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131 modernle\u015fmeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmesi gerekiyordu; d\u0131\u015far\u0131da ise b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin ablukas\u0131n\u0131 k\u0131rmas\u0131 ve d\u00fcnya uluslar\u0131 aras\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak yer almas\u0131 gerekiyordu. Bat\u0131 \u00fclkelerinin y\u00fckseli\u015finin tarihsel ger\u00e7e\u011fi, \u201cbirle\u015fik bir h\u00fck\u00fcmet, birle\u015fik yasalar, birle\u015fik ulusal \u00e7\u0131karlar ve s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131 ve birle\u015fik g\u00fcmr\u00fck tarifeleri \u2013 birle\u015fik bir \u00fclkenin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve refaha ula\u015fmak i\u00e7in vazge\u00e7ilmez bir ko\u015ful oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Ancak eski modern \u00c7in, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir siyasi otoriteden yoksun, zay\u0131f ve d\u00fczensizdi. \u00c7in\u2019in modernle\u015fmeyi sa\u011flamak i\u00e7in acilen g\u00fc\u00e7l\u00fc bir siyasi otorite kurmas\u0131 gerekiyordu ki bu da ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak siyasi bir partinin egemen oldu\u011fu g\u00fc\u00e7l\u00fc bir otoriter sisteme yol a\u00e7t\u0131. Rozman ve di\u011ferlerinin inceledi\u011fi gibi, \u201c\u00c7in\u2019in 1949\u2019dan bu yana ge\u00e7irdi\u011fi de\u011fi\u015fimler h\u0131zl\u0131yd\u0131, ancak g\u00fc\u00e7l\u00fc bir otoriteyi yeniden in\u015fa etmeye odaklanm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n

    Genel olarak, Parti Merkez Komitesi\u2019nin bu d\u00f6nemde siyasi mant\u0131\u011f\u0131 \u00f6nceliklendirme ve Parti ile h\u00fck\u00fcmet aras\u0131nda birle\u015fik bir \u00f6nderlik ili\u015fkisi kurma tercihi, d\u00f6nemin taleplerine yan\u0131t olarak al\u0131nm\u0131\u015f bir karard\u0131. Bu ili\u015fkiyi y\u00f6neten siyasi mant\u0131k,<\/strong> y\u00f6netim arac\u0131 olarak merkezile\u015ftirilmi\u015f yetki ve g\u00fcce dayanmaktad\u0131r; her d\u00fczeydeki h\u00fck\u00fcmetler \u00f6ncelikle kendi g\u00fc\u00e7lerini peki\u015ftirmeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

    \u0130deolojik a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi, kendini kurarken ve ulusu olu\u015ftururken, Sovyet tarz\u0131 Leninist partilerin deneyimlerinden yararlanm\u0131\u015f, y\u00f6netim ve askeri y\u00f6netimde parti \u00f6nderli\u011fi fikirlerinden derinden etkilenmi\u015f ve bunlar\u0131 devrim s\u0131ras\u0131nda uygulamaya koyarak olgun bir eylem sistemi olu\u015fturmu\u015ftur. \u0130\u00e7 politikada ise Parti, devrim yoluyla yeni \u00c7in\u2019i \u015fekillendirmi\u015f ve onu ba\u011f\u0131ms\u0131z ve m\u00fcreffeh k\u0131lma sorumlulu\u011funu \u00fcstlenmi\u015ftir.  Ekonomik alanda, 1950\u2019lerde uygulanan toprak reformu ve sanayi ile ticaretin sosyalist d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, Parti\u2019nin devrimci d\u00f6nemdeki toprak ve ekonomi politikalar\u0131n\u0131n bir devam\u0131 niteli\u011findeydi ve Parti \u00f6rg\u00fctlerinin y\u00f6nlendirmesi ve kat\u0131l\u0131m\u0131ndan ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemezdi.<\/p>\n\n\n\n

    Sosyal alanda, devrimci zaferin meyvelerini duyurarak moral y\u00fckseltmek ve toplumsal uzla\u015fmay\u0131 yeniden in\u015fa etmek de b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Parti \u00f6rg\u00fctlerine dayan\u0131yordu. Siyasi alanda, devlet iktidar kurumlar\u0131n\u0131n tamam\u0131 Parti \u00f6rg\u00fctleri taraf\u0131ndan kurulmu\u015f olup, bunlar\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc Parti \u00fcyeleri olu\u015fturuyordu; Parti\u2019nin birli\u011fi, rejimin birli\u011fini ve devletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirliyordu. Bu ba\u011flamda, parti \u00f6nderli\u011finde olan bir h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisine do\u011fru trend ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131. Bu nedenle, Parti Komitesi, bir dizi y\u00f6netim sistemi ve denetim mekanizmas\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, h\u00fck\u00fcmetin karar alma s\u00fcre\u00e7lerini derinden y\u00f6nlendirir ve kontrol eder ve Parti\u2019nin iradesini uygular. Bununla birlikte, Parti\u2019nin y\u00f6netimdeki deneyimi olgunla\u015fmam\u0131\u015f olup, Parti ile h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki ili\u015fkiye dair anlay\u0131\u015f\u0131 hala belirsizdir; bu da sonu\u00e7ta Parti komitelerinde a\u015f\u0131r\u0131 g\u00fc\u00e7 ve yetki yo\u011funla\u015fmas\u0131na ve di\u011fer devlet kurumlar\u0131n\u0131n anormal i\u015fleyi\u015fine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

      \n
    • Reform ve A\u00e7\u0131l\u0131m D\u00f6neminde (1978-2012) Parti-H\u00fck\u00fcmet \u0130li\u015fkilerinde Ekonomik Mant\u0131k Bask\u0131n Rol Oynam\u0131\u015ft\u0131r<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

       Reform ve a\u00e7\u0131l\u0131m d\u00f6neminden bu yana, politikalar ayarlanm\u0131\u015f olsa da, ekonomik mant\u0131k genel olarak Parti ile h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi etkileyen bask\u0131n mant\u0131k olmaya devam etmi\u015ftir. Parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisinin izledi\u011fi ekonomik mant\u0131k, \u00fcst d\u00fczey h\u00fck\u00fcmetlerin ekonomik i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc ara\u00e7lar\u0131n\u0131 y\u00f6netim arac\u0131 olarak kulland\u0131\u011f\u0131, Parti ve h\u00fck\u00fcmet organlar\u0131n\u0131n ise her d\u00fczeyde ekonomik b\u00fcy\u00fcmeyi birincil hedef olarak ald\u0131\u011f\u0131 y\u00f6netim s\u00fcrecini ifade eder. Genel olarak, 1980\u2019lerin ba\u015f\u0131ndan 1990\u2019lar\u0131n ortas\u0131na kadar olan d\u00f6nemin \u201ci\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc reformu\u201d d\u00f6nemi oldu\u011fu, 1994 y\u0131l\u0131n\u0131n ise i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc ile merkezile\u015fme aras\u0131nda bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu\u011fu ve ard\u0131ndan \u201cyeniden merkezile\u015fme\u201d d\u00f6neminin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Bu de\u011fi\u015fim, Parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisinin evrimini bir \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilemi\u015ftir. Asl\u0131nda, Parti ile h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc her zaman ekonomik b\u00fcy\u00fcmenin temel hedefi etraf\u0131nda d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr.  Bu nedenle, bu a\u015famada Parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisinin evriminde ekonomik mant\u0131k bask\u0131n rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

      \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nin kurulu\u015fundan bu yana ge\u00e7en otuz y\u0131lda, Parti\u2019nin birle\u015fik \u00f6nderli\u011fi alt\u0131nda, bir dizi temel sistemin kurulmas\u0131 ve sa\u011flam bir sanayi temelinin at\u0131lmas\u0131 gibi siyasi ve ekonomik kalk\u0131nmada baz\u0131 ba\u015far\u0131lar elde edilmi\u015ftir. Ancak, reform ve d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lman\u0131n ilk a\u015famalar\u0131nda, toplumsal \u00e7eli\u015fkiler daha belirgin hale gelmi\u015ftir. Bu d\u00f6nemde, Parti\u2019nin as\u0131l g\u00f6revi art\u0131k yeni kurulan rejimi siyasi yollarla korumak de\u011fil, ekonomik kalk\u0131nma yoluyla halk\u0131n m\u00fcreffeh bir ya\u015fam \u00f6zlemlerine cevap vermek olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

      Yolda\u015f Deng Xiaoping\u2019in de belirtti\u011fi gibi, \u201cSonu\u00e7ta\u2026 as\u0131l \u00f6nemli olan ekonomik kalk\u0131nmada iyi bir i\u015f \u00e7\u0131karmakt\u0131r.\u201d<\/strong> Ekonomik kalk\u0131nma, h\u00fck\u00fcmetin, piyasan\u0131n ve toplumun t\u00fcm sekt\u00f6rlerinin co\u015fkusunu harekete ge\u00e7irmeyi, uzmanla\u015fm\u0131\u015f yetenekler gerektirir ve yerel y\u00f6netimler aras\u0131nda i\u015fbirli\u011fine dayal\u0131 ve rekabet\u00e7i ili\u015fkiler kurulmas\u0131n\u0131 gerektirir. Bu d\u00f6nemde, merkezi y\u00f6netim sistemi art\u0131k ulusal toplumsal ve ekonomik kalk\u0131nman\u0131n gerekliliklerine uygun de\u011fildi.  Bunun \u00fczerine Parti Merkez Komitesi ekonomik ve idari sistem reformlar\u0131na ba\u015flad\u0131 ve parti ile h\u00fck\u00fcmetin ve h\u00fck\u00fcmet ile ekonomik i\u015fletmelerin ayr\u0131lmas\u0131 kademeli olarak hayata ge\u00e7irildi. Bu d\u00f6nemde, Halk H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin idari bir organ olarak stat\u00fcs\u00fc b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde vurguland\u0131 ve esnekli\u011fi art\u0131r\u0131ld\u0131. 1990\u2019lara kadar, \u201cademi merkezile\u015fme reformu\u201d, merkezi ve yerel mali oranlarda dengesizli\u011fe yol a\u00e7arak \u201cmerkezi h\u00fck\u00fcmetin zay\u0131f, yerel y\u00f6netimlerin g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131\u201d \u00e7eli\u015fkisine neden oldu. 1994 y\u0131l\u0131nda Parti Merkez Komitesi, yerel vergi gelirlerinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 alan vergi payla\u015f\u0131m sistemi reformunu uygulad\u0131 ve bu da yerel y\u00f6netimlerin davran\u0131\u015flar\u0131nda de\u011fi\u015fikliklere yol a\u00e7t\u0131. Bu ko\u015fullar alt\u0131nda, yerel y\u00f6netimler \u00f6zellikle arazi edinimi yoluyla b\u00fct\u00e7e d\u0131\u015f\u0131 kaynaklardan fon sa\u011flamaya aktif olarak y\u00f6neldi ve \u201c\u015fehirle\u015fme ve konut alan\u0131 a\u00e7ma\u201d onlar i\u00e7in yeni bir b\u00fcy\u00fcme noktas\u0131 haline geldi. Bu davran\u0131\u015f kar\u015f\u0131s\u0131nda yerellerdeki arazi kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 ve \u015fehirle\u015fme gibi \u00f6nemli b\u00f6lgesel kalk\u0131nma konular\u0131, h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan uygulanmadan \u00f6nce Parti Komitesi taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcp karara ba\u011flanmak zorunda kald\u0131. Ekonomik b\u00fcy\u00fcme i\u00e7in performans bask\u0131lar\u0131 ve yerel y\u00f6netimler aras\u0131ndaki rekabetle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan yerel Parti Komiteleri, ekonomik konulara bizzat \u201cdahil olmak\u201d zorunda kald\u0131.  B\u00fct\u00fcnle\u015fik \u201ckarar alma-uygulama\/y\u00fcr\u00fctme\u201d yap\u0131s\u0131, Parti ve h\u00fck\u00fcmet aras\u0131nda h\u0131zl\u0131 koordinasyonu ve kararlar\u0131n verimli bir \u015fekilde uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Bu nedenle, Parti ve h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki ili\u015fki merkezi bir zemine geri d\u00f6nd\u00fc. Buna paralel olarak, denetim mekanizmalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Disiplin Denetleme Komisyonu ayn\u0131 d\u00fczeydeki Parti Komitesinin \u00f6nderli\u011fi alt\u0131na al\u0131nd\u0131; bu da yerel y\u00f6netimlere daha fazla yetki kullanma alan\u0131 tan\u0131d\u0131 ve bir \u00f6l\u00e7\u00fcde Parti Komitesinin alt d\u00fczey Parti ve h\u00fck\u00fcmet organlar\u0131 \u00fczerindeki \u00f6nderli\u011fini hafifletti.<\/p>\n\n\n\n

        \n
      • \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin 18. Ulusal Kongresi\u2019nden bu yana (2012), \u201csiyasi mant\u0131k\u201d parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkilerinde yeniden bask\u0131n hale geldi.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

        \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin 18. Ulusal Kongresi\u2019nden bu yana, \u00c7in yeni bir tarihi d\u00f6neme girdi ve \u201csiyasi mant\u0131k\u201d<\/strong> parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkilerinde yeniden bask\u0131n mant\u0131k haline geldi. \u00c7in\u2019in ekonomik b\u00fcy\u00fcmesi 2012\u2019den beri yava\u015flad\u0131 ve \u201cyeni normal\u201d ekonomi d\u00f6nemine girdi. Baz\u0131 akademisyenler bu de\u011fi\u015fimin h\u00fck\u00fcmet davran\u0131\u015f\u0131nda da kar\u015f\u0131l\u0131k gelen de\u011fi\u015fiklikleri gerektirdi\u011fine inan\u0131yor: onlara g\u00f6re ekonomiyi \u00f6nceliklendirmekten sosyal g\u00fcvenli\u011fi \u00f6nceliklendirmeye; g\u00fc\u00e7 ve yetkiyi \u00f6nceliklendirmekten sorumlulu\u011fu \u00f6nceliklendirmeye; onaylar\u0131 \u00f6nceliklendirmekten denetimi \u00f6nceliklendirmeye; y\u00f6netimi \u00f6nceliklendirmekten hizmetleri \u00f6nceliklendirmeye; \u00f6nderli\u011fi \u00f6nceliklendirmekten dan\u0131\u015fmay\u0131 \u00f6nceliklendirmeye; ve niceli\u011fi \u00f6nceliklendirmekten niteli\u011fi \u00f6nceliklendirmeye vurgu yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

        A\u00e7\u0131k\u00e7a, y\u00fcksek h\u0131zl\u0131 ekonomik b\u00fcy\u00fcmeyi s\u00fcrd\u00fcrmek art\u0131k birincil hedef de\u011fil. Tersine, \u00f6nceki ekonomik b\u00fcy\u00fcme d\u00f6nemindeki \u201csadece GSY\u0130H b\u00fcy\u00fcmesi\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131, artan servet e\u015fitsizli\u011fi ve \u00e7evresel\/ekolojik hasar da dahil olmak \u00fczere bir dizi sosyal soruna yol a\u00e7t\u0131.  Siyasi alanda, birden fazla devlet dairesinden kaynaklanan par\u00e7al\u0131 kontrol ve \u201c\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6lge\u201d ile temsil edilen parti-h\u00fck\u00fcmet-ekonomik i\u015fletme entegrasyon modelinin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yolsuzluk ve rant aray\u0131\u015f\u0131 olgular\u0131 \u00f6zellikle belirgindir. \u0130\u015fte tam da bu noktada, siyasi mant\u0131k bir kez daha parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkilerinin evrimine h\u00e2kim olmu\u015ftur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        Bu nedenle, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin 18. Ulusal Kongresi\u2019nden (2012) bu yana, Parti Merkez Komitesi iki temel g\u00f6reve odaklanm\u0131\u015ft\u0131r: Birincisi, Parti \u00f6nderli\u011fini g\u00fc\u00e7lendirmek ve Parti ile h\u00fck\u00fcmetin basit\u00e7e ayr\u0131lmas\u0131ndan kaynaklanan zay\u0131flam\u0131\u015f Parti \u00f6nderli\u011fi ve politika ve kararlar\u0131n uygulanmas\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015fan zorluk sorununu ele almak. Parti, Parti ve h\u00fck\u00fcmetin ayr\u0131lmas\u0131n\u0131n sadece ikisinin b\u00f6l\u00fcnmesi de\u011fil, Parti \u00f6nderli\u011fi alt\u0131nda Parti ve h\u00fck\u00fcmet fonksiyonlar\u0131n\u0131n ayr\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi vurgulanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 zamanda, \u201cParti \u00f6nderli\u011fi, Parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisinde tutarl\u0131 bir \u015fekilde uygulanmal\u0131d\u0131r. Parti \u00f6nderli\u011finin t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalarda g\u00fc\u00e7lendirilmesi bo\u015f veya soyut bir gereklilik de\u011fil, t\u00fcm y\u00f6nlerde ve ba\u011flant\u0131larda uygulanmal\u0131 ve yans\u0131t\u0131lmal\u0131d\u0131r.\u201d <\/p>\n\n\n\n

        Parti ve h\u00fck\u00fcmet kurumlar\u0131n\u0131 ve mekanizmalar\u0131n\u0131 reforma tabi tutman\u0131n anahtar\u0131, Parti Komitesinin karar alma stat\u00fcs\u00fcn\u00fc y\u00fckseltmek ve Parti \u00f6nderli\u011fini g\u00fc\u00e7lendirmektir.<\/p>\n\n\n\n

        \u0130kincisi, giderek daha ciddi hale gelen yolsuzluk sorununu ele almak i\u00e7in disiplin ve yolsuzlukla m\u00fccadele \u00e7abalar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmektir. Temelde, bu sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, iktidar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131n\u0131 ve denetimini g\u00fc\u00e7lendirmeyi ve kurumsal d\u00fczeyde denetim sisteminin yetkisini ve denetim i\u015flevinin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamay\u0131 gerektirir. Parti Disiplin Denetleme Komisyonu ve Devlet Denetleme Komisyonunun ortak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, denetim sinerjisini art\u0131r\u0131r ve disiplin denetleme ve denetim kurumlar\u0131na yetki verir; dikey y\u00f6netim ikili \u00f6nderlik sistemi ise, yerle\u015fik denetim ve denetim mekanizmas\u0131yla birle\u015ferek bu kurumlara ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k kazand\u0131r\u0131r. Bu iki \u00f6nlem, e\u015f zamanl\u0131 olarak ilerleyerek, son derece b\u00fct\u00fcnle\u015fik bir Parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisini yeniden \u015fekillendirmi\u015ftir. Bu, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin 18. Ulusal Kongresi\u2019nden (2012) bu yana Parti ve h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki ili\u015fkinin evriminin ana temas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

        V. Sonu\u00e7 ve Tart\u0131\u015fma<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        \u00c7in\u2019deki parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisinin evrimi, zaman\u0131n gereklerine s\u00fcrekli uyum sa\u011flayan ve geli\u015fmeyle birlikte s\u00fcrekli olarak iyile\u015ftirilen dinamik bir s\u00fcre\u00e7tir. Ayn\u0131 zamanda, bu ili\u015fkinin ayarlanmas\u0131n\u0131n temel amac\u0131, Parti\u2019nin \u00f6nderli\u011finde devlet kurumlar\u0131 aras\u0131nda i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ve i\u015fbirli\u011fini sa\u011flamak, h\u00fck\u00fcmetin etkin i\u015fleyi\u015fini garanti alt\u0131na almak ve kurumsal kat\u0131l\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131rmakt\u0131r. Rasyonel ve standartla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisi kurmak, Parti\u2019nin \u00f6nderlik rol\u00fcn\u00fc ve stat\u00fcs\u00fcn\u00fc garanti alt\u0131na almay\u0131 gerektirir. Sadece yetki devretmek, parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisinin sorunlar\u0131n\u0131 bir vuru\u015fta ve tamamen \u00e7\u00f6zemez; hatta rant aray\u0131\u015f\u0131na ve yolsuzlu\u011fa yol a\u00e7abilir, ekonomik kalk\u0131nmay\u0131 engelleyebilir, verimlili\u011fi azaltabilir ve y\u00fcksek d\u00fczeyde sosyalist modernle\u015fmeyi hedefleyen \u00c7in gibi sosyalist bir \u00fclke i\u00e7in kabul edilemez bir \u015feydir.<\/p>\n\n\n\n

        Parti Komitesi\u2019nin \u00f6nderli\u011finde, Parti ile h\u00fck\u00fcmet aras\u0131ndaki ili\u015fki, karar alma, uygulama\/y\u00fcr\u00fctme ve denetim olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 i\u015flevi kapsayan kolektif-i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7eren– bir ili\u015fkidir. Bu rasyonel i\u015flevsel i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara yeni bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sunmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

         \u00d6ncelikle, bilimsel bir kurumsal i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn kurulmas\u0131, siyasi alanda uygarla\u015fman\u0131n \u00f6nemli bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bunun alt\u0131nda yatan mant\u0131k, siyasi i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc ve  i\u015f birli\u011fine dayal\u0131 i\u015flev g\u00f6rmedir. Uygulama\/y\u00fcr\u00fctme, Parti Komitesinin g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6nderli\u011fi alt\u0131nda, normal d\u00fczen bozulmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, Parti ve h\u00fck\u00fcmetin b\u00fct\u00fcnle\u015fik veya nispeten ayr\u0131 olmas\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, karar alma, uygulama ve denetim aras\u0131ndaki i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn nispeten a\u00e7\u0131k oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisinde karar alma, uygulama\/y\u00fcr\u00fctme ve denetim aras\u0131nda rasyonel bir i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc aray\u0131\u015f\u0131, siyasi etkinli\u011fi en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131karmaya elveri\u015flidir. Bu nedenle, \u00c7in\u2019de Parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkilerinin rasyonel bir bi\u00e7imine ula\u015fmay\u0131 ara\u015ft\u0131rma s\u00fcreci, ayn\u0131 zamanda etkili bir i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ara\u015ft\u0131rma s\u00fcreci olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

        \u0130kincisi, i\u015flevsel i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn rasyonel olmas\u0131.<\/strong> Parti Komitesinin \u00f6nderli\u011fi alt\u0131nda karar alma, uygulama ve denetimin hem birbirini k\u0131s\u0131tlayabilece\u011fi hem de koordine edebilece\u011fi anlam\u0131na gelir.  Bu durum ayn\u0131 zamanda rasyonel bir Parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkisine do\u011fru bir trendi de yans\u0131tmaktad\u0131r: Parti Komitesi kararlar al\u0131r, h\u00fck\u00fcmet uygular ve Devlet Disiplin Denetleme Komisyonu ile G\u00f6zetim Komisyonu denetim yapar; y\u00f6neti\u015fim hedefleri etraf\u0131nda i\u015fbirli\u011fi yaparlar, gerekti\u011finde ayarlamalar yaparlar ve nihayetinde Parti ve h\u00fck\u00fcmet kurumlar\u0131 aras\u0131nda net bir i\u015flevsel i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc olu\u015ftururlar.<\/p>\n\n\n\n

        \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, Parti-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkilerinin ayarlanmas\u0131na i\u015flevsel i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc perspektifinden yakla\u015fmak daha objektif ve tarafs\u0131zd\u0131r ve ara\u015ft\u0131rmada a\u015f\u0131r\u0131 de\u011fer y\u00f6nelimine girilmekten ka\u00e7\u0131n\u0131labilir. \u0130\u015flevsel i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc teorisi, zaman\u0131n gerekliliklerine uyum sa\u011flamak i\u00e7in ger\u00e7ek ko\u015fullara g\u00f6re ayarlanabilen esnek bir \u00e7er\u00e7evedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

        \u00c7in\u2019de Parti-Devlet \u0130li\u015fkilerinin Pratik Mant\u0131\u011f\u0131 ve Bu \u0130li\u015fkinin Farkl\u0131 Tarihsel A\u015famalar\u0131 \u00c7in\u2019de Kom\u00fcnist Partisi ve Devlet \u0130li\u015fkileri \u00c7eviren: Eyl\u00fcl Deniz Prof. Chen Guoquan, Kamu Y\u00f6netimi Fak\u00fcltesi, Zhejiang \u00dcniversitesi. Chen Guoquan, Zhejiang \u00dcniversitesi’nde do\u00e7ent ve Kamu Y\u00f6netimi Okulu ile Guanghua Hukuk Fak\u00fcltesi’nde doktora dan\u0131\u015fman\u0131d\u0131r. Chen Guoquan, Zhejiang \u00dcniversitesi’nde \u00c7in’de Yerel Y\u00f6netimler \u00dczerine \u0130novasyon Ara\u015ft\u0131rma Merkezi Direkt\u00f6r\u00fc […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-6165","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sosyalist-ulkeler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6165","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6165"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6165\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6166,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6165\/revisions\/6166"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6165"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6165"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6165"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}