{"id":6207,"date":"2026-02-27T01:03:42","date_gmt":"2026-02-27T01:03:42","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6207"},"modified":"2026-02-27T16:10:33","modified_gmt":"2026-02-27T16:10:33","slug":"sosyalist-akimin-tarihi-dersleri-culhaoglunun-odp-ve-sosyalist-sol-degerlendirmesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6207","title":{"rendered":"Sosyalist Ak\u0131m\u0131n Tarihi Dersleri: \u00c7ulhao\u011flu\u2019nun \u00d6DP ve Sosyalist Sol De\u011ferlendirmesi"},"content":{"rendered":"\n

Sosyalist Ak\u0131m\u0131n Tarihi Dersleri: \u00c7ulhao\u011flu\u2019nun \u00d6DP ve Sosyalist Sol De\u011ferlendirmesi<\/strong><\/h1>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ocak 2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Derleyen: Eyl\u00fcl Deniz<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Giri\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6DP \u00fcyesi ve \u00d6DP bile\u015feni olan Sosyalist Politika Grubu\u2019nun lideri  Metin <\/em>\u00c7ulhao\u011flu\u2019nun  \u00d6DP siyasetlerini ve sosyalist solu de\u011ferlendiren bu yaz\u0131s\u0131n\u0131 okurlar\u0131m\u0131z\u0131n dikkatine sunuyoruz.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

O g\u00fcnlerde \u00d6DP i\u00e7inde yer alan Metin \u00c7ulhao\u011flu bu kapsaml\u0131 yaz\u0131s\u0131nda sosyalist sol i\u00e7indeki \u201ci\u015f\u00e7icili\u011fi\u201d ve \u00d6DP i\u00e7indeki \u201ca\u015famac\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d ve S\u0130P i\u00e7indeki “demokrasi m\u00fccadelelerine sekter yakla\u015fan” hatalar\u0131 ele\u015ftiriyor. Di\u011fer \u00d6DP bile\u015fenlerine getirdi\u011fi ele\u015ftiride \u015fu ifadeleri kullan\u0131yor. \u201cKu\u015fkusuz bu s\u00f6ylenenle T\u00fcrkiye’de herhangi bir demokratik talebin ileri s\u00fcr\u00fclemeyece\u011fini, sosyalist hareketin b\u00f6yle demokratik talepleri dillendirmesinin b\u00fcsb\u00fct\u00fcn yanl\u0131\u015f ya da anlams\u0131z oldu\u011funu iddia etmiyoruz. S\u00f6yledi\u011fimiz tam tam\u0131na \u015fudur: Az \u00f6nce de\u011finilen temel \u00e7eli\u015fkinin (demokratikle\u015fme aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n), radikal bir d\u00fczen de\u011fi\u015fikli\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda, ad\u0131nda \u201cdemokrasi\u201d s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en herhangi bir rejimle a\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Devletin \u00e7ete kurmad\u0131\u011f\u0131, cinayet i\u015flemedi\u011fi, bir halk\u0131n \u00fczerine bomba ya\u011fd\u0131rmad\u0131\u011f\u0131, liseli gen\u00e7leri zindanlara g\u00f6ndermedi\u011fi, insanlar\u0131 i\u015fsizli\u011fe ve a\u00e7l\u0131\u011fa mahk\u00fbm etmedi\u011fi, kendi ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kirli operasyonlara bula\u015fmad\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclkede ya\u015fayabiliriz elbette; ama b\u00f6yle bir \u00fclkeyi tan\u0131mlamada, \u201cdemokratik \u201dten \u00e7ok \u00f6tede ve ondan \u00e7ok daha \u00f6nce akla gelecek ba\u015fka terimler olacakt\u0131r.\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yaz\u0131da ge\u00e7en \u201csiyaset toplumsal formasyonun b\u00fct\u00fcn\u00fcnden hareketle ve gene o b\u00fct\u00fcn\u00fc kucaklayacak tarzda kurgulan\u0131r\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc Metin \u00c7ulhao\u011flu\u2019nun d\u00fcnyada hi\u00e7 bir Marksist ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n farketmedi\u011fi ilgin\u00e7 g\u00f6r\u00fc\u015flerinden biridir ve Leninizm\u2019in \u00fc\u00e7 sacaya\u011f\u0131ndan biri olarak yorumlan\u0131r. \u00c7ulhao\u011flu bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc Lenin\u2019in bir eserindeki bir c\u00fcmleden \u00e7\u0131kart\u0131r ve s\u0131k s\u0131k aktar\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Oysa, Lenin bu c\u00fcmlesinde kom\u00fcnistlerin propaganda \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda sadece i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na de\u011fil \u00c7arl\u0131k otokrasisinden ac\u0131 \u00e7eken onunla \u00e7eli\u015fki i\u00e7inde olan t\u00fcm halk kesimlerine ve s\u0131n\u0131flar\u0131na hitap etmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gere\u011finden s\u00f6z eder. \u00c7ulhao\u011flu \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: “Lenin, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n tarihsel misyonunu ger\u00e7ekle\u015ftirmesi i\u00e7in bu b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn (toplumsal formasyonun) her bile\u015feni, her par\u00e7as\u0131 ve her alan\u0131nda\u2026aktif olmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yler”. Fakat bizce partinin toplumsal formasyonun b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc kucaklamas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131r.<\/strong> \u00c7\u00fcnk\u00fc toplumsal formasyon en az\u0131ndan ekonomik temeli i\u00e7erir,\u2014ve kom\u00fcnist partisi ekonomik temeli kucaklayamad\u0131\u011f\u0131 gibi ekonomik temele de hitap edemez\u2014 bir kom\u00fcnist partisi \u00fclkedeki toplumsal formasyonun analizinden yola \u00e7\u0131karak ve bu toplumsal formasyonun uluslararas\u0131 sistem ve ba\u015fat emperyalist g\u00fc\u00e7 ile etkile\u015fimini de\u011ferlendirerek devrimin yolunu ve siyasal stratejisini ve taktiklerini in\u015fa eder. Marx’\u0131n toplumsal formasyon g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc yazar\u0131n belirtti\u011fi gibi somut de\u011fil, toplumu anlamak ve de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in yararlanabildi\u011fimiz bir soyutlama ve bir metafordur. Fakat Partinin siyasi ve ideolojik alandaki propaganda ve e\u011fitim faaliyeti (d\u00fcnya kapitalizmi, emperyalizm ve gerici uluslararas\u0131 sistemin \u00e7eli\u015fmelerini ve ele\u015ftirisini \u015fimdilik bir yana b\u0131rak\u0131rsam) \u00a0i\u00e7inde bulundu\u011fu toplumun mevcut ideolojik \u00fcstyap\u0131lar\u0131n\u0131-\u00a0politik fikirler, iktisadi fikirler, hukuki alandaki g\u00f6r\u00fc\u015fler, din, e\u011fitim, felsefi ve ahlaki g\u00f6r\u00fc\u015fler, \u00a0sanat ve k\u00fclt\u00fcr \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ele\u015ftirir, daha da \u00f6nemlisi mevcut siyasal sistemi ve di\u011fer siyasi partileri ve kurumlar\u0131 ele\u015ftirir. \u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n

KR\u0130Z\u0130N 4. , \u00d6DP’N\u0130N 1. YILINDA<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Metin \u00c7ulhao\u011flu

Sosyalist Politika, Say\u0131: 12, 1997<\/strong>

\u00d6DP \u00fcyesi ve \u00d6DP bile\u015feni olan Sosyalist Politika Grubu\u2019nun lideri  Metin <\/strong><\/em>\u00c7ulhao\u011flu\u2019nun  \u00d6DP siyasetlerini ve sosyalist solu de\u011ferlendiren bu yaz\u0131s\u0131n\u0131 okurlar\u0131m\u0131z\u0131n dikkatine sunuyoruz.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Son \u00fc\u00e7 d\u00f6rt ayl\u0131k d\u00f6neme s\u0131k\u0131\u015fan yo\u011fun siyasal geli\u015fmeler, T\u00fcrkiye solunu da \u00f6nemli d\u00f6neme\u00e7 noktalar\u0131na ta\u015f\u0131yor gibi. Geli\u015fmelerin h\u0131z\u0131, yo\u011funlu\u011fu ve yaratt\u0131\u011f\u0131 karga\u015fa, solun siyaset d\u00fcnyas\u0131nda tam bir kaosa yol a\u00e7abilecekken, pek b\u00f6yle olmuyor. Hatta tersine, al\u0131nan mevziler ve ye\u011flenen siyasal hatlar giderek daha bir belirginlik kazan\u0131yor.
Bunlar\u0131n aras\u0131nda hi\u00e7 be\u011fenmediklerimiz, be\u011fenmemenin de \u00f6tesinde \u00e7ok geri, \u00e7ok a\u015f\u0131lm\u0131\u015f ya da fazla d\u00fczen i\u00e7i bulduklar\u0131m\u0131z olabilir. Bizce bu o kadar \u00f6nemli de\u011fil. Hem kendi i\u00e7inde tutarl\u0131 hem de belirgin bir siyasal konumlan\u0131\u015f, kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndan ileri gelen mu\u011flakl\u0131klardan ve \u00f6zneleri siyasal prati\u011fin d\u0131\u015f\u0131na ta\u015f\u0131yan teredd\u00fctlerden \u00e7ok daha iyidir.<\/p>\n\n\n\n

Sola k\u0131sa bir bak\u0131\u015f<\/strong>
Konuya bu olumlu y\u00f6n\u00fcnden yakla\u015fmam\u0131z \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 gelmemeli. \u00d6rne\u011fin,80’lerin ikinci yar\u0131s\u0131nda toplumsal s\u0131n\u0131flar aras\u0131nda konsens\u00fcs \u00f6nererek i\u015fe ba\u015flayan, sosyalist sistemin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f d\u00f6neminde ise \u00e7ok h\u0131zl\u0131 Ortodoks Marksist kesiliveren Perin\u00e7ek \u00e7izgisinin bug\u00fcn devlet\u00e7i-Kemalist sulara tam demir atmas\u0131, bir netle\u015fmedir. Ya da kimileri i\u00e7in zaten belirgin olan bir siyasal profilin iyice tescilidir. Solun di\u011fer kesimlerinin yapmas\u0131 gereken, bu \u00e7izgiyi, bir daha ba\u015fka sulara yelken a\u00e7ma \u015fans\u0131n\u0131 yok edecek bi\u00e7imde bug\u00fcn bulundu\u011fu yere per\u00e7inlemektir.
Soldaki her kesimin s\u0131rt\u0131nda bir yumurta k\u00fcfesi olmal\u0131d\u0131r.
Emek Partisi’nin, S\u0130P’in (Okuyan ve Aydemir G\u00fcler\u2019lerin Partisi kastediliyor. Edit\u00f6r)<\/strong>  ve \u00d6DP’nin son d\u00f6nemdeki siyasal saptamalar\u0131 ve performanslar\u0131 \u00fczerine \u00e7ok \u015fey s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. Ama \u015fimdilik, bu partilerden ilk ikisi i\u00e7in s\u00f6ylenebileceklerin en az\u0131yla yetinece\u011fiz. Emek Partisi, sosyalist siyasetin temel kurallar\u0131ndan birine duyars\u0131z g\u00f6r\u00fcnmektedir. Bu temel kural da \u015fudur: S\u0131n\u0131f temelli ya da s\u0131n\u0131f eksenli de olsa, sosyalist bir siyaset, toplumsal formasyonun b\u00fct\u00fcn\u00fcnden hareketle ve gene o b\u00fct\u00fcn\u00fc kucaklayacak tarzda kurgulan\u0131r<\/strong> ve y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. S\u0131n\u0131f\u0131n belirli bir andaki bilin\u00e7 d\u00fczeyini, y\u00f6nelimlerini, psikolojisini ve tercihlerini tam tam\u0131na veri alan ve siyasetini ancak bu verilerin s\u0131n\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 alanda kurgulayan bir \u00f6zne \u201ci\u015f\u00e7ici\u201d siyaset yapabilir,ama bu haliyle sosyalist siyasetin gereklerini yerine getiremez. E\u011fer Emek Partisi s\u0131n\u0131f siyasetinden bunu anl\u0131yorsa, Bayram Meral’in ya da R\u0131dvan Budak’\u0131n kuracaklar\u0131 herhangi bir sendika partisinin kendisinden \u00e7ok daha iyi, \u00fcstelik de kitlesel s\u0131n\u0131f siyaseti yapabilece\u011fini unutmamal\u0131d\u0131r. Bu arada, baz\u0131 \u015feylerin birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in ge\u00e7erken belirtelim: Emek-sermaye \u00e7eli\u015fkisini eksen alan siyaset, do\u011frudan do\u011fruya toplumsal formasyonunun b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc kucaklayan siyasetle \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcr; dolay\u0131s\u0131yla, emek-sermaye \u00e7eli\u015fkisi eksenli siyaseti, \u201ci\u015f\u00e7ici \u201dsiyasetten, yani s\u0131n\u0131f\u0131n belirli bir andaki konumunu ve y\u00f6nelimlerini belirleyici veri sayan siyaseten ay\u0131ran temel bir farkl\u0131l\u0131k vard\u0131r.
S\u0130P ise son d\u00f6nemi baz\u0131 yerinde saptamalarla ve kendi g\u00fcc\u00fc oran\u0131nda do\u011fru isler yaparak ge\u00e7irmi\u015ftir. S\u0130P’in gelece\u011fe y\u00f6nelik perspektiflerine, \u00f6zel olarak y\u00f6nelmek istedi\u011fi alana ya da kanala elbette bir \u015fey diyemeyiz. Ama bu parti de, kitleselle\u015fmeyle ilgili her duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n niteli\u011fi bo\u015flamak ve niceli\u011fe tap\u0131nmak anlam\u0131na gelmedi\u011fini art\u0131k anlamal\u0131d\u0131r. Anlamaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 umuyoruz, hatta zaman zaman g\u00f6r\u00fcyoruz, \u00f6rne\u011fin S\u0130P \u201c1 dakika karanl\u0131k\u201d eylemini yeterince radikal ve sars\u0131c\u0131 bulmuyor olabilir; bu eyleme tuzu kuru orta hatta \u00fcst s\u0131n\u0131f mensuplar\u0131n\u0131 da kat\u0131lmalar\u0131 bu partinin can\u0131n\u0131 da s\u0131kabilir. Ama hayat hep bizim istedi\u011fimiz gibi bi\u00e7imlenmiyor ki! S\u0130P de, geni\u015f kitleleri 1 dakika \u0131\u015f\u0131k s\u00f6nd\u00fcrmenin \u00e7ok \u00f6tesinde radikal eylemlere y\u00f6neltecek g\u00fcce eri\u015finceye kadar b\u00f6yle i\u015flere ufaktan ufaktan bula\u015fmal\u0131, yap\u0131lan\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsememelidir. Gene S\u0130P,tek ba\u015f\u0131na \u00fc\u00e7 g\u00fcnl\u00fck bir haz\u0131rl\u0131kla 5 bin insan\u0131n\u0131 Ankara’ya ta\u015f\u0131yabilen \u00d6DP gibi bir partinin, yani \u00d6DP’nin s\u00fcp\u00fcrgesini ve sifonunu diline dolamaktan vazge\u00e7melidir.
\u0130\u015f\u00e7i Partisi’ni g\u00f6rd\u00fck. Son \u00fc\u00e7 d\u00f6rt ayl\u0131k d\u00f6nemde Emek Partisi kendini \u201cben gene s\u0131n\u0131f diyece\u011fim\u201d noktas\u0131na sabitlemi\u015f, S\u0130P (Okuyan ve Aydemir G\u00fcler\u2019lerin Partisi kastediliyor. Edit\u00f6r)<\/strong>  ise sosyalist kadrolar\u0131n radikallikleri ile halk\u0131n verili andaki reel tepkileri aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131ya daha olumlu ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 bi\u00e7imde yakla\u015fabilece\u011fini sergilemi\u015ftir. Bunlar, olumlu ya da olumsuz, hep netle\u015fmelerdir ve b\u00f6yle g\u00f6r\u00fclmelidirler.
Ku\u015fkusuz \u00d6DP’ye ili\u015fkin \u00e7ok daha fazla \u015fey s\u00f6ylenebilir. Ancak, bundan \u00f6nce, daha genel bir alanda baz\u0131 netle\u015fmelere y\u00f6nelmek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Krizin temelinde yatan<\/strong>
Sosyalist siyaset i\u00e7in en can al\u0131c\u0131 noktalardan biri, neyin genel neyin \u00f6zel, neyin az \u00e7ok evrensel neyin \u00f6zg\u00fcl, nihayet neyin yap\u0131sal neyinse konjonkt\u00fcrel oldu\u011funu g\u00f6rebilmektir.
Ku\u015fkusuz, bu s\u00f6ylenenler \u00f6yle saf halleriyle kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kacak de\u011fillerdir. Her somut durum, genelle \u00f6zelin, evrenselle \u00f6zg\u00fcl\u00fcn, yap\u0131salla konjonkt\u00fcrelin belli bir kayna\u015f\u0131m sonucunda belirginle\u015fecekti.Bizce,T\u00fcrkiye’de son d\u00f6nemde iyice su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kan ve son \u00e7\u00f6z\u00fcmlemede devlet \u00fczerinde odakla\u015fan olgular, \u00f6yle b\u00fcsb\u00fct\u00fcn T\u00fcrkiye’ye \u00f6zg\u00fc bir i\u00e7erik ta\u015f\u0131m\u0131yorlar. \u00dcstelik, T\u00fcrkiye’de bug\u00fcn ya\u015fanan krizin belirgin semptomlar\u0131 rejime ili\u015fkin olsa bile, kriz salt bir rejim krizinden ibaret de\u011fildir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, bug\u00fcnk\u00fc krizin, devletin toplumsal formasyon i\u00e7indeki yerine ve i\u015flevlerine ili\u015fkin hem daha evrensel hem de daha sistemik bir temeli vard\u0131r.
K\u0131saca \u00f6zetleyecek olursak, Keynes\u00e7i devlete y\u00f6nelik genel sald\u0131r\u0131 ile devletin belirli bir toplumsal d\u00fczeni me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 i\u015flevleri aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki, yer yer devletin mali krizi denilen olguyla da b\u00fct\u00fcnle\u015ferek, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn pek \u00e7ok kapitalist toplumuna damgas\u0131n\u0131 vurmaktad\u0131r. \u00c7eli\u015fkinin tan\u0131m\u0131n\u0131 biraz daha a\u00e7\u0131k yapal\u0131m: G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn ko\u015fullar\u0131nda devlet, art\u0131k eskisi gibi tam istihdam\u0131 sa\u011flama pe\u015finde ko\u015fmayacak; i\u015f\u00e7i ve i\u015fvereni bir masaya oturtup korporatist-\u00e7o\u011fulcu \u00e7er\u00e7evede uzla\u015fmalar \u00fcretmeyecek; sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim ve sosyal g\u00fcvenlik alanlar\u0131ndaki girdilerini iyiden iyiye s\u0131n\u0131rlayacak; ama b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yaparken ekonomi ve finans alan\u0131ndaki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gene koruyacak, d\u00fczenin kendini yerinden \u00fcretmesine yarayan altyap\u0131sal, birikimsel, ideolojik, siyasal ve \u00f6rg\u00fctsel i\u015flevlerini ise eskisinden de kapsaml\u0131 bi\u00e7imde yerine getirecek! G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn kapitalist toplumlar\u0131na damgas\u0131n\u0131 vuran ba\u015fl\u0131ca gerilim budur ve T\u00fcrkiye’nin kendine \u00f6zg\u00fc yanlar\u0131 ne olursa olsun, bizdeki krizin temelinde de aynen bu vard\u0131r.
Ku\u015fkusuz bu \u00f6z, somut bi\u00e7imleni\u015fine birtak\u0131m \u00f6zg\u00fcl tarihsellikler ve g\u00fcncellikler dolay\u0131m\u0131yla ula\u015f\u0131yor. \u00d6rne\u011fin Bat\u0131n\u0131n geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerinde devletin ekonomik ve toplumsal ya\u015fam\u0131n \u00e7e\u015fitli alanlar\u0131na m\u00fcdahalesi, on y\u0131llar s\u00fcren daha \u201cliberal\u201d bir d\u00f6nemin, sivil toplumun az \u00e7ok bi\u00e7imlenmesinin ard\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. T\u00fcrkiye ise, ku\u015fkusuz Bat\u0131’daki Keynes\u00e7i ya da refah devlet\u00e7i modelden farkl\u0131 yanlar da i\u00e7eren kendi devlet\u00e7ili\u011fini, geli\u015fmemi\u015f bir kapitalizmin ve ba\u015ftan sona yeniden bi\u00e7imlendirilecek bir hamur olarak g\u00f6r\u00fclen toplumun \u00fczerine oturttu. Bunun anlam\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r; T\u00fcrkiye’de sermayenin dinamikleri ile devletin dinamikleri, belirli bir tarihsel d\u00f6nemden sonra de\u011fil, daha en ba\u015f\u0131ndan itibaren hep zamanda\u015fl\u0131k ve i\u00e7 i\u00e7elik i\u00e7inde, birlikte geli\u015fmi\u015ftir. Ard\u0131ndan bir \u00f6nemli sonu\u00e7 daha: T\u00fcrkiye’de, devletin ve b\u00fcrokrasinin \u201cg\u00f6reli \u00f6zerkli\u011fi\u201d de, devletin sermayenin basit bir \u201cicra organ\u0131\u201d olu\u015fu da, en u\u00e7 \u00f6rnekleriyle ayn\u0131 k\u0131sa d\u00f6nemde yan yana kendini g\u00f6sterebilmektedir!<\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131da s\u00f6ylenenler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, T\u00fcrkiye’de devletin me\u015frula\u015ft\u0131rma (lejitimasyon) i\u015flevinin bir alan\u0131 daha ba\u015ftan \u015fi\u015fmi\u015f, a\u011f\u0131r y\u00fckler alt\u0131na girmi\u015ftir. Var olan toplumsal ili\u015fkileri yeniden \u00fcretmenin daha \u00f6tesine ge\u00e7en, \u00f6rne\u011fin kalk\u0131nma, sanayile\u015fme, Bat\u0131l\u0131la\u015fma, \u201cmuas\u0131r medeniyet seviyesine ula\u015fma\u201d gibi misyonlar\u0131 da y\u00fcklenen devlet, ideoloji, k\u00fclt\u00fcr, ahlak alanlar\u0131na t\u00fcm cesametiyle \u00e7ullanm\u0131\u015f, kamusal alana ba\u015fka g\u00fc\u00e7 tan\u0131mayacak \u00f6l\u00e7\u00fcde tek ba\u015f\u0131na n\u00fcfuz etmi\u015ftir. Bu, be\u011fenilsin be\u011fenilmesin, ya\u015fanm\u0131\u015f tarihsel ger\u00e7ekli\u011fimizdir. \u0130\u015fin daha \u00f6nemlisi, buraya kadar b\u00f6yle d\u00f6nen tekerle\u011fi tarihsel olarak tersine \u00e7evirmek; \u00fczerine daha \u0131s\u0131nmadan su d\u00f6k\u00fclen \u201csivil toplum dinamiklerini\u201d bu saatten sonra yerine geri getirmek hi\u00e7 mi hi\u00e7 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

Yineleyecek olursak, T\u00fcrkiye’deki krizin temelinde de geriletilen \u201csosyal devlet\u201d modeli ile tersine a\u011f\u0131rla\u015fan m\u00fcdahale ve me\u015frula\u015ft\u0131rma misyonlar\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki yatmaktad\u0131r. Bu \u00fclkede devlet art\u0131k i\u015fsizli\u011fi \u00f6nlemeye \u00e7al\u0131\u015fmayacak, tersine on binlerce insan\u0131 soka\u011fa atmaktan ka\u00e7\u0131nmayacakt\u0131r; e\u011fitime ve sa\u011fl\u0131\u011fa daha az pay ay\u0131racakt\u0131r; emeklilik ya\u015f\u0131n\u0131 y\u00fckseltecek, sosyal haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayacakt\u0131r; bir d\u00f6nem ekonomiye canl\u0131l\u0131k getirmek i\u00e7in girdi\u011fi konut sekt\u00f6r\u00fcnden giderek \u00e7ekilecektir; T\u00fcrkiye’de d\u00fczen politikas\u0131n\u0131n temel ta\u015flar\u0131ndan biri olan destekleme al\u0131mlar\u0131ndan vazge\u00e7ecektir; belirli co\u011frafi b\u00f6lgeleri b\u00fcsb\u00fct\u00fcn kendi haline b\u0131rakacakt\u0131r, vb. vb… Ama, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yaparken de i\u00e7 ve d\u0131\u015f \u201ctehlike \u201dlere kar\u015f\u0131 daha \u00e7ok birlik ve beraberlik isteyecek, kredi ve finansmanlar\u0131ndan hi\u00e7 \u00e7ekilmeyecek, kamusal alana \u00e7ok daha fazla m\u00fcdahil olacak, daha fazla silahlanacak, e\u011fitim ve ahlak standartlar\u0131n\u0131 daha dayat\u0131c\u0131 ve bo\u011fucu hale getirecektir.<\/p>\n\n\n\n

Ger\u00e7ekten ger\u00e7ek\u00e7i olan ne?<\/strong>
B\u00fct\u00fcn bu s\u00f6ylenenler, T\u00fcrkiye solunun d\u00fc\u015fmekten hi\u00e7 yorulmad\u0131\u011f\u0131 bir dura\u011f\u0131 da ortaya koymaktad\u0131r. Devlet tasallutunun yo\u011funla\u015fmas\u0131, g\u00fcndelik ya\u015fam\u0131n b\u00f6yle bo\u011fulmas\u0131, anti-demokratik uygulamalar\u0131n yayg\u0131nla\u015f\u0131p s\u0131radanla\u015fmas\u0131 ve benzerleri, temeldeki bu \u00e7eli\u015fkiden yans\u0131yan sisteme i\u00e7sel olgularken, bu olgular tam tersine konjonkt\u00fcrel gerilemeler ya da T\u00fcrkiye’ye \u00f6zg\u00fc \u201cdemokratikle\u015fme eksiklikleri\u201d olarak tan\u0131mlanmakta, dolay\u0131s\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fcm de demokratikle\u015fmede aranmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ku\u015fkusuz bu s\u00f6ylenenle T\u00fcrkiye’de herhangi bir demokratik talebin ileri s\u00fcr\u00fclemeyece\u011fini, sosyalist hareketin b\u00f6yle demokratik talepleri dillendirmesinin b\u00fcsb\u00fct\u00fcn yanl\u0131\u015f ya da anlams\u0131z oldu\u011funu iddia etmiyoruz. S\u00f6yledi\u011fimiz tam tam\u0131na \u015fudur: Az \u00f6nce de\u011finilen temel \u00e7eli\u015fkinin (demokratikle\u015fme aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n), radikal bir d\u00fczen de\u011fi\u015fikli\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda, ad\u0131nda \u201cdemokrasi\u201d s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en herhangi bir rejimle a\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Devletin \u00e7ete kurmad\u0131\u011f\u0131, cinayet i\u015flemedi\u011fi, bir halk\u0131n \u00fczerine bomba ya\u011fd\u0131rmad\u0131\u011f\u0131, liseli gen\u00e7leri zindanlara g\u00f6ndermedi\u011fi, insanlar\u0131 i\u015fsizli\u011fe ve a\u00e7l\u0131\u011fa mahk\u00fbm etmedi\u011fi, kendi ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kirli operasyonlara bula\u015fmad\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclkede ya\u015fayabiliriz elbette; ama b\u00f6yle bir \u00fclkeyi tan\u0131mlamada, \u201cdemokratik \u201dten \u00e7ok \u00f6tede ve ondan \u00e7ok daha \u00f6nce akla gelecek ba\u015fka terimler olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

O halde, madem hep ger\u00e7ek\u00e7ilikten s\u00f6z ediliyor, neyin ger\u00e7ek\u00e7i olup neyin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kez daha d\u00fc\u015f\u00fcnmekte yarar var. Sosyalizmi \u00e7ok uzak bir hedef sayanlar, bug\u00fcn b\u00f6yle bir hedefi dillendirmenin ger\u00e7ek\u00e7i olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenler bilsinler ki, arzulad\u0131klar\u0131 anlamda bir demokrasi, T\u00fcrkiye i\u00e7in en az sosyalizm kadar uza\u011fa d\u00fc\u015fen bir hedeftir. S\u00fcrekli olarak \u201csomut proje\u201d \u00fcretme gere\u011finden s\u00f6z edenler bir kez daha d\u00fc\u015f\u00fcns\u00fcnler ki, \u00f6rne\u011fin e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k, sosyal g\u00fcvenlik gibi alanlarda \u00fcretilecek halktan ve emekten yana \u201csomut proje \u201dler bug\u00fcnk\u00fc d\u00fczenin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde en k\u00fc\u00e7\u00fck bir uygulanma \u015fans\u0131na sahip olmayacaklard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u201cK\u00fcrt meselesi\u201d yukar\u0131da s\u00f6ylenenlere istisna say\u0131labilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc, K\u00fcrt meselesinde bug\u00fcn izlenen politikan\u0131n, ideolojik ve siyasal tercihler d\u0131\u015f\u0131nda, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz sermaye d\u00fczeninin mant\u0131\u011f\u0131na i\u00e7sel, bu d\u00fczenin temeliyle \u00f6rt\u00fc\u015fen bir yan\u0131 da oldu\u011funu s\u00f6ylemek zorlama ka\u00e7acakt\u0131r. Tam da bu nedenle, K\u00fcrt sorununa \u015f\u00f6yle ya da b\u00f6yle bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn bulunmas\u0131n\u0131n, d\u00fczenin nirengi noktalar\u0131n\u0131 sars\u0131p onu b\u00fcsb\u00fct\u00fcn \u00e7aresiz ve g\u00fc\u00e7s\u00fcz b\u0131rakaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek ger\u00e7ek\u00e7i olmayacakt\u0131r. Esasen, bu soruna b\u00f6yle bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunmas\u0131n\u0131 isteyenler aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck sermayenin baz\u0131 temsilcilerinin de yer almas\u0131, konunun bu yan\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r.

Sermaye cephesine k\u0131sa bak\u0131\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201cB\u00fcy\u00fck sermaye\u201d denilince, T\u00dcS\u0130AD’\u0131n son raporuna de\u011finmeden ge\u00e7mek olmaz. Burada elbette tutup b\u00f6yle bir sermaye \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn \u201cbizim anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z anlamda demokrasi yanl\u0131s\u0131 olamayaca\u011f\u0131\u201d gibi gereksiz, giderek sa\u00e7mal\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fen arg\u00fcmanlar geli\u015ftirecek de\u011filiz. Yaln\u0131zca \u015fu kadar\u0131n\u0131 an\u0131msatmakla yetiniyoruz: G\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131nda, devletin daha ak\u0131lc\u0131 temellerde \u00f6rg\u00fctlenmesi, sivil toplumun g\u00fc\u00e7lendirilmesi ve insan haklar\u0131\/demokrasi gibi konularda birtak\u0131m solcular\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtacak \u00f6l\u00e7\u00fcde \u201cileri\u201d \u015feyler s\u00f6yleyen sermaye temsilcilerinin, \u00f6rne\u011fin tar\u0131m kooperatiflerini bile \u201csosyalist\u201d say\u0131p reddedecek, \u00f6zelle\u015ftirmenin her alana yay\u0131lmas\u0131n\u0131, hatta sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim gibi sekt\u00f6rleri de kapsamas\u0131 gerekti\u011fini savunacak \u00f6l\u00e7\u00fcde geri ve gerici tutumlar alabilmelerinde hi\u00e7bir tuhafl\u0131k yoktur. Tuhafl\u0131k \u015f\u00f6yle dursun, i\u015fin p\u00fcf noktas\u0131 tam da buradad\u0131r: \u201cAl benden sana demokrasi, sen de b\u0131rak \u015fu i\u015f\u00e7ileri, \u00f6zelle\u015ftirme kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n1 falan…\u201d Sermayenin ortalama T\u00fcrk solcusuna s\u00f6yledi\u011fi budur.
Ancak, T\u00dcS\u0130AD’\u0131n T\u00fcrkiye’nin \u00fcstyap\u0131 kurumlar\u0131nda ciddi bir yeniden d\u00fczenleme istedi\u011fini de kabul etmek gerekir. Ama, bunun \u00f6yle san\u0131labilece\u011fi gibi demokrasi a\u015fk\u0131yla falan ilgisi yoktur. D\u00fcnyan\u0131n her yerinde, bu arada T\u00fcrkiye’de \u00f6zellikle \u00f6yledir: Sermaye, her zaman, faaliyetini s\u00fcrd\u00fcrece\u011fi alan\u0131n, hukukuyla, kurallar\u0131yla, normlar\u0131yla netle\u015fmi\u015f, yerle\u015fik, g\u00fcvenilir ve en \u00f6nemlisi siyasal iktidarlar\u0131n \u00f6zel politika ve m\u00fcdahalelerinden g\u00f6rece korunmu\u015f bir alan olmas\u0131n\u0131 ister. Sermaye \u00f6yle ister, ama T\u00fcrkiye’de pek olmayan, son zamanlarda ise \u00f6zellikle \u00e7ivisi \u00e7\u0131kan alan budur. Ekonomik ya\u015fam\u0131n \u00fcretimden ranta ve faize kaymas\u0131 belirsizlikleri daha da art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu belirsizlik ve g\u00fcn\u00fcbirlik\u00e7ilik ortam\u0131nda, sermaye s\u0131n\u0131f\u0131 ile devlet ve b\u00fcrokrasi aras\u0131ndaki ili\u015fki genel \u00e7er\u00e7evelerden ve kurallardan uzakla\u015farak iyiden iyiye \u201cpartik\u00fclarist\u201d duruma gelmi\u015ftir (\u0130\u015f \u00e7evreleriyle devlet aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin bi\u00e7imini anlatan bu kavram Ay\u015fe Bu\u011fra’dan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r, Bkz. Devlet <\/em>ve \u0130\u015fadamlar\u0131, \u0130stanbul: \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, 1995). T\u00dcS\u0130AD ise, kuruldu\u011fu tarihten bu yana, devlet ile tek tek sermayedarlar aras\u0131ndaki \u201cpartik\u00fclarist\u201d ili\u015fkilerin s\u0131n\u0131rlan\u0131p bu ili\u015fkilerin yerini daha \u201ctopluluk\u00e7u\u201d ya da kolektif ili\u015fkilerin almas\u0131n\u0131 istemi\u015ftir. G\u00f6r\u00fclebildi\u011fi kadar\u0131yla, herkesin bir \u015feyler koparmak istedi\u011fi bug\u00fcnk\u00fc kriz ortam\u0131nda T\u00dcS\u0130AD da kendi talebini ortaya atm\u0131\u015ft\u0131r. Bu talebin \u201cdemokrasi\u201d ile ilgili boyutu, beklendi\u011fi gibi, bu kubbede ho\u015f bir seda olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r. Ama T\u00dcSIAD asil meram\u0131nda ve talebinde ortam koklayarak diretici olacak ve bir ara rejime ya da mutabakat h\u00fck\u00fcmetine bu talepleriyle \u00e7ullanacakt\u0131r.

\u00d6DP’de durum<\/strong>
Son d\u00f6rt be\u015f ayda ortaya \u00e7\u0131kan geli\u015fmeler, \u00d6DP’yi sarsmam\u0131\u015f, ambale etmemi\u015f, ama biraz garip bir haleti ruhiye i\u00e7ine itmi\u015ftir. \u00d6DP, ya\u015fanan geli\u015fmelere olduk\u00e7a do\u011fru te\u015fhisler koymu\u015f, te\u015fhisin \u00f6tesinde bug\u00fcnk\u00fc nicel g\u00fcc\u00fcyle hep prati\u011fe, eyleme y\u00f6nelmi\u015f, \u00f6zetle ya\u015famdan kopmamay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. Kimse k\u00fc\u00e7\u00fcmsemesin, bu az \u015fey de\u011fildir.
Peki \u201cgarip haleti ruhiye\u201d derken neyi kastetmi\u015ftik?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc kadar\u0131yla, \u00d6DP’deki pek \u00e7ok solcu, kitleselle\u015fme konusunda biraz naif denebilecek bir maksimalizm i\u00e7inde. Ku\u015fkusuz, \u00d6DP’nin kurulu\u015funu \u00f6nceleyen kitleselle\u015fme beklentileri de b\u00f6yle bir maksimalizm i\u00e7in uygun zemin olu\u015fturdu. Maksimalizmin form\u00fcl\u00fc \u015fu: Bu \u00fclkede s\u00fcrekli bir \u015feyler oluyor; bunlara do\u011fru te\u015fhisi koyan, do\u011fru zamanda, do\u011fru yerde do\u011fru eylemi ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapan, nicelik anlam\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir s\u0131\u00e7rama ger\u00e7ekle\u015ftirir ve e\u011fer deyim yerindeyse \u201cmal\u0131 da g\u00f6t\u00fcr\u00fcr\u201d…
\u00d6nce birka\u00e7 a\u00e7\u0131klama. Birincisi: \u00d6DP \u015fu anda T\u00fcrkiye’nin en nicelikli sol partisidir; dolay\u0131s\u0131yla, \u00d6DP’nin nicelik beklentisi, zaten g\u00f6rece geni\u015f bir temel \u00fczerinde y\u00fckselmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi: \u00d6DP ger\u00e7ekten do\u011fru zamanda, do\u011fru yerde do\u011fru eylemleri yapabilmektedir; \u00d6DP’den be\u015f kat daha radikal i\u00e7erikli s\u00f6zler s\u00f6yleyenlerin, ayn\u0131 katsay\u0131y\u0131 somut eylemde ve pratikte hi\u00e7 tutturamayacaklar\u0131 da ayan beyan ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece, s\u00f6ylemsel radikalizmin eylemsel radikalizme bug\u00fcn\u00fcn ko\u015fullar\u0131nda ancak \u00e7ok k\u0131r\u0131larak ve eksilerek yans\u0131yabilece\u011fi bir kez daha kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r.
Buraya kadar\u0131 tamam.
Gelgelelim, \u00d6DP’nin kitleselle\u015fmeye maksimalist bir tarzda yakla\u015fmas\u0131 ile partinin genel ideolojik-siyasal hatt\u0131 aras\u0131nda baz\u0131 ilgin\u00e7 etkile\u015fimler de ger\u00e7ekle\u015febilmektedir. Hi\u00e7biri di\u011ferine ba\u015fat ya da \u00f6ncelikli olmamak ko\u015fuluyla, etkile\u015fim \u015f\u00f6yle i\u015flemektedir: A\u015f\u0131r\u0131 kitlesellik beklentileri, \u00d6DP’yi \u201cdar\u201d ya da ‘s\u0131n\u0131rl\u0131\u201d sayd\u0131\u011f\u0131 emek-sermaye \u00e7eli\u015fkisi ekseninden ve sosyalizm vurgusundan biraz daha uza\u011fa itmekte; emek-sermaye \u00e7eli\u015fkisi ekseninden ve sosyalizm vurgusundan g\u00f6rece uzakl\u0131k ise (garip bir bi\u00e7imde) kitleselle\u015fme beklentilerini daha da azd\u0131rmaktad\u0131r.
Ku\u015fkusuz, pek de verimli ve yol a\u00e7\u0131c\u0131 olmayan bu etkile\u015fime zenginlik katan, zaman zaman olduk\u00e7a \u00f6rt\u00fck zaman zaman da a\u00e7\u0131k dile getirilen bir\u00e7ok ideolojik y\u00f6nelim, angajman, varsay\u0131m ve motif de s\u00f6z konusudur. \u015eimdi, k\u0131saca ve s\u0131rayla bunlara g\u00f6z atal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6DP’nin ideolojik (silah deposu. Ed.)  arsenali<\/strong><\/p>\n\n\n\n

S\u00f6z\u00fc hi\u00e7 doland\u0131rmadan a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylemekte yarar var. \u0130\u00e7indeki farkl\u0131 sol \u00e7izgilere, de\u011fi\u015fik sosyalizm anlay\u0131\u015flar\u0131na vb. kar\u015f\u0131n, bug\u00fcn \u00d6DP siyasete yakla\u015f\u0131m ve bu yakla\u015f\u0131ma temel olu\u015fturan ideolojik \u00f6n kabuller a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6yle san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar \u00e7o\u011fulcu bir parti falan de\u011fildir. <\/strong>Bug\u00fcn \u00d6DP’nin \u00fcst kurullar\u0131n\u0131n ana g\u00f6vdesi, belirli ideolojik \u00f6n kabullerden hareketle belirli bir siyaset anlay\u0131\u015f\u0131nda bulu\u015fmaktad\u0131r. Bu bulu\u015fma, eski T\u0130P-TKP gelene\u011finden gelenlerden TKEP k\u00f6kenli olanlara, oradan Kurtulu\u015f platformuna ve GBK’n\u0131n ( Gelece\u011fi Birlikte Kural\u0131m)  ana g\u00f6vdesine kadar pek \u00e7ok kesimi kapsamaktad\u0131r. Sosyalist Politika b\u00f6yle bir siyaset anlay\u0131\u015f\u0131nda bulu\u015fman\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r; ama ayn\u0131 bulu\u015fmay\u0131, en az\u0131ndan partiyi eylemli ve siyasetli k\u0131lmas\u0131, parti i\u00e7indeki tart\u0131\u015fmalar\u0131n daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve reel zeminlere oturtulmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yararl\u0131 bulmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Peki, \u00d6DP’deki bu bulu\u015fman\u0131n ortak zemini nedir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7ok farkl\u0131 yerlerden s\u00f6k\u00fcn etmi\u015f insanlar\u0131 b\u00f6yle bir araya getiren \u00f6n kabuller ve siyaset yakla\u015f\u0131mlar\u0131 nelerdir? Bunlardan birincisi, \u201csol dalga\u201d hedefinin belirli bir yorumudur. Hemen belirtelim ki, \u00d6DP i\u00e7indeki ba\u015fka kesimler gibi Sosyalist Politika<\/strong> da, \u00fclkede genel bir sol dalga yarat\u0131lmas\u0131n\u0131 sosyalizmin gelece\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemsemekte, partiye bu anlamda \u00e7ok \u00f6nemli misyonlar bi\u00e7mektedir. Ama, arada \u00f6nemli bir yorum fark\u0131 vard\u0131r. \u00d6DP’nin ana g\u00f6vdesine g\u00f6re sol dalga, s\u0131n\u0131f temeline oturtulmas\u0131 ve sosyalizm ekseniyle ili\u015fkilendirilmesi zorunlu olmayan \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc, \u00e7a\u011fda\u015f, demokrat, halk\u00e7\u0131, giderek solcu ve devrimci birtak\u0131m kavramlar ve hareketlilikler \u00fczerinde y\u00fckselecek, kendi saf ideolojik, siyasal ve \u00f6rg\u00fctsel normlar\u0131yla sosyalizm ise daha sonra bu dalgan\u0131n i\u00e7inden \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Sosyalist Politika \u2018ya<\/em> gelince; Sosyalist Politika,<\/em> s\u00f6z\u00fc edilen kavramlar\u0131n ve y\u00f6nelimlerin ancak s\u0131n\u0131f temeline oturtulmu\u015f bir sosyalizm anlay\u0131\u015f\u0131yla birlikte bir dalga olu\u015fturabileceklerini s\u00f6ylemekte, sosyalist tarifler olmaks\u0131z\u0131n bu t\u00fcr kavramlar\u0131n i\u00e7eriksizle\u015feceklerini ya da ancak burjuva demokrat bir i\u00e7erik ta\u015f\u0131yabileceklerini savunmaktad\u0131r.
\u00d6zetle, i\u00e7i sosyalizm taraf\u0131ndan, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyetini reddeden s\u0131n\u0131fs\u0131z bir toplum projesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan doldurulmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, e\u015fitlik de, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck de, demokrasi de, halk\u00e7\u0131l\u0131k da b\u00fcsb\u00fct\u00fcn bo\u015f ve soyut kavramlar olarak kalacaklard\u0131r. Elbette bir s\u00fcre i\u00e7in. Ard\u0131ndan, siyaset denilen \u015fey bo\u015flu\u011fa ve soyutlu\u011fa olanak tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, burjuva demokrat-liberal anlay\u0131\u015flar bu kavramlar\u0131n i\u00e7ini doldurmaya ba\u015flayacakt\u0131r.
\u0130kincisi, \u00d6DP’nin ana g\u00f6vdesi, sosyalizmi ancak \u201cs\u0131ras\u0131 geldi\u011fi zaman\u201d en basa al\u0131nabilecek bir hedef olarak g\u00f6rmektedir. Sosyalizmin \u201cs\u0131ras\u0131n\u0131n gelmesi\u201d dendi\u011finde kastedilen ise, bu \u00fclkede sosyalizmi ger\u00e7ekle\u015ftirebilecek bir \u00f6znelli\u011fin ve bu \u00f6znelli\u011fin k\u0131l\u0131c\u0131n\u0131 atabilece\u011fi bir devrimci durum nesnelli\u011finin bulunmas\u0131d\u0131r. Ba\u015fka deyi\u015fle, sosyalizmin, reel bir iktidar hedefi olman\u0131n berisinde, ayn\u0131 zamanda g\u00fc\u00e7 toplay\u0131c\u0131, toplanan g\u00fc\u00e7leri mobilize edici, s\u0131n\u0131f\u0131 g\u00fcncel ideolojik prangalardan kurtar\u0131c\u0131, emek\u00e7ileri, ayd\u0131nlar\u0131 ve gen\u00e7leri daha g\u00fczel bir d\u00fcnya i\u00e7in motive edici yan\u0131 pek \u00f6nemsenmemektedir. B\u00f6ylece partinin \u201cparas\u0131 kadar\u201d olmasa bile \u201cg\u00fcc\u00fc kadar\u201d konu\u015fmas\u0131 istenmektedir. Zaman zaman a\u00e7\u0131k\u00e7a dillendirildi\u011fi gibi \u201chen\u00fcz sosyalizmi ger\u00e7ekle\u015ftirebilecek durumda olmayan bir siyasal \u00f6znenin sosyalizmden s\u00f6z etmesi\u201d anlaml\u0131 bulunmamaktad\u0131r. Ne var ki, sosyalizmi ger\u00e7ekle\u015ftirecek g\u00fc\u00e7te olmayan partinin, T\u00fcrkiye gibi bir \u00fclkede \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc ve demokratik bir cumhuriyeti ger\u00e7ekle\u015ftirebilecek g\u00fcc\u00fc nereden buldu\u011fu en az\u0131ndan bizim taraf\u0131m\u0131zdan bilinmemektedir.
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc,<\/strong> emek-sermaye \u00e7eli\u015fkisinin en a\u00e7\u0131k ve belirgin bi\u00e7imde alg\u0131lanmas\u0131n\u0131 ve bilince \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleyen ideolojik yan\u0131lsamalar ve \u00f6rt\u00fcler bizce olduk\u00e7a yanl\u0131\u015f yorumlara konu olmaktad\u0131r. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz, sosyalist siyasal \u00f6znenin, emek-sermaye \u00e7eli\u015fkisine mevcut ideolojik kabuklar\u0131ndan ve \u00f6rt\u00fclerinden ba\u015flayarak, buralardan kalkarak yakla\u015fmas\u0131 gereklidir. Ancak bu yakla\u015f\u0131m, mevcut ideolojik y\u00f6nelimleri veri al\u0131c\u0131 ve siyaseti o halleriyle bu veriler \u00fczerine in\u015fa edici bir noktada kalamaz. Mevcut her ideolojik kal\u0131p ya da motif, eme\u011fin i\u00e7inde bulundu\u011fu her belirlenim, kendi ba\u015f\u0131na bir siyaset zemini de\u011fil, temeldeki \u00e7eli\u015fkiye g\u00f6t\u00fcrecek birer dolay\u0131m ya da kanal olarak g\u00f6r\u00fclmelidir, \u00f6rne\u011fin (\u00d6DP’de \u00e7ok s\u0131k dile getirildi\u011fi gibi) i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n belirli kesimlerinin Refah Partisi’ne, MHP’ye ya da BBP’ye oy vermesi elbette ne is\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131ndan umut kesilmesini ne de s\u00f6z konusu partilerin s\u00f6ylemlerinin benimsenmesini gerektirir. Yap\u0131lmas\u0131 gereken, bu partilerin hangi s\u00f6ylemlerinin ve duru\u015flar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131f\u0131n somut konumu ve psikolojisi ile \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc saptay\u0131p bu \u00f6rt\u00fc\u015fmeyi bozucu kar\u015f\u0131t s\u00f6ylemler ve duru\u015flar geli\u015ftirmektir.
D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, \u00d6DP’nin \u00fcst kurullar\u0131n\u0131 olu\u015fturan ana g\u00f6vde, gere\u011finden \u00e7ok konjonkt\u00fcrc\u00fc bir siyaset anlay\u0131\u015f\u0131na sahiptir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 Ba\u015fka bir deyi\u015fle siyaset, temel ve kal\u0131c\u0131 bir hat ile bu hatt\u0131n \u00fczerine in\u015fa edilecek de\u011fi\u015fken durumlar\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc olarak g\u00f6r\u00fclmeyip neredeyse b\u00fcsb\u00fct\u00fcn g\u00fcncel durumlara, yani konjonkt\u00fcre indirgenmektedir. Kimse somutlamak i\u00e7in abartt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 sanmas\u0131n, a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k dillendirilmektedir: \u0130\u015f\u00e7i y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnde emek ve sosyalizm diyeceksin, K\u00fcrt y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnde ulusal sorunu temel alacaks\u0131n, devlet sorguland\u0131\u011f\u0131nda da \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc demokratik cumhuriyet diyeceksin! \u00d6DP’nin \u00fcst kurullar\u0131n\u0131 olu\u015fturan ana g\u00f6vdenin siyaset anlay\u0131\u015f\u0131 budur. Pek \u00e7ok ki\u015fi bunun \u00f6yle ideolojiyle, felsefeyle hi\u00e7 ilgisi olmayan, tamamen somuttan (ya da her ne demekse \u201ceylemin muhtevas\u0131ndan\u201d) kalkan bir anlay\u0131\u015f oldu\u011funu ileri s\u00fcrecektir. Oysa hi\u00e7 de \u00f6yle de\u011fildir. Bu anlay\u0131\u015fta, kal\u0131c\u0131 yap\u0131lar\u0131 ve sistemleri yok say\u0131p de\u011fi\u015fkenlikleri ve anl\u0131k ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 (contingency) esas alan post-Marksist yakla\u015f\u0131m\u0131n derin izleri vard\u0131r.<\/strong>

\u00d6DP\u2019de \u201c\u00d6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc Demokratik Cumhuriyet \u201dHedefi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131da k\u0131saca \u00f6zetlenen belirlenimler,\u00d6DP Parti Meclisi’nin \u201c\u00d6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc Demokratik Cumhuriyet\u201d <\/strong>olarak adland\u0131r\u0131lan bir hedefi \u00f6n\u00fcne koymas\u0131yla sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kendi ad\u0131m\u0131za hemen belirtelim, \u201c\u00d6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc Demokratik Cumhuriyet\u201d bir\u00e7ok \u015feyin ba\u015flang\u0131c\u0131 olabilir; ama \u00d6DP’yi benimseyenler ve bu partiden \u00e7ok \u015fey bekleyenler i\u00e7in hi\u00e7bir \u015feyin sonu de\u011fildir, olmamal\u0131d\u0131r. Ba\u015fta da de\u011finildi\u011fi gibi, netle\u015fme ve belirginlik getiren her tercih ve ad\u0131m, mu\u011flakl\u0131ktan daha iyidir, tarihsel olarak daha ileridir. \u201c\u00d6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc Demokratik Cumhuriyet\u201d benimseyip savunanlardan baz\u0131lar\u0131 bu kavram\u0131n alt\u0131n\u0131n doldurulmas\u0131 gerekti\u011fini kabul ederken, di\u011ferleri \u00fcst\u00fcn\u00fcn, bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de arkas\u0131n\u0131n doldurulmas\u0131 gerekti\u011fini belirtmi\u015flerdir. Bir de, kavram\u0131n hi\u00e7bir yan\u0131n\u0131n doldurulmas\u0131 gerekmedi\u011fini, \u00e7\u00fcnk\u00fc esasen ve bizatihi dopdolu oldu\u011funu savunanlar vard\u0131r. Sonuncu e\u011filimi bir yana b\u0131rakacak olursak, \u201c\u00d6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc Demokratik Cumhuriyet \u201d\u2018in alt\u0131n\u0131 ya da \u00fcst\u00fcn\u00fc ya da arkas\u0131n\u0131 doldurma \u00e7abalar\u0131, bug\u00fcnk\u00fcnden \u00e7ok daha fazla a\u00e7\u0131kl\u0131k getirecektir. Bu dolgu i\u015flemi, burjuva liberalizminin malzemeleriyle mi yap\u0131lacak, yoksa \u201c\u00d6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc Demokratik Cumhuriyet\u201d ge\u00e7mi\u015fin MDD’si gibi \u015f\u00f6yle ya da b\u00f6yle bir devrim perspektifine mi ba\u011flanacak?  Bunu hep birlikte g\u00f6rece\u011fiz.<\/strong>
Sosyalist Politika,<\/em> mutabakat ad\u0131na partinin ne kokan ne de bula\u015fan ideolojik-siyasal ortalamalara mahk\u00fbm edilmemesi gerekti\u011fini daha en ba\u015f\u0131ndan bu yana savunagelmi\u015ftir. \u00d6DP’nin bir bile\u015feni olarak Sosyalist Politika,<\/em> \u00d6DC hatt\u0131na hi\u00e7bir yak\u0131nl\u0131k duymamaktad\u0131r. Ama, art\u0131k b\u0131kk\u0131nl\u0131k vermeye ba\u015flayan ortalamac\u0131l\u0131klar\u0131n \u00f6tesinde bir a\u00e7\u0131l\u0131m getirme potansiyelinden kalkarak \u00d6DC hatt\u0131n\u0131n ve buna ili\u015fkin tart\u0131\u015fmalar\u0131n partiye bir ideolojik canl\u0131l\u0131k, bir kimlik kazand\u0131rma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmaktad\u0131r. \u00d6zetle, \u00d6DC’nin ele\u015ftirilmesi ba\u015fka \u015feydir, \u201c\u00d6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc Demokratik Cumhuriyet\u201d <\/strong>dendi diye k\u0131yamet kopar\u0131l\u0131p d\u00fcnyan\u0131n sonunun ilan edilmesi ba\u015fka \u015feydir. Bu yap\u0131lmamal\u0131d\u0131r.
\u201c\u00d6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc Demokratik Cumhuriyet\u201d <\/strong>hatt\u0131n\u0131 benimseyen \u00d6DP’liler, bu kavram\u0131n alt\u0131n\u0131, \u00fcst\u00fcn\u00fc, arkas\u0131n\u0131 ya da ba\u015fka neresi gerekiyorsa oras\u0131n\u0131 mutlaka doldurmal\u0131d\u0131rlar. Sosyalist Devrimciler, yani a\u015famal\u0131 devrim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 reddedenler olarak biliyoruz ve a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k s\u00f6yl\u00fcyoruz: Bu \u00fclkeye Marksizmin getirilmesinde en b\u00fcy\u00fck pay 1961-71 d\u00f6neminin MDD’cilerine, yani a\u015famac\u0131lar\u0131na aittir; \u00d6DP’nin Marksizmle daha ha\u015f\u0131r ne\u015fir olmas\u0131nda, partideki tart\u0131\u015fmalar\u0131n Marksist eksene oturtulmas\u0131nda bu kez \u201c\u00d6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc Demokratik Cumhuriyet \u201d\u2018cilerin<\/strong> pay\u0131 olursa, b\u00f6yle bir durumu \u00f6p\u00fcp de ba\u015f\u0131m\u0131za koyar\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sosyalist Ak\u0131m\u0131n Tarihi Dersleri: \u00c7ulhao\u011flu\u2019nun \u00d6DP ve Sosyalist Sol De\u011ferlendirmesi Ocak 2026 Derleyen: Eyl\u00fcl Deniz Giri\u015f \u00d6DP \u00fcyesi ve \u00d6DP bile\u015feni olan Sosyalist Politika Grubu\u2019nun lideri  Metin \u00c7ulhao\u011flu\u2019nun  \u00d6DP siyasetlerini ve sosyalist solu de\u011ferlendiren bu yaz\u0131s\u0131n\u0131 okurlar\u0131m\u0131z\u0131n dikkatine sunuyoruz. O g\u00fcnlerde \u00d6DP i\u00e7inde yer alan Metin \u00c7ulhao\u011flu bu kapsaml\u0131 yaz\u0131s\u0131nda sosyalist sol i\u00e7indeki \u201ci\u015f\u00e7icili\u011fi\u201d ve \u00d6DP i\u00e7indeki […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[53,4],"tags":[],"class_list":["post-6207","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkiye-sosyalizmi-tr","category-turkiye-sosyalizmi"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6207","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6207"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6207\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6212,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6207\/revisions\/6212"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6207"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6207"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6207"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}