{"id":6382,"date":"2026-04-23T19:47:32","date_gmt":"2026-04-23T19:47:32","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6382"},"modified":"2026-04-23T19:47:33","modified_gmt":"2026-04-23T19:47:33","slug":"ikinci-enternasyonalin-degerlendirilmesi-tarihsel-basari-ve-basarisizliklari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6382","title":{"rendered":"\u0130kinci Enternasyonal\u2019in De\u011ferlendirilmesi, Tarihsel Ba\u015far\u0131 ve Ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131"},"content":{"rendered":"\n

\u0130kinci Enternasyonal\u2019in De\u011ferlendirilmesi, Tarihsel Ba\u015far\u0131 ve Ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

\u00c7eviren G\u00fclizar \u00d6zkaya<\/strong>, Haziran 2017<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Yazar hakk\u0131nda:<\/strong> Lin Jianhua, Shandong Eyaleti, Shenxian \u0130l\u00e7esinden, Pekin Yabanc\u0131 Diller \u00dcniversitesi Marksizm Okulu Dekan\u0131, Pekin \u00dcniversiteleri \u0130deolojik ve Siyasi Teori Dersleri Onursal Profes\u00f6r\u00fc<\/h4>\n\n\n\n
\n
\"\"
Friedrich Engels<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Eug\u00e8ne Pottier<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

D\u00fcnya sosyalist kom\u00fcnist hareketinin bug\u00fcne kadarki 170 y\u0131ll\u0131k tarihinde, Kom\u00fcnist Birlik (1847-1852), Birinci Enternasyonal (1864-1876), \u0130kinci Enternasyonal (1889-1914), \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonal veya Komintern (1919-1943), Sosyalist \u0130\u015f\u00e7i Enternasyonali (1923-1940), D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal (1938-), Kom\u00fcnist ve \u0130\u015f\u00e7i Partileri Enformasyon \u0130leti\u015fim B\u00fcrosu (Kominform) (1947-1956), Sosyalist Enternasyonal (Demokratik sosyalizm ak\u0131m\u0131n\u0131n enternasyonali, 1951-) gibi bir\u00e7ok uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fct var olmu\u015ftur… Bu uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctler aras\u0131nda Birinci, \u0130kinci ve \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonaller b\u00fcy\u00fck ve geni\u015f kapsaml\u0131 bir etkiye sahip olmu\u015ftur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci Enternasyonal’in D\u00fcnya Sosyalist Kom\u00fcnist Hareketine Tarihsel Katk\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci Enternasyonal, 1889-1914 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda var olmu\u015f, ulusal d\u00fczeyde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f sosyal demokrat partilerin ve sosyalist i\u015f\u00e7i gruplar\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 bir federasyonuydu. K\u00f6kenleri do\u011frudan birbirini takip eden Bern Enternasyonali, Viyana Enternasyonali, Sosyalist \u0130\u015f\u00e7i Enternasyonali ve Sosyalist Enternasyonal’e dayan\u0131r. \u0130kinci Enternasyonal, sosyal demokrat partilerin ve sosyalist i\u015f\u00e7i gruplar\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 federatif bir koalisyonu olarak, 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131 ve 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda, serbest piyasa kapitalizminden tekelci kapitalizme, yani emperyalizme ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde ve Paris Kom\u00fcn\u00fc devriminin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan sonra kapitalizmin nispeten bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l geli\u015fme g\u00f6sterdi\u011fi bir d\u00f6nemde var olmu\u015f ve faaliyet g\u00f6stermi\u015ftir. Birinci Enternasyonal’in da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra, “B\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin proleterleri, birle\u015fin!” slogan\u0131 t\u00fcm \u00fclkelerin i\u015f\u00e7ilerinin kalplerinde ve zihinlerinde ya\u015famaya devam etmi\u015f ve t\u00fcm \u00fclkelerin proleterleri zaman zaman birbirleriyle temas kurmay\u0131 ve uyum i\u00e7inde, koordineli bir \u015fekilde hareket etmeyi s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Baz\u0131 i\u015f\u00e7i aktivistleri, uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctlerini yeniden kurmak i\u00e7in defalarca giri\u015fimlerde bulunmu\u015flard\u0131r. Asl\u0131nda, daha Eyl\u00fcl 1874’te, Birinci Enternasyonal fiilen i\u015flevini yitirmi\u015f ancak \u015feklen h\u00e2l\u00e2 mevcutken, Engels gelece\u011fin yeni Enternasyonal’ini \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015f ve ondan daha y\u00fcksek taleplerde bulunmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

Engels \u015f\u00f6yle demi\u015fti: “Eminim ki bir sonraki enternasyonal – Marx’\u0131n yaz\u0131lar\u0131n\u0131n uzun y\u0131llar s\u00fcren etkisinden sonra – tamamen kom\u00fcnist bir enternasyonal olacak ve ilkelerimizi do\u011frudan bir \u015fekilde ortaya koyup yerle\u015ftirecektir.” <\/strong><\/p>\n\n\n\n

1870’lerden sonra, Avrupa ve Amerika Birle\u015fik Devletleri’ndeki i\u015f\u00e7i hareketinin g\u00fc\u00e7l\u00fc geli\u015fimi ve sosyalist siyasi partilerin kurulmas\u0131yla birlikte, \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerin proleterleri aras\u0131ndaki ba\u011flar\u0131 ve dayan\u0131\u015fmay\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek ve ortak d\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 eylemlerini koordine etmek nesnel bir tarihsel gereklilik haline geldi. Ancak, 1889’da \u0130kinci Enternasyonal’in kuruldu\u011fu s\u0131rada, d\u00fcnya sosyalist-kom\u00fcnist hareketi zaten b\u00fcy\u00fck bir \u00f6l\u00e7e\u011fe ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131 ve her \u00fclkenin sosyalist partilerinin kendi ulusal ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re ba\u011f\u0131ms\u0131z ve \u00f6zerk bir \u015fekilde kendi yol ve stratejilerini belirlemeleri gerekiyordu. Bu d\u00f6nemde kurulan sosyalist partiler, sosyal demokrat partiler ve i\u015f\u00e7i partileri, Kom\u00fcnist Birlik gibi kom\u00fcnist partiler de\u011fil, sosyalist partilerdi.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci Enternasyonal’in kurucu kongrelerine kat\u0131lan delegeler aras\u0131nda, anar\u015fizme veya reformizme e\u011filimli ya da Marksist olmayan t\u00fcm fraksiyonlara kar\u015f\u0131 uzla\u015fmac\u0131 bir tutum sergileyen da\u011f\u0131n\u0131k Marksistlerden olu\u015fan bir\u00e7ok fig\u00fcr ve grup da bulunuyordu. Bu nedenle, \u0130kinci Enternasyonal, d\u00f6nemin tarihsel ko\u015fullar\u0131na ve devrimci g\u00f6revlerinin ihtiya\u00e7lar\u0131na uyum sa\u011flayarak, devrimci g\u00fc\u00e7leri \u00f6rg\u00fctleme ve bir araya toplama ve i\u015f\u00e7i hareketinin geli\u015fimini te\u015fvik etme konusunda b\u00fcy\u00fck i\u015fler ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6nemli ba\u015far\u0131lar elde etti\u011fi i\u00e7in daha gev\u015fek bir \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imini benimsedi. \u0130kinci Enternasyonal’in bu gev\u015fek karakteri, uluslararas\u0131 kapitalizmin fiili durumu ve o d\u00f6nemdeki d\u00fcnya sosyalist-kom\u00fcnist hareketinin fiili\/pratik durumu taraf\u0131ndan belirlenmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

1871 Paris Kom\u00fcn\u00fc devriminin yenilgisinden sonra, uluslararas\u0131 kapitalizmin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l geli\u015fimi, uluslararas\u0131 proletaryaya “bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l” bir m\u00fccadele ortam\u0131 sa\u011flad\u0131. Bat\u0131’daki burjuva devriminin temelde sona erdi\u011fi ve Do\u011fu’daki burjuva devrimi i\u00e7in ko\u015fullar\u0131n hen\u00fcz olgunla\u015fmad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde, burjuvazi esas olarak i\u00e7 ve d\u0131\u015f \u00e7at\u0131\u015fmalarda arabuluculuk yap\u0131yordu. Paris Kom\u00fcn\u00fc devriminin yenilgisinden ve \u00f6zellikle Birinci Enternasyonal’in da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra, uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i hareketi yatay y\u00f6nde geli\u015fiyordu ve proleter partilerinin g\u00f6revi, do\u011frudan silahl\u0131 ayaklanmalar ve i\u00e7 sava\u015flar y\u00fcr\u00fctmekten ziyade, esas olarak i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 e\u011fitmek ve yeti\u015ftirmek, parlamento i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda yasal ve me\u015fru m\u00fccadeleyi y\u00fcr\u00fctmekti. Ayn\u0131 zamanda, bir\u00e7ok \u00fclkenin yasalar\u0131, Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Birli\u011fi gibi \u00f6rg\u00fctlerin yeniden canland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 yasakl\u0131yordu. Bu nedenle, gev\u015fek bir bi\u00e7imde uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctlerin kurulmas\u0131 ger\u00e7ek\u00e7i ve uygulanabilir bir se\u00e7enek haline gelmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci Enternasyonal’in d\u00fcnya sosyalist kom\u00fcnist hareketine tarihsel katk\u0131s\u0131 ba\u015fl\u0131ca \u015fu alanlardad\u0131r:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1. \u0130kinci Enternasyonal, o d\u00f6nemdeki uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i hareketinin geli\u015fme d\u00fczeyine ve gereksinimlerine uyarlanm\u0131\u015f, gev\u015fek bir uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imi olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Engels ve sosyalist partilerin \u00f6nde gelen baz\u0131 liderleri, \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerdeki sosyalist partilerin ve i\u015f\u00e7i gruplar\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 bir federasyonu olarak \u0130kinci Enternasyonal’in ana faaliyetinin, merkezi bir organ alt\u0131nda ulusal \u00f6rg\u00fctlerin birle\u015ftirilmesi de\u011fil, uluslararas\u0131 ba\u011flar\u0131n ve uluslararas\u0131 eylem birli\u011finin g\u00fc\u00e7lendirilmesi olmas\u0131 gerekti\u011fini savunuyorlard\u0131. Bu nedenle, \u0130kinci Enternasyonal kurulduktan sonra uzun bir s\u00fcre resmi bir \u00f6rg\u00fctsel isme sahip olmad\u0131 ve ancak 1900’den sonra “Uluslararas\u0131 Sosyalist Kongre” ad\u0131n\u0131 kulland\u0131. \u0130kinci Enternasyonal’in uzun bir s\u00fcre merkezi daimi bir organ\u0131 olmad\u0131. 1900 y\u0131l\u0131nda kurulan Sosyalist Parti Uluslararas\u0131 B\u00fcrosu olarak bilinen daimi organ bile, “az yetkiye” sahip basit bir koordinasyon g\u00f6revi \u00fcstlendi.  “\u0130\u015flevi bir posta kutusundan pek fazlas\u0131 de\u011fildi” ve ana g\u00f6revi “belgeleri toplamak ve bilgileri merkezile\u015ftirmek veya yaymakt\u0131”. Ve bu organ\u0131n ulusal partiler \u00fczerinde h\u00e2l\u00e2 \u00f6rg\u00fctsel bir ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktu.  <\/p>\n\n\n\n

Uzun bir s\u00fcre kendi Parti program\u0131na ve Parti t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcne sahip de\u011fildi ve \u0130kinci Enternasyonal, uluslararas\u0131 faaliyetlerin ilkelerini belirleyen Uluslararas\u0131 Kongreler ve Uluslararas\u0131 B\u00fcrolar T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc’n\u00fc ancak 1907 y\u0131l\u0131nda kabul etti. Uzun bir s\u00fcre kendi merkezi dergi veya merkezi gazeteye sahip de\u011fildi ve ancak 1900’den sonra Bel\u00e7ika gazetesi (Halk\u0131n G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc) People’s Daily’yi yay\u0131n organ\u0131 olarak kabul etti.<\/p>\n\n\n\n

Merkezi bir \u00f6rg\u00fctlenme sistemine de sahip de\u011fildi ve temel faaliyet bi\u00e7imi, ortak ilgi alan\u0131na giren siyasi, ekonomik ve \u00f6rg\u00fctsel sorunlar\u0131, uluslararas\u0131 sorunlar\u0131 ve m\u00fccadele strateji\/taktiklerini tart\u0131\u015fmak \u00fczere birka\u00e7 y\u0131lda bir d\u00fczenlenen \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerin sosyalist siyasi partileri ve i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctlerinin kongreleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla deneyim al\u0131\u015fveri\u015finde bulunmak ve bilgi payla\u015fmakt\u0131. Ve bu toplant\u0131larda, \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerdeki i\u015f\u00e7i hareketine rehberlik edecek kararlar form\u00fcle etti.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci Enternasyonal’in \u00f6rg\u00fctsel bi\u00e7iminin \u00f6zellikleriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 temel meselelerden biri, ulusal d\u00fczeydeki sosyalist partilerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6zerkli\u011fi sorunudur. \u0130kinci Enternasyonal partileri, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve \u00f6zerklik temelinde \u00f6zg\u00fcr birlik ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc birliktelik ilkesini uygulad\u0131lar ve bu, \u0130kinci Enternasyonal boyunca yayg\u0131nd\u0131. Bu, \u0130kinci Enternasyonal’in ana \u00f6rg\u00fctlenme ve faaliyet bi\u00e7imiydi. Ayn\u0131 zamanda bu \u00f6zellikler, \u0130kinci Enternasyonal’in geleneklerini de olu\u015fturdu.<\/p>\n\n\n\n

2. \u0130kinci Enternasyonal’in faaliyetlerinin ilk a\u015famalar\u0131ndaki ana eksen, Marksistlerin anar\u015fistlere kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesiydi ve esas olarak iki soru etraf\u0131nda odaklanm\u0131\u015ft\u0131:<\/strong> Proletaryan\u0131n ve partilerinin iktidara gelmek i\u00e7in siyasi bir m\u00fccadele y\u00fcr\u00fct\u00fcp y\u00fcr\u00fctmemesi gerekti\u011fi sorusu; ve kapitalizme, \u00f6zellikle militarizme ve sava\u015fa kar\u015f\u0131 tutumlar sorusu \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7te \u0130kinci Enternasyonal, Marksist bilimsel sosyalizmi yaymak ve geli\u015ftirmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00e7aba sarf etti, \u00e7ok say\u0131da parti gazetesi ve dergisi yay\u0131nlad\u0131 ve Plehanov, Kautsky, Bernstein, Lafargue ve Rosa Luxemburg gibi bir grup teorisyen yeti\u015ftirdi ve Almanya Sosyal Demokrat Partisi de bir Merkezi Parti Okulu kurdu.<\/p>\n\n\n\n

3. \u0130kinci Enternasyonal, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na kapitalist sisteme kar\u015f\u0131 m\u00fccadelede \u00f6nderlik etme konusunda deneyim kazanm\u0131\u015f, emek\u00e7i halk\u0131n hayati \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ve demokratik haklar\u0131n\u0131 savunmak i\u00e7in sava\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/strong> Ayr\u0131ca i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na militarizme, emperyalizme ve sava\u015f tehdidine kar\u015f\u0131 m\u00fccadelelerde, \u00f6zellikle de parlamento m\u00fccadelesinde \u00f6nderlik etmi\u015ftir. 1904-1909 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda, Fransa, Avusturya ve Amerika Birle\u015fik Devletleri de dahil olmak \u00fczere 17 \u00fclkede, Sosyal Demokratlar parlamento se\u00e7imlerinde 8 milyondan fazla oy ald\u0131lar. 598 1912’de, Alman Sosyal Demokrat Partisi’nin 110 \u00fcyesi Alman Parlamento Reichstag’\u0131na se\u00e7ildi ve  Parlamentoda en b\u00fcy\u00fck parti grubu haline gelerek t\u00fcm oylar\u0131n %20’sini olu\u015fturan 4,25 milyon oy ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

4. \u0130kinci Enternasyonal \u00f6ncesi d\u00f6nemde,<\/strong> \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerde sosyalist siyasi partilerin ve i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctlerinin yayg\u0131n bir \u015fekilde kurulmas\u0131 ve Marksizmin geni\u015f \u00e7apta yay\u0131lmas\u0131 temelinde, uluslararas\u0131 sosyalist ve i\u015f\u00e7i hareketleri e\u015fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f boyutlara ula\u015ft\u0131 ve genel kabul g\u00f6ren parlak ba\u015far\u0131lar elde ettiler. \u0130kinci Enternasyonal, \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerdeki sosyalist partilerin b\u00fcy\u00fcmesini ve geli\u015fmesini te\u015fvik etti. Birinci Enternasyonal zaman\u0131nda, 1869’da kurulan ve 10.000’den fazla \u00fcyesi olan Almanya Sosyal Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisi ad\u0131nda yaln\u0131zca bir tek sosyalist parti vard\u0131. 1889’da \u0130kinci Enternasyonal kuruldu\u011funda, d\u00fcnyada yaln\u0131zca 15 sosyalist i\u015f\u00e7i partisi vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1914 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde, \u0130kinci Enternasyonal, Avrupa, Amerika Birle\u015fik Devletleri, Asya ve \u00c7in olmak \u00fczere d\u00f6rt k\u0131tada toplam 3 milyondan fazla \u00fcyeye sahip 30 sosyalist partinin uluslararas\u0131 bir federasyonuydu. Ayn\u0131 zamanda, \u0130kinci Enternasyonal g\u00fc\u00e7l\u00fc sendika, kad\u0131n ve gen\u00e7lik \u00f6rg\u00fctlerini de i\u00e7eriyordu. Bu nedenle, bu d\u00f6nem ayn\u0131 zamanda d\u00fcnya i\u015f\u00e7i hareketinin uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctlerinin geli\u015fim tarihinde alt\u0131n bir \u00e7a\u011f olarak kabul edilir.<\/p>\n\n\n\n

5. \u0130kinci Enternasyonal, d\u00fcnya sosyalist-kom\u00fcnist hareketi i\u00e7in iki ebedi bayram ve yayg\u0131n olarak yay\u0131lan ebedi bir sava\u015f \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r,<\/strong> yani 1 May\u0131s Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Bayram\u0131 ve 8 Mart Uluslararas\u0131 Kad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc ile Eugene Pottier ve Degeyter’in i\u015fbirli\u011fi olan Enternasyonal devrimci \u015fark\u0131s\u0131 \u0130kinci Enternasyonal\u2019in \u00fcr\u00fcnleridir.<\/p>\n\n\n\n

\u015eark\u0131n\u0131n s\u00f6zleri: Eug\u00e8ne Pottier \u2013 Paris, Haziran 1871 ve m\u00fczi\u011fi Pierre Degeyter \u2013 1888 taraf\u0131ndan bestelenmi\u015ftir. Birinci ve \u0130kinci Enternasyonal’in bu devrimci \u015fark\u0131s\u0131, Paris Kom\u00fcn\u00fc Frans\u0131z h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan bast\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra bir nakliye i\u015f\u00e7isi taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eark\u0131 daha sonra ilk SSCB Sovyetler Birli\u011fi Ulusal Mar\u015f\u0131 ve (\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc) Kom\u00fcnist Enternasyonal Mar\u015f\u0131 olarak kullan\u0131ld\u0131, ta ki 1944’te Komintern da\u011f\u0131lana kadar.<\/p>\n\n\n\n

1866’da, Birinci Enternasyonal’in Cenevre Konferans\u0131, sekiz saatlik i\u015fg\u00fcn\u00fc slogan\u0131n\u0131<\/strong> ortaya att\u0131. 1 May\u0131s 1886’da, ABD’de Chicago merkezli b\u00fcy\u00fck bir grev ve g\u00f6steri d\u00fczenlendi, yakla\u015f\u0131k 350.000 ki\u015fi kat\u0131ld\u0131, daha iyi \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 ve sekiz saatlik i\u015fg\u00fcn\u00fcn\u00fcn uygulanmas\u0131n\u0131 talep etti.<\/p>\n\n\n\n

Bu i\u015f\u00e7i hareketini anmak i\u00e7in, 14 Temmuz 1889’da, \u0130kinci Enternasyonal’in kurulu\u015f toplant\u0131s\u0131nda, \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerden Marksistler taraf\u0131ndan toplanan bir sosyalistler kongresinde, delegeler oybirli\u011fiyle 1 May\u0131s’\u0131 uluslararas\u0131 proletaryan\u0131n ortak bayram\u0131 olarak belirlemeyi kabul etti: 1 May\u0131s Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Bayram\u0131. 8 Mart 1857’de, New York, ABD’deki kad\u0131n giyim ve tekstil i\u015f\u00e7ileri, insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131 protesto etmek, ayr\u0131ca 12 saatlik i\u015fg\u00fcn\u00fc ve d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccret talep etmek i\u00e7in y\u00fcr\u00fcd\u00fcler. 8 Mart 1903’te, Chicago, ABD’deki kad\u0131n i\u015f\u00e7iler, burjuva bask\u0131s\u0131na, s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcne ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve e\u015fitlik i\u00e7in genel grev ve g\u00f6steri d\u00fczenlediler. 8 Mart 1908’de, New York’ta 1500 kad\u0131n g\u00f6steri yaparak daha k\u0131sa \u00e7al\u0131\u015fma saatleri, daha iyi \u00fccret, oy hakk\u0131 talep etti ve \u00e7ocuk i\u015f\u00e7ili\u011finin yasaklanmas\u0131n\u0131 istedi. Ayn\u0131 y\u0131l\u0131n May\u0131s ay\u0131nda, Amerika Sosyalist Partisi, \u015eubat ay\u0131n\u0131n son Pazar g\u00fcn\u00fcn\u00fc \u00fclkede Kad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc<\/strong> olarak kabul etmeye karar verdi.<\/p>\n\n\n\n

1910 y\u0131l\u0131nda, Danimarka’n\u0131n Kopenhag kentinde d\u00fczenlenen \u0130kinci Enternasyonal Sosyalist Kad\u0131nlar Kongresi’nde, Alman sosyalist devrimci Clara Zetkin, Amerikal\u0131 giyim i\u015f\u00e7ilerinin grevini anmak i\u00e7in bir g\u00fcn\u00fcn Uluslararas\u0131 Kad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc olarak ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi. \u00d6neri Genel Kurul taraf\u0131ndan kabul edildi, ancak belirli bir tarih belirlenmedi. 1917’de Rus kad\u0131nlar, k\u00f6t\u00fc \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131 ve g\u0131da k\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131 protesto etmek i\u00e7in 8 Mart’ta (Rus takvimine g\u00f6re 23 \u015eubat) grev \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundu ve “ekmek ve bar\u0131\u015f” talep etti. Birle\u015fmi\u015f Milletler, 1975 Uluslararas\u0131 Kad\u0131nlar Y\u0131l\u0131’nda, tam ad\u0131 Birle\u015fmi\u015f Milletler Kad\u0131n Haklar\u0131 ve Uluslararas\u0131 Bar\u0131\u015f G\u00fcn\u00fc olan 8 Mart Uluslararas\u0131 Kad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc’n\u00fc kutlamaya ba\u015flad\u0131. May\u0131s 1871’de Paris Kom\u00fcn\u00fc devriminin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan sonra, Frans\u0131z devrimci, i\u015f\u00e7i \u015fair ve Paris Kom\u00fcn\u00fc’n\u00fcn ana liderlerinden biri olan Eug\u00e8ne Pottier, Haziran ay\u0131nda Enternasyonal adl\u0131 bir \u015fiir yazd\u0131; bu \u015fiir “t\u00fcm d\u00fcnya proletaryas\u0131n\u0131n \u015fark\u0131s\u0131” olarak tan\u0131mland\u0131 ve ba\u015flang\u0131\u00e7ta Marseillaise melodisiyle s\u00f6ylendi. 302<\/p>\n\n\n\n

Haziran 1888’de, Frans\u0131z i\u015f\u00e7i-besteci Pierre Degeyter Enternasyonal’i besteledi. Enternasyonal 1890’da \u0130spanyolcaya, 1899’da Norve\u00e7\u00e7eye, 1901’de Almanca, \u0130ngilizce ve \u0130talyancaya \u00e7evrildi. 1906’da Enternasyonal’in alt\u0131 k\u0131tas\u0131ndan 1, 2 ve 6. k\u0131talar\u0131 Rus\u00e7aya \u00e7evrildi. 1923’te \u00c7inli kom\u00fcnist Qu Qiubai bunu Rus\u00e7adan \u00c7inceye \u00e7evirdi.<\/p>\n\n\n\n

1913’te, Eug\u00e8ne Baudier’in \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn yirmi be\u015finci y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc vesilesiyle, Lenin \u015f\u00f6yle yazd\u0131: “Enternasyonal \u00e7e\u015fitli Avrupa dillerine ve yaln\u0131zca Avrupa dillerine de\u011fil, bir\u00e7ok dile \u00e7evrildi. Bilin\u00e7li bir i\u015f\u00e7i, hangi \u00fclkeye gelirse gelsin, kader onu nereye atarsa ats\u0131n, kendini ne kadar yabanc\u0131 hissederse hissetsin, dili konu\u015fmasa, akrabas\u0131 olmasa, \u00fclkesinden ne kadar uzakta olsa da, Enternasyonal’in tan\u0131d\u0131k na\u011fmeleriyle kendine yolda\u015flar ve dostlar bulabilir.” <\/strong> <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Enternasyonal mar\u015f\u0131, \u0130kinci Enternasyonal hen\u00fcz kurulmam\u0131\u015fken yaz\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, manevi prati\u011fi ve yayg\u0131n bir \u015fekilde s\u00f6ylenmesi, \u0130kinci Enternasyonal ve ulusal partiler taraf\u0131ndan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde te\u015fvik edildi. 1 May\u0131s Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Bayram\u0131, 8 Mart Uluslararas\u0131 Kad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc ve Enternasyonal, \u0130kinci Enternasyonal’in d\u00fcnya sosyalist-kom\u00fcnist hareketine ve d\u00fcnya emek\u00e7i halk\u0131na miras b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferli manevi miraslard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci Enternasyonal, do\u011fu\u015fundan reformist fikirlerin etkisi alt\u0131nda iflas\u0131na kadar 25 y\u0131l (1889-1914) s\u00fcrd\u00fc. Hakim teorik g\u00f6r\u00fc\u015fleri ve siyasi e\u011filimleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan kabaca iki d\u00f6neme ayr\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n

Birinci d\u00f6nem, 1889’dan 1896’ya kadar olan yedi y\u0131l\u0131 kapsar; bu d\u00f6nemde, Engels’in rehberli\u011fi ve etkisi alt\u0131nda, \u0130kinci Enternasyonal, uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i hareketinin g\u00fcndeme getirdi\u011fi temel pratik sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmede ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015ftur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ve bu d\u00f6nemde \u0130kinci Enternasyonal, Marksizmin temel ilkelerine ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015f ve geli\u015ftirmi\u015f ve \u00f6vg\u00fcye de\u011fer tarihsel ba\u015far\u0131lar elde etmi\u015ftir. Ayn\u0131 zamanda, uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i hareketinin daha geni\u015f bir \u015fekilde geli\u015fmesi nedeniyle, devrimci taviz seviyesi ge\u00e7ici olarak d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve \u0130kinci Enternasyonal \u00f6ncesi d\u00f6nemde bile reformist fikirlerin etkisi ve potansiyel bir kriz olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 her zaman var olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Engels’in \u00f6l\u00fcm\u00fc (1895) ve \u00f6zellikle Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n patlak vermesiyle birlikte, reformist ideoloji geli\u015fti, yay\u0131ld\u0131 ve hatta \u00e7o\u011fald\u0131, bir alttan ak\u0131nt\u0131dan a\u00e7\u0131k bir ak\u0131nt\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc ve nihayetinde \u0130kinci Enternasyonal’in ideolojik ve siyasi iflas\u0131na ve \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerdeki sosyal demokrat partilerin b\u00f6l\u00fcnmesine ve par\u00e7alanmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n patlak vermesinden sonra, \u0130kinci Enternasyonal’in Sosyalist ve Sosyal Demokrat Parti liderlerinin ezici \u00e7o\u011funlu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a kendi \u00fclkelerinin burjuva h\u00fck\u00fcmetlerinin yan\u0131nda yer ald\u0131 ve sosyal \u015fovenistlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc; bu, \u0130kinci Enternasyonal’in “ideolojik ve siyasi iflas\u0131” olarak tan\u0131mlanabilir. Lenin’e g\u00f6re bu, “sosyalizmin iflas\u0131d\u0131r, yani oport\u00fcnizmin ve reformizmin\u201d iflas\u0131yd\u0131.” <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 zamanda, birbirine kar\u015f\u0131t iki emperyalist blo\u011fa paralel olarak, \u0130kinci Enternasyonal’in Sosyalist Partisi de birbirine kar\u015f\u0131t iki blo\u011fa b\u00f6l\u00fcnd\u00fc. Ancak \u00f6rg\u00fctsel olarak, sava\u015f boyunca hi\u00e7bir \u00fcye parti \u0130kinci Enternasyonal’den ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etmedi. \u0130kinci Enternasyonal’in yap\u0131lar\u0131 fel\u00e7 olmas\u0131na ra\u011fmen, da\u011f\u0131ld\u0131klar\u0131 ilan edilmedi, ulusal sosyalist partiler feshedilmedi ve ulusal d\u00fczeydeki sosyalist partiler ile \u0130kinci Enternasyonal aras\u0131ndaki ba\u011flar tamamen kopmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci Enternasyonal sol, merkez ve sa\u011f olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 ana gruba b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f olsa da, hi\u00e7biri kendisini ba\u011f\u0131ms\u0131z bir uluslararas\u0131 merkez olarak ilan etmedi. Bu ba\u011flamda, o d\u00f6nemdeki duruma uyarlanm\u0131\u015f gev\u015fek \u00f6rg\u00fctsel bi\u00e7im, \u0130kinci Enternasyonal’in iflas\u0131n\u0131n ana nedeni de\u011fildi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci Enternasyonal’in iflas\u0131n\u0131n derin tarihsel, ideolojik ve s\u0131n\u0131fsal k\u00f6kleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci Enternasyonal’in iflas\u0131n\u0131n derin tarihsel, ideolojik ve s\u0131n\u0131fsal k\u00f6kleri vard\u0131. \u0130kinci Enternasyonal’in iflas\u0131, kapitalizmin “bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l” geli\u015fimi ba\u011flam\u0131nda reformizmin, yasalc\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve milliyet\u00e7ili\u011fin uzun vadeli a\u015f\u0131nd\u0131rmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra burjuvazinin egemenlik taktiklerindeki de\u011fi\u015fikli\u011fin etkisinin bir sonucuydu. Onun gev\u015fek \u00f6rg\u00fctlenme ilkeleri ve \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imleri, oport\u00fcnizmin \u00e7o\u011falmas\u0131 i\u00e7in yaln\u0131zca nesnel ko\u015fullar, temeller ve \u00f6n ko\u015fullar sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci Enternasyonal’in ana hatalar\u0131, Marksizmi anlama ve propaganda etmedeki dogmatik e\u011filimde yatmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sava\u015f\u0131 durdurman\u0131n etkili yollar\u0131n\u0131 bulamam\u0131\u015f ve enternasyonalizm ile ulusal \u00e7\u0131karlar aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi do\u011fru bir \u015fekilde \u00e7\u00f6zememi\u015ftir, bu da Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n patlak vermesinden sonra \u00e7o\u011fu parti liderinin sosyal \u015fovenizm batakl\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015fmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bernstein’in revizyonizmini ele\u015ftirisinde \u00e7a\u011f\u0131n veya d\u00f6nemin ortaya att\u0131\u011f\u0131 yeni sorunlara bilimsel yan\u0131tlar verememi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Yasal\/Me\u015fru m\u00fccadele stratejisine tek tarafl\u0131 olarak ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015f ve durumdaki de\u011fi\u015fikliklerle birlikte m\u00fccadele taktiklerini zaman\u0131nda de\u011fi\u015ftirememi\u015ftir. Bernstein’in revizyonizmini ele\u015ftirirken, \u0130kinci Enternasyonal \u00e7a\u011f\u0131n ortaya att\u0131\u011f\u0131 yeni sorulara bilimsel yan\u0131tlar verememi\u015ftir. \u00d6rg\u00fct \u00e7ok da\u011f\u0131n\u0131kt\u0131 ve de\u011fi\u015fen ko\u015fullar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda kararl\u0131 ve uygun \u015fekilde hareket edememi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

Uzun bir s\u00fcre boyunca, \u0130kinci Enternasyonal’in tarihsel de\u011ferlendirmesi farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerin oldu\u011fu karma\u015f\u0131k bir soru olmu\u015ftur ve a\u00e7\u0131klanmas\u0131 zor bir\u00e7ok sorun vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Lenin’in \u0130kinci Enternasyonal de\u011ferlendirmesi de bir de\u011fi\u015fim s\u00fcrecinden ge\u00e7mi\u015ftir. 1917’de Rusya’daki Ekim Devrimi’nden \u00f6nce, Lenin \u0130kinci Enternasyonal’in ba\u015far\u0131lar\u0131 ve hatalar\u0131 hakk\u0131ndaki de\u011ferlendirmesinde daha objektifti ve \u0130kinci Enternasyonal’in ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131na y\u00f6nelik ele\u015ftirisi genellikle ideolojik ve siyasi y\u00f6nler ile m\u00fccadele taktikleri\/stratejileri \u00fczerinde yo\u011funla\u015f\u0131yordu. Lenin, “\u0130kinci Enternasyonal’in (1889-1914) proleter hareketin uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fc” ve “bir\u00e7ok \u00fclkede bu hareketin yayg\u0131n kitle geli\u015fimine zemin haz\u0131rlayan \u00e7a\u011f” oldu\u011funa i\u015faret etmi\u015fti. <\/p>\n\n\n\n

Ancak, Mart 1919’da Komintern’in kurulu\u015fu s\u0131ralar\u0131nda Lenin, Bol\u015fevik Partisi’nin “ko\u015fulsuz merkeziyet\u00e7ilik ve son derece kat\u0131 disiplin” ve “son derece kat\u0131 ve ger\u00e7ekten demir disiplin” anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 bir \u00f6l\u00e7\u00fct olarak ald\u0131 ve bu g\u00f6r\u00fc\u015fleri \u0130kinci Enternasyonal ele\u015ftirisine katt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Lenin, “\u0130kinci Enternasyonal’in iflas\u0131n\u0131n, gev\u015fek \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imiyle \u00f6z\u00fcnde ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu”<\/strong> savundu. <\/p>\n\n\n\n

Stalin ise \u015funu savundu: ” Marx-Engels ve Lenin aras\u0131nda, \u0130kinci Enternasyonal’in oport\u00fcnist egemenli\u011finin b\u00fct\u00fcn bir \u00e7a\u011f\u0131 uzan\u0131r”. Asl\u0131nda, \u0130kinci Enternasyonal’in temel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 oport\u00fcnist \u00e7izgide y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc” ve kapitalizmin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l geli\u015fme d\u00f6neminde. \u0130kinci Enternasyonal’in partileri semirip geli\u015fti ve devrimi, proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, kitlelerin devrimci e\u011fitimini ciddi olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmeye isteksizdi.” <\/strong><\/p>\n\n\n\n

 Lenin’in ve Stalin’in iddialar\u0131 gelecek nesiller \u00fczerinde derin ve muazzam bir etki yaratt\u0131. Tarihsel olarak, \u0130kinci Enternasyonal ne tamamen onaylanabilir ne de tamamen reddedilebilir. Bug\u00fcn, \u0130kinci Enternasyonal’in iflas\u0131ndan 100 y\u0131ldan fazla bir s\u00fcre sonra, \u0130kinci Enternasyonal, 1876’da Birinci Enternasyonal’in da\u011f\u0131lmas\u0131 ile 1919’da \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonal’in kurulmas\u0131 aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fc ve motor g\u00fc\u00e7 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130kinci Enternasyonal\u2019in De\u011ferlendirilmesi, Tarihsel Ba\u015far\u0131 ve Ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131 \u00c7eviren G\u00fclizar \u00d6zkaya, Haziran 2017 Yazar hakk\u0131nda: Lin Jianhua, Shandong Eyaleti, Shenxian \u0130l\u00e7esinden, Pekin Yabanc\u0131 Diller \u00dcniversitesi Marksizm Okulu Dekan\u0131, Pekin \u00dcniversiteleri \u0130deolojik ve Siyasi Teori Dersleri Onursal Profes\u00f6r\u00fc D\u00fcnya sosyalist kom\u00fcnist hareketinin bug\u00fcne kadarki 170 y\u0131ll\u0131k tarihinde, Kom\u00fcnist Birlik (1847-1852), Birinci Enternasyonal (1864-1876), \u0130kinci Enternasyonal (1889-1914), \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonal […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5,51],"tags":[],"class_list":["post-6382","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dunya-sosyalizmi","category-dunya-sosyalizmi-tr"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6382","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6382"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6382\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6385,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6382\/revisions\/6385"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6382"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6382"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6382"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}