{"id":6316,"date":"2026-03-21T20:15:23","date_gmt":"2026-03-21T20:15:23","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6316"},"modified":"2026-04-09T02:24:17","modified_gmt":"2026-04-09T02:24:17","slug":"buyuk-marksizm-sozlugu-ahlak-nedir-sosyalist-komunist-ahlak-ve-dini-inanclar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6316","title":{"rendered":"B\u00fcy\u00fck Marksizm S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc: Ahlak Nedir, Sosyalist-Kom\u00fcnist Ahlak ve Dini \u0130nan\u00e7lar"},"content":{"rendered":"\n

B\u00fcy\u00fck Marksizm S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc: Ahlak Nedir, Sosyalist-Kom\u00fcnist Ahlak ve Dini \u0130nan\u00e7lar<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

B\u00fcy\u00fck Marksizm S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc<\/strong><\/em>, Marx\u2019\u0131n 200. Do\u011fum G\u00fcn\u00fcn\u00fc anmak amac\u0131yla Wuhan\/\u00c7in\u2019de yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. 5 Milyon s\u00f6zc\u00fckten ve 4 B\u00f6l\u00fcmden olu\u015fmaktad\u0131r: Marksizm, Leninizm, Mao Zedung D\u00fc\u015f\u00fcncesi ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc \u00c7ine \u00d6zg\u00fc Sosyalizm \u0130n\u015fa Teorisi. S\u00f6zl\u00fck 2012\u2019de ba\u015flayan Xi Jinping D\u00f6nemini de kaps\u0131yor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7eviren: Ferdi Bekir<\/h3>\n\n\n\n

Ahlak<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

\u0130deolojik \u00dcstyap\u0131 alan\u0131na ait bir toplumsal bilin\u00e7 bi\u00e7imi veya faaliyet tarz\u0131. Ahlak toplumda insanlar\u0131n kendileriyle, birbirleriyle, toplumla ve do\u011fayla olan ili\u015fkilerini iyilik ve k\u00f6t\u00fcl\u00fck de\u011ferlendirmesi yoluyla s\u00fcrd\u00fcrmek ve d\u00fczenlemek i\u00e7in dayand\u0131\u011f\u0131 manevi ortam, geleneksel g\u00f6renekler ve i\u00e7 d\u00fcnyam\u0131zdaki  inan\u00e7 \u00f6l\u00e7\u00fctleri, ilkeleri ve davran\u0131\u015f normlar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan genel terimi ifade eder ve ayn\u0131 zamanda bunlara kar\u015f\u0131l\u0131k gelen insan eylem ve faaliyetlerini de kapsar.<\/p>\n\n\n\n

Ahlak kavram\u0131, ahlaki normlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bireylerin erdemli davran\u0131\u015flar i\u00e7inde olmas\u0131n\u0131 da kapsar. Bat\u0131’daki “ahlak” kavram\u0131, gelenekler, al\u0131\u015fkanl\u0131klar, karakter vb. anlamlara gelen Latince moralis<\/em> kelimesinden t\u00fcremi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bir ideoloji t\u00fcr\u00fc olarak ahlak, belirli bir ekonomik temel \u00fczerinde y\u00fckselir. Ahlak, belirli bir \u00fcretim tarz\u0131 ve insanlar\u0131n maddi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131yla, yani ekonomik ili\u015fkilerle ko\u015fullan\u0131r ve toplumdaki ekonomik ili\u015fkilerdeki devrimlerle birlikte de\u011fi\u015fime u\u011frar.<\/p>\n\n\n\n

“\u015eimdiye kadarki b\u00fct\u00fcn ahlak teorileri, son tahlilde, o zamanki toplumun ekonomik ko\u015fullar\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olmu\u015ftur.” “\u0130nsanlar, bilin\u00e7li ya da bilin\u00e7siz yoldan, ahl\u00e2k anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131, son toplamda, s\u0131n\u0131fsal konumlar\u0131n\u0131n kaynakland\u0131\u011f\u0131 pratik ili\u015fkilerden, e\u015f deyi\u015fle, \u00fczerinde \u00fcretim ve i\u00e7inde al\u0131\u015fveri\u015fler yapt\u0131klar\u0131 ekonomik ili\u015fkilerden t\u00fcretirler.”<\/p>\n\n\n\n

Tarihsel materyalizm, toplumsal formasyonun ekonomik temelinin ahlak \u00fczerinde belirleyici bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmekle birlikte, ahlak\u0131n kendi i\u00e7indeki g\u00f6reli \u00f6zerkli\u011fini de kabul eder; ahlak bir kez ortaya \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra, kendisini belirleyen ekonomik ili\u015fkileri ve toplumsal sistemi aktif olarak peki\u015ftirip geli\u015ftirerek dinamik bir rol oynayabilece\u011fi gibi, toplumsal sistemin geli\u015fimini engelleyen bir pranga ve y\u0131k\u0131c\u0131 bir g\u00fc\u00e7 i\u015flevi de g\u00f6rebilir.<\/p>\n\n\n\n

Toplumun ekonomik ili\u015fkilerinde ya\u015fanan k\u00f6kl\u00fc devrimlerden sonra, insanlar\u0131n eski ahlaki g\u00f6r\u00fc\u015fleri ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 an\u0131nda ve kendili\u011finden de\u011fi\u015fmez; yeni durumda eski ahlaki bilincin ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n de\u011fi\u015fmesi i\u00e7in halk\u0131n yeni olu\u015fan toplumun prati\u011fi i\u00e7inde \u015fekillenmeleri ve ideolojik e\u011fitim s\u00fcrecinden ge\u00e7meleri gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Buna ilaveten, toplumdaki yeni ekonomik ili\u015fkilerinin ve yeni toplumsal sisteminin ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap veren yeni bir ahlak, eski toplumdan devral\u0131nan ahlak ile girdi\u011fi m\u00fccadele i\u00e7inde olgunla\u015f\u0131r ve yetkinle\u015fir.<\/p>\n\n\n\n

 “Benzer veya yakla\u015f\u0131k olarak benzer olan ekonomik geli\u015fim a\u015famalar\u0131nda, ahlak teorileri zorunlu olarak az \u00e7ok birbiriyle uyu\u015fmak zorundad\u0131r,” t\u0131pk\u0131 \u00f6zel m\u00fclkiyete dayal\u0131 toplumlar\u0131n ortak ahlak buyruklar\u0131na bulu\u015fmak zorunda olmalar\u0131 gibi: “H\u0131rs\u0131zl\u0131k yapmamal\u0131s\u0131n gibi!” Dahas\u0131 ahlak, insan\u0131n eylemlerini ve ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 “yap\u0131lmas\u0131 gerekenler ve yap\u0131lmamas\u0131 gerekenler” bi\u00e7iminde d\u00fczenlemek i\u00e7in toplumsal kamuoyunun, geleneklerin ve insan\u0131n i\u00e7sel inan\u00e7lar\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcne dayan\u0131r ve belirli bir ekonomik temele hizmet eder, dinamik ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir pratiksel niteli\u011fe sahiptir. \u0130nsanlar varolu\u015flar\u0131 gere\u011fi olarak davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemek konusunda bir\u00e7ok ortak sorunla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 i\u00e7in, \u00fclkeler ve uygarl\u0131klar aras\u0131nda farkl\u0131 ahlak sistemleri aras\u0131nda ortak veya uyu\u015fan belirli y\u00f6nler vard\u0131r ki bu da ahlak\u0131n t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131 kapsayan niteli\u011fidir. Ahlak\u0131n ayn\u0131 zamanda her \u00fclkeye \u00f6zg\u00fc belirgin bir ulusal niteli\u011fi de vard\u0131r; farkl\u0131 uluslar\u0131n farkl\u0131 ekonomik ve siyasi ko\u015fullar\u0131 ile farkl\u0131 konumlar\u0131, zihniyetleri, gelenekleri ve g\u00f6renekleri, ahlak a\u00e7\u0131s\u0131ndan ulusal farkl\u0131l\u0131klara yol a\u00e7ar.<\/p>\n\n\n\n

S\u0131n\u0131fl\u0131 toplumda ahlak, belirgin bir s\u0131n\u0131fsal niteli\u011fe sahiptir; bu anlamda belirli bir sosyal s\u0131n\u0131f\u0131n ve grubun s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131 taraf\u0131ndan belirlenir ve belirli s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet eder. Engels, her s\u0131n\u0131f\u0131n, hatta her mesle\u011fin kendine \u00f6zg\u00fc bir ahlak\u0131 oldu\u011funa ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u0131n\u0131flar\u0131n savundu\u011fu t\u00fcm ahlak\u0131n kendi egemenliklerini s\u00fcrd\u00fcrmek ve peki\u015ftirmek i\u00e7in bir ara\u00e7 oldu\u011funa dikkat \u00e7ekmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

 Farkl\u0131 s\u0131n\u0131flar\u0131n ahlak g\u00f6r\u00fc\u015fleri ve ahlak davran\u0131\u015flar\u0131 sadece bir toplumsal formasyondan ( yap\u0131dan) di\u011ferine farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermekle kalmaz, ayn\u0131 zamanda ayn\u0131 toplumsal formasyon i\u00e7inde farkl\u0131 s\u0131n\u0131flar\u0131n farkl\u0131 ahlak g\u00f6r\u00fc\u015fleri ve ahlak davran\u0131\u015flar\u0131 da bulunur.<\/p>\n\n\n\n

“Ve toplum \u015fimdiye kadar s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkileri i\u00e7inde hareket etti\u011finden, ahlak da her zaman belirli bir s\u0131n\u0131f\u0131n ahlak\u0131 olmu\u015ftur; bu ahlak ya egemen s\u0131n\u0131f\u0131n tahakk\u00fcm\u00fcn\u00fc ve \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 hakl\u0131 \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r ya da ezilen s\u0131n\u0131f yeterince g\u00fc\u00e7lendi\u011fi zaman onlar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 temsil etmi\u015ftir.” Ahlak bir b\u00fct\u00fcn olarak ilerlemecidir, ancak hen\u00fcz s\u0131n\u0131flar\u0131 a\u015fan s\u0131n\u0131flar \u00fcst\u00fc bir ahlak yoktur. S\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkilerinin ve bu \u00e7eli\u015fkilere dair her t\u00fcrl\u00fc s\u0131n\u0131fl\u0131 toplum ge\u00e7mi\u015finin \u00fcst\u00fcnde duran ve ger\u00e7ekten insani olan bir ahlak, ancak toplumun sadece s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkilerini a\u015fmakla kalmay\u0131p, pratik ya\u015famda bunlar\u0131 unuttu\u011fu bir a\u015famada m\u00fcmk\u00fcn hale gelecektir.<\/p>\n\n\n\n

Ahlak, kendi nesnel olu\u015fum, geli\u015fim ve de\u011fi\u015fim yasalar\u0131na sahip olan, somut ve tarihsel bir olgudur. Ahlak, insan toplumunun geli\u015fimiyle birlikte geli\u015fir ve eski toplumdan kalan tarihsel bir miras al\u0131m\u0131 niteli\u011fine sahiptir.<\/p>\n\n\n\n

S\u0131n\u0131fl\u0131 toplumda s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u0131n\u0131flar ve onlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri, \u00f6nceki toplumlarda var olan ahlak\u0131n, halk\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesine ve halk\u0131n tahakk\u00fcm alt\u0131na al\u0131nmas\u0131na elveri\u015fli olan unsurlar\u0131n\u0131 her zaman miras al\u0131rlar—\u00f6rne\u011fin baz\u0131 ataerkil veya dini ahlak unsurlar\u0131 gibi\u2026. S\u00f6m\u00fcr\u00fclen ve tahakk\u00fcm alt\u0131nda tutulan halk ise tarihteki ahlak\u0131n halk\u00e7\u0131, demokratik ve halk\u0131n yarar\u0131na olan unsurlar\u0131n\u0131 miras al\u0131r. Toplumun geli\u015fmesiyle birlikte ahlak da ilerlemeye devam eder ve yeni ahlak\u0131n eskisinin yerini almas\u0131 ahlaki geli\u015fimde var olan ka\u00e7\u0131n\u0131lmayacak geli\u015fme trendidir.  \u0130nsan toplumunun geli\u015fim s\u00fcrecinde ahlak\u0131n i\u00e7eri\u011fi ve bi\u00e7imi, toplumun maddi ya\u015fam\u0131n\u0131n belirli ko\u015fullar\u0131yla belirlenerek farkl\u0131 ahlak t\u00fcrlerini olu\u015fturur; b\u00f6ylece pe\u015f pe\u015fe be\u015f farkl\u0131 ahlak t\u00fcr\u00fc ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r: ilkel toplumun ahlak\u0131, k\u00f6leci toplumun ahlak\u0131, feodal toplumun ahlak\u0131, kapitalist toplumun ahlak\u0131 ve sosyalist-kom\u00fcnist toplumun ahlak\u0131. \u0130nsanl\u0131k tarihindeki y\u00fcce ahlaki de\u011ferlerin yarat\u0131c\u0131lar\u0131 emek\u00e7i halklard\u0131r. Sosyalist-Kom\u00fcnist ahlak, insan\u0131n geli\u015fim s\u00fcrecinde en b\u00fcy\u00fck, en ilerici, en y\u00fcce ve yepyeni bir ahlakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalist- Kom\u00fcnist ahlak, bilimsel sosyalizm teorisinin rehberli\u011finde, proleter siyasi partilerin uzun m\u00fccadelesi, hayatlar\u0131n\u0131 kom\u00fcnizm davas\u0131na adayan \u00f6nc\u00fc devrimcilerin yaratt\u0131klar\u0131 \u00f6rnek davran\u0131\u015f ve g\u00f6r\u00fc\u015fler ve insanl\u0131k tarihinin se\u00e7kin ahlaki geleneklerinin ele\u015ftirel bir bi\u00e7imde miras al\u0131nmas\u0131 yoluyla zenginle\u015fmi\u015f ve geli\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalist- Kom\u00fcnist ahlak \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ve emek\u00e7i halk\u0131n temel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n ve \u00f6zlemlerinin yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Kom\u00fcnist ahlak\u0131n temel \u00f6zellikleri \u015funlard\u0131r: kolektivizmi savunmak, halka can\u0131 g\u00f6n\u00fclden t\u00fcm kalbimizle hizmet etmek ve kendini insan\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi davas\u0131na adamak.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalist-Kom\u00fcnist ahlak, insanlardan sars\u0131lmaz bir proleter devrimci iradeye sahip olmalar\u0131n\u0131, kendi ki\u015fisel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 kom\u00fcnizm davas\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131na tabi k\u0131lmalar\u0131n\u0131 ve daima t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi m\u00fccadelesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 talep eder.<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 zamanda insanlardan ortakla\u015fa yarar\u0131 ki\u015fisel \u00e7\u0131kar\u0131n \u00fcst\u00fcnde tutmalar\u0131n\u0131, ortak yarar u\u011fruna ki\u015fisel \u00e7\u0131kar\u0131 geri plana itmeyi, ba\u015fkalar\u0131na destek olmak i\u00e7in kendilerini feda etmelerini, g\u00f6n\u00fcll\u00fc emek vermeyi sevmelerini, birle\u015fip birbirleriyle yard\u0131mla\u015fmalar\u0131n\u0131, b\u00fcy\u00fck resmi g\u00f6rmelerini, do\u011fruyu s\u00f6ylemelerini, d\u00fcr\u00fcst i\u015fler yapmalar\u0131n\u0131, d\u00fcr\u00fcst bir insan olmalar\u0131n\u0131, a\u00e7\u0131k, samimi ve d\u00fcr\u00fcst davranmalar\u0131n\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ve eylemlerinde tutarl\u0131 olmalar\u0131n\u0131 bekler.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalist-Kom\u00fcnist ahlak; sosyalizmi in\u015fa eden toplumlarda insanlar\u0131n birbirleriyle ve do\u011fa ile yepyeni t\u00fcrden bir sosyalist ili\u015fki kurmas\u0131, sosyalizm davas\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi, sosyalist bir manevi uygarl\u0131\u011f\u0131n in\u015fa edilmesi ve kom\u00fcnist topluma ula\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir itici entelekt\u00fcel kuvvettir ve Sosyalist-Kom\u00fcnist ahlak toplumdaki t\u00fcm insanlar taraf\u0131ndan ortakla\u015fa sahiplenilmesi gereken bir ahlaki norm olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n

\u0130nsanlar\u0131n toplumsal ili\u015fkilerini d\u00fczenleyen bir t\u00fcr davran\u0131\u015f normu olarak ahlak, ideolojik \u00fcstyap\u0131daki di\u011fer toplumsal bilin\u00e7 bi\u00e7imleriyle (hukuki d\u00fc\u015f\u00fcnceler, siyasi d\u00fc\u015f\u00fcnceler, sanat ve estetik ile ilgili d\u00fc\u015f\u00fcnceler v.b)  etkile\u015fime girer, b\u00f6ylece toplumsal ya\u015fam\u0131n t\u00fcm alanlar\u0131na n\u00fcfuz eder, insanla insan ve insanla toplum aras\u0131ndaki ili\u015fkilerde d\u00fczenleyici bir rol oynar; b\u00f6ylece mevcut toplumsal d\u00fczeni de\u011fi\u015ftirir veya korur, insan\u0131n mutlulu\u011funu ve toplumsal geli\u015fimi ileriye ta\u015f\u0131r veya da insanlar\u0131n mutlulu\u011funa ve toplumsal geli\u015fime engel olur.<\/p>\n\n\n\n

Ahlak ba\u015fl\u0131ca iyilik ve k\u00f6t\u00fcl\u00fck, onur ve utan\u00e7, adalet ve adaletsizlik, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck ve ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fck gibi kavramlar\u0131 i\u00e7erir. Toplumdaki ortam ve kamuoyu g\u00fcc\u00fc, insanlar\u0131n i\u00e7sel inan\u00e7lar\u0131, al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, gelenekleri ve e\u011fitimi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla insanlar\u0131n \u00e7e\u015fitli eylemlerine de\u011fer bi\u00e7er ve insanlar\u0131n eylemlerini etkiler.<\/p>\n\n\n\n

Hukukun aksine ahlak zorlay\u0131c\u0131 de\u011fildir ve yasal ve hukuki kurallara ve yasalara k\u0131yasla \u00e7ok daha geni\u015f bir yelpazede toplumsal ili\u015fkileri d\u00fczenler; arkada\u015fl\u0131k, a\u015fk ve aile hayat\u0131 gibi hukukla d\u00fczenlenemeyecek pek \u00e7ok ili\u015fkide insanlar\u0131n davran\u0131\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini belirler.  Ne var ki—hukuk ve ahlak— birbirinden farkl\u0131 niteliklere sahip bu iki davran\u0131\u015f normu, toplumsal hayatta birbirini b\u00fct\u00fcnler ve birbirlerini g\u00fc\u00e7lendirir. Genel olarak ifade etmek gerekirse, hukuk ve yasalar\u0131n onaylad\u0131\u011f\u0131 eylemler her zaman ahlak taraf\u0131ndan da takdir edilir; yasad\u0131\u015f\u0131 ve su\u00e7 te\u015fkil eden eylemler ise ahlak taraf\u0131ndan her zaman a\u015fa\u011f\u0131lan\u0131r ve d\u0131\u015flan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kom\u00fcnist Ahlak<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Proletaryan\u0131n genel ve evrensel \u00e7\u0131karlar\u0131ndan do\u011fan, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131nda kamu m\u00fclkiyetine dayal\u0131 sosyoekonomik formasyon \u00fczerinde y\u00fckselen ve kom\u00fcnizm davas\u0131na sadakati \u00f6ng\u00f6ren kolektivizmi temel ilke edinen ahlak sistemidir.<\/p>\n\n\n\n

Lenin, “kom\u00fcnist ahlak” terimini ilk kez 1920 y\u0131l\u0131nda Gen\u00e7lik Birliklerinin G\u00f6revleri<\/em> adl\u0131 eserinde kullanm\u0131\u015f, bu ahlak\u0131n \u00f6zelliklerini ve toplumsal i\u015flevini \u015fu s\u00f6zlerle a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131: “Kom\u00fcnizm davas\u0131n\u0131 peki\u015ftirmek ve bu davay\u0131 nihayete erdirmek i\u00e7in m\u00fccadele etmek; i\u015fte kom\u00fcnist ahlak\u0131n temeli budur”, “Ahlak, insan toplumunun daha y\u00fcksek bir seviyeye \u00e7\u0131kmas\u0131na ve eme\u011fin s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcnden kurtulmas\u0131na hizmet eder.”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lenin\u2019den itibaren bu terim, uluslararas\u0131 kom\u00fcnist harekette yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Kom\u00fcnist ahlak, insanl\u0131k tarihindeki en y\u00fcksek ahlak t\u00fcr\u00fcd\u00fcr ve \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131nda kamu m\u00fclkiyetini esas alan toplumsal ideolojiye uygundur. Temel \u00f6zelli\u011fi, kolektivizm ve halka can\u0131 g\u00f6n\u00fclden t\u00fcm kalbiyle hizmet etmeyi esas alan devrimci ideal ve ruhtur; bu y\u00f6n\u00fcyle t\u00fcm s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u0131n\u0131f ahlaklar\u0131ndan ve di\u011fer s\u0131n\u0131f ahlaklar\u0131ndan \u00f6z\u00fc itibar\u0131yla ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Yeni bir tarihsel ahlak t\u00fcr\u00fc olarak kom\u00fcnist ahlak\u0131n bir ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f, olu\u015fum ve geli\u015fim s\u00fcreci vard\u0131r. Kapitalist toplumda kendi s\u0131n\u0131f bilincine varm\u0131\u015f bir s\u0131n\u0131f olan proletarya i\u00e7inde filizlenmi\u015f, proletaryan\u0131n ve geni\u015f emek\u00e7i halk\u0131n burjuvaziye kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc devrimci m\u00fccadele prati\u011fi i\u00e7inde olu\u015fmu\u015f olan kom\u00fcnist ahlak Marksizm ve proleter siyasi partilerin yol g\u00f6stericili\u011fine giderek bilimsel bir sistem halini alm\u0131\u015ft\u0131r; b\u00f6ylece kom\u00fcnist ahlak kom\u00fcnist ideolojik sistemin organik bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Yal\u0131n ve kendili\u011finden geli\u015fen proleter ahlak, kom\u00fcnist ahlak\u0131n embriyosu ve r\u00fc\u015feymidir. Marksizmin bilimsel teorisi ve proletaryan\u0131n bilin\u00e7li m\u00fccadelesi, onu bilin\u00e7li kom\u00fcnist ahlak seviyesine y\u00fckseltmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Kom\u00fcnist Ahlak\u0131n Geli\u015fiminde 3 A\u015fama<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu geli\u015fim kabaca \u00fc\u00e7 a\u015famaya ayr\u0131l\u0131r. Proletarya iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmesinden \u00f6nceki kom\u00fcnist ahlak, bu ahlak “proletaryan\u0131n s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin \u00e7\u0131karlar\u0131na tabidir\u201d ve “s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fclerin eski toplumunu y\u0131kmaya, t\u00fcm emek\u00e7ileri kom\u00fcnistlerin yeni toplumunu in\u015fa edecek olan proletaryan\u0131n etraf\u0131nda birle\u015ftirmeye hizmet eder.” Bu a\u015famadaki kom\u00fcnist ahlak, hen\u00fcz sadece az say\u0131daki \u00f6nc\u00fc proleter ki\u015filerin ahlak\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Proletarya iktidar\u0131 ele ge\u00e7irdikten sonra kom\u00fcnist ahlak ad\u0131m ad\u0131m egemen ahlak halini al\u0131r ve zamanla toplumun \u00fcyelerinin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu taraf\u0131ndan benimsenir. Bu evredeki kom\u00fcnist ahlaka “sosyalist ahlak” da denir. Toplumsal ya\u015fam\u0131n her alan\u0131nda yeni ili\u015fkilerin geli\u015fmesiyle birlikte kom\u00fcnist ahlak\u0131n i\u00e7eri\u011fi daha da zenginle\u015fir; hayat\u0131n t\u00fcm alanlar\u0131na n\u00fcfuz ederek yeni tipte toplumsal ahlak ili\u015fkilerini, yeni tipte \u00e7al\u0131\u015fma ahlak\u0131n\u0131, yeni tipte meslek ahlak\u0131n\u0131, yeni tipte evlilik ve aile i\u00e7i ili\u015fkiler ahlak\u0131n\u0131 ve sosyalist h\u00fcmanizmi meydana getirir.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalizm, kom\u00fcnizmin ileri a\u015famas\u0131na do\u011fru ilerleyen tarihsel bir hareket oldu\u011fundan,  sosyalizmi in\u015fa eden toplumda toplumun t\u00fcm \u00fcyeleri aras\u0131nda kolektivizmi ve kom\u00fcnist g\u00f6n\u00fcll\u00fc eme\u011fi te\u015fvik etmek; kom\u00fcnist idealler u\u011fruna \u00e7abalamay\u0131, ortak yarar i\u00e7in ki\u015fisel \u00e7\u0131kar\u0131 geri plana itmeyi ve kendini feda etme cesaretini bar\u0131nd\u0131ran y\u00fcce kom\u00fcnist ahlak\u0131 \u00f6zendirmek \u015fartt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Gelecekteki daha ileri a\u015famada, yani kom\u00fcnist toplumda, kom\u00fcnist ahlak toplumun geni\u015f kesimlerinin kendi r\u0131zalar\u0131yla uyacaklar\u0131 bir ahlak haline gelecek ve somut i\u00e7eri\u011fi de toplumun geli\u015fimine paralel olarak geli\u015fip de\u011fi\u015fecektir.<\/p>\n\n\n\n

Kom\u00fcnist ahlak, kom\u00fcnizmin toplumsal ideallerini somutla\u015ft\u0131r\u0131r; bireyin \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc, b\u00fct\u00fcnsel ve \u00f6zg\u00fcr geli\u015fimi ile toplumdaki her bir bireyin \u00f6zg\u00fcr geli\u015fimini b\u00fct\u00fcnle\u015ftirir, \u00e7\u00fcnk\u00fc Marx\u2019\u0131n Kom\u00fcnist Manifesto\u2019da yazd\u0131\u011f\u0131 gibi kom\u00fcnist toplumda “her bir bireyin \u00f6zg\u00fcrce geli\u015fmesi, toplumdaki b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrce geli\u015fmesinin \u00f6n ko\u015fulu olacakt\u0131r”.<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 zamanda kom\u00fcnist ahlak, ahlaki ideallerini ve ahlaki de\u011ferleri tarihsel zorunlulu\u011fun bilimsel kavran\u0131\u015f\u0131 \u00fczerine in\u015fa eder, bu idealin ger\u00e7ekle\u015fmesini toplumu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren devrimci siyasi, k\u00fclt\u00fcrel ve bilimsel pratikle ili\u015fkilendirir, tarihsel trendin zorunlulu\u011funa ve insan\u0131n yarat\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fcne sars\u0131lmaz bir inan\u00e7 besler, ahlaki ideallerin ve ahlaki de\u011ferlerin ger\u00e7ekle\u015fmesinin ve insan\u0131n yetkinle\u015fmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funa inan\u0131r; b\u00f6ylece tarihsel ve ahlaki bir devrimci iyimserli\u011fi yans\u0131t\u0131r. Kom\u00fcnist ahlak, insan ahlak\u0131n\u0131n tarihsel ilerleyi\u015finin geli\u015fme yasalar\u0131na uygun bir sonucudur; bir yandan t\u00fcm s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u0131n\u0131f ahlaklar\u0131ndan kesin bir kopu\u015f ger\u00e7ekle\u015ftirirken, tarihteki emek\u00e7i halk\u0131n ve ilerici s\u0131n\u0131flar\u0131n se\u00e7kin ahlak\u0131n\u0131, ayr\u0131ca insanl\u0131\u011f\u0131n binlerce y\u0131l boyunca olu\u015fturdu\u011fu temel olumlu ahlaki davran\u0131\u015f normlar\u0131n\u0131 ele\u015ftirel bir bi\u00e7imde \u00f6z\u00fcmser ve onlara yeni bir i\u00e7erik kazand\u0131r\u0131r. B\u00f6ylece Kom\u00fcnist ahlak \u0130nsan toplumunun en ilerici, en geli\u015fkin ahlak t\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Kom\u00fcnist ahlak, proletaryan\u0131n temel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n hayata ge\u00e7mesi ile somutla\u015f\u0131r ve halk kitlelerini t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi davas\u0131 u\u011fruna birle\u015ftiren proletarya i\u00e7in \u00f6nemli bir manevi-enelek\u00fcel pusulad\u0131r. Sosyalizmi in\u015fa eden toplumlarda kom\u00fcnist ahlak\u0131 te\u015fvik etmek ve geli\u015ftirmek, sosyalist manevi-entelekt\u00fcel uygarl\u0131k in\u015fas\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir g\u00f6revidir.<\/p>\n\n\n\n

Din<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Din \u00f6nce do\u011fa\u00fcst\u00fc varl\u0131klara inanan ve onlara tap\u0131nan toplumsal ideolojiler ile toplumsal \u00f6rg\u00fctlenmeler i\u00e7in kullan\u0131lan genel bir terimdir; insan toplumunun geli\u015fimindeki belirli bir tarihsel a\u015famada ortaya \u00e7\u0131kan Tanr\u0131 inanc\u0131n\u0131n ve bu inan\u00e7la ba\u011flant\u0131l\u0131 bilginin pratik ya\u015famla birle\u015fti\u011fi toplumsal, tarihsel ve k\u00fclt\u00fcrel bir olgudur.<\/p>\n\n\n\n

Dinin \u00f6z\u00fc, insan\u0131n Tanr\u0131’ya olan inanc\u0131d\u0131r. Dinin temel unsurlar\u0131 aras\u0131nda dini fikirler, dini duygular, dini davran\u0131\u015flar, dini rit\u00fceller\u2014namaz, hac, hac\u0131l\u0131k vb. dini \u00f6rg\u00fctlenmeler\u2014cemaatler-\/kliseler ve dini eserler (dini nesneler) yer al\u0131r. Dini fikirler ve dini duygular, dinin temel i\u00e7sel unsurlar\u0131d\u0131r; bunlar di\u011fer temel unsurlarla birlikte dinin karma\u015f\u0131k toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel sistemini olu\u015ftururlar.<\/p>\n\n\n\n

\u0130lkel kom\u00fcnal toplumun son d\u00f6nemlerinde ortaya \u00e7\u0131kan din; ilkel kom\u00fcnal toplumun kendili\u011finden dininden s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumun insan yap\u0131m\u0131 dinine, \u00e7ok tanr\u0131c\u0131l\u0131ktan tek tanr\u0131c\u0131l\u0131\u011fa ve klan dininden, ulusal ulusal dinlere ve buradan d\u00fcnya dinine do\u011fru bir evrim ge\u00e7irmi\u015ftir. Budizm, H\u0131ristiyanl\u0131k ve \u0130slamiyet, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde var olan \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck d\u00fcnya dinidir.<\/p>\n\n\n\n

Engels’in Anti-D\u00fchring kitab\u0131nda <\/em>i\u015faret etti\u011fi gibi din, insanlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015famlar\u0131n\u0131 kontrol eden do\u011fal ve toplumsal g\u00fc\u00e7lerin insanlar\u0131n zihnindeki fantastik bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r: “B\u00fct\u00fcn dinler, insanlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015famlar\u0131n\u0131 kontrol eden o d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin insanlar\u0131n zihnindeki fantastik bir yans\u0131mas\u0131ndan, d\u00fcnyevi g\u00fc\u00e7lerin do\u011fa\u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7ler bi\u00e7imine b\u00fcr\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc bir yans\u0131madan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n k\u00f6kleri yery\u00fcz\u00fcne ili\u015fkin bilgilerin yetersizli\u011fine, insanlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015famlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan kontrol edilmesi ger\u00e7e\u011fine ve insan bilgisinin s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131na dayan\u0131r. \u0130nsan\u0131n kendisi, do\u011fa ve toplum hakk\u0131ndaki bilgisinin s\u0131n\u0131rl\u0131 do\u011fas\u0131, onu kendisini kontrol eden d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler hakk\u0131nda do\u011fru bir bilgi edinmekten aciz b\u0131rak\u0131r ve bu durum fantastik yans\u0131malara yol a\u00e7ar. Bir\u00e7ok d\u00fcnyadaki dini ideolojilerin etkisiyle insan ilk insan\u0131n bir tanr\u0131 taraf\u0131ndan yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na inanmak ister; bu konudaki bilimsel g\u00f6r\u00fc\u015flerden uzak durmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130lkel toplumdaki d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyde olan \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler ve bilgi eksikli\u011fi, ba\u015flang\u0131\u00e7ta do\u011fal g\u00fc\u00e7ler\u2014g\u00fcne\u015f, g\u00f6ky\u00fcz\u00fc olaylar\u0131 \u00fczerine fantastik g\u00f6r\u00fc\u015fler olu\u015fturmalar\u0131na neden olmu\u015f, daha sonralar\u0131 ise insana yabanc\u0131 bir g\u00fc\u00e7 olarak h\u00fckmeden toplumsal g\u00fc\u00e7ler de fantastik bir bi\u00e7imde tanr\u0131lar olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yunan ve Roma tanr\u0131lar\u0131 \u00fcnl\u00fcd\u00fcr. S\u0131n\u0131fl\u0131 toplumda s\u00f6m\u00fcr\u00fc sistemi ve s\u0131n\u0131f bask\u0131s\u0131, dinin var olu\u015funun ve geli\u015fiminin \u00f6nemli dayanaklar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bir ideoloji olarak dinin g\u00f6reli bir \u00f6zerkli\u011fi, tarihsel bir miras\u0131 ve kendine \u00f6zg\u00fc geli\u015fim yasalar\u0131 vard\u0131r; d\u00fcn\u00fc inan\u00e7lar\u0131n olu\u015fumu belirli bir toplumun siyasi, ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel ve ulusal sorunlar\u0131yla i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015ftir ve o toplum \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck bir etkiye sahiptir. Din, eski s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumdaki toplumsal k\u00f6klerinin ortadan kalkmas\u0131yla uzun bir tarihi d\u00f6nem i\u00e7inde kendili\u011finden s\u00f6n\u00fcmlenecektir, ancak bu \u00e7etrefilli ve uzun bir s\u00fcre\u00e7tir. Bug\u00fcn sosyalizmi in\u015fa eden toplumlarda bile dini inan\u00e7lar hala \u00f6nemli rol oynamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Din, sosyalizmi in\u015fa eden sosyalist \u00fclkelerde uzun bir s\u00fcre daha var olmaya devam edecektir. \u00c7in’de anayasa ve yasalar vatanda\u015flar\u0131n dini inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sahip olmas\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r; devlet dini i\u015fleri yasalar do\u011frultusunda y\u00f6netir, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve \u00f6zy\u00f6netim ilkesini savunur ve dinin sosyalist toplumla uyumlu hale gelmesine aktif bir bi\u00e7imde rehberlik eder.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

B\u00fcy\u00fck Marksizm S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc: Ahlak Nedir, Sosyalist-Kom\u00fcnist Ahlak ve Dini \u0130nan\u00e7lar B\u00fcy\u00fck Marksizm S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, Marx\u2019\u0131n 200. Do\u011fum G\u00fcn\u00fcn\u00fc anmak amac\u0131yla Wuhan\/\u00c7in\u2019de yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. 5 Milyon s\u00f6zc\u00fckten ve 4 B\u00f6l\u00fcmden olu\u015fmaktad\u0131r: Marksizm, Leninizm, Mao Zedung D\u00fc\u015f\u00fcncesi ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc \u00c7ine \u00d6zg\u00fc Sosyalizm \u0130n\u015fa Teorisi. S\u00f6zl\u00fck 2012\u2019de ba\u015flayan Xi Jinping D\u00f6nemini de kaps\u0131yor. \u00c7eviren: Ferdi Bekir Ahlak \u0130deolojik \u00dcstyap\u0131 alan\u0131na […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[49,20,9],"tags":[],"class_list":["post-6316","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arsiv-tr","category-arsiv","category-klasikler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6316","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6316"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6316\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6355,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6316\/revisions\/6355"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6316"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6316"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6316"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}