{"id":6488,"date":"2026-05-26T23:46:10","date_gmt":"2026-05-26T23:46:10","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6488"},"modified":"2026-07-13T18:18:38","modified_gmt":"2026-07-13T18:18:38","slug":"leninin-kiz-kardesinin-anilari-leninin-stalin-ve-trocki-ile-iliskileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6488","title":{"rendered":"Lenin\u2019in K\u0131z Karde\u015finin An\u0131lar\u0131: Lenin\u2019in Stalin ve Tro\u00e7ki \u0130le \u0130li\u015fkileri"},"content":{"rendered":"\n

Lenin\u2019in K\u0131z Karde\u015finin An\u0131lar\u0131: Lenin\u2019in Stalin ve Tro\u00e7ki \u0130le \u0130li\u015fkileri<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Ali Elik, May\u0131s 2026<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
\"\"
Krupskaya, Lenin, Stalin, Tro\u00e7ki<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Bu metin, Vladimir \u0130lyi\u00e7 Lenin\u2019in k\u0131z karde\u015fi Mariya \u0130lyini\u00e7na Ulyanova\u2019n\u0131n ki\u015fisel ar\u015fivinden \u00e7\u0131km\u0131\u015f tarihi bir belgedir. M. \u0130. Ulyanova\u2019n\u0131n vefat\u0131ndan sonra ki\u015fisel ar\u015fivi aras\u0131nda bulunan bu el yazmas\u0131 notlar\u0131n tam hali 1989 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Edit\u00f6r notuna g\u00f6re, Ulyanova taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nan bu kayd\u0131n tam olarak hangi tarihte yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 kesin olarak belirlemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n

Merkez Komite\u2019nin 27. Plenum\u2019undaki (1926) beyan\u0131mda, Lenin\u2019in Stalin\u2019e de\u011fer verdi\u011fini yazm\u0131\u015ft\u0131m. Bu elbette do\u011fru. Stalin \u00f6nemli bir parti i\u015f\u00e7isi, iyi bir \u00f6rg\u00fct\u00e7\u00fcd\u00fcr. Ancak bu beyanda, Lenin\u2019in Stalin\u2019e kar\u015f\u0131 nas\u0131l bir tutum i\u00e7inde oldu\u011funa dair ger\u00e7e\u011fin tamam\u0131n\u0131 s\u00f6ylemedi\u011fim de su g\u00f6t\u00fcrmez bir ger\u00e7ektir. Buharin ve Stalin\u2019in ricas\u0131 \u00fczerine yaz\u0131lan o beyan\u0131n amac\u0131, Lenin\u2019in Stalin\u2019e kar\u015f\u0131 olan tutumundan s\u00f6z ederek Stalin\u2019i  muhalefetin sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan bir nebze olsun korumakt\u0131. Muhalefet, Lenin\u2019in Stalin\u2019e yazd\u0131\u011f\u0131 ve aralar\u0131ndaki ili\u015fkilerin kopar\u0131lmas\u0131 konusunun g\u00fcndeme geldi\u011fi son mektubu \u00fczerinden Stalin\u2019i s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131yordu.  \u00c7eviren:  burada \u201csol\u201d muhalefet kastediliyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bunun do\u011frudan nedeni ki\u015fisel bir meseleydi; Stalin\u2019in, Nadejda Krupskaya\u2019ya (Lenin\u2019in e\u015fi) kar\u015f\u0131 kabal\u0131k etme c\u00fcretini g\u00f6stermesi \u00fczerine Lenin\u2019in duydu\u011fu b\u00fcy\u00fck tepkiydi.  <\/p>\n\n\n\n

 O d\u00f6nemde bana yaln\u0131zca ve a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak ki\u015fisel bir olay gibi g\u00f6r\u00fcnen bu durumu Zinovyev, Kamenev ve di\u011ferleri siyasi ama\u00e7larla, \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in kulland\u0131lar. Ancak daha sonra, bu olay\u0131 Lenin\u2019in bir dizi a\u00e7\u0131klamas\u0131yla, onun siyasi vasiyetiyle ve ayr\u0131ca Lenin\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden bu yana ge\u00e7en s\u00fcrede Stalin\u2019in sergiledi\u011fi t\u00fcm davran\u0131\u015flarla, onun “siyasi” \u00e7izgisiyle birlikte de\u011ferlendirdi\u011fimde, Lenin\u2019in hayat\u0131n\u0131n son d\u00f6neminde Stalin\u2019e y\u00f6nelik ger\u00e7ek tutumunu giderek daha net anlamaya ba\u015flad\u0131m. Bunu, en az\u0131ndan k\u0131saca anlatmay\u0131 kendime bir bor\u00e7 biliyorum.<\/p>\n\n\n\n

Lenin \u00e7ok y\u00fcksek bir \u00f6z-kontrol sahibiydi. Herhangi bir nedenle daha uygun olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde, insanlara kar\u015f\u0131 olan ger\u00e7ek tutumunu gizlemeyi ve d\u0131\u015fa vurmamay\u0131 \u00e7ok iyi becerirdi. Hat\u0131rl\u0131yorum; evimize hi\u00e7 hazetmedi\u011fi bir VTs\u0130K (T\u00fcm Rusya Merkezi Y\u00fcr\u00fctme Komitesi) g\u00f6revlisi geldi\u011finde odas\u0131na saklan\u0131r, arkas\u0131ndan kap\u0131y\u0131 kapat\u0131rd\u0131. Sanki onunla kar\u015f\u0131la\u015fmaktan, kendini tutamamaktan ve bu adama kar\u015f\u0131 ger\u00e7ek tutumunun sert bir \u015fekilde a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131ndan korkuyor gibiydi.<\/p>\n\n\n\n

Lenin ve Tro\u00e7ki<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Birlikte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 yolda\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 ise kendini \u00e7ok daha fazla kontrol etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Lenin i\u00e7in parti ve devlet i\u015fleri her zaman \u00f6n plandayd\u0131; ki\u015fisel olan\u0131 bu i\u015fin \u00e7\u0131karlar\u0131na tabi k\u0131lmay\u0131 bilirdi ve ki\u015fisel duygular\u0131 hi\u00e7bir zaman \u00f6ne f\u0131rlamaz ya da a\u011f\u0131r basmazd\u0131. Tro\u00e7ki ile ya\u015fanan olay bu bak\u0131mdan bir \u00f6rnektir.  Merkez Komitesi Politb\u00fcro\u2019nun bir toplant\u0131s\u0131nda Tro\u00e7ki, Lenin\u2019in y\u00fcz\u00fcne kar\u015f\u0131 “holigan” demi\u015fti. Lenin kire\u00e7 gibi bembeyaz olmu\u015f ama kendini tutmu\u015ftu. Olay\u0131 bana aktaran yolda\u015flar\u0131n s\u00f6yledi\u011fine g\u00f6re, Tro\u00e7ki\u2019nin bu kabal\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, “Galiba burada baz\u0131lar\u0131n\u0131n sinirleri biraz bozulmu\u015f” gibi bir \u015fey s\u00f6ylemi\u015ftir. Bunun \u00f6tesinde de Tro\u00e7ki\u2019ye kar\u015f\u0131 bir sempati beslemiyordu; Tro\u00e7ki\u2019de, onunla birlikte  kolektif \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc derecede zorla\u015ft\u0131ran \u00e7ok fazla \u00f6zellik vard\u0131. Ancak Tro\u00e7ki b\u00fcy\u00fck bir parti i\u015f\u00e7isiydi, yetenekli bir liderdi ve tekrar ediyorum, i\u015fi her zaman \u00f6n planda tutan Lenin, onu i\u015flerin ba\u015far\u0131s\u0131 i\u00e7in korumaya, onunla gelecekte de birlikte \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

Tro\u00e7ki ile Politb\u00fcro\u2019nun di\u011fer \u00fcyeleri aras\u0131nda, \u00f6zellikle de Tro\u00e7ki ile Stalin aras\u0131nda dengeyi korumak son derece zordu. Her ikisi de a\u015f\u0131r\u0131 derecede h\u0131rsl\u0131 ve ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fcz insanlard\u0131. Onlarda ki\u015fisel meseleler i\u015fin \u00e7\u0131karlar\u0131na a\u011f\u0131r bas\u0131yordu. Sovyet iktidar\u0131n\u0131n daha ilk y\u0131llar\u0131nda aralar\u0131ndaki ili\u015fkilerin ne durumda oldu\u011fu, Tro\u00e7ki ve Stalin\u2019in cepheden Lenin\u2019e g\u00f6nderdikleri ve bug\u00fcne ula\u015fan telgraflardan a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. Lenin\u2019in otoritesi onlar\u0131 dizginliyor, bu d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n Lenin\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 ileri boyutlara varmas\u0131na izin vermiyordu.<\/p>\n\n\n\n

Birtak\u0131m ki\u015fisel nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc Lenin\u2019in Zinovyev\u2019e kar\u015f\u0131 tutumunun da pek iyi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ancak burada da i\u015fin \u00e7\u0131karlar\u0131 u\u011fruna yine Lenin kendini dizginliyordu. Lenin\u2019in en yak\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131na, Politb\u00fcro \u00fcyelerine olan tutumunu, 1922 yaz\u0131nda Lenin\u2019in ilk hastal\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde, neredeyse hi\u00e7 yan\u0131ndan ayr\u0131lmadan onunla birlikte ya\u015farken daha yak\u0131ndan g\u00f6zlemleme f\u0131rsat\u0131m oldu. Bundan daha \u00f6nce de Lenin\u2019in Stalin\u2019den birtak\u0131m memnuniyetsizlikleri oldu\u011funu duymu\u015ftum. Bana anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, Men\u015fevik lider Martov\u2019un hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenen Lenin, Stalin\u2019den ona para g\u00f6ndermesini istemi\u015fti. Stalin ise ona, “\u0130\u015f\u00e7i davas\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131na para harcayacak adam m\u0131y\u0131m ben! Bunun i\u00e7in kendinize ba\u015fka bir sekreter bulun” demi\u015fti. Lenin buna \u00e7ok \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f ve Stalin\u2019e \u00e7ok \u00f6fkelenmi\u015fti.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lenin\u2019in Parti \u0130\u00e7indeki Yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lenin\u2019in Stalin\u2019den memnuniyetsizlik duymak i\u00e7in ba\u015fka nedenleri de var m\u0131yd\u0131? Belli ki vard\u0131. Eski Bol\u015fevik \u015eklovski, o d\u00f6nem g\u00f6revli oldu\u011fu Berlin\u2019e Lenin\u2019in yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektuptan bahsetmi\u015fti. Bu mektuptan, bir benzetme yaparsam Lenin\u2019in alt\u0131n\u0131n oyuldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yordu<\/strong>. Kimin ve nas\u0131l yapt\u0131\u011f\u0131 ise bir s\u0131r olarak kalmaktad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n

Lenin’in \u015eklovski’ye yazd\u0131\u011f\u0131 mektup \u015fudur:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

“\u015eklovski Yolda\u015f! Size kendi notumu g\u00f6nderdikten sonra uzun mektubunuzu ald\u0131m. Bu olayda beni ‘kay\u0131rmac\u0131l\u0131kla\u201d su\u00e7laman\u0131n vah\u015fetin ve al\u00e7akl\u0131\u011f\u0131n dik \u00e2l\u00e2s\u0131 oldu\u011fu konusunda tamamen hakl\u0131s\u0131n\u0131z. Tekrar ediyorum, burada karma\u015f\u0131k bir entrika d\u00f6n\u00fcyor. Sverdlov’un, Zagorski’nin ve di\u011ferlerinin \u00f6lm\u00fc\u015f olmas\u0131n\u0131 f\u0131rsat biliyorlar. \u0130\u015fe ba\u015ftan ba\u015flamam\u0131z gerekecek. Bu \u201ckay\u0131rmac\u0131l\u0131k\u201d meselesinde bana kar\u015f\u0131 hem bir \u00f6nyarg\u0131, hem inat\u00e7\u0131 bir muhalefet hem de derin bir g\u00fcvensizlik var. Bu beni kahrediyor. Ama bu bir ger\u00e7ek. Mektubunuzdan \u00f6t\u00fcr\u00fc sizi k\u0131nam\u0131yorum. \u0130\u015finizin \u00e7ok zor oldu\u011funu anl\u0131yorum. Bug\u00fcnlerde partimizde buna benzer ba\u015fka \u00f6rnekler de g\u00f6rd\u00fcm. ‘Yeni gelenler’ diye bir grup ortaya \u00e7\u0131kt\u0131, eskileri tan\u0131m\u0131yorlar. Bir yol tavsiye ediyorsun \u2014 g\u00fcvenmiyorlar. Tavsiyeni tekrarl\u0131yorsun \u2014 g\u00fcvensizlik katmerleniyor, bir inat\u00e7\u0131l\u0131k do\u011fuyor. ‘Ama biz istemiyoruz’!!! Bu durumda yapacak bir \u015fey kalm\u0131yor: En ba\u015ftan, sava\u015farak, yeni gen\u00e7li\u011fi kendi taraf\u0131na kazanmak gerek. Selamlar!\u201d<\/strong> (Lenin, 4 Haziran 1921)<\/p>\n\n\n\n

1920-21 ve  1921-22 k\u0131\u015flar\u0131nda Lenin kendini k\u00f6t\u00fc hissediyordu. Ba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fma kapasitesinin kayb\u0131 onu ciddi \u015fekilde endi\u015felendiriyordu. Tam olarak ne zamand\u0131 bilmiyorum ama bu d\u00f6nemde bir ara Lenin, Stalin\u2019e, muhtemelen sonunun fel\u00e7 olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi ve Stalin\u2019den, b\u00f6yle bir durumda kendisine siyan\u00fcr bulup vermesi i\u00e7in s\u00f6z ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

 Stalin s\u00f6z verdi. Lenin bu ricayla neden Stalin\u2019e ba\u015fvurmu\u015ftu? \u00c7\u00fcnk\u00fc onu sert, \u00e7elik gibi ve her t\u00fcrl\u00fc duygusall\u0131ktan uzak bir insan olarak tan\u0131yordu. Bu t\u00fcr bir ricayla ba\u015fvurabilece\u011fi ba\u015fka kimsesi yoktu. Ayn\u0131 ricayla Lenin, May\u0131s 1922\u2019de ge\u00e7irdi\u011fi ilk krizin ard\u0131ndan tekrar Stalin\u2019e ba\u015fvurdu. Lenin o zaman kendisi i\u00e7in her \u015feyin bitti\u011fine karar vermi\u015f ve \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7in Stalin\u2019in yan\u0131na \u00e7a\u011fr\u0131lmas\u0131n\u0131 talep etmi\u015fti. Bu ricas\u0131nda o kadar \u0131srarc\u0131yd\u0131 ki reddetmeye cesaret edemediler.<\/p>\n\n\n\n

Stalin, Lenin\u2019in yan\u0131nda ger\u00e7ekten 5 dakika kadar kald\u0131. Lenin\u2019in yan\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda bana ve Buharin\u2019e, Lenin\u2019in kendisinden zehir getirmesini istedi\u011fini, zira daha \u00f6nce verilen s\u00f6z\u00fc tutma zaman\u0131n\u0131n geldi\u011fini s\u00f6yledi\u011fini aktard\u0131. Stalin s\u00f6z vermi\u015fti. Lenin ile \u00f6p\u00fc\u015fm\u00fc\u015fler ve Stalin d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Ancak daha sonra, durumu birlikte de\u011ferlendirerek Lenin\u2019e moral vermemiz gerekti\u011fine karar verdik ve Stalin tekrar Lenin\u2019in yan\u0131na d\u00f6nd\u00fc. Stalin ona, doktorlarla g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, hen\u00fcz her \u015feyin bitmedi\u011fine ikna oldu\u011funu ve ricas\u0131n\u0131 yerine getirme zaman\u0131n\u0131n gelmedi\u011fini s\u00f6yledi. Lenin\u2019in keyfi yerine geldi ve her ne kadar Stalin\u2019e, “Kurnazl\u0131k m\u0131 yap\u0131yorsun?” dese de kabul etti. Stalin ona, “Benim ne zaman kurnazl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131 g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz?” diye yan\u0131t verdi. Ayr\u0131ld\u0131lar ve Lenin iyile\u015fmeye ba\u015flay\u0131p yolda\u015flarla g\u00f6r\u00fc\u015fmesine izin verilene kadar da g\u00f6r\u00fc\u015fmediler.<\/p>\n\n\n\n

Bu d\u00f6nemde Stalin onun yan\u0131na di\u011ferlerinden daha s\u0131k geliyordu. Lenin\u2019in yan\u0131na ilk gelen Stalin oldu. Lenin onu dost\u00e7a kar\u015f\u0131l\u0131yor, \u015fakalar yap\u0131yor, g\u00fcl\u00fcyor, benden Stalin\u2019e ikramda bulunmam\u0131, \u015farap getirmemi istiyordu. Bu ve daha sonraki geli\u015flerinde Stalin ile Tro\u00e7ki hakk\u0131nda da konu\u015fuyorlard\u0131, benim yan\u0131mda konu\u015fuyorlard\u0131 ve \u0130lyi\u00e7\u2019in burada Tro\u00e7ki\u2019ye kar\u015f\u0131 Stalin\u2019in yan\u0131nda oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu.<\/p>\n\n\n\n

Bir ara Tro\u00e7ki\u2019nin Lenin\u2019in yan\u0131na davet edilmesi meselesi tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Bu durum bir diplomasi niteli\u011fi ta\u015f\u0131yordu. Tro\u00e7ki\u2019ye Halk Komiserleri Kurulu\u2019nda (Sovnarkom) Lenin\u2019in yard\u0131mc\u0131s\u0131 olmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde yap\u0131lan teklif de diplomatik  nitelikteydi. Bu d\u00f6nemde Lenin\u2019in yan\u0131na Kamenev ve Buharin de geliyordu ama Zinovyev bir kez bile gelmedi ve bildi\u011fim kadar\u0131yla Lenin onu g\u00f6rme iste\u011fini bir kez bile dile getirmedi. Lenin 1922 sonbahar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmaya d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde, ak\u015famlar\u0131 odas\u0131nda s\u0131k s\u0131k Kamenev, Zinovyev ve Stalin ile g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Ben bazen ak\u015famlar\u0131 doktorlar\u0131n Lenin i\u00e7in uzun s\u00fcre oturma yasa\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatarak onlar\u0131 da\u011f\u0131tmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131m. \u015eaka yapar ve g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin i\u015f konu\u015fmas\u0131 de\u011fil, sadece bir sohbet oldu\u011funu a\u00e7\u0131klarlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Stalin\u2019e kar\u015f\u0131 Lenin\u2019de b\u00fcy\u00fck bir memnuniyetsizlik yaratan \u015fey ulusal mesele, yani Kafkasya uluslar\u0131 meselesi oldu. Onun bu konuda Tro\u00e7ki ile olan yaz\u0131\u015fmalar\u0131 bilinmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Lenin\u2019in Tro\u00e7ki\u2019ye mektubu:<\/p>\n\n\n\n

\u201cTek bir kur\u015fun bile atmadan, basit bir manevra hareketiyle mevziyi ele ge\u00e7irmeyi ba\u015fard\u0131k gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u00d6nerim, burada durmay\u0131p taarruza devam etmemiz; bunun i\u00e7in de d\u0131\u015f ticaretin g\u00fc\u00e7lendirilmesi ve d\u0131\u015f ticaretin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinin iyile\u015ftirilmesine y\u00f6nelik \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131 meselesinin Parti Kongresi\u2019ne ta\u015f\u0131nmas\u0131 teklifini sunmam\u0131zd\u0131r. Bu durumu Sovyetler Kongresi\u2019ndeki grubumuzda  ilan edin.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Umar\u0131m buna itiraz etmezsiniz ve fraksiyonda rapor sunmay\u0131 reddetmezsiniz.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

N. Lenin<\/strong><\/p>\n\n\n\n

21 Aral\u0131k 1922\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re Lenin; Stalin\u2019e de, Orconikidze\u2019ye de, Dzerjinski\u2019ye de m\u00fcthi\u015f \u00f6fkelenmi\u015fti. Bu mesele, sonraki hastal\u0131\u011f\u0131 boyunca Lenin\u2019i \u00e7ok fazla y\u0131pratt\u0131. \u0130\u015fte tam bu s\u0131rada, Lenin\u2019in 5 Mart 1923 tarihli ve a\u015fa\u011f\u0131da aktaraca\u011f\u0131m, Stalin\u2019e y\u00f6nelik mektubuna yol a\u00e7an o \u00e7at\u0131\u015fma buna eklendi.<\/p>\n\n\n\n

Lenin\u2019in E\u015fi Krupskaya ve Stalin<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Olay \u015f\u00f6yle geli\u015fti: Doktorlar, Lenin\u2019e devlet ve parti i\u015fleriyle ilgili hi\u00e7bir \u015fey s\u00f6ylenmemesi konusunda \u0131srar ediyorlard\u0131. En \u00e7ok korkulan \u015fey, her \u015feyi onunla payla\u015fmaya al\u0131\u015fk\u0131n olan e\u015fi Krupskaya\u2019n\u0131n bazen tamamen istemsizce, istemeden a\u011fz\u0131ndan bir \u015fey ka\u00e7\u0131rmas\u0131 ve Lenin\u2019e devlet ve parti i\u015fleri ile ilgili bir \u015feyler anlatmas\u0131yd\u0131. MK Politb\u00fcro, doktorlar\u0131n bu yasa\u011f\u0131n\u0131n ihlal edilmemesini denetleme g\u00f6revini Stalin\u2019e vermi\u015fti. Krupskaya o g\u00fcnlerde Sovyet E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131nda kilit bir liderdi.<\/p>\n\n\n\n

Ve i\u015fte bir g\u00fcn, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re Krupskaya ile Lenin aras\u0131ndaki bir konu\u015fmay\u0131 \u00f6\u011frenen Stalin, Krupskaya\u2019y\u0131 telefona \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131 ve olduk\u00e7a sert bir \u00fcslupla \u2014bunun Lenin\u2019in kula\u011f\u0131na gitmeyece\u011fini hesap ederek\u2014 Lenin ile i\u015f hakk\u0131nda konu\u015fmamas\u0131n\u0131, aksi takdirde onu TsKK\u2019ya [Merkezi Kontrol Komisyonu] \u015fikayet edece\u011fini s\u00f6yledi. Bu konu\u015fma Krupskaya\u2019y\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc derecede sarst\u0131: Kendinde de\u011fildi, a\u011fl\u0131yor, yerlerde d\u00f6v\u00fcn\u00fcyordu. Bu azar\u0131 birka\u00e7 g\u00fcn sonra Lenin\u2019e anlatt\u0131 ve Stalin ile zaten bar\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 da s\u00f6yledi. Stalin, ger\u00e7ekten de bundan \u00f6nce onu aram\u0131\u015f ve belli ki azar\u0131 ve tehdidiyle Krupskaya \u00fczerinde b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 ho\u015f olmayan izlenimi silmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Ancak Krupskaya Stalin\u2019in telefondaki bu ba\u011f\u0131rmas\u0131n\u0131 Kamenev ve Zinovyev\u2019e de anlatm\u0131\u015f, muhtemelen Kafkasya i\u015flerine de de\u011finmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

Bir sabah Stalin beni Lenin\u2019in odas\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. \u00c7ok \u00fczg\u00fcn ve kederli bir hali vard\u0131: “Bug\u00fcn b\u00fct\u00fcn gece uyumad\u0131m” dedi bana. “Lenin beni kimin yerine koyuyor, bana kar\u015f\u0131 nas\u0131l bir tutum i\u00e7inde! Sanki bir hainmi\u015fim gibi. Oysa ben onu b\u00fct\u00fcn ruhumla seviyorum. Bunu ona bir \u015fekilde s\u00f6yleyin.” Stalin\u2019e ac\u0131d\u0131m. Bu kadar i\u00e7tenlikle \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131 bana dokunmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

Lenin beni bir \u015fey i\u00e7in \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131 ve ben de Lenin\u2019e laf aras\u0131nda yolda\u015flar\u0131n kendisine selam\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledim. “Ah,” diye kar\u015f\u0131l\u0131k verdi Lenin. “Stalin de sana s\u0131cak selamlar\u0131n\u0131 iletmemi istedi, seni \u00e7ok sevdi\u011fini s\u00f6ylememi rica etti.” Lenin g\u00fcl\u00fcmsedi ve sustu. “Ne dersin,” diye sordum, “ona senden de bir selam ileteyim mi?”. “\u0130let,” dedi Lenin olduk\u00e7a so\u011fuk bir sesle. Ben de Lenin\u2019e “Ama Stalin yine de ak\u0131ll\u0131 biri” dedim.  “Hi\u00e7 de ak\u0131ll\u0131 de\u011fil,” dedi Lenin kesin bir dille ve y\u00fcz\u00fcn\u00fc ek\u015fiterek.<\/p>\n\n\n\n

Birka\u00e7 g\u00fcn sonra Lenin, Stalin\u2019in Krupskaya\u2019ya kaba davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 Kamenev ve Zinovyev\u2019in de bu olay\u0131 bildi\u011fini \u00f6\u011frendi. Sabahleyin \u00e7ok \u00fczg\u00fcn bir halde, \u00f6ncelikle Krupskaya\u2019n\u0131n  E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131ndaki i\u015fine gidip gitmedi\u011fini sordu; olumlu cevap al\u0131nca yan\u0131na bir not tutan birini istedi. Not tutucu Volodi\u00e7eva geldi ve Lenin ona Stalin\u2019e yaz\u0131lacak \u015fu mektubu dikte etti:<\/p>\n\n\n\n

“\u00c7ok gizli. \u015eahsa \u00f6zel. Sayg\u0131de\u011fer Yolda\u015f Stalin! Kar\u0131m\u0131 telefona konu\u015fmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p ona kaba davranma ve azarlama c\u00fcretini g\u00f6sterdiniz. Her ne kadar kendisi size s\u00f6ylenenleri unutmay\u0131 kabul etti\u011fini ifade etmi\u015f olsa da, bu ger\u00e7ek onun arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Zinovyev ve Kamenev taraf\u0131ndan \u00f6\u011frenilmi\u015ftir. Bana kar\u015f\u0131 bu yap\u0131lan\u0131 bu kadar kolay unutmaya niyetim yok; kar\u0131ma kar\u015f\u0131 yap\u0131lan\u0131 ise kendime kar\u015f\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6ylemeye bile gerek yoktur. Bu nedenle, s\u00f6ylediklerinizi geri al\u0131p \u00f6z\u00fcr dilemeyi mi kabul etti\u011finizi, yoksa aram\u0131zdaki ili\u015fkileri koparmay\u0131 m\u0131 tercih etti\u011finizi tartman\u0131z\u0131 rica ederim. Sayg\u0131lar\u0131mla, Lenin, 5 Mart 1923.”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lenin, Volodi\u00e7eva\u2019dan bu mektubu Krupskaya\u2019ya hi\u00e7 bahsetmeden Stalin\u2019e g\u00f6ndermesini, m\u00fch\u00fcrl\u00fc bir zarftaki kopyas\u0131n\u0131 da bana vermesini istedi. Ancak eve d\u00f6nen Krupskaya, Lenin\u2019in \u00fczg\u00fcn halinden bir \u015feylerin ters gitti\u011fini anlad\u0131 ve Volodi\u00e7eva\u2019dan mektubu Stalin\u2019e  g\u00f6ndermemesini istedi. Kendisinin Stalin ile bizzat konu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 ve ondan \u00f6z\u00fcr dilemesini isteyece\u011fini s\u00f6yledi. Krupskaya durumu \u015fimdi b\u00f6yle aktar\u0131yor ama bana \u00f6yle geliyor ki o bu mektubu g\u00f6rmedi ve mektup Stalin\u2019e, tam da Lenin\u2019in istedi\u011fi gibi g\u00f6nderildi. Stalin\u2019in cevab\u0131 biraz gecikti. Sonra Stalin\u2019in cevab\u0131 (muhtemelen doktorlar ve Krupskaya taraf\u0131ndan) Lenin\u2019in durumu daha da k\u00f6t\u00fcle\u015fti\u011fi i\u00e7in bunu Lenin\u2019e iletmeme karar\u0131 al\u0131nd\u0131 ve b\u00f6ylece Lenin, Stalin\u2019in \u00f6z\u00fcr diledi\u011fi cevab\u0131n\u0131 hi\u00e7bir zaman \u00f6\u011frenemedi.<\/p>\n\n\n\n

Ancak Lenin, Stalin\u2019e ne kadar k\u0131zg\u0131n olursa olsun, tam bir inan\u00e7la s\u00f6yleyebilece\u011fim bir \u015fey var: Onun Stalin i\u00e7in s\u00f6yledi\u011fi “hi\u00e7 de ak\u0131ll\u0131 de\u011fil” s\u00f6zleri, kesinlikle anl\u0131k bir \u00f6fkeyle s\u00f6ylenmi\u015f s\u00f6zler de\u011fildi. Bu, onun Stalin hakk\u0131ndaki kesin ve olgunla\u015fm\u0131\u015f fikriydi ve bunu bana aktarm\u0131\u015ft\u0131. Bu fikir, Lenin\u2019in Stalin\u2019e bir pratik\u00e7i olarak de\u011fer verdi\u011fi ger\u00e7e\u011fiyle \u00e7eli\u015fmez; ancak Lenin Stalin\u2019in birtak\u0131m al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ve \u00f6zellikleri kar\u015f\u0131s\u0131nda dizginleyici bir unsurun bulunmas\u0131n\u0131 gerekli g\u00f6r\u00fcyordu ki bu \u00f6zellikleri nedeniyle Lenin, Stalin\u2019in Parti genel sekreterlik g\u00f6revinden al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131yordu. \u00d6l\u00fcm\u00fcnden \u00f6nce kaleme ald\u0131\u011f\u0131, partiye hi\u00e7bir zaman ula\u015fmayan ve birtak\u0131m yolda\u015flar\u0131n \u00f6zelliklerini de\u011ferlendirdi\u011fi siyasi vasiyetinde bunu son derece kesin bir dille belirtmi\u015fti. Ama bunu ba\u015fka bir zaman yazaca\u011f\u0131m.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lenin\u2019in K\u0131z Karde\u015finin An\u0131lar\u0131: Lenin\u2019in Stalin ve Tro\u00e7ki \u0130le \u0130li\u015fkileri Ali Elik, May\u0131s 2026 Bu metin, Vladimir \u0130lyi\u00e7 Lenin\u2019in k\u0131z karde\u015fi Mariya \u0130lyini\u00e7na Ulyanova\u2019n\u0131n ki\u015fisel ar\u015fivinden \u00e7\u0131km\u0131\u015f tarihi bir belgedir. M. \u0130. Ulyanova\u2019n\u0131n vefat\u0131ndan sonra ki\u015fisel ar\u015fivi aras\u0131nda bulunan bu el yazmas\u0131 notlar\u0131n tam hali 1989 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Edit\u00f6r notuna g\u00f6re, Ulyanova taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nan […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[49,20],"tags":[],"class_list":["post-6488","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arsiv-tr","category-arsiv"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6488","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6488"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6488\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6632,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6488\/revisions\/6632"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6488"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6488"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6488"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}