{"id":6363,"date":"2026-04-16T19:39:10","date_gmt":"2026-04-16T19:39:10","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6363"},"modified":"2026-04-16T19:39:10","modified_gmt":"2026-04-16T19:39:10","slug":"metin-culhaoglu-sosyalist-iktidar-perspektifi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6363","title":{"rendered":"Metin \u00c7ulhao\u011flu: \u201cSosyalist \u0130ktidar Perspektifi\u201d"},"content":{"rendered":"\n

\u201cSosyalist \u0130ktidar Perspektifi\u201d<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Metin \u00c7ulhao\u011flu<\/strong>, Eyl\u00fcl 2015<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Edit\u00f6r\u00fcn Notu: Bu \u00f6nemli yaz\u0131da Metin \u00c7ulhao\u011flu <\/strong>\u201ciktidar perpektifi\u201d \u00fczerine eski g\u00f6r\u00fc\u015fleri g\u00f6zden ge\u00e7irmeye ve g\u00f6rece daha kabul edilebilir bir \u00e7er\u00e7eveye sokmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. 1979\u2019da <\/strong>\u201cSosyalist \u0130ktidar\u201d hareketi do\u011fdu\u011funda \u00e7\u0131k\u0131\u015f yaz\u0131s\u0131nda, TKP, T\u0130P ve T\u00fcrkiye\u2019deki di\u011fer sosyalist ak\u0131mlara olduk\u00e7a skolastik ve sekter bir ele\u015ftiri getirmi\u015fti. Ve <\/strong>\u201cSosyalist \u0130ktidar\u201d hareketi uzun bir s\u00fcre \u201ciktidar h\u0131rs\u0131na sahip olup olmamay\u0131 ger\u00e7ek Marksist-Leninist olup olmaman\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc olarak propaganda etmi\u015fti. \u201cSosyalist \u0130ktidar\u201d hareketinin<\/strong> bu ele\u015ftirisi \u00f6rt\u00fck bir \u015fekilde T\u00fcrkiye sosyalistlerinin Marksizm liman\u0131nda konaklad\u0131\u011f\u0131 ve Leninizm liman\u0131na bir t\u00fcrl\u00fc gidemedikleri ima ediliyordu<\/strong>: \u00d6nce sosyalizmi \u00f6\u011frenip sonra iktidar h\u0131rs\u0131 duymak, iktidar perspektifi kazanmak olanaks\u0131z, \u2026. Bilimsel sosyalizm ancak iktidar perspektifi ile iktidar h\u0131rs\u0131 ile birlikte \u00f6\u011frenilebilir. \u0130ktidar h\u0131rs\u0131 yoksa.. i\u015f\u00e7i de olsak, ayd\u0131n da olsak ne sosyalizmi \u00f6\u011frenebiliriz ne de yarat\u0131c\u0131 olabiliriz. K\u0131saca iktidar perspektifi olmadan bilimsel sosyalizm olmaz. iktidar perspektifi olmadan Leninizm \u00f6\u011frenilemez ve \u00f6\u011fretilemez. Ve T\u00fcrkiye Sosyalist hareketinin tarihi bir bak\u0131ma iktidar perspektifinin olmay\u0131\u015f\u0131 y\u00fcz\u00fcnden Marksizm liman\u0131na yana\u015fanlar\u0131n limana demir at\u0131p Leninist tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 sa\u011flayamamalar\u0131n\u0131n tarihidir<\/strong>\u2026\u2026.  Leninizm her \u015feyden \u00f6nce iktidar perspektifine dayan\u0131r, Leninist \u00f6rg\u00fctlenme de iktidar perspektifi ile bir b\u00fct\u00fcn olu\u015fturur\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Metin \u00c7ulhao\u011flu: <\/strong>\u00d6nce k\u0131sa bir tarih\u00e7e verelim: 1979 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019nden ayr\u0131lan ve yoluna \u201cSosyalist \u0130ktidar\u201d dergisiyle devam eden olu\u015fumun temel tespitlerinden biriydi: T\u00fcrkiye\u2019de sosyalist hareket yo\u011fun bask\u0131 d\u00f6nemlerinde ayakta kalmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, sayg\u0131n bir diren\u00e7 sergilemi\u015f, sonra \u201ca\u00e7\u0131l\u0131m\u201d ya da \u201cat\u0131l\u0131m\u201d (ed.TKP kastediliyor herhalde) denebilecek u\u011fraklarda belirli bir \u201ckitleselle\u015fme\u201d e\u015fi\u011fini a\u015fabilmi\u015f, ancak i\u015fin \u201ciktidar perspektifi\u201d boyutunu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ihmal etmi\u015fti\u2026 <\/p>\n\n\n\n

\u0130ktidar perspektifi, sosyalist teoride ve pratikte \u00f6nemli yer tutan \u201cg\u00fcncel m\u00fccadele ile nihai hedef aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131ya\u201d ili\u015fkin bir kavramsalla\u015ft\u0131rmad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kabaca \u00f6zetleyecek olursak \u015f\u00f6yledir: M\u00fccadele s\u00fcrecinin \u00e7e\u015fitli u\u011fraklar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan g\u00fcncel durumlar, bu durumlar\u0131n dayatt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcncel g\u00f6revler ne olursa olsun, acil hedefler\/talepler ne olursa olsun, bunlar nihai hedefi unutturmamal\u0131, g\u00fcncelli\u011fe de nihai hedefimiz g\u00f6zetilerek, bu perspektiften yakla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r\u2026Yani sosyalist hareket, g\u00fcncelde esen r\u00fczg\u00e2rlarla oraya buraya savrulmamal\u0131, bu r\u00fczg\u00e2rlar\u0131n kendisini nihai hedeften uzakla\u015ft\u0131rmas\u0131na izin vermemelidir.<\/p>\n\n\n\n

Elbette bundan ibaret de\u011fildir: Sosyalist hareket, ayr\u0131ca, kendi d\u0131\u015f\u0131ndaki olgulara ve kurumlara da gene nihai hedefi hep ak\u0131lda tutarak yakla\u015fmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, verili g\u00fcncellikle d\u00fczen i\u00e7inde devindi\u011fi g\u00f6r\u00fclen bir hareketin buradan al\u0131n\u0131p ba\u015fka yerlere ta\u015f\u0131nmas\u0131 \u00fczerinde durulmal\u0131d\u0131r\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kurulu d\u00fczenin payandalar\u0131 olduklar\u0131 a\u00e7\u0131k olan kurumlar (parlamento\/sendikalar kastediliyor) bu nedenle m\u00fccadele g\u00fcndeminin b\u00fcsb\u00fct\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lmamal\u0131, en az\u0131ndan kendi i\u00e7inden \u00e7\u00f6z\u00fclmeleri i\u00e7in \u201coynanmas\u0131\u201d gereken yap\u0131lar olarak g\u00f6r\u00fclmelidir\u2026Buraya kadar sorun yok gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. O zaman biraz daha ilerleyelim.<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Soru \u015fudur: \u201cSosyalist iktidar perspektifi\u201d s\u00fcrecin belirli bir noktas\u0131nda \u201ckurulduktan\u201d, \u201colu\u015fturulduktan\u201d sonra hep \u00f6yle kal\u0131p daha sonraki u\u011fraklarda ilk hali neyse partiye \u00f6yle mi yol g\u00f6sterir? \u00d6znenin g\u00fcncelli\u011fe m\u00fcdahalelerini \u015fekillendirecek olan, iktidar perspektifinin en ba\u015ftaki kurgulan\u0131\u015f\u0131 m\u0131d\u0131r? Daha a\u00e7\u0131k olmas\u0131 i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019ye bak\u0131p \u00f6rneklemeye \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye sosyalist hareketinin 1950\u2019li y\u0131llarda iktidar perspektifine sahip bir parti taraf\u0131ndan temsil edildi\u011fini varsayal\u0131m. Yani diyelim ortada bu a\u00e7\u0131dan bir \u201cbo\u015fluk\u201d yoktur; parti iktidar perspektifine sahiptir ve d\u00f6nemin g\u00fcncelli\u011fine bu perspektiften m\u00fcdahale etmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Peki, 1950\u2019lerin bu \u00f6znesi, hemen ard\u0131ndan gelen 27 May\u0131s 1960, 15-16 Haziran 1970 b\u00fcy\u00fck i\u015f\u00e7i direni\u015fi ve 12 Mart 1971 askeri m\u00fcdahalesi gibi \u00f6nemli olgular kar\u015f\u0131s\u0131nda 1950\u2019lerdeki perspektifine hi\u00e7 dokunmayacak, bunu yeniden \u00fcretme gere\u011fini hi\u00e7 mi duymayacakt\u0131r?<\/p>\n\n\n\n

\u201cBiz bunlar\u0131 bilmeyiz, bilsek de \u00f6nemsemeyiz, sen bize Lenin\u2019den ve Bol\u015fevizm\u2019den bahset\u201d diyeceklere: Orada iktidar perspektifi hep vard\u0131r da, bu perspektif \u00f6rne\u011fin 1902\u2019de, 1905 devriminde, 1907 Stolipin reformlar\u0131 d\u00f6neminde, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda, 1917 \u015eubat\u2019\u0131nda ve Nisan\u2019\u0131nda hi\u00e7 de\u011fi\u015fip zenginle\u015fmeden hep ayn\u0131 m\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r? Hay\u0131r, \u00f6yle de\u011fil tabii ki.<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

O zaman, konunun \u201cteorik d\u00fczlemde\u201d ifade edili\u015fi \u015f\u00f6yle olabilir: Sosyalist iktidar perspektifi, en ba\u015fta bir kez ortaya konulduktan sonra o haliyle daha sonraki t\u00fcm u\u011fraklarda \u201csabit yat\u0131r\u0131m\u201d olarak kalacak bir kurgu de\u011fil, nihai hedefe y\u00f6nelen yeni yollar\u0131n aranmas\u0131na, eskilerinin yenilenip g\u00fcncelle\u015ftirilmesine a\u00e7\u0131k, bu anlamda dinamik i\u00e7eri\u011fi ile ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r\u2026 <\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fka bir deyi\u015fle, iktidar perspektifi,<\/strong> ku\u015fkusuz en ba\u015ftaki kurguya at\u0131fla, ancak her seferinde belirli bir tarihsel-siyasal d\u00f6neme damgas\u0131n\u0131 vuran ve kendi \u00f6zg\u00fcll\u00fcklerine sahip \u00e7eli\u015fkiler yuma\u011f\u0131n\u0131n i\u00e7inden yeniden ve yeniden \u00fcretilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6b\u00fcr t\u00fcrl\u00fcs\u00fc, dinamik ve s\u0131\u00e7ramal\u0131 de\u011fil do\u011frusal bir \u00e7izgi olur ve bu do\u011frusal \u00e7izginin en ucunda ilk ba\u015ftaki konulu\u015fuyla duran \u201ciktidar perspektifinin\u201d g\u00fcncellikle ili\u015fkilenememesi, ona hi\u00e7 de\u011fmemesi gibi bir tehlike kap\u0131y\u0131 \u00e7almaya ba\u015flar.<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

2015 y\u0131l\u0131 sonlar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019sinin tablosu:  <\/strong>Sermaye s\u0131n\u0131f\u0131-siyaset-devlet \u00fc\u00e7genindeki ili\u015fkilerde \u201cburjuva demokrasisi\u201d \u00e7er\u00e7evesindeki her kural\u0131, kurumu, standard\u0131 ve me\u015fruiyeti ayaklar alt\u0131na alan bir siyasal iktidar\u2026 \u201cY\u00f6netilebilir\u201d hale gelmesi istendi\u011fi halde her kritik u\u011frakta y\u00f6netilebilirlik s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlayan ve a\u015fan K\u00fcrt hareketi\u2026   <\/p>\n\n\n\n

D\u00fczen cephesinde pek \u00e7ok (siyasi ve ekonomik) kesimin g\u00f6nl\u00fcnde yatt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k oldu\u011fu halde her ad\u0131mda ve her geli\u015fmede daha da \u00f6telenen ve ertelenen \u201cnormalle\u015fme\u201d ya da \u201crestorasyon\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n

Ve biraz geriye d\u00f6nersek, elde var 2013 Haziran direni\u015fi\u2026 Bu ortamda ve ko\u015fullarda \u201csosyalist iktidar perspektifi\u201d mi?<\/p>\n\n\n\n

Ya \u201c sosyalist iktidar perspektifi bizde zaten var\u201d deyip bununla yetinece\u011fiz ya da yukar\u0131da s\u0131ralananlar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yeniden \u00fcretece\u011fiz.  Sorun budur\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201cSosyalist \u0130ktidar Perspektifi\u201d Metin \u00c7ulhao\u011flu, Eyl\u00fcl 2015 Edit\u00f6r\u00fcn Notu: Bu \u00f6nemli yaz\u0131da Metin \u00c7ulhao\u011flu \u201ciktidar perpektifi\u201d \u00fczerine eski g\u00f6r\u00fc\u015fleri g\u00f6zden ge\u00e7irmeye ve g\u00f6rece daha kabul edilebilir bir \u00e7er\u00e7eveye sokmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. 1979\u2019da \u201cSosyalist \u0130ktidar\u201d hareketi do\u011fdu\u011funda \u00e7\u0131k\u0131\u015f yaz\u0131s\u0131nda, TKP, T\u0130P ve T\u00fcrkiye\u2019deki di\u011fer sosyalist ak\u0131mlara olduk\u00e7a skolastik ve sekter bir ele\u015ftiri getirmi\u015fti. Ve \u201cSosyalist \u0130ktidar\u201d hareketi uzun bir s\u00fcre \u201ciktidar […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[20,49,4,53],"tags":[],"class_list":["post-6363","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arsiv","category-arsiv-tr","category-turkiye-sosyalizmi","category-turkiye-sosyalizmi-tr"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6363","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6363"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6363\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6364,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6363\/revisions\/6364"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6363"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6363"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6363"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}