{"id":6544,"date":"2026-06-17T08:37:24","date_gmt":"2026-06-17T08:37:24","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6544"},"modified":"2026-06-17T08:37:25","modified_gmt":"2026-06-17T08:37:25","slug":"demokrasi-dunyada-liberal-demokrasinin-sorunlari-buyurken-cinli-marksist-teorisyenler-demokrasi-icin-hangi-4-cozumu-oneriyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6544","title":{"rendered":"Demokrasi: D\u00fcnyada Liberal Demokrasinin Sorunlar\u0131 B\u00fcy\u00fcrken \u00c7inli Marksist Teorisyenler Demokrasi i\u00e7in Hangi 4 \u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u00d6neriyor"},"content":{"rendered":"\n

Demokrasi: D\u00fcnyada Liberal Demokrasinin Sorunlar\u0131 B\u00fcy\u00fcrken \u00c7inli Marksist Teorisyenler Demokrasi i\u00e7in Hangi 4 \u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u00d6neriyor<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

\u00c7eviren: Ayaz Zirve<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yazar, Prof. Yan Jirong<\/strong> \u00c7in\u2019de Marksist Demokrasi Teorisi \u00fczerine b\u00fcy\u00fck ara\u015ft\u0131rma projesinin ba\u015f Direkt\u00f6r\u00fc ve Pekin \u00dcniversitesi Kamu Y\u00f6netimi Okulu Dekan\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Not: bu \u00f6zet yazar\u0131n Haziran 2026\u2019da Pekin\u2019de yap\u0131lan Marksizm Forumu\u2019nda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmadan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Demokrasinin geli\u015fme tarihine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, demokrasinin hi\u00e7bir zaman sabit bir sistem olmad\u0131\u011f\u0131, aksine ger\u00e7ek d\u00fcnya sorunlar\u0131na yan\u0131t veren s\u00fcrekli geli\u015fen bir siyasi pratik oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Antik Yunan \u015fehir devletlerinde ortaya \u00e7\u0131kan do\u011frudan demokrasi, k\u00fc\u00e7\u00fck topluluklar i\u00e7inde kamu i\u015flerine \u201cvatanda\u015flar\u0131n\u201d kat\u0131l\u0131m\u0131 sorununu \u00e7\u00f6zen ilk b\u00fcy\u00fck s\u0131\u00e7rama olarak g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n

Siyasi topluluklar n\u00fcfus ve alan olarak geni\u015fledik\u00e7e, temsili demokrasi yava\u015f yava\u015f modern demokrasinin ana bi\u00e7imi haline gelmi\u015f, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli devletlerde temsili mekanizmalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla i\u015fleyen demokrasi sorununu ele alarak demokratik geli\u015fmede ikinci b\u00fcy\u00fck s\u0131\u00e7ramay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Ancak temsili demokrasi, demokrasi teorisinin evrimini sona erdirmemi\u015ftir. Son y\u0131llarda, liberal demokratik sistemler giderek daha belirgin yap\u0131sal sorunlar ortaya koymu\u015ftur; dolay\u0131s\u0131yla \u00e7a\u011fda\u015f demokrasi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n ve politikac\u0131lar\u0131n temel sorunu “demokrasinin nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011finden\u201d “demokrasinin nas\u0131l etkili olabilece\u011fi sorununa kaym\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fte bu arka planda Bat\u0131l\u0131 demokrasi teorisyenleri de d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ki yol ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r: kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasi, vatanda\u015f kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 geni\u015fletmeyi vurgularken, m\u00fczakereci demokrasi ise rasyonel tart\u0131\u015fma yoluyla kamu iradesi olu\u015fturmay\u0131 vurgular; her ikisinin ortak ama\u00e7lar\u0131 temsili demokrasinin s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n\u0131 telafi etmektir. Bu demokrasi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 yaln\u0131zca se\u00e7im prosed\u00fcrlerine odaklanmaktan kat\u0131l\u0131mc\u0131 s\u00fcre\u00e7lere ve kamuoyu isti\u015faresine odaklanmaya do\u011fru y\u00f6nelmi\u015f b\u00f6ylece demokrasi teorinin geli\u015fimine \u00f6nemli katk\u0131larda bulunmu\u015ftur. Genel olarak, bu ara\u015ft\u0131rmalar hala \u00f6ncelikle liberal demokrasiyi onarmay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Modernle\u015fme, yaln\u0131zca ekonomik b\u00fcy\u00fcme ve toplumsal ilerlemeyi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u00e7\u0131karlar\u0131n \u00e7e\u015fitlenmesini ve ifade kanallar\u0131n\u0131n geni\u015flemesi gibi yeni sorun ve zorluklar\u0131 da beraberinde getirmi\u015ftir. Herhangi bir demokratik sistem bu sorulara cevap vermek durumunda kalmaktad\u0131r. \u00c7in\u2019deki Marksist demokrasi teorisi de, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz bu modernli\u011fin meydan okumalar\u0131na yan\u0131t olarak ad\u0131m ad\u0131m olarak olu\u015fmu\u015f ve geli\u015fmi\u015ftir ve bu sorunlara yan\u0131t vermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de ilerici ve yenilik\u00e7idir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019deki Marksist demokrasi teorisinin yeni yakla\u015f\u0131mlar\u0131 nelerdir:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Birinci olarak, halk demokrasisini savunur. \u00c7in\u2019deki Marksist demokrasi, her \u015feyden \u00f6nce halk demokrasisini vurgular. Demokrasi sadece iktidar g\u00fcc\u00fcn\u00fcn nas\u0131l \u00fcretildi\u011fine de\u011fil, ayn\u0131 zamanda g\u00fcc\u00fcn kime hizmet etti\u011fine de cevap verir. T\u00fc\u00f6 s\u00fcre\u00e7leri kapsayan halk demokrasisi, halk\u0131n kendi \u00fclkesinin efendisi olma hakk\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesini temel hedef olarak alarak ve halk\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 sistem tasar\u0131m\u0131 ve politika olu\u015fturman\u0131n temel temeli olarak kabul ederek, halk\u0131n siyasi i\u015flerdeki temel konumunu savunur. Baz\u0131 \u00fclkelerin demokrasi uygulamalar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan sorunlar olarak \u00e7\u0131kar gruplar\u0131n\u0131n manip\u00fclasyonu, elitlerin tekeli ve pop\u00fclist etkiden farkl\u0131 olarak, bizdeki demokrasi s\u00fcrekli olarak halk\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 kal\u0131r ve demokrasinin halk\u0131n en geni\u015f kitlelerinin temel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 yans\u0131tmas\u0131 gerekti\u011fini vurgular.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, etkili demokrasiyi vurgular: Genel Sekreter Xi Jinping \u015fu ifadeyi kullanm\u0131\u015ft\u0131: “Demokrasi bir s\u00fcs e\u015fyas\u0131, vitrinde sergilenecek bir \u015fey de\u011fil, halk\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm bekleyen sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in kullan\u0131lacak bir \u015feydir.” Demokrasi sadece halk\u0131n kat\u0131l\u0131m hakk\u0131na sahip olmas\u0131 anlam\u0131na gelmez, ayn\u0131 zamanda bu kat\u0131l\u0131m haklar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek politik sonu\u00e7lara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilmesi ve halk\u0131n taleplerinin karar alma s\u00fcrecine girebilmesi ve nihayetinde bir yan\u0131t alabilmesi anlam\u0131na da gelir. Demokrasinin de\u011feri sadece prosed\u00fcrlerde de\u011fil, ayn\u0131 zamanda etkili bir y\u00f6netim olu\u015fturma, sorun \u00e7\u00f6zmeyi te\u015fvik etme ve toplumsal kalk\u0131nmay\u0131 ilerletme yetene\u011finde de yans\u0131mal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, dengeci demokrasiyi vurgular: bug\u00fcnk\u00fc modern toplumda \u00e7\u0131karlar\u0131n farkl\u0131la\u015fmas\u0131 ve de\u011ferlerin \u00e7o\u011fulcu hale gelmesi yayg\u0131n hale gelmi\u015f olan bir olgudur. \u0130deal demokrasi, toplumsal yar\u0131lmay\u0131 ve siyasi \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 art\u0131rmamal\u0131, aksine farkl\u0131 \u00e7\u0131kar gruplar\u0131 aras\u0131nda koordinasyon ve dengeyi te\u015fvik etmelidir. Bizdeki t\u00fcm s\u00fcre\u00e7leri kapsayan halk demokrasisi kurumsalla\u015fm\u0131\u015f kat\u0131l\u0131m ve ifade kanallar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, toplumdaki farkl\u0131 gruplar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ve taleplerini b\u00fcnyesine katar, m\u00fcmk\u00fcn olan en geni\u015f toplumsal uzla\u015fman\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 te\u015fvik eder ve halk i\u00e7indeki \u00e7e\u015fitli kesimlerin \u00e7\u0131karlar\u0131 aras\u0131nda dinamik bir denge sa\u011flayarak toplumsal uyumu ve siyasi istikrar\u0131 art\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, isti\u015fareye dayal\u0131 demokrasiyi te\u015fvik ediyoruz: \u0130sti\u015fareye dayal\u0131 demokrasi, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin \u00f6nemli bir bulu\u015fudur, h\u00fck\u00fcmetlerin \u00fclkeyi etkin bir \u015fekilde y\u00f6netmede ve halk\u0131n \u00fclkenin efendisi olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamada halka \u00f6nderlik etmesi i\u00e7in \u00f6nemli bir kurumsal d\u00fczenlemedir. \u0130sti\u015fareye dayal\u0131 demokrasi sadece bir demokrasi bi\u00e7imi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir demokrasi idealini de somutla\u015ft\u0131r\u0131r. Konular\u0131n toplumdaki herkes taraf\u0131ndan tart\u0131\u015f\u0131l\u0131p karara ba\u011flanmas\u0131 ve kamuoyunu ilgilendiren konular\u0131n herkes taraf\u0131ndan tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini vurgular; b\u00f6ylece geni\u015f kapsaml\u0131 isti\u015fare yoluyla \u00e7\u0131karlar\u0131n koordinasyonu ve uzla\u015fman\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ama\u00e7lan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019deki Marksist demokrasinin somutla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve hayata ge\u00e7irdi\u011fi insan merkezlilik, etkinlik, dengeci ve isti\u015fareci demokrasi, sadece demokrasi teorisinin ke\u015ffinde yeni teorik ve pratik deneyimler sa\u011flamakla kalm\u0131yor, ayn\u0131 zamanda K\u00fcresel G\u00fcney \u00fclkelerinin kendi ulusal ko\u015fullar\u0131na uygun kalk\u0131nma yollar\u0131n\u0131 ke\u015ffetmeleri i\u00e7in de\u011ferli pratik referanslar da sunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn \u00c7inli siyaset bilimcilerin tarihsel misyonu, \u00c7in\u2019deki modernle\u015fmenin ve t\u00fcm s\u00fcre\u00e7leri kapsayan halk demokrasisinin \u00fclkemizdeki yerel pratiklerine dayanarak, Bat\u0131 liberalizminin teorik s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n\u0131 a\u015fmak ve 21. y\u00fczy\u0131la yan\u0131t veren ve t\u00fcm insanl\u0131\u011fa katk\u0131da bulunabilecek ger\u00e7ekten yeni olan bir demokrasi teorisi ortaya koymakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Demokrasi: D\u00fcnyada Liberal Demokrasinin Sorunlar\u0131 B\u00fcy\u00fcrken \u00c7inli Marksist Teorisyenler Demokrasi i\u00e7in Hangi 4 \u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u00d6neriyor \u00c7eviren: Ayaz Zirve Yazar, Prof. Yan Jirong \u00c7in\u2019de Marksist Demokrasi Teorisi \u00fczerine b\u00fcy\u00fck ara\u015ft\u0131rma projesinin ba\u015f Direkt\u00f6r\u00fc ve Pekin \u00dcniversitesi Kamu Y\u00f6netimi Okulu Dekan\u0131 Not: bu \u00f6zet yazar\u0131n Haziran 2026\u2019da Pekin\u2019de yap\u0131lan Marksizm Forumu\u2019nda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmadan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Demokrasinin geli\u015fme tarihine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, demokrasinin […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-6544","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-klasikler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6544","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6544"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6544\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6545,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6544\/revisions\/6545"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6544"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6544"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6544"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}