{"id":6367,"date":"2026-04-16T19:47:21","date_gmt":"2026-04-16T19:47:21","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6367"},"modified":"2026-04-16T19:47:22","modified_gmt":"2026-04-16T19:47:22","slug":"kubanin-kriz-yonetimi-ve-yeniden-yapilandirma-hamlesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6367","title":{"rendered":"K\u00fcba’n\u0131n Kriz Y\u00f6netimi ve Yeniden Yap\u0131land\u0131rma Hamlesi"},"content":{"rendered":"\n

K\u00fcba’n\u0131n Kriz Y\u00f6netimi ve Yeniden Yap\u0131land\u0131rma Hamlesi<\/h1>\n\n\n\n

Mart 2026, Leng Xi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

\u00c7eviren: Ferdi Bekir<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

D\u0131\u015f yard\u0131m\u0131n gerekli olmas\u0131n\u0131n nedeni, K\u00fcba’n\u0131n kendi tarihsel inisiyatifinin yerini almak de\u011fil, bu inisiyatifin somut sonu\u00e7lara d\u00f6n\u00fc\u015febilmesi i\u00e7in gerekli ko\u015fullar\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. B\u00f6ylece konu do\u011fal olarak bir sonraki boyuta evrilmektedir: K\u00fcba’n\u0131n mevcut reformlar\u0131n\u0131n ve d\u00fczenlemelerinin ger\u00e7ek ekonomi politik anlam\u0131 nedir?<\/p>\n\n\n\n

Stratejik D\u00fczenlemeler ve Sosyalist \u0130ktidar\u0131n Sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Enternasyonalist sorumluluklar\u0131n \u00f6tesinde, K\u00fcba’n\u0131n mevcut y\u00fcr\u00fcyen reformlar\u0131n\u0131n i\u00e7 mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 da anlamak gerekir; zira i\u00e7sel bir yeniden \u00f6rg\u00fctlenme olmadan d\u0131\u015f destek kal\u0131c\u0131 bir g\u00fcce d\u00f6n\u00fc\u015femez.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcba Kom\u00fcnist Partisi’nin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu \u015fey genel bir ekonomik yava\u015flama de\u011fil; yak\u0131t ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n kesilmesi, elektrik da\u011f\u0131t\u0131m \u015febekesinin k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131, ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131n daralmas\u0131, sa\u011fl\u0131k sisteminin bask\u0131 alt\u0131nda kalmas\u0131, yerel halk\u0131n artan ho\u015fnutsuzlu\u011fu ve uluslararas\u0131 bask\u0131lar\u0131n \u015fiddetlenmesiyle olu\u015fan bir krizler sarmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu ko\u015fullar alt\u0131nda, ger\u00e7ekten sorumlu hi\u00e7bir sosyalist siyasi partinin d\u00fczeni sadece sloganlarla ayakta tutmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir; devlet kapasitesi, sosyal koruma, \u00fcretimin canlanmas\u0131 ve \u00f6rg\u00fctsel b\u00fct\u00fcnle\u015fmeyi yeniden d\u00fczenlemesi \u015fartt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcba’n\u0131n mevcut politikalar\u0131, i\u015fte tam da b\u00f6ylesine g\u00fc\u00e7l\u00fc bir d\u0131\u015f bask\u0131 ve y\u00fcksek k\u0131r\u0131lganl\u0131k ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir “kriz tipi d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lma” ve “\u00f6rg\u00fctsel yeniden yap\u0131land\u0131rma”d\u0131r. Burada bahsedilen “d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lma”, teslimiyet\u00e7i bir \u015fekilde sermayeye taviz verme y\u00f6n\u00fcnde bir a\u00e7\u0131l\u0131m de\u011fildir; bahsedilen “yeniden yap\u0131land\u0131rma” da idari d\u00fczeyde ge\u00e7ici bir yama yapma de\u011fil, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 iktidar\u0131n\u0131n stratejik inisiyatifini kaybetmemesini sa\u011flama \u00f6nko\u015fulu alt\u0131nda devletin ve toplumun i\u015fleyi\u015f d\u00fczenine y\u00f6nelik odak noktas\u0131 olan, s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmi\u015f ve hedefleri belirlenmi\u015f bir yeniden d\u00fczenlemedir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130dari \u00f6nlemlerin yap\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, K\u00fcba’n\u0131n kriz kar\u015f\u0131t\u0131 politikalar\u0131 her \u015feyden \u00f6nce geni\u015flemeci de\u011fil; \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131n merkezine \u00f6nceliklerin yeniden s\u0131ralanmas\u0131n\u0131 alan politikalard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Yak\u0131t \u00f6ncelikli olarak su tedarikine, sa\u011fl\u0131k hizmetlerine, g\u0131da \u00fcretimine, savunmaya ve asayi\u015fe ayr\u0131lmakta; ula\u015f\u0131m sistemi asgari \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcvencesine indirgenmekte; okullar ve \u00fcniversiteler yar\u0131-y\u00fcz y\u00fcze veya yerelle\u015ftirilmi\u015f d\u00fczenlemelere ge\u00e7mekte; i\u015f\u00e7iler ise \u00fccret garantisi ve sendikalar\u0131n m\u00fcdahalesiyle kamu hizmetlerine, tar\u0131ma ve toplum (mahalle) hizmetlerine yeniden yerle\u015ftirilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 zamanda, tabandaki temsilciler mevcut g\u00f6revlerinden serbest b\u0131rak\u0131larak halk\u0131n aras\u0131na daha fazla kar\u0131\u015fmalar\u0131, politikalar\u0131 a\u00e7\u0131klamalar\u0131, \u00f6nerileri toplamalar\u0131 ile fiyat ve tedarik denetimine kat\u0131lmalar\u0131 sa\u011flanmakta; medya sistemi ise bas\u0131l\u0131 yay\u0131nlar\u0131 azalt\u0131rken dijital yay\u0131na ve \u00fccretsiz mobil eri\u015fime y\u00f6nelmektedir.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6yle bir d\u00fczenlemeler b\u00fct\u00fcn\u00fc, K\u00fcba Kom\u00fcnist Partisi’nin devleti basit\u00e7e k\u00fc\u00e7\u00fcltmedi\u011fini ve hele hele piyasay\u0131 kendi kendini d\u00fczenlemeye terk etmedi\u011fini; aksine k\u0131t kaynak ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda devlet i\u015flevlerinin aciliyet ve \u00f6nem s\u0131ras\u0131n\u0131 yeniden belirleyerek s\u0131n\u0131rl\u0131 kapasitenin, toplumun b\u00fct\u00fcnsel yeniden \u00fcretimini ayakta tutan kilit d\u00fc\u011f\u00fcm noktalar\u0131na y\u00f6nlendirilmesine \u00f6ncelik verdi\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

Buradaki mant\u0131k son derece a\u00e7\u0131kt\u0131r: Sosyalist devletin bir kriz an\u0131nda her \u015feyden \u00f6nce korumas\u0131 gereken \u015fey i\u015fletmelerin k\u00e2r oranlar\u0131 de\u011fil; halk\u0131n ya\u015fam\u0131, temel d\u00fczen ve devletin \u00f6rg\u00fctlenme kapasitesidir.<\/p>\n\n\n\n

Ekonomik \u00f6nlemlerin in\u015fas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda da, K\u00fcba \u015fu anda d\u0131\u015f ortam\u0131n d\u00fczelmesini pasif bir \u015fekilde beklemiyor, sosyalist yeniden \u00fcretimin baz\u0131 kritik halkalar\u0131n\u0131 proaktif bir bi\u00e7imde yeniden in\u015fa ediyor. H\u00fck\u00fcmetin mevcut “Ekonomide Hatalar\u0131 D\u00fczeltme ve Canland\u0131rma” plan\u0131 2026 Ekonomik ve Sosyal Plan\u0131 olarak g\u00fcncellenmi\u015f; somut hedefler, eylemler ve g\u00f6sterge sistemi geni\u015fletilmi\u015ftir. \u0130\u015fletme \u00f6zerkli\u011fi, yerel \u00f6zerklik, kamu ile kamu d\u0131\u015f\u0131 sekt\u00f6rler aras\u0131nda i\u015fbirli\u011fi, d\u00f6vizin kendi kendine finansman\u0131 programlar\u0131, kapal\u0131 devre d\u00f6viz i\u015flemleri, belediyelerin onay yetkilerinin geni\u015fletilmesi ve sosyal koruma sisteminin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi gibi d\u00fczenlemeler, K\u00fcba’n\u0131n kriz y\u00f6netimini kurumsal d\u00fczenlemelerle zaten birle\u015ftirdi\u011fini g\u00f6stermektedir. Bilhassa seksen alt\u0131 adet d\u00f6viz \u00f6z finansman program\u0131 ile savunmas\u0131z ailelere, \u00fc\u00e7 veya daha fazla \u00e7ocuk sahibi olan annelere ve \u00f6ncelikli mahallelere y\u00f6nelik kesintisiz destekler, K\u00fcba’n\u0131n “ayarlamay\u0131” sosyal sorumluluklardan vazge\u00e7mek olarak alg\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, devleti toplumun alt kesimleriyle birbirine ba\u011flayan \u00f6rg\u00fctsel ba\u011flar\u0131 ve b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm sorumluluklar\u0131n\u0131 daha esnek mekanizmalarla korumaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Burada teorik analizi en \u00e7ok hak eden konu, K\u00fcba’n\u0131n son d\u00f6nemde \u00f6zel sermayeye ve diaspora sermayesine kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7arken devlet liderli\u011finden vazge\u00e7memi\u015f olmas\u0131; aksine piyasa unsurlar\u0131n\u0131n konumunu devlet d\u00fczenlemeleri alt\u0131nda yeniden d\u00fczenlemesidir. Yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki K\u00fcbal\u0131lar\u0131n adadaki \u00f6zel giri\u015fimlere yat\u0131r\u0131m yapmas\u0131na, banka d\u0131\u015f\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131na ve yat\u0131r\u0131m fonlar\u0131na kat\u0131lmas\u0131na, d\u00f6viz hesaplar\u0131 a\u00e7mas\u0131na ve Yabanc\u0131 Yat\u0131r\u0131m Yasas\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla K\u00fcbal\u0131 \u00f6zel akt\u00f6rlerle ba\u011flant\u0131 kurmas\u0131na izin verilmesi, elbette ekonomik d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lman\u0131n yeni bir a\u015famas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir; ancak ayn\u0131 derecede \u00f6nemli olan \u015fudur ki, K\u00fcba bu d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lmay\u0131 dizginsiz piyasa mant\u0131\u011f\u0131na teslim etmemi\u015f; bunun yerine, enerji ruhsatlar\u0131, d\u00f6viz hesab\u0131 kurallar\u0131, yerel onay s\u00fcre\u00e7leri ve devlet-devlet d\u0131\u015f\u0131 i\u015fbirli\u011fi mekanizmalar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla, yeni giren bu ekonomik g\u00fc\u00e7leri devlet taraf\u0131ndan belirlenen kurumsal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7ine dahil etmi\u015ftir. Piyasa fakt\u00f6rleri burada en y\u00fcksek ilke olarak ilan edilmemekte; devletin \u00fcretimi canland\u0131rmas\u0131 ve kaynaklar\u0131n\u0131 tamamlamas\u0131 i\u00e7in ara\u00e7sal bir halka olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Di\u011fer bir deyi\u015fle, meselenin \u00f6z\u00fc hi\u00e7bir zaman piyasa unsurlar\u0131n\u0131n var olup olmamas\u0131 de\u011fildir; meselenin \u00f6z\u00fc, siyasi egemenli\u011fi kimin elinde tuttu\u011fu, kurumsal s\u0131n\u0131rlar\u0131 kimin belirledi\u011fi ve bu piyasa unsurlar\u0131n\u0131n nihayetinde ne t\u00fcr genel toplumsal ama\u00e7lara hizmet edece\u011fine kimin karar verdi\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fte tam da bu i\u00e7sel gerilimden dolay\u0131, K\u00fcba’daki reformlar baya\u011f\u0131 bir \u015fekilde kapitalizme geri d\u00f6n\u00fc\u015f olarak nitelendirilemez; bunlar, d\u00fc\u015fmanca bir \u00e7evrede sosyalist g\u00fc\u00e7leri korumaya ve yeniden d\u00fczenlemeye y\u00f6nelik stratejik manevralar olarak anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Emperyalizmin dayatt\u0131\u011f\u0131 “devlet-\u00f6zel ikili b\u00f6l\u00fcnmesi”nin amac\u0131, \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fc sosyalist devlet b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnden koparmak ve piyasa g\u00fc\u00e7lerini devletin birli\u011fine vurulan bir kamaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektir. K\u00fcba’n\u0131n mevcut politikas\u0131 ise tam tersine; \u00f6zel sermayeyi ve diaspora sermayesini, yerel ekonomik dinamizmi ve ulusal kalk\u0131nma hedeflerini yeniden bir araya getirerek devlet d\u0131\u015f\u0131 unsurlar\u0131n d\u0131\u015f bask\u0131lar\u0131n ta\u015feronlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ferek savrulmas\u0131n\u0131 engellemeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Sorunun kilit noktas\u0131 piyasa halkalar\u0131n\u0131n var olup olmamas\u0131 de\u011fil; siyasi inisiyatifi kimin elinde tuttu\u011fu, stratejik kaynaklar\u0131 kimin kontrol etti\u011fi ve piyasa g\u00fc\u00e7lerinin hangi toplumsal hedeflere tabi olmas\u0131 gerekti\u011fini kimin belirledi\u011fidir. Bu durum de\u011fi\u015fmedi\u011fi s\u00fcrece, stratejik bir ayarlama basit\u00e7e sistemsel bir teslimiyetle bir tutulamaz.<\/p>\n\n\n\n

Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 tarihsel bir perspektiften bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, K\u00fcba’n\u0131n mevcut politikalar\u0131 ile 1978’de ba\u015flayan \u00c7in’in reform ve d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 aras\u0131nda ger\u00e7ekten de ciddiyetle tart\u0131\u015f\u0131labilecek bir k\u0131yaslanabilirlik vard\u0131r, ancak bu k\u0131yaslanabilirlik sadece kat\u0131 s\u0131n\u0131rlamalar \u00fczerine in\u015fa edilebilir. \u0130kisinin ortak y\u00f6n\u00fc, her ikisinin de Partinin \u00f6nderli\u011finden vazge\u00e7erek ba\u015flamam\u0131\u015f olmas\u0131; sosyalist siyasi \u00f6n ko\u015fullar\u0131 koruma \u015fart\u0131yla devlet d\u0131\u015f\u0131 ekonominin, d\u0131\u015f sermayenin ve yerel dinamiklerin belirli bir \u00e7er\u00e7evede faaliyet g\u00f6stermesine izin verilmesidir. \u0130kisinin farkl\u0131 y\u00f6nleri ise daha da \u00f6nemlidir; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00c7in’in reform ve d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 nispeten istikrarl\u0131 bir d\u0131\u015f ortamda ve \u00e7ok daha geni\u015f i\u00e7 kaynak ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fken, K\u00fcba bug\u00fcn tam bir ambargo, enerji bo\u011fmas\u0131, finansal abluka ve gemicili\u011fin kendi kendini k\u0131s\u0131tlamas\u0131 ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda bir “kriz tipi d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lmay\u0131” ilerletmektedir. Bu nedenle, K\u00fcba’y\u0131 basit\u00e7e “\u00c7in’in tekrar\u0131” olarak adland\u0131rmak y\u00fczeyseldir; fakat bu ikisi aras\u0131ndaki “siyasi s\u00fcreklilik alt\u0131ndaki ekonomik esneklik” \u015feklindeki ortak y\u00f6ntemi birbirinden tamamen koparmak da bir o kadar yanl\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bilimsel sosyalizm a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Lenin’in Yeni Ekonomi Politikas\u0131’nda ortaya koydu\u011fu temel ruh, piyasaya tap\u0131nmakta de\u011fil; proletarya iktidar\u0131n\u0131n stratejik inisiyatifini elinde tutmas\u0131 \u00f6n ko\u015fuluyla \u00fcretimin canlanmas\u0131, toplumsal ittifaklar\u0131n yeniden kurulmas\u0131 ve gelecekteki taarruzlar\u0131n ko\u015fullar\u0131n\u0131 yaratmak i\u00e7in gerekli stratejik geri \u00e7ekilmelere izin vermesinde yatar. Meselenin \u00f6z\u00fc hi\u00e7bir zaman piyasa ili\u015fkilerinin var olup olmamas\u0131 de\u011fil; bu ili\u015fkilerin sosyalist devletin stratejik y\u00f6nelimine tabi olup olmad\u0131\u011f\u0131, \u00fcretimin iyile\u015fmesine, iktidar\u0131n sa\u011flamla\u015fmas\u0131na ve proletaryan\u0131n emek\u00e7i kitlelerle olan toplumsal taban\u0131n\u0131 geni\u015fletmesine hizmet edip etmedi\u011fidir. Bu ruh ba\u011flam\u0131nda, “daha iyi ilerlemek i\u00e7in geri \u00e7ekilmek” kesinlikle savunmac\u0131 bir slogan de\u011fil, kat\u0131 \u00f6n ko\u015fullar\u0131 olan ekonomi politik bir yarg\u0131d\u0131r: Devlet stratejik hakim tepeleri hala elinde tuttu\u011funda, Parti liderli\u011fi ve sosyal koruma \u00e7\u00f6kmedi\u011finde, ancak o zaman gerekli d\u00fczenlemeler bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f de\u011fil, g\u00fc\u00e7 toplama anlam\u0131na gelir.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcba’y\u0131 bu y\u00f6ntemle inceledi\u011fimizde, mevcut “kriz tipi d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lman\u0131n” neden hem riskler hem de olas\u0131l\u0131klar bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayabiliriz. Bir yandan diaspora sermayesine kap\u0131lar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131, \u00f6zel faaliyetlerin geni\u015fletilmesi, yerel yetkilerin devredilmesi ve daha fazla d\u00f6viz mekanizmas\u0131n\u0131n getirilmesi yeni toplumsal kutupla\u015fmalara, \u00e7\u0131kar farkl\u0131l\u0131klar\u0131na ve y\u00f6netim karma\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131na kesinlikle yol a\u00e7abilir; di\u011fer yandan, \u015fu anki son derece ciddi kriz ortam\u0131nda yak\u0131t krizine, \u00fcretim durgunlu\u011funa ve kaynak k\u0131tl\u0131\u011f\u0131na eski y\u00f6ntemlerle m\u00fcdahale edilmeye devam edilirse, sosyalist devletin pratik kapasitesi \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde a\u015f\u0131nacak ve en nihayetinde tam da emperyalizmin bekledi\u011fi siyasi \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f i\u00e7in zemin yarat\u0131lacakt\u0131r. Ger\u00e7ek bir sosyalist duru\u015f hi\u00e7bir zaman her t\u00fcrl\u00fc d\u00fczenlemeyi reddetmek de\u011fil; tam tersine, d\u00fczenlemeler yap\u0131l\u0131rken rejimin niteli\u011fi, stratejik kaynaklar ve sosyal koruma gibi k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgileri korumak, gerekli stratejik manevralar\u0131 proleter devletin genel \u00e7\u0131karlar\u0131na entegre etmektir.<\/p>\n\n\n\n

Bu politik manevrayla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak, K\u00fcba Kom\u00fcnist Partisi’nin \u015fu anda g\u00f6sterdi\u011fi \u00f6rg\u00fctsel istikrar hala belirleyici bir \u00f6neme sahiptir. Bug\u00fcne kadar K\u00fcba’n\u0131n \u00fcst y\u00f6netiminde a\u00e7\u0131k bir b\u00f6l\u00fcnme veya b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 bir tasfiye ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren hi\u00e7bir veri bulunmamaktad\u0131r; D\u00edaz-Canel, Marrero, Roberto Morales Ojeda ile ordu, i\u00e7i\u015fleri ve devlet organlar\u0131n\u0131n \u00e7ekirdek liderleri krizi, milli savunmay\u0131 ve d\u0131\u015f temaslar\u0131 kolektif bir \u015fekilde y\u00f6netmeye devam etmektedir; Ra\u00fal Castro da hala devrimci bir lider olarak stratejik a\u00e7\u0131klamalarda boy g\u00f6stermektedir. Bu durum, K\u00fcba’daki mevcut temel \u00e7eli\u015fkinin \u00fcst d\u00fczey iktidar\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; daha ziyade orta ve alt kademe icra zincirlerinin muazzam bir bask\u0131 alt\u0131nda kalmas\u0131ndan, yerel y\u00f6netimlerin y\u00fck\u00fcn\u00fcn artmas\u0131ndan ve toplumsal ruh halindeki dalgalanmalar\u0131n y\u00fckselmesinden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Tam da bu nedenle, Mor\u00f3n ve di\u011fer baz\u0131 yerlerde K\u00fcba Kom\u00fcnist Partisi yerel parti komitelerine y\u00f6nelik y\u0131k\u0131c\u0131 protestolar ve \u00fclke \u00e7ap\u0131ndaki elektrik \u015febekesi \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fleri gibi olaylar, ne rejimin \u00e7\u00f6kmek \u00fczere oldu\u011funa dair kan\u0131tlar olarak abart\u0131lmal\u0131 ne de \u00f6nemsiz ve tesad\u00fcfi olaylar olarak hafife al\u0131nmal\u0131d\u0131r; bunlar, y\u00fcksek bask\u0131 alt\u0131nda devlet kapasitesinin ve \u00f6rg\u00fctsel direncin ciddi bir s\u0131navdan ge\u00e7ti\u011finin sinyalleri olarak anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu y\u00fczden, K\u00fcba reformlar\u0131n\u0131n as\u0131l \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc piyasa pay\u0131n\u0131n mutlak b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc de\u011fil; devletin enerji, maliye, sosyal koruma, \u00f6rg\u00fctsel seferberlik ve ideolojik liderlik gibi stratejik hakim tepeleri elinde tutup tutamayaca\u011f\u0131d\u0131r. Kom\u00fcnist Parti liderli\u011fi, devletin y\u00f6nlendirdi\u011fi stratejik rota, savunmas\u0131z gruplar\u0131n korunmas\u0131 ve yerel toplumla olan \u00f6rg\u00fctsel b\u00fct\u00fcnle\u015fme varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcrece, \u00f6zel sermaye ile diaspora sermayesinin s\u0131n\u0131rl\u0131 oranda \u00fclkeye giri\u015fi zorunlu olarak kapitalizmin restorasyonu anlam\u0131na gelmez; tam tersine, \u00fcretimin canland\u0131r\u0131lmas\u0131, arz s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n hafifletilmesi, beklentilerin istikrara kavu\u015fturulmas\u0131 ve uluslararas\u0131 deste\u011fin etkinli\u011finin art\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in elzem bir halkaya d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Sorun baz\u0131 piyasa ara\u00e7lar\u0131n\u0131n kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmamas\u0131 de\u011fil; bu ara\u00e7lar\u0131n proleter devlet taraf\u0131ndan ehlile\u015ftirilip ehlile\u015ftirilemedi\u011fi ve sosyalizmin genel hedefleri i\u00e7ine dahil edilip edilemedi\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131yla sonucumuz da son derece a\u00e7\u0131kt\u0131r: K\u00fcba’n\u0131n mevcut reformlar\u0131n\u0131 sosyalist iktidar\u0131 peki\u015ftiren bir ekonomi politik olarak anlamak ve onu sosyalizmden uzakla\u015fman\u0131n bir ba\u015flang\u0131c\u0131 olarak hayal etmekten vazge\u00e7mek, bizi kavramsal olarak emperyalizmin \u00f6nceden kurgulad\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131 tuzaklar\u0131na tekrar d\u00fc\u015fmekten kurtarabilir. Emperyalizm, K\u00fcba’n\u0131n ya kat\u0131la\u015f\u0131p kan kaybetmesini ya da kaos i\u00e7inde \u00e7\u00f6kmesini ummaktad\u0131r; oysa K\u00fcba “kriz tipi d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131l\u0131m” ile “\u00f6rg\u00fctsel yeniden yap\u0131land\u0131rma”y\u0131 birle\u015ftirebilirse, ne kat\u0131la\u015fmaya ne de \u00e7\u00f6z\u00fclmeye d\u00fc\u015fmeyerek, bu son derece d\u00fc\u015fmanca uluslararas\u0131 ortamda daha diren\u00e7li bir sosyalist y\u00f6neti\u015fim modeli olu\u015fturma imkan\u0131na sahip olacakt\u0131r. Bu risksiz bir yol de\u011fildir; ancak ger\u00e7ek tarihte as\u0131l sosyalizm hi\u00e7bir zaman risksiz bir bo\u015flukta ilerlememi\u015f, daima \u00e7eli\u015fkiler, bask\u0131lar ve gerekli ayarlamalar i\u00e7inde kendini korumu\u015f, yeniden in\u015fa etmi\u015f ve yoluna devam etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7: K\u00fcba’y\u0131 Desteklemek; Sosyalizmi, Enternasyonalizmi ve D\u00fcnya \u00c7ap\u0131ndaki Kolektif Anti-Hegemonyac\u0131 M\u00fccadeleyi Desteklemektir<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6zetle, bug\u00fcn K\u00fcba’daki durum bizi, hi\u00e7 de yeni olmayan ancak uzun s\u00fcredir pek \u00e7ok ki\u015fi taraf\u0131ndan kas\u0131tl\u0131 olarak \u00f6nemsizle\u015ftirilen bir sorunla yeniden y\u00fczle\u015fmeye zorlamaktad\u0131r: Sosyalizm, emperyalizmin y\u00fcksek teknolojiye, finansalla\u015fmaya ve medya manip\u00fclasyonuna dayal\u0131 ku\u015fatmas\u0131 alt\u0131nda bir devlet formu olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilir mi? ABD’nin K\u00fcba’ya y\u00f6nelik bask\u0131lar\u0131, \u00e7a\u011fda\u015f emperyalizmin ille de ilk olarak a\u00e7\u0131k i\u015fgale ba\u015fvurmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; bir sosyalist devletin yeniden \u00fcretim temelini enerji y\u00f6n\u00fcnden bo\u011fma, \u00f6deme kanallar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirme, insan hareketlili\u011fini k\u0131s\u0131tlama ve “kamu-\u00f6zel ikili b\u00f6l\u00fcnmesi” yoluyla pekala a\u015f\u0131nd\u0131rabilece\u011fini \u00e7oktan kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r. K\u00fcba’n\u0131n buna verdi\u011fi yan\u0131t ise sosyalizmin kat\u0131 ve de\u011fi\u015fmez demek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; “kriz tipi d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lma” ve “\u00f6rg\u00fctsel yeniden yap\u0131land\u0131rma” yoluyla gerekli ayarlamalar\u0131, rejimi savunma ve \u00fcretimi canland\u0131rma ara\u00e7lar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilece\u011fini g\u00f6stermektedir. Materyalist diyalektik burada soyut bir felsefe de\u011fil, reel politikan\u0131n bizzat kendi hareket bi\u00e7imidir.<\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle, K\u00fcba’y\u0131 desteklemenin anlam\u0131 \u015fu \u015fekilde net olarak tan\u0131mlanmal\u0131d\u0131r: Sosyalizmi desteklemek, enternasyonalizmi desteklemek, yeni emperyalizm kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131, yeni hegemonya kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yeni fa\u015fizm kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131 desteklemektir. Yeni fa\u015fizm kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan \u015fey g\u00fcn\u00fcm\u00fczde sadece tarihsel bir isme kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak de\u011fil; kolektif cezaland\u0131rma, egemenli\u011fi hi\u00e7e sayma, ekonomik olarak bo\u011fma ve tahakk\u00fcmc\u00fc “y\u00f6netimi devralma” s\u00f6ylemleriyle karakterize edilen t\u00fcm siyasi pratiklere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmakt\u0131r. Enternasyonalizm denilen \u015fey de soyut bir sempati de\u011fil; sosyalist bir devletin uzun s\u00fcreli ku\u015fatma alt\u0131nda izole edilip kan kaybetmesine kar\u015f\u0131 durmakt\u0131r. Sosyalizmi desteklemek de ger\u00e7ek sorunlar\u0131 g\u00f6rmezden gelmek de\u011fil; tam tersine, reform, yard\u0131m ve m\u00fccadelenin birli\u011fini iktidar\u0131n niteli\u011fi, devlet kapasitesi ve emek\u00e7i halk\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 ekseninde anlamakta \u0131srar etmektir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, K\u00fcba d\u0131\u015far\u0131dan seyredilebilecek bir nesne de\u011fildir; \u00e7\u00fcnk\u00fc K\u00fcba sorununda test edilen \u015fey, asl\u0131nda bug\u00fcn d\u00fcnyada sosyalizmin hala ger\u00e7ek bir tarihsel g\u00fc\u00e7 olarak ayakta kal\u0131p kalamayaca\u011f\u0131 \u015feklindeki o temel sorudur.<\/p>\n\n\n\n

Tam da bu y\u00fczden, K\u00fcba ile dayan\u0131\u015fma sadece ahlaki bir duru\u015fta tak\u0131l\u0131 kalmamal\u0131, daha y\u00fcksek d\u00fczeyde teorik ve pratik bir bilince d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmelidir. ABD’nin K\u00fcba’ya y\u00f6nelik yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc \u00e7ok daha net bir \u015fekilde if\u015fa edilmeli, “demokratik bask\u0131” veya “insani kayg\u0131” kisvesi alt\u0131na saklanmas\u0131na izin verilmemeli; bunun finans kapital devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n sosyalist bir devlete kar\u015f\u0131 uygulad\u0131\u011f\u0131 uzun s\u00fcreli bir ku\u015fatma oldu\u011fu, ekonomik sava\u015f yoluyla siyasi bir y\u0131k\u0131m\u0131 ba\u015farmaya \u00e7al\u0131\u015fan kurumsal bir proje oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmelidir. K\u00fcba Kom\u00fcnist Partisi’nin ve K\u00fcba halk\u0131n\u0131n ola\u011fan\u00fcst\u00fc zor ko\u015fullar alt\u0131nda ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 savunma, sosyalist rotay\u0131 koruma ve kitlelerin temel ya\u015fam\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na alma \u00e7abalar\u0131 daha kararl\u0131 bir \u015fekilde desteklenmelidir. Ayn\u0131 zamanda enternasyonalizmin hi\u00e7bir zaman yumu\u015fak bir sempati s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131, aksine ciddi bir tarihsel sorumluluk oldu\u011fu \u00e7ok daha derinlemesine anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r: Bu sorumluluk, kapitalizm ve sosyalizm \u015feklindeki iki sistemin m\u00fccadelesinin ger\u00e7ek ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda sosyalist devletin izole edilmesini engellemek, emek\u00e7i halk iktidar\u0131n\u0131n bo\u011fulmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek ve emperyalizmin do\u011frudan sald\u0131r\u0131yla ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131 hedeflerini “teknik yapt\u0131r\u0131mlar” k\u0131l\u0131f\u0131 alt\u0131nda tamamlamas\u0131na ge\u00e7it vermemektir.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcba’n\u0131n bug\u00fcnk\u00fc zorluklar\u0131 ger\u00e7ektir, riskleri ger\u00e7ektir ve \u00e7eli\u015fkileri de ger\u00e7ektir; ancak sosyalist devletin m\u00fccadele kapasitesini kaybetmedi\u011fi, enternasyonalist g\u00fc\u00e7lerin tamamen kopmad\u0131\u011f\u0131 ve d\u00fcnya halklar\u0131n\u0131n hegemonyaya ve bask\u0131ya kar\u015f\u0131 duru\u015funun yok olmad\u0131\u011f\u0131 da ayn\u0131 derecede ger\u00e7ektir. Sorunun kilit noktas\u0131, da\u011f\u0131n\u0131k ve bazen yeterince istikrarl\u0131 olmayan bu g\u00fc\u00e7lerin yeniden \u00f6rg\u00fctlenerek sosyalizmi savunacak, emperyalizme kar\u015f\u0131 duracak ve d\u00fcnyada adil bir d\u00fczeni yeniden in\u015fa edecek ger\u00e7ek bir g\u00fcce d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcp d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclemeyece\u011fidir. Bu ba\u015far\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece K\u00fcba sadece pasif bir \u015fekilde bask\u0131lara maruz kalan bir kurban olmayacak; d\u00fcnya sosyalizminin tarihsel s\u00fcrecinde sars\u0131lmaz bir dayanak noktas\u0131 olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye devam edecektir. Ve ancak bu ba\u011flamda, K\u00fcba sorunu salt K\u00fcba’n\u0131n bir sorunu olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, t\u00fcm \u00e7a\u011fda\u015f kapitalizm ile sosyalizm sistemleri aras\u0131ndaki m\u00fccadelenin bir aynas\u0131, bir cephesi ve bir s\u0131nav\u0131 haline gelmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

K\u00fcba’n\u0131n Kriz Y\u00f6netimi ve Yeniden Yap\u0131land\u0131rma Hamlesi Mart 2026, Leng Xi \u00c7eviren: Ferdi Bekir D\u0131\u015f yard\u0131m\u0131n gerekli olmas\u0131n\u0131n nedeni, K\u00fcba’n\u0131n kendi tarihsel inisiyatifinin yerini almak de\u011fil, bu inisiyatifin somut sonu\u00e7lara d\u00f6n\u00fc\u015febilmesi i\u00e7in gerekli ko\u015fullar\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. B\u00f6ylece konu do\u011fal olarak bir sonraki boyuta evrilmektedir: K\u00fcba’n\u0131n mevcut reformlar\u0131n\u0131n ve d\u00fczenlemelerinin ger\u00e7ek ekonomi politik anlam\u0131 nedir? Stratejik D\u00fczenlemeler […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[51,5,6],"tags":[],"class_list":["post-6367","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dunya-sosyalizmi-tr","category-dunya-sosyalizmi","category-sosyalist-ulkeler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6367","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6367"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6367\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6368,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6367\/revisions\/6368"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6367"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6367"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6367"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}