{"id":6575,"date":"2026-06-26T23:07:49","date_gmt":"2026-06-26T23:07:49","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6575"},"modified":"2026-06-26T23:09:17","modified_gmt":"2026-06-26T23:09:17","slug":"kubaya-guveniyoruz-yeni-ekonomik-reform-hamlesi-topyekun-ozellestirme-veya-kapitalizm-degil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6575","title":{"rendered":"K\u00fcba\u2019ya G\u00fcveniyoruz: Yeni Ekonomik Reform Hamlesi Topyek\u00fcn \u00d6zelle\u015ftirme veya Kapitalizm De\u011fil"},"content":{"rendered":"\n

K\u00fcba\u2019ya G\u00fcveniyoruz: Yeni Ekonomik Reform Hamlesi Topyek\u00fcn \u00d6zelle\u015ftirme veya Kapitalizm De\u011fil<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Reformlar Sosyalizm \u00c7er\u00e7evesi \u0130\u00e7inde Kalan ve Sosyal Adalet \u0130lkesini Koruyan Reformlar  <\/strong><\/h4>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cem K\u0131z\u0131l\u00e7e\u00e7 ile s\u00f6yle\u015fi<\/strong>, Haziran 2026<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

A\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f Pop\u00fclist Trump ABD\u2019sinin a\u011f\u0131r bask\u0131lar\u0131 ve biriken i\u00e7 sorunlar K\u00fcba\u2019y\u0131 daha \u00f6nce planlad\u0131\u011f\u0131 ve k\u0131smen uygulamaya soktu\u011fu ekonomik reformlar\u0131 g\u00f6r\u00fclmedik bir h\u0131zla hayata ge\u00e7irmeye zorlad\u0131. Buna K\u00fcba\u2019n\u0131n tarihindeki en radikal reformlar deniliyor. Fakat ABD bu reformlardan hi\u00e7 memnun de\u011fil, ABD\u2019nin istedi\u011fi topyek\u00fbn \u00f6zelle\u015ftirme veya kapitalizme ge\u00e7i\u015f ve teslim bayra\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Soru: Size g\u00f6re reformlar\u0131n ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131 nedir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

K\u00fcba halk\u0131 ge\u00e7ici olarak ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar \u00e7ekecek, fakat uzun vadede K\u00fcba sosyalizmi daha da g\u00fc\u00e7lenecek K\u00fcba\u2019n\u0131n bu reformlar\u0131 ba\u015farmas\u0131n\u0131n olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha y\u00fcksek…. K\u00fcba\u2019n\u0131n avantajlar\u0131 daha a\u011f\u0131r bas\u0131yor…. son 10 y\u0131lda olduk\u00e7a haz\u0131rl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapt\u0131lar…  Ve K\u00fcba liderli\u011fi reformlar\u0131\u2014sosyalizm \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde<\/strong>—kararl\u0131 bir \u015fekilde ilerletme iradesine sahip. K\u00fcba liderlerinin \u00f6nlerinde \u00c7in ve Vietnam gibi \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 \u00f6rnekler var.  Ayr\u0131ca K\u00fcba\u2019n\u0131n d\u00fcnyadan yal\u0131t\u0131k bir ada \u00fclkesi olmas\u0131 K\u00fcba halk\u0131n\u0131 birbirine daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011fl\u0131yor… ada halklar\u0131 genel olarak daha y\u00fcksek i\u00e7 dayan\u0131\u015fma \u00f6zelli\u011fi g\u00f6sterirler…. bu arada ba\u015fta sosyalist \u00fclkeler ve Rusya olmak \u00fczere ve Latin \u00fclkeleri ve \u0130spanya ve baz\u0131 Avrupa \u00fclkeleri dahil K\u00fcba d\u0131\u015fardan b\u00fcy\u00fck moral destek g\u00f6recek.  K\u00fcba bu reformlarla birlikte kesinlikle politik olarak sosyalizme ba\u011fl\u0131 kalmaya devam edece\u011fi i\u00e7in halk\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6zeten sosyal adalet\u00e7i politikalar\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecektir.<\/p>\n\n\n\n

Soru: Elinize ne t\u00fcr bilgiler geliyor, K\u00fcba halk\u0131 reformlara nas\u0131l yakla\u015f\u0131yor?    <\/strong><\/p>\n\n\n\n

K\u00fcba’da son d\u00f6nemde uygulamaya konulan reformlar, \u00fclkenin yar\u0131 planl\u0131 bir ekonomiden, \u00c7in veya Vietnam’\u0131nkine benzer, daha pazar odakl\u0131 bir sosyalist ekonomik modele do\u011fru radikal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc temsil ediyor. Son 4-5 y\u0131l i\u00e7inde K\u00fcba\u2019dan b\u00fcy\u00fck ekonomik g\u00f6\u00e7 ya\u015fand\u0131, son 50 y\u0131l i\u00e7inde K\u00fcna d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan insan say\u0131s\u0131 yakla\u015f\u0131k 3 milyona ula\u015fm\u0131\u015f durumda bu K\u00fcba\u2019da ya\u015fayan n\u00fcfusun %20\u2019sini a\u015f\u0131yor. Bu g\u00f6\u00e7\u00fcn temel nedeni ekonomik\u2026<\/p>\n\n\n\n

Son g\u00fcnlerde Haziran ay\u0131nda onaylanan bu 176 maddelik reform paketi\uff0c\u00a0mevcut \u00f6zel giri\u015fim i\u015fletmelerinin \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi, bunlar\u0131n daha fazla i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilmeleri, \u00fclkeye ge\u00e7mi\u015fe g\u00f6re \u00e7ok daha fazla do\u011frudan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131m\u0131n \u00e7ekilmesi, bankac\u0131l\u0131kta \u00f6zel sekt\u00f6re alan a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve baz\u0131 devlet \u015firketlerinin hisseli anonim \u015firketlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclerek bunlar\u0131n bilan\u00e7olar\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 kriterlere uygun bilan\u00e7olar hale getirilerek yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki K\u00fcbal\u0131 ve Latin Amerikal\u0131 \u00f6zel yat\u0131r\u0131m\u0131c\u0131lara a\u00e7\u0131lmas\u0131 gibi \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikleri i\u00e7eriyor. Bu arada bir\u00e7ok kamu i\u015fletmesinde toplumsal nedenlerle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan bir kitle var, bunlar da belirli bir s\u00fcre i\u00e7inde yeni \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131na kayd\u0131r\u0131lacak veya \u00f6zel giri\u015fime te\u015fvik edilecek.<\/p>\n\n\n\n

Ancak bu kapsaml\u0131 reformlar\u0131n s\u0131radan K\u00fcbal\u0131lar\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131na etkisi, hem uygulama s\u00fcrecindeki belirsizlikler hem de \u00fclkenin i\u00e7inde bulundu\u011fu derin ekonomik kriz nedeniyle olduk\u00e7a karma\u015f\u0131k ve genellikle olumsuz olacak; ba\u015flangu\u00e7ta halk i\u00e7inde ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fanacak.  <\/p>\n\n\n\n

Mevcut Krizin G\u00f6lgesinde Reformlar<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Reformlar, K\u00fcba ekonomisinin son on y\u0131llar\u0131n en k\u00f6t\u00fc d\u00f6nemlerinden birini ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir ortamda hayata ge\u00e7iriliyor. Bu durumu bilmeden, reformlar\u0131 anlamak olanaks\u0131z: <\/p>\n\n\n\n

Enerji Krizi ve Kesintiler<\/strong>: 2026 y\u0131l\u0131nda yak\u0131t tedarikindeki ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar nedeniyle durum daha da k\u00f6t\u00fcle\u015fti. \u00dclke genelinde yayg\u0131n elektrik kesintileri ya\u015fan\u0131yor; \u00f6rne\u011fin Holguin kentinde 3 saat elektrik verilirken 40 saat kesinti uygulanabiliyor. Bu durum, haberleri takip etmeyi, i\u015fleri y\u00fcr\u00fctmeyi ve g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n temel i\u015flevlerini neredeyse imkans\u0131z hale getiriyor.<\/p>\n\n\n\n

Temel Mallarda K\u0131tl\u0131k<\/strong>: Y\u0131llard\u0131r s\u00fcren g\u0131da, yak\u0131t ve ila\u00e7 k\u0131tl\u0131\u011f\u0131, 2026’da daha da \u015fiddetlendi. Pek \u00e7ok K\u00fcbal\u0131, temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in \u00e7\u00f6pleri kar\u0131\u015ft\u0131rmak veya ila\u00e7 bulmak i\u00e7in eczane eczane dola\u015fmak zorunda kal\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Enflasyon ve Halk\u0131n Al\u0131m G\u00fcc\u00fc Kayb\u0131<\/strong>: G\u0131da fiyatlar\u0131 neredeyse %500<\/strong> oran\u0131nda f\u0131rlad\u0131. Ortalama maa\u015f ka\u011f\u0131t \u00fczerinde artsa da (2023’te 4,648 pesodan 2025’te 6,506 pesoya artt\u0131), bu art\u0131\u015f enflasyonun \u00e7ok gerisinde kal\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, ortalama bir K\u00fcbal\u0131 ayl\u0131k 16 ABD dolar\u0131<\/strong> kazan\u0131rken\uff0cbir kilo et 1-2 dolara mal olabiliyor.<\/p>\n\n\n\n

Yoksullu\u011fun Art\u0131\u015f\u0131<\/strong>: Resmi olarak “yoksul” kelimesi kullan\u0131lmasa da\uff0c K\u00fcba n\u00fcfusunun %40-45’inin<\/strong> yoksulluk i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahmin ediliyor. Sokaklarda dilenen ve evsiz kalan insanlar\u0131n say\u0131s\u0131 g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr \u015fekilde artm\u0131\u015f durumda.<\/p>\n\n\n\n

Reformlar\u0131n Somut Etkileri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu reform paketi iki ana eksende g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131 do\u011frudan etkileyecektir. <\/p>\n\n\n\n

Devletin K\u00fc\u00e7\u00fclmesi ve Devletin halka Verdi\u011fi Mali Desteklerin Kald\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Reformlar\u0131n en tart\u0131\u015fmal\u0131 ve an\u0131nda hissedilen yan\u0131, devletin ekonomideki ve sosyal destek mekanizmalar\u0131ndaki rol\u00fcn\u00fc azaltmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Desteklerin Kald\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong>: Devrimden bu yana uygulanan ve K\u00fcba halk\u0131na temel g\u0131da maddelerini destekli fiyatlardan sa\u011flayan karne sistemi (libreta de abastecimiento<\/strong>) ad\u0131m ad\u0131m kalkacak. Bu, temel g\u0131da maddelerinin giderek daha fazla  pazar fiyat\u0131ndan sat\u0131laca\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyor. Pek \u00e7ok aile i\u00e7in bu, zaten eri\u015filmesi zor olan g\u0131dalar\u0131n tamamen ula\u015f\u0131lamaz hale gelmesi anlam\u0131na gelebilir.<\/p>\n\n\n\n

Kamusal Hizmetlerin Fiyatlar\u0131nda Art\u0131\u015f<\/strong>: Elektrik, ula\u015f\u0131m ve temel hizmetlerin fiyatlar\u0131na yap\u0131lan zamlar ve internet gibi hizmetlerin dolar<\/strong> \u00fczerinden fiyatland\u0131r\u0131lmas\u0131 halk\u0131n s\u0131rt\u0131ndaki y\u00fck\u00fc daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131yor. Bu durum, “ekonomik apartheid” veya “boynumuza bir ilmik ge\u00e7iriyorlar” gibi ele\u015ftirilere yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zel Sekt\u00f6r\u00fcn Geni\u015flemesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Reformlar\u0131n di\u011fer aya\u011f\u0131, \u00f6zel giri\u015fimcileri ve \u00f6zel yat\u0131r\u0131m\u0131 te\u015fvik etmeyi hedefliyor. Bu durum hem uzun vadede f\u0131rsatlar hem de k\u0131sa vadede Meydan okumalar getirecektir.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zel Sekt\u00f6r\u00fcn Y\u00fckseli\u015fi<\/strong>: 2024 verilerine g\u00f6re, \u00f6zel sekt\u00f6r perakende sat\u0131\u015flar\u0131n %55’ini<\/strong> ger\u00e7ekle\u015ftirerek devleti geride b\u0131rakt\u0131. \u00d6zel sekt\u00f6rde \u00e7al\u0131\u015fan say\u0131s\u0131 4 milyonluk toplam i\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yakla\u015f\u0131k 1.6 milyonuna<\/strong> ula\u015ft\u0131. Bu, K\u00fcbal\u0131lar i\u00e7in devlet maa\u015f\u0131na alternatif gelir kaynaklar\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

F\u0131rsatlar ve \u0130yimserlik<\/strong>: Baz\u0131 K\u00fcbal\u0131lar, \u00f6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletme sahipleri, reformlar\u0131 umutla kar\u015f\u0131l\u0131yor. Yeni d\u00fczenlemelerle bir ki\u015finin sahip olabilece\u011fi \u015firket say\u0131s\u0131 ve \u015firket b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne getirilen k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n kalkmas\u0131 gibi ad\u0131mlar, giri\u015fimcilik i\u00e7in yeni kap\u0131lar a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Bir K\u00fcbal\u0131, “Yeni \u00f6nlemler  insanlar\u0131n daha iyi yemek yemesine ve hayatlar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmesine yard\u0131mc\u0131 oluyorsa, halk taraf\u0131ndan iyi kar\u015f\u0131lanacakt\u0131r,” diyerek bu de\u011fi\u015fime a\u00e7\u0131k oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n\n\n\n

Meydan Okumalar ve E\u015fitsizlik<\/strong>: Ancak bu durum yeni sorunlar\u0131 da beraberinde getiriyor. \u00d6zel sekt\u00f6rdeki fiyatlar genellikle \u00e7ok y\u00fcksek ve bu da toplumda yeni e\u015fitsizlikler yarat\u0131yor. Reformlar\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131 i\u00e7in gerekli olan d\u00f6viz pazar\u0131na \u015feffaf eri\u015fim<\/strong>, do\u011frudan ithalat izni<\/strong> ve \u00f6zel m\u00fclkiyet g\u00fcvencesi<\/strong> gibi yasal ad\u0131mlar\u0131n hen\u00fcz at\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131,\u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn b\u00fcy\u00fcmesini k\u0131s\u0131tl\u0131yor ve yat\u0131r\u0131m\u0131 cayd\u0131r\u0131yor. Asl\u0131nda, bir\u00e7ok K\u00fcbal\u0131 i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck engel, bu i\u015f f\u0131rsatlar\u0131na yat\u0131r\u0131m yapacak sermayeye sahip olmamalar\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Halk\u0131n Tepkisi: Umut, \u015e\u00fcphe ve T\u00fckenmi\u015flik<\/strong><\/p>\n\n\n\n

K\u00fcba halk\u0131n\u0131n reformlara tepkisi bu \u00e7eli\u015fkili tabloyu yans\u0131t\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n

T\u00fckenmi\u015flik ve \u015e\u00fcphe<\/strong>: Y\u0131llard\u0131r s\u00fcren kriz ve vaatlerin ger\u00e7ekle\u015fmemesi nedeniyle halkta derin bir yorgunluk ve \u015f\u00fcphe hakim. Bir\u00e7ok K\u00fcbal\u0131, reformlar\u0131n uygulan\u0131p uygulanmayaca\u011f\u0131n\u0131 ve maa\u015flarla fiyatlar aras\u0131ndaki u\u00e7urumu kapat\u0131p kapatmayaca\u011f\u0131n\u0131 sorguluyor. “\u00d6nce g\u00f6relim” yakla\u015f\u0131m\u0131 yayg\u0131n.<\/p>\n\n\n\n

“Herkes Kendi Derdine D\u00fc\u015fm\u00fc\u015f Havas\u0131” <\/strong>: Krizin ve belirsizli\u011fin derinle\u015fmesi, geleneksel olarak \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc olan K\u00fcba dayan\u0131\u015fma ruhunu a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131yor ve bireysel hayatta kalma m\u00fccadelesini \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

S\u0131n\u0131rl\u0131 \u0130yimserlik<\/strong>: T\u00fcm olumsuzluklara ra\u011fmen, baz\u0131 kesimler de\u011fi\u015fimin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011funu ve bu reformlar\u0131n en az\u0131ndan bir derece olsun rahatlama getirebilece\u011fini umuyor. Ancak bu umut, reformlar\u0131n “d\u00fcr\u00fcst\u00e7e ve adil bir \u015fekilde” uygulanmas\u0131 \u015fart\u0131na ba\u011flan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak, K\u00fcba’daki son reformlar, \u00fclkenin ekonomik modelinde tarihi bir k\u0131r\u0131lma noktas\u0131 olsa da, s\u0131radan K\u00fcbal\u0131lar\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131na etkileri \u015fu an i\u00e7in desteklerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve kamu hizmetlerindeki zamlar nedeniyle a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak olumsuzdur. <\/strong> \u00d6zel sekt\u00f6r\u00fcn geni\u015flemesi baz\u0131lar\u0131 i\u00e7in yeni f\u0131rsatlar sunarken, bu f\u0131rsatlar y\u00fcksek fiyatlar, artan e\u015fitsizlik ve yat\u0131r\u0131m sermayesi eksikli\u011fi nedeniyle \u00e7o\u011fu K\u00fcbal\u0131 i\u00e7in ula\u015f\u0131lamaz durumda.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

K\u00fcba\u2019ya G\u00fcveniyoruz: Yeni Ekonomik Reform Hamlesi Topyek\u00fcn \u00d6zelle\u015ftirme veya Kapitalizm De\u011fil Reformlar Sosyalizm \u00c7er\u00e7evesi \u0130\u00e7inde Kalan ve Sosyal Adalet \u0130lkesini Koruyan Reformlar   Cem K\u0131z\u0131l\u00e7e\u00e7 ile s\u00f6yle\u015fi, Haziran 2026 A\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f Pop\u00fclist Trump ABD\u2019sinin a\u011f\u0131r bask\u0131lar\u0131 ve biriken i\u00e7 sorunlar K\u00fcba\u2019y\u0131 daha \u00f6nce planlad\u0131\u011f\u0131 ve k\u0131smen uygulamaya soktu\u011fu ekonomik reformlar\u0131 g\u00f6r\u00fclmedik bir h\u0131zla hayata ge\u00e7irmeye […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[51,5,6],"tags":[],"class_list":["post-6575","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dunya-sosyalizmi-tr","category-dunya-sosyalizmi","category-sosyalist-ulkeler"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6575","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6575"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6575\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6584,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6575\/revisions\/6584"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6575"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6575"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6575"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}