{"id":6469,"date":"2026-05-20T17:57:38","date_gmt":"2026-05-20T17:57:38","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6469"},"modified":"2026-05-20T17:57:39","modified_gmt":"2026-05-20T17:57:39","slug":"cin-abd-zirvesinden-dunya-ve-cin-icin-olumlu-sonuclar-var","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6469","title":{"rendered":"\u00c7in-ABD Zirvesinden D\u00fcnya ve \u00c7in i\u00e7in Olumlu Sonu\u00e7lar Var"},"content":{"rendered":"\n

\u00c7in-ABD Zirvesinden D\u00fcnya ve \u00c7in i\u00e7in Olumlu Sonu\u00e7lar Var<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

May\u0131s 2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yazar, Prof. Zhao Minghao \u015eangay Fudan \u00dcniversitesi Kuzey Amerika \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Merkezi’nin Ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

14 May\u0131s’ta \u00c7in Devlet Ba\u015fkan\u0131 Xi Jinping, ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump ile bir araya gelerek k\u00fcresel dikkatleri \u00fczerine \u00e7ekti. Cornell \u00dcniversitesi’nde ekonomi profes\u00f6r\u00fc olan Eswar Prasad, zirvenin sonucunun k\u00fcresel ticaret, jeopolitik ve hatta kurallara dayal\u0131 uluslararas\u0131 d\u00fczenin ayakta kalabilmesi \u00fczerinde derin bir olumlu etkiye sahip olaca\u011f\u0131na inan\u0131yor. Ayr\u0131ca K\u00fcresel G\u00fcney \u00fclkelerinin sert rekabet ko\u015fullar\u0131nda oldu\u011fu gibi iki b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 aras\u0131nda taraf tutmaya zorlanmayacaklar\u0131n\u0131 ve s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmayacaklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130ki devlet ba\u015fkan\u0131, \u00c7in-ABD ili\u015fkilerinin yeni konumland\u0131r\u0131lmas\u0131 konusunda “yap\u0131c\u0131 stratejik istikrar”<\/strong> olarak \u00f6nemli bir mutabakata vard\u0131lar. Ba\u015fkan Xi Jinping, d\u00fcnyan\u0131n h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fimler ge\u00e7irdi\u011fini ve uluslararas\u0131 durumun karma\u015f\u0131k ve istikrars\u0131z oldu\u011funu vurgulad\u0131. \u201c\u00c7in, \u00c7in-ABD ili\u015fkilerinin istikrarl\u0131, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir geli\u015fimine ba\u011fl\u0131d\u0131r ve Ba\u015fkan Trump ile birlikte \u00c7in-ABD ili\u015fkilerinin gemisini iyi bir \u015fekilde y\u00f6nlendirmek ve 2026’y\u0131 \u00c7in-ABD ili\u015fkileri i\u00e7in tarihi ve d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 niteli\u011finde bir y\u0131l haline getirmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaya isteklidir<\/strong>\u201d dedi. Ba\u015fkan Trump, Ba\u015fkan Xi Jinping’in b\u00fcy\u00fck bir lider ve \u00c7in’in b\u00fcy\u00fck bir \u00fclke oldu\u011funu belirtti. Ba\u015fkan Xi Jinping’e ve \u00c7in halk\u0131na derin sayg\u0131lar\u0131n\u0131 ifade etti. ABD ve \u00c7in’in d\u00fcnyan\u0131n en \u00f6nemli ve g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00fclkeleri oldu\u011funu ve ABD-\u00c7in i\u015f birli\u011finin hem iki \u00fclke hem de d\u00fcnya i\u00e7in bir\u00e7ok b\u00fcy\u00fck ve faydal\u0131 \u015fey ba\u015farabilece\u011fini s\u00f6zlerine ekledi.<\/p>\n\n\n\n

Trump’\u0131n ilk d\u00f6nemine k\u0131yasla, ABD’nin \u00c7in politikas\u0131na ili\u015fkin stratejik d\u00fc\u015f\u00fcncesinde, anlat\u0131lar\u0131nda ve  kavramlar\u0131nda ve \u00f6zel taktiklerinde \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uzun bir s\u00fcre boyunca, ABD, \u00c7in-ABD ili\u015fkileri i\u00e7in yeni bir konumland\u0131rma olu\u015fturmada nispeten pasif kald\u0131. Gelecekteki \u00c7in-ABD ili\u015fkileri i\u00e7in yol g\u00f6sterici ilke olarak “yap\u0131c\u0131 stratejik istikrar\u0131” belirleyen bu tarihi zirve b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Trump’\u0131n ikinci d\u00f6neminde, \u00c7in-ABD ili\u015fkileri “yo\u011fun m\u00fccadeleden” kademeli olarak istikrara kavu\u015ftu ve ABD’nin \u00c7in alg\u0131s\u0131 da belirli bir \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015fti. \u00c7in-ABD ili\u015fkileri art\u0131k “kontroll\u00fc rekabet + s\u0131n\u0131rl\u0131 i\u015f birli\u011fi” \u015feklinde yeni bir modelle karakterize ediliyor.<\/p>\n\n\n\n

“Yap\u0131c\u0131 stratejik istikrara” Giden S\u00fcre\u00e7<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ocak 2017’de Trump ilk ba\u015fkanl\u0131k d\u00f6nemine ba\u015flad\u0131. 2017  Aral\u0131k ay\u0131nda, ABD h\u00fck\u00fcmeti, \u00c7in’in i\u00e7 ve d\u0131\u015f politikalar\u0131n\u0131 ele\u015ftiren ve \u00c7in’i a\u00e7\u0131k\u00e7a “stratejik rakip” olarak tan\u0131mlayan Ulusal G\u00fcvenlik Stratejisi ve Ulusal Savunma Stratejisi de dahil olmak \u00fczere belgeler yay\u0131nlad\u0131. Bu, ABD-\u00c7in ili\u015fkilerini ele alman\u0131n temel \u00e7er\u00e7evesi olarak “b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 rekabeti” modelinin kurulmas\u0131n\u0131 i\u015faret etti. Biden y\u00f6netimi 2021’de g\u00f6reve geldikten sonra, bu \u00e7er\u00e7eveyi s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc ve ABD ittifak sistemini yeniden \u015fekillendirerek \u00c7in \u00fczerindeki bask\u0131y\u0131 daha da art\u0131rd\u0131. Biden’\u0131n d\u00f6rt y\u0131ll\u0131k g\u00f6rev s\u00fcresi boyunca hi\u00e7bir ABD ba\u015fkan\u0131 \u00c7in’i ziyaret etmedi.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci d\u00f6nemine ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan beri Trump, ulusal g\u00fcvenlik stratejisinin temel bir konusu olarak \u00fclke i\u00e7i y\u00f6netimi \u00f6nceliklendirdi ve Amerika’n\u0131n “yeniden sanayile\u015fmesini” te\u015fvik etmeye, yasad\u0131\u015f\u0131 g\u00f6\u00e7\u00fc ele almaya ve s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fini art\u0131rmaya odakland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Trump y\u00f6netiminin “s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi ulusal g\u00fcvenli\u011fin temel bir unsurudur” ve “kitlesel g\u00f6\u00e7 d\u00f6nemi sona ermelidir” \u015feklindeki a\u00e7\u0131klamalar\u0131, Amerika Birle\u015fik Devletleri’nin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu i\u00e7 zorluklar\u0131n ciddiyetini kabul etti\u011fini g\u00f6stermektedir. Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Vance, Trump y\u00f6netiminin temel ulusal \u00e7\u0131karlar\u0131 korumaya odaklanan ger\u00e7ek\u00e7i bir stratejiye d\u00f6nece\u011fini belirterek, Amerikan g\u00fcc\u00fcn\u00fcn demokrasi ihracat\u0131 gibi anlams\u0131z uzun vadeli harcamalar yerine, temel \u00e7\u0131karlarla ilgili b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 rekabetinde daha hassas bir \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Trump y\u00f6netimi, uluslararas\u0131 d\u00fczenin korunmas\u0131nda Amerikan m\u00fcdahalesini azaltmaya \u00e7al\u0131\u015farak, “Atlas gibi tek ba\u015f\u0131na k\u00fcresel d\u00fczeni ayakta tutan Amerika d\u00f6nemi sona erdi” \u015feklinde a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etti. Bu ba\u011flamda, istikrarl\u0131 \u00c7in-ABD ili\u015fkilerini s\u00fcrd\u00fcrmek Amerika Birle\u015fik Devletleri i\u00e7in hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Amerikan uluslararas\u0131 stratejisinin temel mant\u0131\u011f\u0131ndaki bu de\u011fi\u015fim, \u00c7in ve \u00c7in-ABD ili\u015fkilerinin yeniden de\u011ferlendirilmesine yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Nisan 2025’te, \u00c7in’in muhalefetini g\u00f6z ard\u0131 ederek, ABD yeni bir g\u00fcmr\u00fck vergisi sava\u015f\u0131 ba\u015flatmakta \u0131srar etti. Trump y\u00f6netimindeki \u015fahin fig\u00fcrler, \u00c7in’in ekonomik kalk\u0131nmas\u0131n\u0131n direncini hafife alarak, g\u00fcmr\u00fck vergisi tehditlerini art\u0131rarak \u00c7in’i teslim olmaya zorlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. ABD’nin g\u00fcmr\u00fck vergileri, Tayvan ve di\u011fer konulardaki provokasyonlar\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan \u00c7in, misilleme yaparak ve temel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ilgilendiren konularda taviz vermeyi reddederek kararl\u0131 ve net bir duru\u015f sergiledi. Trump y\u00f6netimi tavizler verdi ve azami bask\u0131 stratejisinin \u00c7in’e kar\u015f\u0131 etkisiz oldu\u011funu giderek daha fazla fark ederek, \u00c7in ile ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in farkl\u0131 bir yakla\u015f\u0131ma ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funu anlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Haziran ve Eyl\u00fcl 2025’te Ba\u015fkan Xi Jinping, Ba\u015fkan Trump ile iki kez telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesi yaparak, ikili ili\u015fkilerin do\u011fru y\u00f6nde geli\u015fmesi i\u00e7in \u00f6nemli y\u00f6nlendirmelerde bulundu. \u00c7in, ABD taraf\u0131yla temas\u0131 s\u00fcrd\u00fcrerek, Trump y\u00f6netimini \u00c7in’e rasyonel bir \u015fekilde bakmaya ve farkl\u0131l\u0131klar\u0131 isti\u015fare ve diyalog yoluyla \u00e7\u00f6zmeye \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Cumhurba\u015fkan\u0131 Xi Jinping, “Yap\u0131c\u0131 stratejik istikrar” kavram\u0131 i\u00e7in kesin bir tan\u0131m ortaya koydu: “Yap\u0131c\u0131 stratejik istikrar”, ana odak noktas\u0131 i\u015f birli\u011fi olan olumlu istikrar, s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kalan rekabetin oldu\u011fu iyi huylu istikrar, y\u00f6netilebilir farkl\u0131l\u0131klar\u0131n oldu\u011fu normalle\u015fmi\u015f istikrar ve bar\u0131\u015f\u0131n beklendi\u011fi kal\u0131c\u0131 istikrar olmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u015eunu belirtmekte fayda var ki, 2025 y\u0131l\u0131n\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren Trump y\u00f6netimi, \u00c7in ile isti\u015fareleri g\u00fc\u00e7lendirme ve ikili i\u015f birli\u011fini ara\u015ft\u0131rma niyetini s\u00fcrekli olarak dile getirmi\u015ftir. Ekim 2025’te G\u00fcney Kore’nin Busan kentinde, Ba\u015fkan Xi Jinping ve Ba\u015fkan Trump alt\u0131 y\u0131l sonra tekrar bir araya gelerek, yeni ABD y\u00f6netiminin g\u00f6reve gelmesinden bu yana iki devlet ba\u015fkan\u0131 aras\u0131nda ilk y\u00fcz y\u00fcze g\u00f6r\u00fc\u015fmeyi ger\u00e7ekle\u015ftirdiler. \u0130ki lider 100 dakikadan fazla s\u00fcren kapsaml\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015fme yapt\u0131. Ba\u015fkan Xi Jinping a\u00e7\u0131k\u00e7a, “her iki taraf da daha b\u00fcy\u00fck resmi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmal\u0131 ve i\u015f birli\u011finin uzun vadeli faydalar\u0131na odaklanmal\u0131d\u0131r”, “diyalog \u00e7at\u0131\u015fmadan daha iyidir” ve “d\u00fcnya hala bir\u00e7ok zorlukla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r ve \u00c7in ile Amerika Birle\u015fik Devletleri b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler olarak sorumluluklar\u0131n\u0131 birlikte g\u00f6sterebilirler” ifadelerini kulland\u0131. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmeden \u00f6nce Trump, sosyal medyada b\u00fcy\u00fck harflerle “G2 geliyor!” diye bir payla\u015f\u0131m yapm\u0131\u015ft\u0131. “\u0130kiler Grubu” anlam\u0131na gelen G2, bazen “\u00c7in-ABD Ortak Y\u00f6netimi” olarak da \u00e7evrilmektedir. Trump’\u0131n G2’ye yeniden verdi\u011fi \u00f6nem, \u00c7in ve \u00c7in-ABD ili\u015fkilerine olan \u00f6zel vurgusunu g\u00f6stermektedir. Fakat \u00c7in G2 \u00f6nerisine kesinlikle kar\u015f\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca, ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Rubio, iki rakip g\u00fc\u00e7 olan ABD ve \u00c7in aras\u0131nda belirli bir d\u00fczeyde “stratejik istikrar” sa\u011flama f\u0131rsat\u0131 oldu\u011funu ve her iki taraf\u0131n da fayda sa\u011flayaca\u011f\u0131 belirli alanlarda i\u015fbirli\u011finin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu defalarca belirtmi\u015ftir. Aral\u0131k 2025’te Trump y\u00f6netimi, ABD ulusal g\u00fcvenlik \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n ve d\u0131\u015f stratejik d\u00fczenlemenin tan\u0131m\u0131nda \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler yaparak, “g\u00fcce odaklanma ve k\u00e2r\u0131 \u00f6nceliklendirme” politika y\u00f6nelimini g\u00f6steren Ulusal G\u00fcvenlik Stratejisi’nin yeni bir versiyonunu yay\u0131nlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Biden d\u00f6nemi Ulusal G\u00fcvenlik Stratejisi raporuna k\u0131yasla, yeni raporda \u00c7in’in tan\u0131m\u0131 nispeten daha yumu\u015fakt\u0131r; \u00c7in’i daha \u00f6nce oldu\u011fu gibi do\u011frudan “stratejik rakip” veya “en b\u00fcy\u00fck jeopolitik meydan okuma” olarak nitelendirmemektedir. Dahas\u0131, raporda birden fazla paragrafta \u00f6zel olarak analiz edilen tek \u00fclke \u00c7in’dir ve ayn\u0131 zamanda “Asya” b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn en \u00f6nemli k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Ayn\u0131 ay i\u00e7inde Rubio, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda “\u00c7in, zengin ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00fclke olmaya devam edecek, jeopolitikte \u00f6nemli bir fakt\u00f6r olacak” ve ABD’nin \u00c7in ile etkili bir \u015fekilde i\u015fbirli\u011fi yapman\u0131n yollar\u0131n\u0131 bulaca\u011f\u0131ndan emin oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n\n\n\n

A\u00e7\u0131k\u00e7a, “stratejik istikrar”dan “yap\u0131c\u0131 stratejik istikrar”a ge\u00e7i\u015f, hem \u00c7in hem de ABD’nin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 rekabet yoluyla kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli olarak ayarlad\u0131\u011f\u0131, \u00c7in-ABD ili\u015fkilerinde yeni bir dengeye do\u011fru kademeli olarak ilerledi\u011fi zorlu ve dolamba\u00e7l\u0131 bir s\u00fcreci yans\u0131tmaktad\u0131r. Trump’\u0131n ikinci d\u00f6neminde, \u00c7in-ABD ili\u015fkileri yeni bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm kazand\u0131 ve etkile\u015fimlerinde “istikrar” ortak bir odak noktas\u0131 haline geldi.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in-ABD ili\u015fkilerinin yeni konumlanmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Trump y\u00f6netiminin yeni Ulusal G\u00fcvenlik Stratejisi raporu, d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n “pragmatik ama ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fil, ilkeli ama idealist de\u011fil, iddial\u0131 ama \u015fahin de\u011fil ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ama g\u00fcvercin de\u011fil” oldu\u011funu belirtmektedir. Bu ifadeler, Trump’\u0131n ikinci d\u00f6neminde ABD d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131 yeniden \u015fekillendirme arzusunu yans\u0131tmaktad\u0131r. Trump y\u00f6netiminin temel ilkesi, \u00c7in de dahil olmak \u00fczere di\u011fer b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerle nispeten istikrarl\u0131 ve yap\u0131c\u0131 ili\u015fkiler kurmay\u0131 hedefleyen “esnek ger\u00e7ek\u00e7ilik” olmu\u015ftur. ABD-\u00c7in ili\u015fkisinin “yap\u0131c\u0131 stratejik istikrara\u201d dayal\u0131 yeni konumland\u0131rmas\u0131 son derece zorlu bir m\u00fccadeleyle kazan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. ABD uzun zamand\u0131r “b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 rekabetine” odaklanm\u0131\u015f, baz\u0131 ABD\u2019li stratejistler ise rekabeti ABD-\u00c7in ili\u015fkilerinin \u00f6z\u00fc olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

ABD-\u00c7in ili\u015fkileri tart\u0131\u015fmalar\u0131nda, “etkile\u015fim” ve “i\u015fbirli\u011fi” gibi terimler Washington politika \u00e7evrelerinde bir nevi tabu haline gelmi\u015fti. Biden y\u00f6netimi s\u0131ras\u0131nda, iki taraf ili\u015fkinin temel ilkeleri konusunda bir\u00e7ok isti\u015fare turu d\u00fczenlemi\u015f olsa da, ABD nihayetinde “rekabet tak\u0131nt\u0131s\u0131ndan” kurtulamam\u0131\u015ft\u0131r. ABD’deki baz\u0131 ki\u015filer, \u00c7in’in bu yeni konumland\u0131rmay\u0131 \u00f6nererek ABD i\u00e7in s\u00f6zde bir “tuzak” kurdu\u011fundan endi\u015felenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

ABD’nin \u00c7in hakk\u0131ndaki hatal\u0131 alg\u0131s\u0131 ve stratejik kayg\u0131s\u0131, her iki taraf\u0131n da etkili ve derinlemesine diplomatik etkile\u015fimler y\u00fcr\u00fctmesini zorla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve ili\u015fki bir d\u00f6nem tehlikeli bir “u\u00e7uruma s\u00fcr\u00fcklenme” durumuna girmi\u015fti. Bu anlamda, Trump y\u00f6netiminin “yap\u0131c\u0131 stratejik istikrar”\u0131n yeni konumland\u0131rmas\u0131n\u0131 kabul etme iste\u011fi, ABD taraf\u0131ndan yap\u0131lan \u00f6nemli bir ayarlamay\u0131 temsil etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Peki, “yap\u0131c\u0131 stratejik istikrar” nedir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fkan Xi Jinping’in de belirtti\u011fi gibi, \u00c7in ve Amerika Birle\u015fik Devletleri halklar\u0131 her ikisi de b\u00fcy\u00fck halklard\u0131r. \u00c7in ulusunun b\u00fcy\u00fck yeniden do\u011fu\u015funu ger\u00e7ekle\u015ftirmek ve Amerika’y\u0131 yeniden b\u00fcy\u00fck yapmak ayn\u0131 anda, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak faydal\u0131 bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir ve d\u00fcnyaya katk\u0131da bulunabilir. \u00c7in ve Amerika Birle\u015fik Devletleri sadece i\u015f birli\u011fi yapmakla kalmamal\u0131, ayn\u0131 zamanda i\u015f birli\u011fi yapabilirler de. Trump’\u0131n ikinci d\u00f6neminden bu yana, \u00c7in ve Amerika Birle\u015fik Devletleri aras\u0131nda g\u00fcmr\u00fck vergileri gibi konularda ya\u015fanan rekabet, “i\u015f birli\u011fi her iki tarafa da fayda sa\u011flarken, \u00e7at\u0131\u015fma her iki tarafa da zarar verir” \u015feklindeki kesin kural bir kez daha do\u011frulam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

New York Federal Rezerv Bankas\u0131’ndan bir analiz raporu, 2025 y\u0131l\u0131na kadar Amerika Birle\u015fik Devletleri’ndeki “g\u00fcmr\u00fck vergisi maliyetlerinin” yakla\u015f\u0131k %90’\u0131n\u0131n Amerikan t\u00fcketicileri ve i\u015fletmeleri taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Amerikan halk\u0131 y\u00fckselen enflasyon ve ya\u015fam maliyetinden olduk\u00e7a memnuniyetsiz ve son anketler, Trump’\u0131n destek onay oran\u0131n\u0131n ikinci ba\u015fkanl\u0131k d\u00f6neminde defalarca yeni d\u00fc\u015f\u00fck seviyelere ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. \u0130stikrarl\u0131 \u00c7in-ABD ekonomik ve ticari ili\u015fkileri, Trump y\u00f6netiminin enflasyonu kontrol alt\u0131na alma hedeflerinde \u00e7ok \u00f6nemli bir rol oynamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in-ABD ekonomik ve ticari ili\u015fkilerinin \u00f6z\u00fc kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 fayda ve kazan-kazan i\u015f birli\u011fidir. Farkl\u0131l\u0131klar ve s\u00fcrt\u00fc\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda, e\u015fit isti\u015fare tek do\u011fru se\u00e7enektir. Trump y\u00f6netimi, ABD-\u00c7in ili\u015fkisinin do\u011fas\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fime u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yava\u015f yava\u015f fark etti; “d\u00fcnyan\u0131n en yoksul \u00fclkelerinden biriyle olgun, zengin bir ekonomi olarak ba\u015flayan bu ili\u015fki, neredeyse e\u015fitlik\u00e7i bir ili\u015fkiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.” \u00c7in’in ekonomik kalk\u0131nmas\u0131, \u00fcretim g\u00fcc\u00fc ve g\u00fc\u00e7l\u00fc ihracat\u0131n\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi diren\u00e7, Trump y\u00f6netimini \u00c7in’i bir rakip olarak yeniden de\u011ferlendirmeye y\u00f6neltti. ABD Hazine Bakan\u0131 Bessenter, Trump y\u00f6netiminin \u00c7in’den “ayr\u0131\u015fma” pe\u015finde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtti.<\/p>\n\n\n\n

ABD’nin istedi\u011fi \u015fey “risk azaltma”d\u0131r. \u0130ki taraf\u0131n, Ticaret Komitesi ve Yat\u0131r\u0131m Komitesi gibi mekanizmalar\u0131n kurulmas\u0131 yoluyla ikili ekonomik ve ticari i\u015f birli\u011fine daha fazla kesinlik kazand\u0131rmas\u0131 bekleniyor. Trump y\u00f6netimi, \u00c7in ile “ger\u00e7ekten kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 fayda sa\u011flayan bir ekonomik ili\u015fki” s\u00fcrd\u00fcrmeyi \u00f6nerdi; bu tamamen yeni bir politika a\u00e7\u0131klamas\u0131d\u0131r. G\u00fcvenlik alan\u0131nda, Trump y\u00f6netimi \u00c7in ile “makul bir bar\u0131\u015f” arzusunu dile getirdi. Ocak 2026’da yay\u0131nlanan revize edilmi\u015f Ulusal Savunma Stratejisi, “\u00c7in anlat\u0131s\u0131na” daha pragmatik ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir yakla\u015f\u0131m benimseyerek, ABD ordusunun \u00c7in ordusuyla diyalo\u011fu geni\u015fletme ve iki \u00fclke aras\u0131nda do\u011frudan \u00e7at\u0131\u015fmadan ka\u00e7\u0131nma arzusunu vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Trump’a \u00c7in ziyaretinde e\u015flik eden ABD Savunma Bakan\u0131 Hegseth , ABD’nin \u00c7in ile \u00e7at\u0131\u015fma aramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

On y\u0131llard\u0131r, ABD Savunma Bakan\u0131’n\u0131n \u00c7in ziyaretleri genellikle ayr\u0131, \u00f6zel geziler olmu\u015f ve nadiren ba\u015fkan\u0131n maiyetinde yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Hegseth’in bu gezideki varl\u0131\u011f\u0131, Trump y\u00f6netiminin askeri-askeri al\u0131\u015fveri\u015fleri g\u00fc\u00e7lendirme ve stratejik istikrar\u0131 birlikte te\u015fvik etme arzusunu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

Ge\u00e7mi\u015fin tam tersi y\u00f6nde ad\u0131mlar at\u0131lmal\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Devlet ba\u015fkanlar\u0131 zirvesi diplomasisi, \u00c7in-ABD ili\u015fkilerinin istikrara kavu\u015fmas\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir rol oynamaktad\u0131r. Bu y\u0131l\u0131n 4 \u015eubat’\u0131nda, Ba\u015fkan Xi Jinping, Ba\u015fkan Trump ile yapt\u0131\u011f\u0131 telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesinde \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: “Yeni y\u0131lda, \u00c7in-ABD ili\u015fkilerinin b\u00fcy\u00fck gemisini f\u0131rt\u0131nalardan ge\u00e7irerek sorunsuz ilerlemesini sa\u011flamak ve daha \u00f6nemli ve faydal\u0131 i\u015fler ba\u015farmak i\u00e7in sizinle birlikte \u00e7al\u0131\u015fmaya istekliyim.” Trump’\u0131n \u00c7in’e yapt\u0131\u011f\u0131 devlet ziyareti, \u00c7in-ABD ili\u015fkilerinin kesinli\u011fini art\u0131rmaya ve iki devlet ba\u015fkan\u0131 aras\u0131nda bir sonraki a\u015famada daha fazla y\u00fcz y\u00fcze stratejik ileti\u015fim i\u00e7in elveri\u015fli ko\u015fullar yaratmaya yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.  14 May\u0131s ak\u015fam\u0131, Ba\u015fkan Xi Jinping, Ba\u015fkan Trump’\u0131n \u00c7in ziyaretini kar\u015f\u0131lamak \u00fczere Pekin’deki B\u00fcy\u00fck Halk Salonu’nda bir ziyafet verdi. Xi Jinping konu\u015fmas\u0131nda, \u00c7in ve Amerika Birle\u015fik Devletleri halklar\u0131n\u0131n her ikisinin de b\u00fcy\u00fck halklar oldu\u011funu ve \u00c7in ulusunun b\u00fcy\u00fck yeniden do\u011fu\u015funu ger\u00e7ekle\u015ftirmenin ve Amerika’y\u0131 yeniden b\u00fcy\u00fck yapman\u0131n paralel, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak faydal\u0131 ve d\u00fcnyaya elveri\u015fli bir \u015fekilde yap\u0131labilece\u011fini belirtti.<\/p>\n\n\n\n

“\u00c7in ulusunun b\u00fcy\u00fck yeniden do\u011fu\u015funu ger\u00e7ekle\u015ftirme” ile “Amerika’y\u0131 yeniden b\u00fcy\u00fck yapma” aras\u0131nda bir uyumluluk oldu\u011fu kabul edilmelidir. \u0130ki taraf, s\u0131f\u0131r toplaml\u0131 bir oyun veya \u00f6l\u00fcm kal\u0131m m\u00fccadelesi olan bir “boks ma\u00e7\u0131” yerine, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak motive edici ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak faydal\u0131 bir “atletizm yar\u0131\u015fmas\u0131” yapabilir. E\u011fer birbirimize s\u0131f\u0131r toplaml\u0131 oyunlar\u0131n dar bir perspektifinden bakarsak, her \u015fey “\u00f6l\u00fcm kal\u0131m m\u00fccadelesi” haline gelir; ancak birbirimize ortak bir gelece\u011fe sahip bir toplulu\u011fun geni\u015f perspektifinden bakarsak, i\u015fbirli\u011fi i\u00e7in her f\u0131rsat mevcuttur.<\/p>\n\n\n\n

TAYVAN SORUNU<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in-ABD ili\u015fkilerinin istikrarl\u0131 geli\u015fimini s\u00fcrd\u00fcrmek, di\u011ferinin temel \u00e7\u0131karlar\u0131na ve “k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgilerine” pervas\u0131zca meydan okumaktan ka\u00e7\u0131nmaya ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00c7in ve ABD liderleri aras\u0131ndaki bu g\u00f6r\u00fc\u015fmede, Ba\u015fkan Xi Jinping, Tayvan meselesinin \u00f6nemini yineleyerek, Tayvan Bo\u011faz\u0131’nda bar\u0131\u015f ve istikrar\u0131n korunmas\u0131n\u0131n \u00c7in ve ABD aras\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck ortak payda oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n\n\n\n

Ge\u00e7mi\u015fe k\u0131yasla \u00c7in, Tayvan meselesindeki duru\u015funda daha net ve kapsaml\u0131 bir yakla\u015f\u0131m sergiliyor: “\u0130yi y\u00f6netilirse, ikili ili\u015fkiler genel istikrar\u0131 koruyabilir. K\u00f6t\u00fc y\u00f6netilirse, iki \u00fclke \u00e7at\u0131\u015fabilir, hatta sava\u015fabilir ve t\u00fcm \u00c7in-ABD ili\u015fkisini \u00e7ok tehlikeli bir duruma sokabilir.” \u00c7in-ABD ili\u015fkilerinde istikrarl\u0131 ve olumlu bir geli\u015fmeyi te\u015fvik etmek, her iki \u00fclkenin halk\u0131n\u0131n ve uluslararas\u0131 toplumun ortak \u00f6zlemidir. Birka\u00e7 ABD kurumu taraf\u0131ndan yap\u0131lan son anketler, \u00c7in’e ili\u015fkin kamuoyunda olumlu bir toparlanmay\u0131 yans\u0131t\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Chicago K\u00fcresel \u0130li\u015fkiler Konseyi’nin yapt\u0131\u011f\u0131 bir anket, Amerikal\u0131lar\u0131n %53’\u00fcn\u00fcn \u00c7in ile i\u015fbirli\u011fini ve etkile\u015fimi destekledi\u011fini g\u00f6steriyor. Nisan ortas\u0131nda yay\u0131nlanan bir Pew Ara\u015ft\u0131rma Merkezi anketi, \u00c7in’e olumlu bakan Amerikal\u0131lar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 y\u0131lda neredeyse iki kat\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve gen\u00e7lerde bu oran\u0131n daha da y\u00fcksek oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Ayr\u0131ca, Kraliyet Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler Enstit\u00fcs\u00fc’n\u00fcn yapt\u0131\u011f\u0131 bir anket, Amerikal\u0131lar\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n \u00c7in’in temiz teknoloji \u00fcr\u00fcnlerinin h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 destekledi\u011fini g\u00f6steriyor. Objektif olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00c7in’e kar\u015f\u0131 sert bir tutum, ABD politika \u00e7evrelerinde bir t\u00fcr “siyasi do\u011fruculuk” olarak g\u00f6r\u00fclmeye devam ediyor ve Trump y\u00f6netiminin \u00c7in’e verdi\u011fi taahh\u00fctleri yerine getirme yetene\u011fi son derece belirsizli\u011fini koruyor.<\/p>\n\n\n\n

Ancak, ABD strateji \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131  camias\u0131nda ABD-\u00c7in ili\u015fkilerine pragmatik ve esnek bir yakla\u015f\u0131m\u0131 destekleyen sesler giderek art\u0131yor. ABD d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015fu “\u00d6nce Savunma”\u00fcn Asya Program\u0131 direkt\u00f6r\u00fc olan Lyle Goldstein, \u00c7in ve ABD aras\u0131nda d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc bir ortak bildiri i\u00e7in zaman\u0131n geldi\u011fini ve iki taraf aras\u0131nda bir “birlikte ya\u015fama modeli” kurmak i\u00e7in yeni bir siyasi belgenin gerekli oldu\u011funu savunuyor. Bu y\u0131l ABD’de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m \u00e7e\u015fitli konferanslarda, ABD’li politika yap\u0131c\u0131lar ve akademisyenler aras\u0131nda \u00c7in ile diyalo\u011fu ve etkile\u015fimi g\u00fc\u00e7lendirme arzusunu a\u00e7\u0131k\u00e7a hissettim.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in-ABD ili\u015fkisi, her iki \u00fclkedeki 1,7 milyardan fazla insan\u0131n refah\u0131n\u0131 ve d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda 8 milyardan fazla insan\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ilgilendiriyor. \u00c7in-ABD ili\u015fkisinin “yap\u0131c\u0131 stratejik ve istikrarl\u0131 bir ili\u015fki” olarak yeni konumland\u0131r\u0131lmas\u0131, sonu\u00e7lar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan derin ve zorlu bir kazan\u0131md\u0131r. Ba\u015fkan Xi Jinping’in belirtti\u011fi gibi, “\u00c7in ve ABD aras\u0131ndaki yap\u0131c\u0131 stratejik ve istikrarl\u0131 ili\u015fki” sadece bir slogan de\u011fil, her iki taraf\u0131n da ayn\u0131 y\u00f6nde hareket etti\u011fi bir eylem koyma meselesi olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7in-ABD Zirvesinden D\u00fcnya ve \u00c7in i\u00e7in Olumlu Sonu\u00e7lar Var May\u0131s 2026 Yazar, Prof. Zhao Minghao \u015eangay Fudan \u00dcniversitesi Kuzey Amerika \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Merkezi’nin Ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131 14 May\u0131s’ta \u00c7in Devlet Ba\u015fkan\u0131 Xi Jinping, ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump ile bir araya gelerek k\u00fcresel dikkatleri \u00fczerine \u00e7ekti. Cornell \u00dcniversitesi’nde ekonomi profes\u00f6r\u00fc olan Eswar Prasad, zirvenin sonucunun k\u00fcresel ticaret, jeopolitik […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[51,5,6],"tags":[],"class_list":["post-6469","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dunya-sosyalizmi-tr","category-dunya-sosyalizmi","category-sosyalist-ulkeler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6469","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6469"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6469\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6470,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6469\/revisions\/6470"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6469"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6469"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6469"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}