{"id":6556,"date":"2026-06-21T11:28:11","date_gmt":"2026-06-21T11:28:11","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6556"},"modified":"2026-06-21T11:28:12","modified_gmt":"2026-06-21T11:28:12","slug":"cinin-toplumsal-formasyonunun-gerceklerine-yeni-bir-bakis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6556","title":{"rendered":"\u00c7in’in Toplumsal Formasyonunun Ger\u00e7eklerine Yeni Bir Bak\u0131\u015f"},"content":{"rendered":"\n

\u00c7in’in Toplumsal Formasyonunun Ger\u00e7eklerine Yeni Bir Bak\u0131\u015f <\/strong><\/strong><\/h1>\n\n\n\n

\u00c7ine \u00d6zg\u00fc Sosyalizm Tarihsel D\u00f6nemi Uzun S\u00fcrecek Olan \u00d6zel Bir Toplumsal Formasyondur<\/strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Marksist Toplumsal Formasyon Teorisi ve Toplumsal Formasyonlar\u0131n Evriminde G\u00f6r\u00fclen Geli\u015fme A\u015famalar\u0131<\/strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Makalenin yazar\u0131 Xie\u00a0Fusheng\u00a0, \u00c7in Renmin \u00dcniversitesi’nde \u00c7ine \u00f6zg\u00fc Sosyalizmin Ekonomi Politi\u011fi Ara\u015ft\u0131rma Merkezi M\u00fcd\u00fcr Yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve \u00c7in Renmin \u00dcniversitesi Ekonomi Fak\u00fcltesi Dekan Yard\u0131mc\u0131s\u0131d\u0131r.\u00a0\u00a0Nisan 2023<\/strong><\/h5>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u00d6zet<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n

Xi Jinping; \u00c7KP\u2019nin kurulu\u015funun 100. y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fc kutlamalar\u0131, \u00c7in Edebiyat ve Sanat \u00c7evreleri Federasyonu 11. Ulusal Kongresi, \u00c7in Yazarlar Birli\u011fi 10. Ulusal Kongresi ve \u00c7KP 19. Merkez Komitesi 6. Genel Kurulu 2. Oturumu olmak \u00fczere d\u00f6rt ayr\u0131 vesileyle, Partimizin halka rehberlik ederek \u201cinsan uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeni bir bi\u00e7imini\u201d yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015ftir. Bu ifade, \u00c7in’e \u00d6zg\u00fc Sosyalizmin toplumsal do\u011fas\u0131n\u0131 “toplumsal formasyon” perspektifinden netle\u015ftirerek, Marksist politik iktisada \u00f6zg\u00fcn bir katk\u0131 sunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Xi Jinping\u2019in “insan uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeni bi\u00e7imi” y\u00f6n\u00fcndeki g\u00fc\u00e7l\u00fc vurgusu, ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131dan geri kalm\u0131\u015f \u00fclkelerin, sosyalist devrimi ger\u00e7ekle\u015ftirdikten sonraki toplumsal niteli\u011fine a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmektedir. Bu fikir; “geri kalm\u0131\u015f \u00fclkeler, kapitalizmin y\u0131k\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131rken ayn\u0131 zamanda kapitalist uygarl\u0131\u011f\u0131n t\u00fcm kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcmseyebilir mi?” sorusunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde kilit rol oynamaktad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, “be\u015f toplumsal formasyon\u201d teorisinin \u00e7izgisel geli\u015fim dogmas\u0131n\u0131 a\u015fmakta, \u00c7in kom\u00fcnistlerinin uzun y\u0131llara dayanan aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcnle\u015ftirmekte, sosyalist modernle\u015fme davas\u0131na ili\u015fkin bir dizi teorik ve pratik sorunu \u00e7\u00f6zmektedir. <\/p>\n\n\n\n

Marksist toplumsal <\/strong>Formasyon<\/strong> teorisi, toplumsal <\/strong>Formasyon<\/strong>lar\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131rmada iki yol sunar: <\/strong>Birinci y\u00f6ntem, toplumsal Formasyonlar\u0131n b\u00fcy\u00fck tarihsel d\u00f6nemini insan geli\u015fiminin durumuna g\u00f6re \u00fc\u00e7 ba\u015fl\u0131ca bi\u00e7ime ay\u0131ran \u201c\u00fc\u00e7 ba\u015fl\u0131ca toplumsal Formasyon teorisi<\/strong>dir\u201d: \u201cinsan\u0131n ki\u015fisel ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d, \u201cmaddi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k\u201d (Kapitalizm) ve \u201cinsanlar\u0131n \u00f6zg\u00fcr ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc geli\u015fiminin\u201d ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi toplumsal Formasyon (Kom\u00fcnizm).<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci yol ise, \u00fcretim bi\u00e7iminin \u00f6zg\u00fcn do\u011fas\u0131na dayanan ve “i\u015f\u00e7ilerin ve \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n birle\u015ftirilmesinin \u00f6zg\u00fcn yol ve y\u00f6ntemleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla toplumsal yap\u0131y\u0131 farkl\u0131 ekonomik d\u00f6nemlere ay\u0131ran” “be\u015f toplumsal Formasyon teorisidir.”<\/p>\n\n\n\n

Marx, “Asya, eski Yunan ve Roma, feodal ve modern burjuva \u00fcretim bi\u00e7imlerinin, ekonomik toplumsal Formasyonlar\u0131n evriminde \u00e7e\u015fitli d\u00f6nemler olarak g\u00f6r\u00fclebilece\u011fini” yazm\u0131\u015ft\u0131r.  Engels (2018), Lenin (2020, s. 24-40) ve Stalin (1979, s. 424-454), insanl\u0131k tarihinin ilkel klan toplumu (ilkel toplum), eski k\u00f6le toplumu (k\u00f6le toplumu), orta\u00e7a\u011f serf toplumu (feodal toplum), modern \u00fccretli emek toplumu (kapitalist toplum) ve gelecekteki kom\u00fcnist toplum (sosyalist toplum) s\u0131ras\u0131yla geli\u015fti\u011fini savunmu\u015ftur. Bkz.  Stalin taraf\u0131ndan derlenen Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi’nin K\u0131sa Parti Tarihi (1938).<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Daha sonra, Lenin de dahil olmak \u00fczere Marksistler, kapitalist toplumsal Formasyonlar\u0131 farkl\u0131 kriterlere dayanarak \u00e7e\u015fitli geli\u015fim a\u015famalar\u0131na ay\u0131rd\u0131lar.<\/strong>  \u00d6rne\u011fin, Lenin kapitalist \u00fcretim bi\u00e7imini \u00fc\u00e7 a\u015famaya ay\u0131rd\u0131: serbest rekabet, \u00f6zel tekel ve devlet tekeli\u2026<\/p>\n\n\n\n

Fakat, Marksist toplumsal Formasyon teorisi ve toplumsal Formasyonun geli\u015fim a\u015famalar\u0131 teorileri, az geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin tarihsel konumunu belirlemek i\u00e7in do\u011frudan veya basit\u00e7e uygulanamaz.<\/strong>  Klasik Marksist toplumsal Formasyon teorileri, “\u00fc\u00e7 ba\u015fl\u0131ca toplumsal Formasyon” ve “be\u015f ba\u015fl\u0131ca toplumsal Formasyon” teorileri aras\u0131ndaki kuramsal ba\u011flant\u0131lar\u0131 s\u0131kl\u0131kla g\u00f6z ard\u0131 eder; klasik Marksist toplumsal Formasyon teorilerinin bir\u00e7ok yorumu, insan ekonomik ve toplumsal Formasyonlar\u0131n\u0131n geli\u015fimini “tek hatl\u0131” bir model olarak g\u00f6r\u00fcr ve b\u00f6ylece Bat\u0131 Avrupa’n\u0131n tarihsel geli\u015fim modelinin evrensel oldu\u011funu ve Marx’\u0131n ger\u00e7ek d\u00fc\u015f\u00fcncesine uymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsayar (Bkz. Melotti, 1981, s. 21).<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u0130nsan ekonomik ve sosyal Formasyonlar\u0131n\u0131n geli\u015fimi, tarihsel birli\u011fi mek\u00e2nsal \u00e7e\u015fitlilikle birle\u015ftiren \u201cmonistik \u00e7ok hatl\u0131\u201d bir \u00f6zelli\u011fe sahiptir\u201d<\/strong> (Melotti, 1981), yani toplumsal Formasyonlar zaman dilimi i\u00e7inde ilerleyerek \u201c\u00fc\u00e7 ba\u015fl\u0131ca sosyal Formasyonu\u201d olu\u015ftururken, farkl\u0131 sosyal Formasyonlar mek\u00e2nda bir arada var olarak \u201cbe\u015f ba\u015fl\u0131ca sosyal Formasyonu\u201d olu\u015fturur.<\/p>\n\n\n\n

Toplumsal Formasyonlar\u0131n geli\u015fimi co\u011frafi ve mek\u00e2nsal olarak e\u015fitsizdir; baz\u0131 \u00fclkeler kapitalist toplumlara d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrken, di\u011ferleri feodal toplumlar olarak kal\u0131r. Geni\u015fleyen sosyo-ekonomik bir d\u00fczen olarak kapitalizm, \u201ct\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n pazarlar\u0131n\u0131 s\u00f6m\u00fcr\u00fcr\u2026 t\u00fcm \u00fclkelerdeki \u00fcretim ve t\u00fcketimi k\u00fcresel hale getirir.\u201d Marx, \u0130ngilizlerin Hindistan’\u0131 s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirmesini \u00f6rnek olay olarak kullanarak, kapitalist \u00fcretim bi\u00e7iminin k\u00fcresel geni\u015flemesinin \u201cyerel Hint kom\u00fcn\u00fcn\u00fc yok etti\u011fini, yerel sanayiyi yok etti\u011fini ve yerel toplumdaki her b\u00fcy\u00fck ve \u00f6nemli \u015feyi yerle bir etti\u011fini\u201d ve \u201cHint toplumunun t\u00fcm yap\u0131s\u0131n\u0131 yok etti\u011fini\u201d a\u00e7\u0131klayarak, \u201cb\u00fcy\u00fck bir toplumsal devrim\u201d i\u00e7in tarihsel bir \u00e7a\u011fr\u0131da bulundu. (Marx)<\/p>\n\n\n\n

Ancak Marx, kapitalist \u00fcretim bi\u00e7iminin geni\u015flemesinin geri kalm\u0131\u015f \u00fclkelerdeki toplumsal Formasyonlar\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011fi\u015ftirdi\u011fini daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak analiz etmedi. Rus Devrimi deneyiminden yola \u00e7\u0131kan Tro\u00e7ki, \u201cd\u00fcnya kapitalizminin geli\u015fiminin birle\u015fik s\u00fcreci\u2026 Tro\u00e7ki \u015f\u00f6yle yazd\u0131: \u201cD\u00fcnya kapitalizmi, yolunda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm \u00fclkeleri yutar ve yerel ko\u015fullarla kapitalizmin genel yasalar\u0131n\u0131 birle\u015ftirerek di\u011fer geri kalm\u0131\u015f toplumsal Formasyonlarla ba\u011flant\u0131 kurar.\u201d D\u00fcnya kapitalizminin geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu, geli\u015fmi\u015f kapitalist toplumsal Formasyonlar ile geri kalm\u0131\u015f toplumsal Formasyonlar\u0131n co\u011frafi birle\u015fimidir ve karma bir toplumsal yap\u0131 olu\u015fturarak \u201ctoplumsal bir melez\u201d meydana getirir.<\/p>\n\n\n\n

Emperyalist g\u00fc\u00e7lerin istilas\u0131 nedeniyle modern \u00c7in, karma bir toplumsal formasyon i\u00e7indeydi (yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131-feodal).<\/p>\n\n\n\n

Modern \u00c7in toplumunun do\u011fas\u0131n\u0131 belirlemek, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin devrim sava\u015f\u0131 d\u00f6neminde \u00e7\u00f6zmesi gereken temel sorunlardan biri haline geldi. Ayn\u0131 zamanda, Marksist geli\u015fim a\u015famalar\u0131 teorisi, ayn\u0131 toplumsal yap\u0131n\u0131n farkl\u0131 geli\u015fim a\u015famalar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek i\u00e7in birle\u015fik bir teorik standart sa\u011flamad\u0131. \u00c7in, “karma toplumsal yap\u0131dan” sosyalist bir topluma ge\u00e7tikten sonra, geri kalm\u0131\u015f sosyalist \u00fclkelerin toplumsal geli\u015fim a\u015famas\u0131n\u0131 anlamak, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin cevaplamas\u0131 gereken bir di\u011fer \u00f6nemli soru haline geldi.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in \u00f6zg\u00fc Tarihsel Konum Kuram\u0131n\u0131n Formasyonu: \u00c7in Kom\u00fcnist Partisinin Temel ve Ba\u015fl\u0131ca \u00c7eli\u015fkilerinin Analiz Y\u00f6ntemi ve Geli\u015fimi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1840 Afyon Sava\u015f\u0131’n\u0131n ard\u0131ndan, emperyalist g\u00fc\u00e7lerin istilas\u0131 ve yabanc\u0131 sermayenin ak\u0131n\u0131yla \u00c7in toplumunun yap\u0131s\u0131 derin de\u011fi\u015fikliklere u\u011frad\u0131. \u00c7in’in toplumsal Formasyonunun do\u011fas\u0131n\u0131 anlamak, \u00c7in devrimine rehberlik etmek i\u00e7in cevaplanmas\u0131 gereken temel soru haline geldi.  Baz\u0131 \u00c7inli ayd\u0131nlar, Tro\u00e7ki’nin g\u00f6r\u00fc\u015flerini geli\u015ftirerek, emperyalist istilan\u0131n feodal sistemi y\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, feodal g\u00fc\u00e7leri alt etti\u011fini ve \u00c7in’i kapitalist bir topluma itti\u011fini savundular; bu da “\u00c7in’de anti-emperyalizm ve anti-feodalizm devrimci g\u00f6revini reddetmeliyiz” gibi hatal\u0131 iddialara yol a\u00e7t\u0131 (Xie Benshu, 1987; Wu Huaiyou & Liu Yan, 2013).<\/p>\n\n\n\n

Di\u011fer \u00c7inli ilerici ayd\u0131nlar, sosyal ara\u015ft\u0131rmalar ve k\u0131rsal ekonominin do\u011fas\u0131na ili\u015fkin analizler yoluyla \u00c7in’in yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131 feodal bir toplum oldu\u011funu do\u011fru bir \u015fekilde tespit etmi\u015flerdir (Qu Qiubai, 1985; Zhang Wentian, 1985), ancak bu toplumsal Formasyonun do\u011fas\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek i\u00e7in sa\u011flam bir teoriye sahip de\u011fillerdi.<\/p>\n\n\n\n

Temel \u00e7eli\u015fki ve Ba\u015f \u00e7eli\u015fki<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mao Zedong’un 1937’de yay\u0131mlanan “\u00c7eli\u015fki \u00dczerine” adl\u0131 eseri, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin ba\u015f ve temel \u00e7eli\u015fkileri analiz etme y\u00f6nteminin temelini olu\u015fturmu\u015f, \u00c7in toplumsal Formasyonlar\u0131n\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131 analiz etmek i\u00e7in teorik bir zemin sa\u011flam\u0131\u015f ve  \u00c7in’e \u00f6zg\u00fc tarihsel y\u00f6nelim teorisinin teorik temelini olu\u015fturmu\u015ftur. Mao Zedong, “her \u015feyin geli\u015fim s\u00fcrecinde \u00e7eli\u015fkiler vard\u0131r” ve “b\u00fcy\u00fck bir \u015fey, geli\u015fim s\u00fcrecinde bir\u00e7ok \u00e7eli\u015fki i\u00e7erir” diye belirtmi\u015ftir. Temel \u00e7eli\u015fki, t\u00fcm geli\u015fim s\u00fcrecinden ge\u00e7er, s\u00fcrecin temel do\u011fas\u0131n\u0131 belirler ve “s\u00fcrecin sonuna kadar ortadan kalkmaz.”<\/p>\n\n\n\n

Temel \u00e7eli\u015fki \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, t\u00fcm geli\u015fim s\u00fcreci sona erer ve \u015feyin temel do\u011fas\u0131 temel bir de\u011fi\u015fime u\u011frar. Temel \u00e7eli\u015fki, “geli\u015fimin her a\u015famas\u0131nda kademeli olarak yo\u011funla\u015fma bi\u00e7imini al\u0131r… s\u00fcre\u00e7 daha sonra a\u015famalar g\u00f6sterir. \u0130nsanlar geli\u015fim s\u00fcrecindeki a\u015famalara dikkat etmezlerse, \u015feylerin \u00e7eli\u015fkilerini do\u011fru \u015fekilde ele alamazlar.”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 \u015feyin geli\u015fim s\u00fcrecinde bir\u00e7ok \u00e7eli\u015fki bulunur ve bu \u00e7eli\u015fkilerin en \u00f6nemlisi, belirleyici ve \u00f6nc\u00fc bir rol oynar; “varl\u0131\u011f\u0131 ve geli\u015fimi, di\u011fer \u00e7eli\u015fkilerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve geli\u015fimini belirler veya etkiler.”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Temel \u00e7eli\u015fki, yaln\u0131zca temel \u00e7eli\u015fkinin geli\u015fim s\u00fcrecinde mevcuttur; temel \u00e7eli\u015fkideki de\u011fi\u015fiklikler, farkl\u0131 geli\u015fim a\u015famalar\u0131n\u0131 ay\u0131rt eder ve temel \u00e7eli\u015fkinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, geli\u015fimi ve de\u011fi\u015fimleri, temel \u00e7eli\u015fki taraf\u0131ndan belirlenir ve etkilenir. Toplumun temel \u00e7eli\u015fkileri, ancak her a\u015famadaki temel \u00e7eli\u015fkilerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcyle kademeli olarak \u00e7\u00f6z\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7eli\u015fkilerin geli\u015fimi d\u00fczensizdir ve mutlaka temel ve ikincil y\u00f6nler vard\u0131r. Bir \u00e7eli\u015fkinin temel y\u00f6n\u00fc, ba\u015frol oynayan ve \u015feylerin do\u011fas\u0131n\u0131 belirleyen y\u00f6nd\u00fcr. \u201cBir \u00e7eli\u015fkinin temel ve ikincil y\u00f6nleri birbirine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ve \u015feylerin do\u011fas\u0131 buna g\u00f6re de\u011fi\u015fir.\u201d<\/strong> \u201cYeni y\u00f6n eski y\u00f6n \u00fczerinde bask\u0131nl\u0131k kazand\u0131\u011f\u0131nda, eski \u015feyin do\u011fas\u0131 yeni \u015feyin do\u011fas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.\u201d Temel ve ba\u015fl\u0131ca \u00e7eli\u015fkilerin analizine dayanarak, temel \u00e7eli\u015fkileri toplumsal Formasyonlar\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek ve ba\u015f \u00e7eli\u015fmeyi toplumsal geli\u015fme a\u015famas\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek i\u00e7in kullanarak, \u00c7in \u00f6zg\u00fc tarihsel y\u00f6nelim \u00fczerine \u00f6nc\u00fcl bir teori olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Mao Zedong \u00f6nderli\u011findeki \u00c7in Kom\u00fcnistleri, ba\u015f \u00e7eli\u015fme ve temel \u00e7eli\u015fkileri analiz etme y\u00f6ntemini uygulayarak modern \u00c7in toplumunun do\u011fas\u0131n\u0131 ve devrimin g\u00f6revlerini do\u011fru bir \u015fekilde anlam\u0131\u015flard\u0131r. Ancak, \u00c7in’in 1956’da sosyalist topluma girmesinden sonraki temel \u00e7eli\u015fkiyi do\u011fru bir \u015fekilde kavrayamam\u0131\u015flard\u0131r.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Yabanc\u0131 kapitalizmin m\u00fcdahalesi, “\u00c7in’in kendi kendine yeten do\u011fal ekonomisinin temellerini yok ederken, kent el sanatlar\u0131n\u0131 ve k\u00f6yl\u00fc ev el sanatlar\u0131n\u0131 tahrip ederken… ve kent ve k\u0131rsal alanlarda meta ekonomisinin geli\u015fimini te\u015fvik ederken”, ayn\u0131 zamanda “\u00c7in kapitalizminin geli\u015fimini bast\u0131rmak i\u00e7in \u00c7in feodal g\u00fc\u00e7leriyle i\u015fbirli\u011fi yaparak” \u00c7in’i kendi yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrgesi ve s\u00f6m\u00fcrgesi haline getirmeyi, \u00c7in’in finans\u0131n\u0131, ekonomisini, ordusunu ve politikas\u0131n\u0131 manip\u00fcle etmeyi ama\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle, modern \u00c7in toplumunun temel \u00e7eli\u015fkisi “emperyalizm ile \u00c7in ulusu aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki ve feodalizm ile halk kitleleri aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki” olup, toplumsal Formasyonun do\u011fas\u0131 yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131 feodal bir toplumdur.<\/p>\n\n\n\n

\u201cBu \u00e7eli\u015fkilerin m\u00fccadelesi ve yo\u011funla\u015fmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak giderek geli\u015fen bir devrimci harekete yol a\u00e7t\u0131\u201d ve devrim iki a\u015famada ilerlemek zorundayd\u0131. Birinci a\u015fama, \u00c7in’in yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrgeci ve yar\u0131 feodal toplumsal yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeyi ve emperyalizm, feodalizm ve b\u00fcrokratik kapitalizmin \u00fc\u00e7 da\u011f\u0131n\u0131 devirmeyi ama\u00e7layan Yeni Demokratik Devrim’di.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci ad\u0131m, devrimi ilerletmek ve sosyalist bir toplum kurmak olacakt\u0131. Mao Zedong ve di\u011fer \u00c7inli Kom\u00fcnistler, o d\u00f6nemdeki \u00c7in devriminin ilk ad\u0131mlar\u0131n\u0131 att\u0131\u011f\u0131na karar verdiler ve buna dayanarak Yeni Demokrasi’nin temel program\u0131n\u0131 form\u00fcle ettiler; \u00c7in Yeni Demokratik Devrimi’ni zafere ta\u015f\u0131d\u0131lar, emperyalizm ve feodalizmin egemenli\u011fini devirdiler ve \u00c7in Halk Cumhuriyeti’ni kurdular.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in Halk Cumhuriyeti’nin kurulu\u015fundan sonra, 1956’da sosyalist sistemin temel d\u00fczeyinin olu\u015fturulmas\u0131yla birlikte, toplumdaki temel \u00e7eli\u015fkiler temelinde \u00c7in sosyalizminin geli\u015fim a\u015famas\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendirece\u011fimiz en \u00f6nemli mesele haline geldi.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in Kom\u00fcnist Partisi Sekizinci Ulusal Kongresi’nin (1956) karar\u0131 o d\u00f6nemdeki toplumun ba\u015f \u00e7eli\u015fkisini do\u011fru bir \u015fekilde tespit etmi\u015f olsa da, daha sonra \u00c7KP Sekizinci Ulusal Kongresi’nin \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Genel Kurulu (1957) bu do\u011fru anlay\u0131\u015fa ba\u011fl\u0131 kalmam\u0131\u015f ve \u00c7in toplumundaki ba\u015f \u00e7eli\u015fkiyi yanl\u0131\u015fl\u0131kla “proletarya ile burjuvazi aras\u0131ndaki m\u00fccadele ve sosyalist yol ile kapitalist yol aras\u0131ndaki m\u00fccadele” olarak ele alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015f \u00e7eli\u015fki ile temel \u00e7eli\u015fki aras\u0131ndaki bu kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin sonraki ekonomik yap\u0131lanmada sosyo-ekonomik kalk\u0131nma yasalar\u0131na uymamas\u0131na ve kalk\u0131nma a\u015famas\u0131n\u0131 a\u015fmaya veya atlamaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Bu, “proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc alt\u0131nda devrimi s\u00fcrd\u00fcrme” slogan\u0131n\u0131 ortaya koyan B\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m, Halk Kom\u00fcn\u00fc ve hatta K\u00fclt\u00fcr Devrimi’ndeki hatalar\u0131n temel nedeniydi.<\/p>\n\n\n\n

Reform ve d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lman\u0131n ard\u0131ndan, Deng Xiaoping Teorisi ile temsil edilen \u00c7in Kom\u00fcnistleri, \u00c7in toplumundaki ba\u015f \u00e7eli\u015fki ile temel \u00e7eli\u015fkiyi do\u011fru bir \u015fekilde ay\u0131rt etmi\u015f, geli\u015fme a\u015famas\u0131n\u0131 atlama hatas\u0131n\u0131 d\u00fczeltmi\u015f, sosyalizmin ilk ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131 kavram\u0131n\u0131 \u00f6nermi\u015f ve \u00c7in’e \u00f6zg\u00fc tarihsel y\u00f6nelim teorisini \u00fc\u00e7 a\u00e7\u0131dan geli\u015ftirmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6ncelikle, Deng Xiaoping Teorisi, sosyalist toplumun geli\u015fiminin a\u015famal\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmu\u015ftur.<\/strong>  Sosyal geli\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131ndan, \u201csosyalizm, kom\u00fcnizmin ilk a\u015famas\u0131d\u0131r ve \u00c7in, sosyalizmin ilk ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131nda, yani az geli\u015fmi\u015f bir a\u015famada bulunmaktad\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n

 \u0130kinci olarak, Deng Xiaoping Teorisi, sosyalizmin ilk a\u015famas\u0131ndaki ba\u015f \u00e7eli\u015fki ile temel \u00e7eli\u015fki aras\u0131nda ayr\u0131m yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Deng Xiaoping, \u201csosyalist sistemi sa\u011flamla\u015ft\u0131rmak ve geli\u015ftirmek \u00e7ok uzun bir tarihsel d\u00f6nem gerektirecek, birka\u00e7 neslin, hatta onlarca neslin aral\u0131ks\u0131z \u00e7abalar\u0131n\u0131 gerektirecektir\u201d diyerek, sosyalizmin ilk ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131n\u0131n uzun s\u00fcrece\u011fini belirtmi\u015ftir. Bu nedenle, sosyalizmin ilk a\u015famas\u0131nda da ba\u015f ve temel \u00e7eli\u015fkiler mevcuttur; \u201cs\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi belirli bir kapsamda uzun s\u00fcre devam edecek olsa da, art\u0131k temel \u00e7eli\u015fki de\u011fildir.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, Deng Xiaoping Teorisi, sosyalizmin ilk ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131ndaki ba\u015f \u00e7eli\u015fkinin spesifik i\u00e7eri\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmu\u015ftur<\/strong>. \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin halka g\u00f6n\u00fclden hizmet etme temel amac\u0131, sosyalizmin ilk a\u015famas\u0131nda ba\u015f \u00e7eli\u015fkinin, temel \u00e7eli\u015fkiye tabi oldu\u011funu belirler: \u201cToplumumuzdaki ba\u015f \u00e7eli\u015fki, halk\u0131n s\u00fcrekli artan maddi ve k\u00fclt\u00fcrel ihtiya\u00e7lar\u0131 ile toplumsal \u00fcretimin geri kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndad\u0131r. \u00dcretici g\u00fc\u00e7lerimiz, bilim, teknoloji ve e\u011fitimimiz hala nispeten geri kalm\u0131\u015ft\u0131r, bu nedenle sanayile\u015fme ve modernle\u015fmeye ula\u015fmadan \u00f6nce daha uzun bir yol kat etmemiz gerekmektedir.\u201d (Jiang Zemin)  <\/p>\n\n\n\n

\u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin 18. Kongresi’nden (2012) bu yana, Xi Jinping \u00f6nderli\u011findeki \u00c7in Kom\u00fcnistleri, sosyalizmin ilk ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131ndaki ba\u015f \u00e7eli\u015fkinin dinamik ve evrimsel oldu\u011funu daha da a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmu\u015ftur. Bu nedenle, sosyalizmin ilk ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131n\u0131n da kendi i\u00e7inde a\u015famalar\u0131 vard\u0131r ve Xi Jinping “yeni bir geli\u015fim a\u015famas\u0131” kavram\u0131n\u0131 ortaya atarak, \u00c7in’e \u00f6zg\u00fc tarihsel y\u00f6nelim teorisini daha da zenginle\u015ftirmi\u015ftir.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

18. Ulusal Kongre raporu \u015f\u00f6yle demi\u015ftir:<\/strong> \u201cBu nedenle, \u00fcretim ili\u015fkilerinin d\u00fczenlenmesi ve altyap\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesi buna g\u00f6re devam etmelidir\u2026 Prati\u011fin geli\u015fimi sonsuzdur, d\u00fc\u015f\u00fcncenin \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi sonsuzdur ve reform ve d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lma da sonsuzdur; reform ve d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lma tamamlanm\u0131\u015f bir s\u00fcre\u00e7 de\u011fil, devam eden bir s\u00fcre\u00e7tir.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015f \u00e7eli\u015fkinin de\u011fi\u015fimi, \u201c\u00fclkemizdeki sosyalizmin tarihsel a\u015famas\u0131na ili\u015fkin yarg\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftirmeyecektir; \u00fclkemizin h\u00e2l\u00e2 i\u00e7inde bulundu\u011fu ve uzun s\u00fcre sosyalizmin ilk a\u015famas\u0131nda kalaca\u011f\u0131 temel ulusal durum de\u011fi\u015fmemi\u015ftir.\u201d \u201cSosyalizmin ilk a\u015famas\u0131 statik, de\u011fi\u015fmeyen, durgun bir a\u015fama de\u011fildir, ne de fazla \u00e7aba harcamadan kendili\u011finden, pasif ve do\u011fal olarak ge\u00e7ilebilecek bir a\u015famad\u0131r. Aksine, her zaman canl\u0131l\u0131kla dolu, dinamik, proaktif bir s\u00fcre\u00e7tir; ad\u0131m ad\u0131m ilerleyen, s\u00fcrekli geli\u015fen ve geli\u015fen, giderek niteliksel bir s\u0131\u00e7ramaya yakla\u015fan niceliksel bir birikim ve geli\u015fme s\u00fcrecidir.\u201d <\/strong>Yeni geli\u015fme a\u015famas\u0131 \u201csosyalizmin ilk ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131 i\u00e7indeki bir a\u015famad\u0131r.\u201d (Xi Jinping)<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin 20. Kongresi \u015f\u00f6yle dedi: 36 y\u0131ld\u0131r ge\u00e7erlili\u011fini koruyan “\u00c7in toplumunun kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu ba\u015f \u00e7eli\u015fki” art\u0131k de\u011fi\u015fti. Bu de\u011fi\u015fim “t\u00fcm manzaray\u0131 etkiliyor.” Xi Jinping, “\u015eu anda kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuz ba\u015f \u00e7eli\u015fki, dengesiz ve yetersiz kalk\u0131nma ile insanlar\u0131n daha iyi bir ya\u015fam i\u00e7in s\u00fcrekli artan ihtiya\u00e7lar\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkidir.” dedi.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc tarihsel konumland\u0131rma teorisinin uygulanmas\u0131: \u00c7in Halk Cumhuriyeti’nin kurulu\u015fundan bu yana \u00c7in’in toplumsal geli\u015fiminin tarihsel konumland\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yeni Demokratik Devrim’in zaferinin ard\u0131ndan \u00c7in, s\u0131ras\u0131yla Yeni Demokratik ekonomik yap\u0131lanma ve ulusal ekonomik toparlanma d\u00f6nemi (1949-1952) ile m\u00fclkiyet ili\u015fkilerinin sosyalist d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi (1953-1956) olmak \u00fczere iki d\u00f6nemi ya\u015fad\u0131. <\/p>\n\n\n\n

\u00c7in Halk Cumhuriyeti’nin kurulu\u015fundan \u00f6nce ve sonra, Mao Zedong ve di\u011fer merkezi liderler, \u00c7in toplumundaki temel \u00e7eli\u015fkinin, eski d\u00f6nem \u00fcretim ili\u015fkileri ile \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fimi aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki oldu\u011funu do\u011fru bir \u015fekilde fark ettiler<\/strong>. \u201cYeni Demokrasinin devrimci g\u00f6revi\u2026 i\u00e7 politikada, toprak sahibi s\u0131n\u0131f\u0131n ve \u00c7in’in b\u00fcrokratik tekelci burjuvazisinin (b\u00fcy\u00fck burjuvazi) s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc ve bask\u0131s\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmak, komprador feodal \u00fcretim ili\u015fkilerini de\u011fi\u015ftirmek ve ba\u011fl\u0131 \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirmektir\u201d diyerek yeni bir demokratik ekonomik sistem kurmay\u0131 hedeflediler. Bu d\u00f6nemde, ulusal burjuvazinin ikili do\u011fas\u0131n\u0131 tan\u0131mak, olumlu rol\u00fcn\u00fc tam olarak kullanmak ve ulusal ekonomiyi h\u0131zla yeniden canland\u0131rmak gerekiyordu. \u00c7in’de \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015fmesiyle<\/strong> \u201culusal ekonomi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn b\u00fcy\u00fck refah\u0131ndan sonra ve t\u00fcm ko\u015fullar yerine getirildikten sonra\u2026 yeni sosyalist d\u00f6neme sakin ve uygun bir \u015fekilde yakla\u015fabiliriz.\u201d<\/p>\n\n\n\n

1949 ile 1952 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi, halk\u0131 toprak reformunu tamamlamaya ve feodal toprak m\u00fclkiyetini tamamen ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nlendirdi. Sosyalist \u00f6zelliklere sahip devlet m\u00fclkiyetindeki ekonominin \u00f6nderli\u011finde, yar\u0131 sosyalist kooperatif ekonomisi, \u00f6zel kapitalist ekonomi, bireysel ekonomi ve devlet ile \u00f6zel sermayenin i\u015f birli\u011fiyle kurulan devlet kapitalist ekonomisi de dahil olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli ekonomik bile\u015fenler i\u015f birli\u011fi yapt\u0131 ve her biri hak etti\u011fini elde etti. Ekonomide sanayinin pay\u0131 artt\u0131 ve devlet m\u00fclkiyetindeki ekonomi y\u00fckseldi. 1952 y\u0131l\u0131n\u0131n sonuna do\u011fru, ulusal ekonominin yeniden in\u015fas\u0131nda tarihi bir zafer elde edildi.<\/p>\n\n\n\n

Eyl\u00fcl 1952’de, “d\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131 ve d\u00fcnya demokrasisi kamp\u0131n\u0131n daha da sa\u011flamla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve geni\u015fledi\u011fi” ve “\u00e7e\u015fitli sosyal reformlar\u0131n \u00fclke i\u00e7inde temel olarak tamamland\u0131\u011f\u0131… sosyalist maliyetlerin oran\u0131n\u0131n g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e artt\u0131\u011f\u0131 ve devlet ekonomisinin lider konumunun g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e g\u00fc\u00e7lendi\u011fi” elveri\u015fli durumun yan\u0131 s\u0131ra, kapitalist sanayi ve ticaret ile ulusal ekonomi ve halk\u0131n ge\u00e7imi aras\u0131ndaki giderek daha belirgin hale gelen \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ve “\u00fclkenin sosyalist sanayile\u015fmesinin\u201d nesnel gereklilikleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak,<\/p>\n\n\n\n

Mao Zedong, \u201con ila on be\u015f y\u0131l i\u00e7inde sosyalizme ge\u00e7i\u015fi temel olarak tamamlamaya ba\u015flamam\u0131z gerekti\u011fini\u201d \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. Haziran 1953’te Mao Zedong, \u201cyeni bir demokratik toplumsal d\u00fczen kurma\u201d, \u201cyeni demokrasiden sosyalizme ge\u00e7me\u201d ve \u201c\u00f6zel m\u00fclkiyeti g\u00fcvence alt\u0131na alma\u201d form\u00fclasyonlar\u0131n\u0131 ele\u015ftirdi ve \u201cge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde Partinin genel \u00e7izgisi ve genel g\u00f6revi, on ila on be\u015f y\u0131l veya daha fazla bir s\u00fcre i\u00e7inde ulusal sanayile\u015fmeyi ve tar\u0131m, el sanatlar\u0131, kapitalist sanayi ve ticaretin sosyalist d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc temel olarak tamamlamakt\u0131r\u201d diyerek, sosyalist d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemini resmen ba\u015flatt\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde, \u00c7in toplumundaki ba\u015f \u00e7eli\u015fki, proletarya ve burjuvazi aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Sonu\u00e7 olarak, devrimin do\u011fas\u0131 da temelden de\u011fi\u015fti.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Devrimci g\u00f6rev, \u201cburjuva m\u00fclkiyetini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek, kapitalizmin k\u00f6keni olan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli \u00f6zel m\u00fclkiyeti d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek\u201d ve \u201c\u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n sosyalist m\u00fclkiyetini \u00fclkemizin ve toplumumuzun tek ekonomik temeli haline getirmek\u201d idi.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalist D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm G\u00fcnleri 1953-1956<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in’in \u00f6zel ko\u015fullar\u0131na dayanarak, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi, “devlet kapitalizmi bi\u00e7imini ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l kurtulu\u015f politikas\u0131n\u0131 yarat\u0131c\u0131 bir \u015fekilde kullanarak kapitalist sanayi ve ticareti, bireysel tar\u0131m\u0131 ve bireysel el sanatlar\u0131n\u0131 kademeli bir ge\u00e7i\u015fle d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. Sosyalist d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecinde, toplumsal \u00fcretken g\u00fc\u00e7ler geli\u015fmeye devam etti ve geni\u015f halk kitlelerinin ya\u015fam standartlar\u0131 iyile\u015fti.”  1956’da \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi, “sosyalist d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn kesin bir zafer kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun da \u00fclkemizdeki proletarya ve burjuvazi aras\u0131ndaki ba\u015f \u00e7eli\u015fkinin temelde \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, binlerce y\u0131ld\u0131r s\u00fcren s\u0131n\u0131f s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc sisteminin tarihinin temelde sona erdi\u011fini ve \u00fclkemizde sosyalist toplumsal sistemin temelde kuruldu\u011funu g\u00f6sterdi\u011fini” ilan ederek \u00c7in’in sosyalist topluma giri\u015fini i\u015faret etti.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in’de sosyalizm a\u015famas\u0131n\u0131n Ba\u015flang\u0131c\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1956’da \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin Sekizinci Kongresi, sosyalist a\u015famaya girdikten sonra, o d\u00f6nemdeki toplumdaki ba\u015f \u00e7eli\u015fkiyi do\u011fru bir \u015fekilde tespit ederek, \u00c7in’in sosyalist ekonomik in\u015fa d\u00f6nemine girdi\u011fini ilan etti.<\/strong> Ba\u015f \u00e7eli\u015fki, “halk\u0131n geli\u015fmi\u015f bir sanayi \u00fclkesi kurma talebi ile geri kalm\u0131\u015f bir tar\u0131m \u00fclkesi ger\u00e7e\u011fi aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki; halk\u0131n h\u0131zl\u0131 ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fme ihtiyac\u0131 ile ekonominin ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn bu ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131layamamas\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki” olarak tan\u0131mland\u0131. Sosyalist sistemimizin kurulmas\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu ba\u015f \u00e7eli\u015fkinin \u00f6z\u00fc, geli\u015fmi\u015f sosyalist sistem ile geri kalm\u0131\u015f toplumsal \u00fcretim g\u00fc\u00e7leri aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkidir.” Ancak \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi daha sonra bu do\u011fru anlay\u0131\u015f\u0131 koruyamad\u0131 ve sosyalist in\u015fa aray\u0131\u015f\u0131nda hatalara yol a\u00e7t\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Reform ve d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lman\u0131n (1978) ard\u0131ndan \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi, \u00c7in toplumunun tarihsel konumunu yeniden de\u011ferlendirdi ve ba\u015f ve temel \u00e7eli\u015fkileri do\u011fru bir \u015fekilde kavrayarak \u00c7in’in sosyalizmin ilk ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131nda oldu\u011funu belirledi.<\/strong>  <\/p>\n\n\n\n

Deng Xiaoping, sosyalizmin ilk ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131n\u0131n temel \u00e7eli\u015fkilerinin, “Yolda\u015f Mao Zedong’un ‘Halk Aras\u0131ndaki \u00c7eli\u015fkilerin Do\u011fru Ele Al\u0131nmas\u0131 \u00dczerine’ adl\u0131 makalesinde belirtti\u011fi gibi daha iyi a\u00e7\u0131klanabilece\u011fini” belirtti: “…Sosyalist toplumda, temel \u00e7eli\u015fkiler, \u00fcretim ili\u015fkileri ile \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki ve \u00fcst yap\u0131 ile ekonomik temel aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkidir.’… Elbette, bu temel \u00e7eli\u015fkileri belirtmek sorunu tamamen \u00e7\u00f6zmez; daha derinlemesine ve \u00f6zel ara\u015ft\u0131rmalara ihtiya\u00e7 vard\u0131r.” Sosyalizmin ilk ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131 “yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131-feodal bir toplumdan” ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r ve \u00c7in toplumu “hala maddi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k” a\u015famas\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Not: Marx ve Engels, insan toplumunun b\u00fcy\u00fck tarihsel geli\u015fim s\u00fcrecini \u00fc\u00e7 ana toplumsal formasyona ay\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r: “Ki\u015fisel ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa” dayal\u0131 pre-kapitalist toplumsal formasyonlar, “maddi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa” dayal\u0131 kapitalist toplumsal formasyon ve “bireyin \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc geli\u015fiminin” ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi kom\u00fcnist toplumsal formasyon. (Bkz. Marx, Grundrisse)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Sosyalizmin ilk ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131, \u201c\u00c7in’in geri kalm\u0131\u015f \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri ve geli\u015fmemi\u015f bir meta ekonomisi ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda sosyalizmi in\u015fa ederken ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak ge\u00e7mesi gereken \u00f6zel bir a\u015famad\u0131r\u2026 Sosyalist ekonomik temel kurulmadan \u00f6nceki ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminden ve sosyalist modernle\u015fme sa\u011fland\u0131ktan sonraki a\u015famadan farkl\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Parti \u00f6nderli\u011fini ve sosyalist sistemi savunma ve sosyo-ekonomik kalk\u0131nma yasalar\u0131na uyma \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde, ekonomik sistem \u201c\u00fcretici g\u00fc\u00e7leri \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirmek ve geli\u015ftirmek, s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc ortadan kald\u0131rmak, toplumda kutupla\u015fmay\u0131 ortadan kald\u0131rmak ve nihayetinde ortak refah\u0131 sa\u011flamak\u201d (Deng Xiaoping) amac\u0131yla reforme edilmeli ve b\u00f6ylece insanlar\u0131n \u00f6zg\u00fcr ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc geli\u015fimi i\u00e7in ko\u015fullar yarat\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin 13. Ulusal Kongresi (1987), \u201c\u015fu anki a\u015famada kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ba\u015f \u00e7eli\u015fkinin, halk\u0131n s\u00fcrekli artan maddi ve k\u00fclt\u00fcrel ihtiya\u00e7lar\u0131 ile geri kalm\u0131\u015f toplumsal \u00fcretim aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki oldu\u011funu\u201d belirtmi\u015ftir. Ba\u015f \u00e7eli\u015fkinin \u00e7\u00f6z\u00fclmesi, di\u011fer \u00e7eli\u015fkilerin \u00e7\u00f6z\u00fclmesinin anahtar\u0131d\u0131r.<\/strong>  \u201c\u015eu anki a\u015famada ba\u015f \u00e7eli\u015fkiyi \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in, meta  ekonomisini g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde geli\u015ftirmeli, i\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131rmal\u0131, sanayi, tar\u0131m, ulusal savunma ve bilim ve teknolojinin modernizasyonunu kademeli olarak ger\u00e7ekle\u015ftirmeli ve bu ama\u00e7la, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerinin geli\u015fimiyle ba\u011fda\u015fmayan \u00fcretim ili\u015fkilerinin ve \u00fcstyap\u0131n\u0131n baz\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 reforme etmeliyiz.\u201d (1987)<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin 18. Ulusal Kongresi’nden (2012) bu yana, ba\u015f \u00e7eli\u015fkinin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcyle birlikte “\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc sosyalist toplumsal formasyon yeni bir \u00e7a\u011fa girmi\u015ftir.”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201c14. Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Plan d\u00f6nemi\u201d, \u00c7in’in her a\u00e7\u0131dan orta derecede m\u00fcreffeh bir toplum in\u015fa etme y\u00f6n\u00fcndeki birinci y\u00fczy\u0131l hedefine ula\u015fmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan gelen ilk be\u015f y\u0131ld\u0131r ve her a\u00e7\u0131dan modern bir sosyalist \u00fclke in\u015fa etme yolculu\u011funa ba\u015flamak ve 2049 hedefine do\u011fru ilerlemek i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir d\u00f6nemdir.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u00c7in\u2019inin Toplumsal Yap\u0131s\u0131 \u00dczerine Bir Tart\u0131\u015fma<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Xi Jinping, \u00c7KP\u2019nin 100. kurulu\u015f y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fc kutlamalar\u0131 ve di\u011fer \u00f6nemli kongrelerdeki hitaplar\u0131nda, Partimizin halka rehberlik ederek “insan uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeni bir bi\u00e7imini” yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00f6rt kez vurgulam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu beyan, \u00c7in’e \u00d6zg\u00fc Sosyalizmin toplumsal do\u011fas\u0131n\u0131 “toplumsal formasyon” perspektifinden netle\u015ftirerek \u00f6nemli bir katk\u0131 sunmu\u015ft\u0131r. Uygarl\u0131k, toplumsal formasyonlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na dayanan ve onlar\u0131 ekonomik, siyasi, k\u00fclt\u00fcrel ve ekolojik a\u00e7\u0131lardan somutla\u015ft\u0131ran bir yap\u0131d\u0131r. Bu ba\u011flamda “insan uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeni bi\u00e7imi” ifadesi, \u00c7in’e \u00d6zg\u00fc Sosyalizmin insanl\u0131k tarihinde yeni bir toplumsal formasyon oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fine dikkat \u00e7ekmektedir. Bu \u00f6nemli tez, ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131dan geri kalm\u0131\u015f \u00fclkelerin sosyalist devrim sonras\u0131 toplumsal yap\u0131s\u0131n\u0131 netle\u015ftirmekte ve bu \u00fclkelerin kapitalizmin kahredici y\u0131k\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar\u0131ndan ka\u00e7\u0131narak ve \u00fcst\u00fcnden atlatarak kapitalizmin uygarl\u0131k kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 nas\u0131l \u00f6z\u00fcmseyebilece\u011fi sorusuna kilit bir yan\u0131t sunmaktad\u0131r. Bu yeni g\u00f6r\u00fc\u015f “Be\u015f toplumsal formasyon” teorisinin \u00e7izgisel geli\u015fim dogmas\u0131n\u0131 a\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Klasik Marksist \u00d6\u011fretmenlerin Sosyalizm Teorisine Y\u00f6nelik Aray\u0131\u015flar\u0131 ve Katk\u0131lar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bir toplumun hangi \u201ctoplumsal formasyonda\u201d oldu\u011funu belirlemek, Marksistler i\u00e7in toplumsal hareket yasalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karman\u0131n temel \u00f6n \u015fart\u0131, sosyalist in\u015fay\u0131 y\u00fcr\u00fctmenin asli ko\u015fuludur. Marx ve Engels, tarihsel materyalizmi kurarak insanl\u0131k tarihinin geli\u015fim yasalar\u0131n\u0131 ke\u015ffetmi\u015f; insan toplumunun b\u00fcy\u00fck tarihsel geli\u015fim s\u00fcrecini \u00fc\u00e7 ana toplumsal formasyona ay\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r: “Ki\u015fisel ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa” dayal\u0131 pre-kapitalist toplumsal formasyonlar, “maddi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa” dayal\u0131 kapitalist toplumsal formasyon ve “bireyin \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc geli\u015fiminin” ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi kom\u00fcnist toplumsal formasyon. (Bkz. Marx, Grundrisse)<\/em><\/p>\n\n\n\n

“Maddi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k” toplumunun tipik temsilcisi olan kapitalist ekonomik ili\u015fkileri ana g\u00f6vde olarak ele alan Marx ve Engels, kapitalist ekonomik hareketin yasalar\u0131n\u0131 incelemi\u015f, Marksist ekonomi politi\u011fin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapm\u0131\u015f ve kapitalizmin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f, geli\u015fim ve yok olu\u015funa dair tarihsel yasalar\u0131 ortaya koyarak sosyalizmi \u00fctopyadan bilime d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcp gelece\u011fin toplumun genel yasalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmu\u015flard\u0131r. Kapitalizmden farkl\u0131 olarak sosyalizmde durum tersinedir. Kapitalist toplumda, toplumsal formasyon \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, onu a\u00e7\u0131klayan kavramlar ve ekonomik teoriler ise daha sonra geli\u015ftirilmi\u015ftir. Oysa sosyalist pratik, en ba\u015f\u0131ndan itibaren Marksist teorinin rehberli\u011finde geli\u015fmi\u015f; sosyalist prati\u011fin ilerlemesi de buna kar\u015f\u0131l\u0131k Marksist teorinin s\u00fcrekli olarak yenilenmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Klasik Marksist \u00f6\u011fretmenler ve kom\u00fcnist liderler, sosyalist bir toplumun in\u015fas\u0131 i\u00e7in yorulmak bilmeden aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Marx ve Engels, sosyalist devrimin ilk olarak geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerde ger\u00e7ekle\u015fece\u011fini ve zaferin ancak birka\u00e7 b\u00fcy\u00fck geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkede e\u015f zamanl\u0131 olarak ya\u015fanmas\u0131 durumunda elde edilebilece\u011fini savunmu\u015flard\u0131r. Marx, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son y\u0131llar\u0131nda kom\u00fcnist toplumun kurulmas\u0131n\u0131 d\u00fcnya tarihinin birle\u015fik bir e\u011filimi olarak kabul etmekle birlikte, bunun kapitalizm d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer toplumsal formasyonlardan kom\u00fcnizme ge\u00e7i\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u0131\u015flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Do\u011fu toplumlar\u0131ndaki tarihsel geli\u015fimin \u00f6zg\u00fcnl\u00fcklerini analiz eden Marx, Rus toplumu \u00f6rne\u011fini kullanarak, ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131dan geri kalm\u0131\u015f \u00fclkelerin “kapitalizmin korkun\u00e7 y\u0131k\u0131mlar\u0131n\u0131 ya\u015famadan, kapitalist \u00fcretimin t\u00fcm olumlu meyvelerine sahip olup olamayaca\u011f\u0131n\u0131” ilk kez tart\u0131\u015fmaya a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Marx ve Engels, geri kalm\u0131\u015f \u00fclkelerin sosyalist devrim ve in\u015fa s\u00fcrecini y\u00fcr\u00fctebilmeleri i\u00e7in “vazge\u00e7ilmez bir ko\u015fulun, halen kapitalist olan Bat\u0131\u2019n\u0131n \u00f6rnek te\u015fkil etmesi ve aktif destek vermesi oldu\u011fu” konusunda \u0131srarc\u0131 kalm\u0131\u015flard\u0131r. Fakat nihayetinde, d\u00fcnya sosyalizmi prati\u011fi Marx ve Engels\u2019in beklentilerinin \u00e7ok \u00f6tesine ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Lenin, Mao Zedong ve di\u011fer kom\u00fcnist liderler, sosyalist devrim ve in\u015fa g\u00f6revini devralarak sosyalist devrimin geri kalm\u0131\u015f kapitalist \u00fclkelerde, hatta kapitalist geli\u015fimi hen\u00fcz deneyimlememi\u015f yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131-feodal toplumlarda bile ba\u015far\u0131ya ula\u015fabilece\u011fini netle\u015ftirmi\u015flerdir. Bu liderler, emperyalizm ve Yeni Demokrasi teorilerini kurarak “\u00f6nce devrim, sonra in\u015fa” \u015feklindeki yeni sosyalist yolun \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapm\u0131\u015flard\u0131r. Ne var ki, eski toplumsal d\u00fczeni y\u0131kmak ile yeni bir d\u00fczen in\u015fa etmek birbirinden farkl\u0131 s\u00fcre\u00e7lerdir; ikincisi, yani yeni bir d\u00fczen in\u015fa etmek yeni toplumsal d\u00fczenin do\u011fas\u0131na dair \u00e7ok daha derin bir kavray\u0131\u015f gerektirir.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalist hareketin tarihinin k\u0131sa, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki sosyalist in\u015fa deneyiminin s\u0131n\u0131rl\u0131 ve sosyalist geli\u015fim yasalar\u0131na dair aray\u0131\u015flar\u0131n yetersiz olmas\u0131 nedeniyle kom\u00fcnistler; sosyalist devrimin zaferinden sonra geri kalm\u0131\u015f \u00fclkelerdeki toplumun niteli\u011fi ve ne t\u00fcr bir toplum in\u015fa edilmesi gerekti\u011fi konusunda bir fikir birli\u011fine varamam\u0131\u015flard\u0131r. Bu durum, temel stratejiler, \u00e7izgiler ve politikalarda kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131na ve hatalara yol a\u00e7m\u0131\u015f; ger\u00e7eklikten kopuk ve mevcut a\u015famay\u0131 a\u015fan baz\u0131 “sol” y\u00f6ntemlerin benimsenmesi, sosyalist in\u015fan\u0131n erken evrelerinde aksamalara ve gerilemelere neden olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Deng Xiaoping ve di\u011fer \u00c7in kom\u00fcnistleri taraf\u0131ndan ortaya konan “sosyalizmin ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131” teorisi, \u00c7in\u2019in sosyalist toplumunun hen\u00fcz geli\u015fmemi\u015f bir evresinde oldu\u011funa i\u015faret eder. Bu teori, Marksizm’i dogmala\u015ft\u0131rma e\u011filimini bir dereceye kadar a\u015fm\u0131\u015f olsa da, \u00c7in toplumunun do\u011fas\u0131n\u0131 toplumsal formasyon d\u00fczeyinde netle\u015ftirememi\u015f ve bu durum yeni teorik sorunlar\u0131 beraberinde getirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Birincisi “sosyalizmin ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131” g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, sosyalizmin ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131n\u0131n uzun s\u00fcreli oldu\u011funu iddia etmesi nedeni ile “a\u015fama” teriminin do\u011fas\u0131 ile \u00e7eli\u015fmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Deng Xiaoping, sosyalist sistemin sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesinin “onlarca neslin \u00e7abalar\u0131n\u0131 gerektiren \u00e7ok uzun bir tarihsel d\u00f6nem” oldu\u011funu belirtmi\u015ftir; bu da ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131ndaki ekonomik ve sosyal yap\u0131n\u0131n uzun s\u00fcre istikrarl\u0131 kalaca\u011f\u0131n\u0131 ve “uzun bir tarihsel geli\u015fim d\u00f6nemine” sahip olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Bence y\u00fczlerce y\u0131l s\u00fcren b\u00f6ylesine istikrarl\u0131 bir sosyo-ekonomik sistem, bir geli\u015fim a\u015famas\u0131ndan ziyade bir toplumsal formasyon te\u015fkil etmelidir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci sorun ise ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131n\u0131n dinamik olmas\u0131 ve s\u00fcrekli de\u011fi\u015ferek kendi i\u00e7inde farkl\u0131 geli\u015fim evrelerine ayr\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi fikridir. \u00d6rne\u011fin, bence Xi Jinping\u2019in \u00f6nerdi\u011fi “yeni geli\u015fim a\u015famas\u0131”, ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131 i\u00e7indeki yeni bir a\u015famad\u0131r ve bunu takip edecek daha y\u00fcksek a\u015famalar\u0131n nas\u0131l tan\u0131mlanaca\u011f\u0131 bir sorun olarak \u00f6n\u00fcm\u00fczde olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak; \u00c7in’in 2050 y\u0131l\u0131na kadar modern bir sosyalist \u00fclkeyi in\u015fa etmeyi tamamlayacak olmas\u0131, ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131n\u0131n sonu demek mi olacak? Ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131nda var olan ancak sosyalist \u00fcretim ili\u015fkilerine ait olmayan unsurlar, bu s\u00fcre\u00e7ten sonra da s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmeye devam edilecek midir?<\/p>\n\n\n\n

Xi Jinping\u2019in \u0130nsanl\u0131k Uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Yeni Bi\u00e7imi Kuram\u0131 Be\u015f Toplumsal Formasyon Do\u011frusal Geli\u015fim Dogmas\u0131n\u0131 A\u015fmaktad\u0131r<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130nsan toplumunun geli\u015fimi, “tek par\u00e7a ve \u00e7ok \u00e7izgili” bir do\u011faya sahiptir. D\u00fcnya \u00e7ok boyutlu bir \u015fekilde geli\u015fir ve d\u00fcnya tarihi do\u011frusal bir \u00e7izgide ilerlemez. \u00c7e\u015fitlilik olmadan insanl\u0131k uygarl\u0131\u011f\u0131 da olmaz; zira \u00e7e\u015fitlilik nesnel bir ger\u00e7ektir ve uzun s\u00fcre varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecektir. Buradaki “tek par\u00e7a” ifadesi, insan toplumunun s\u0131ras\u0131yla “ki\u015fisel ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k” toplumu, “maddi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k” toplumu ve “bireyin \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc geli\u015fimi” toplumu a\u015famalar\u0131ndan ge\u00e7mek zorunda oldu\u011fu nesnel tarihsel yasaya at\u0131fta bulunur.<\/p>\n\n\n\n

“\u00c7ok hatl\u0131” olma hali ise, bir \u00fclkenin toplumsal formasyonunun ge\u00e7irece\u011fi \u00f6zg\u00fcn evrimsel yolun; o \u00fclkenin nesnel tarihsel ve k\u00fclt\u00fcrel arka plan\u0131na, ayr\u0131ca sosyo-ekonomik ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermesi anlam\u0131na gelir. \u00c7in’e \u00d6zg\u00fc Sosyalizm; Bat\u0131\u2019n\u0131n sermaye merkezli, kutupla\u015fm\u0131\u015f, materyalist ve yay\u0131lmac\u0131 ya\u011fmaya dayal\u0131 eski modernle\u015fme yolunu terk eder. Geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin modernle\u015fmeye ula\u015fma yolunu geni\u015fletir ve insanl\u0131\u011f\u0131n daha iyi bir toplumsal sistem aray\u0131\u015f\u0131na “\u00c7in \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc” sunar.<\/p>\n\n\n\n

Bat\u0131 Avrupa\u2019daki “be\u015f toplumsal formasyon” evrim yolundan farkl\u0131 olarak modern \u00c7in, k\u00fcresel kalk\u0131nma s\u00fcrecinde geride kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kapitalist uygarl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7ine \u00e7ekilmeye zorlanm\u0131\u015f ve devrim \u00f6ncesinde yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrge, yar\u0131-feodal karma bir toplumsal yap\u0131 olu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in Kom\u00fcnist Partisi, devrimci y\u00f6ntemlerle toplumun bu yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131-feodal niteli\u011fini temelden de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Farkl\u0131 tarihsel d\u00f6nemlerdeki temel ulusal ko\u015fullar\u0131 ve farkl\u0131 ba\u015f \u00e7eli\u015fkileri esas alan \u00c7KP; \u00fcst yap\u0131y\u0131 proaktif bir \u015fekilde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015f, \u00fcretim ko\u015fullar\u0131n\u0131 yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya yeniden \u015fekillendirmi\u015f, s\u0131f\u0131rdan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir sanayi sistemi kurmu\u015f, sosyalist pazar ekonomisini olu\u015fturmu\u015f ve modern \u00fcretim i\u00e7in maddi temeller ile kurumsal g\u00fcvenceleri tesis etmi\u015ftir. Bu s\u00fcre\u00e7te \u00c7in tarz\u0131 modernle\u015fmeye giden yeni bir yol ba\u015far\u0131yla a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, “\u00c7in’e \u00d6zg\u00fc Sosyalist Sistemin d\u00f6rt s\u00fctunu ve sekiz kiri\u015fi” netle\u015ftirilmi\u015f, \u00c7in’e \u00d6zg\u00fc Sosyalizmde yeni bir d\u00f6neme girilmi\u015f ve \u00f6zg\u00fcn bir toplumsal formasyon olan \u00c7in’e \u00d6zg\u00fc Sosyalist Toplumsal Formasyon in\u015fa edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

(\u00c7evirmen Notu: “D\u00f6rt S\u00fctun ve Sekiz Kiri\u015f” kuram\u0131, Yolda\u015f Xi Jinping \u00f6nderli\u011findeki Parti Merkez Komitesi taraf\u0131ndan \u00f6nerilen yeni bir reform yolu ve metodolojisidir. Bu ifade, \u00c7in’e \u00d6zg\u00fc Sosyalist Sistemin somut bile\u015fenlerini tan\u0131mlar. \u00c7KP 19. Merkez Komitesi 4. Genel Kurulu’nda \u00f6nerilen “korunmas\u0131 ve iyile\u015ftirilmesi gereken 13 alan” bu sistemin omurgas\u0131n\u0131 olu\u015fturur: Parti liderli\u011fi, halk\u0131n \u00fclkenin efendisi olmas\u0131, \u00c7in’e \u00d6zg\u00fc Sosyalist Hukuk Devleti sistemi, y\u00f6netim sistemi, temel sosyalist ekonomik sistem, ileri sosyalist k\u00fclt\u00fcr\u00fcn geli\u015ftirilmesi sistemi, kentsel ve k\u0131rsal ge\u00e7im g\u00fcvencesi sistemi, ortak in\u015fa ve payla\u015f\u0131ma dayal\u0131 sosyal y\u00f6neti\u015fim sistemi, ekolojik uygarl\u0131k sistemi, Halk Kurtulu\u015f Ordusu \u00fczerindeki mutlak Parti liderli\u011fi sistemi, “tek \u00fclke, iki sistem” yap\u0131s\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l d\u0131\u015f politika ve devlet denetim sistemi. Bu 13 alan, \u00c7in’e \u00d6zg\u00fc Sosyalist Sistemin genel plan\u0131n\u0131 te\u015fkil eder.)<\/em><\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in’e \u00d6zg\u00fc Sosyalizm; tarihsel ve k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131m\u0131z\u0131n basit bir devam\u0131, klasik Marksist \u00f6\u011fretmenlerin yani Marx, Engels, Lenin\u2019in tahayy\u00fcl etti\u011fi \u015fablonun do\u011frudan uygulanmas\u0131, ba\u015fka \u00fclkelerin sosyalist uygulamalar\u0131n\u0131n bir kopyas\u0131 ya da yabanc\u0131 modernle\u015fme modellerinin bir kopyas\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in’e \u00d6zg\u00fc Sosyalizm, bence “maddi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k” a\u015famas\u0131na dahil olan ve atn\u0131 zamanda az geli\u015fmi\u015f sosyalist toplumlara ait yeni bir toplumsal formasyon olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir.<\/p>\n\n\n\n

Bu, pazar\u0131n rol\u00fcnden tam olarak yararlanman\u0131n, “ki\u015fisel ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa” dayal\u0131 bir toplumun temel k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131 a\u015fman\u0131n ve mal de\u011fi\u015fimi yoluyla insanlar aras\u0131nda evrensel ba\u011flar kurman\u0131n gerekli oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. Ayn\u0131 zamanda \u00c7in’e \u00d6zg\u00fc Sosyalizm, kapitalist toplumsal formasyonun olumlu bir reddidir. Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin uygarl\u0131k ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcmseyen \u00c7in’e \u00d6zg\u00fc Sosyalizm, geleneksel toplumdan modern topluma ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u0131salt\u0131r ve “sermayenin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc” \u015feklindeki temel mant\u0131\u011f\u0131n kusurlar\u0131n\u0131 a\u015fmak i\u00e7in sosyalist sistemin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kullan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

“\u0130nsan Uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Yeni Bi\u00e7imi” Kuram\u0131, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin ve Klasik Marksistlerin Sosyalizm Aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n Yeni Bir Doruk Noktas\u0131d\u0131r<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Xi Jinping\u2019in i\u015faret etti\u011fi \u00fczere: \u201cUzun vadeli bir tarihsel geli\u015fim s\u00fcreci olarak sosyalist toplum, en temel d\u00fczeydeki sosyalist sistemin kuruldu\u011fu ilk andan itibaren m\u00fckemmel ve kusursuz bir \u00fcretim ili\u015fkisi olu\u015fturamaz; bu ancak s\u00fcrekli bir olgunla\u015fma ve iyile\u015fme s\u00fcreci gerektirir.\u201d Xi Jinping\u2019in \u0130nsan uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeni bi\u00e7imi kuram\u0131, tam olarak geli\u015fmi\u015f sosyalizmi referans noktas\u0131 alarak, sosyalizmin erken, olgunla\u015fmam\u0131\u015f ve eksik geli\u015fim a\u015famalar\u0131n\u0131n niteli\u011fini geriye d\u00f6n\u00fck bi\u00e7imde anlamay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

\u0130nsan uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeni bi\u00e7imi kuram\u0131 Partinin “sosyalizm nedir ve nas\u0131l in\u015fa edilir” sorusuna dair aray\u0131\u015flar\u0131 b\u00fct\u00fcnle\u015ftirmekte ve \u00f6nemli bir yenilik getirmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130nsan Uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Yeni Bi\u00e7imi Kuram\u0131, Sosyalist Modernle\u015fmenin Kar\u015f\u0131 Kar\u015f\u0131ya Oldu\u011fu Temel Teorik Sorunlar\u0131 \u00c7\u00f6zmektedir<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Xi Jinping taraf\u0131ndan ortaya konan “insan uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeni bi\u00e7imleri” kuram\u0131, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin \u00c7in’e \u00d6zg\u00fc Sosyalizmin tarihsel konumuna dair yarg\u0131s\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015ftirmi\u015f; sosyalizmin ve insan toplumunun geli\u015fim yasalar\u0131na dair kavray\u0131\u015f\u0131n\u0131 derinle\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Mao Zedung’un “az geli\u015fmi\u015f sosyalizm” kavram\u0131, asl\u0131nda bu sosyalist toplumsal formasyonun “ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131d\u0131r\u201d. T\u0131pk\u0131 Lenin’in, kom\u00fcnizmin ilk a\u015famas\u0131n\u0131 sosyalist bir toplumsal formasyon olarak tan\u0131mlamas\u0131 gibi; az geli\u015fmi\u015f sosyalist a\u015fama da kendi ba\u015f\u0131na yeni bir toplumsal formasyon te\u015fkil edebilir. \u00c7in’in sosyalizm in\u015fa prati\u011fi, bu az geli\u015fmi\u015f sosyalist a\u015famaya aittir ve \u00c7in’e \u00d6zg\u00fc Sosyalist Toplumsal Formasyonu olu\u015fturur.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7ine \u00d6zg\u00fc Sosyalizm toplumsal formasyonu da kendi i\u00e7inde farkl\u0131 geli\u015fim a\u015famalar\u0131na ayr\u0131lacakt\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Deng Xiaoping’in “sosyalizmin ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131” kavram\u0131; \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyetinin sosyalist d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn temel olarak tamamland\u0131\u011f\u0131 1956 y\u0131l\u0131ndan, sosyalist modernle\u015fmenin temel olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilece\u011fi tarihe kadar ge\u00e7en yakla\u015f\u0131k y\u00fcz y\u0131ll\u0131k s\u00fcreci ifade eder.<\/p>\n\n\n\n

Xi Jinping, sosyalizmin ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131na dair bu kavray\u0131\u015f\u0131 daha da derinle\u015ftirmi\u015f ve s\u00fcreci; “dinamik, ad\u0131m ad\u0131m ilerleyen, niceliksel birikim ve geli\u015fimle s\u00fcrekli ilerleyerek niteliksel bir s\u0131\u00e7ramaya her ge\u00e7en g\u00fcn daha fazla yakla\u015fan bir s\u00fcre\u00e7” olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Xi Jinping ayr\u0131ca, sosyalist modernle\u015fmenin temel olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilece\u011fi 2035 y\u0131l\u0131ndan, 2050 y\u0131l\u0131na kadar uzanan\u2014m\u00fcreffeh, demokratik, uygar, uyumlu ve g\u00fczel bir modern sosyalist \u00fclkenin in\u015fas\u0131n\u0131 kapsayan\u2014tarihsel d\u00f6nemi “yeni geli\u015fim a\u015famas\u0131” olarak \u00f6nermi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bu yeni g\u00f6r\u00fc\u015f “sosyalizmin ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131n\u0131n” hem i\u00e7eri\u011fini hem de kapsam\u0131n\u0131 geni\u015fletmi\u015ftir. Ayn\u0131 zamanda modern bir sosyalist \u00fclkenin in\u015fas\u0131, \u00c7in sosyalizminin ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131ndan daha y\u00fcksek bir a\u015famaya ge\u00e7mesi i\u00e7in bir gerekliliktir; bu da \u00c7in’e \u00f6zg\u00fc sosyalist toplumsal formasyonun 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortas\u0131ndan sonra kendi i\u00e7inde daha y\u00fcksek bir a\u015famaya girece\u011fi anlam\u0131na gelir. Bu yarg\u0131dan hareketle; \u00c7KP 19. Merkez Komitesi 4. Genel Kurulu’nda belirlenen \u00e7e\u015fitli temel sistemler, \u00c7in’e \u00f6zg\u00fc sosyalist toplumsal formasyonun “d\u00f6rt s\u00fctunu ve sekiz kiri\u015fini” olu\u015fturur. Bu sistemler uzun s\u00fcre korunacak olup, ancak \u00e7ok ilerde bug\u00fcn i\u00e7inde bulundu\u011funuz toplumsal formasyonun temel niteli\u011fi de\u011fi\u015fti\u011finde de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011frayacakt\u0131r. Sonu\u00e7 olarak “insan uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeni bi\u00e7imi” kavram\u0131, bilimsel sosyalizmin teorik sisteminde “\u00f6nemli bir s\u0131\u00e7ramay\u0131” temsil eder; klasik sosyalist teori ile tek bir \u00fclkede sosyalizm in\u015fas\u0131n\u0131n somut prati\u011fi aras\u0131ndaki bo\u015flu\u011fu doldurur.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Birincisi; az geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler, kapitalizmin olumlu kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcmseyip onun kusurlar\u0131n\u0131 a\u015farak, hem “maddi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa” dayal\u0131 bir topluma hem de az geli\u015fmi\u015f bir sosyalist topluma ait olan yeni bir toplumsal formasyon in\u015fa edebilirler.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi; bu yeni toplumsal formasyon, do\u011fas\u0131 gere\u011fi \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n kamu m\u00fclkiyeti ile \u00fcretimin toplumsalla\u015fmas\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiyle karakterize edilir ve temel niteli\u011fi bu \u00e7eli\u015fkiyle tan\u0131mlan\u0131r. \u00dcretim ara\u00e7lar\u0131nda yaln\u0131zca tek tip kamu m\u00fclkiyetine ba\u011fl\u0131 kalmak; \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015fmeden do\u011frudan kom\u00fcnizme ula\u015f\u0131labilece\u011fini sanan “\u00fctopik” bir g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr ve “kapal\u0131, statik eski yolu” temsil eder.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6te yandan, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyeti alt\u0131ndaki bir pazar ekonomisine k\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne ba\u011fl\u0131 kalmak; sosyalist yola ula\u015fmak i\u00e7in tam geli\u015fmi\u015f bir kapitalist a\u015faman\u0131n zorunlu oldu\u011funu savunan “mekanik” bir g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr ve sosyalizm bayra\u011f\u0131n\u0131 yere d\u00fc\u015f\u00fcrmeyi temsil eder.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc; sosyalizmi in\u015fa eden bir \u00fclkenin olu\u015fturdu\u011fu bu yeni toplumsal formasyon, insanl\u0131\u011f\u0131n kom\u00fcnizme giden yolculu\u011funda hayati bir halkad\u0131r. Ancak, \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri ne kadar geli\u015fmi\u015f olursa olsun, sadece tek bir \u00fclkenin \u00e7abalar\u0131na dayanmak bu formasyonun temel niteli\u011fini de\u011fi\u015ftirmeye yetmeyecektir. Kom\u00fcnist bir toplumun nihai in\u015fas\u0131, ancak birka\u00e7 geli\u015fmi\u015f \u00fclkenin sosyalizme ge\u00e7i\u015f yapmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7in’in Toplumsal Formasyonunun Ger\u00e7eklerine Yeni Bir Bak\u0131\u015f \u00c7ine \u00d6zg\u00fc Sosyalizm Tarihsel D\u00f6nemi Uzun S\u00fcrecek Olan \u00d6zel Bir Toplumsal Formasyondur Marksist Toplumsal Formasyon Teorisi ve Toplumsal Formasyonlar\u0131n Evriminde G\u00f6r\u00fclen Geli\u015fme A\u015famalar\u0131 Makalenin yazar\u0131 Xie\u00a0Fusheng\u00a0, \u00c7in Renmin \u00dcniversitesi’nde \u00c7ine \u00f6zg\u00fc Sosyalizmin Ekonomi Politi\u011fi Ara\u015ft\u0131rma Merkezi M\u00fcd\u00fcr Yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve \u00c7in Renmin \u00dcniversitesi Ekonomi Fak\u00fcltesi Dekan Yard\u0131mc\u0131s\u0131d\u0131r.\u00a0\u00a0Nisan 2023 \u00d6zet: […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-6556","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sosyalist-ulkeler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6556","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6556"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6556\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6557,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6556\/revisions\/6557"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6556"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6556"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6556"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}