{"id":6608,"date":"2026-07-06T19:16:41","date_gmt":"2026-07-06T19:16:41","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6608"},"modified":"2026-07-06T19:16:42","modified_gmt":"2026-07-06T19:16:42","slug":"emperyalist-nato-ucuncu-doneme-giriyor-abd-nato-3-0-asamasina-gecisi-zorluyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6608","title":{"rendered":"Emperyalist NATO \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00f6neme Giriyor: ABD, “NATO 3.0” A\u015famas\u0131na Ge\u00e7i\u015fi Zorluyor"},"content":{"rendered":"\n

Emperyalist NATO \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00f6neme Giriyor: ABD, “NATO 3.0” A\u015famas\u0131na Ge\u00e7i\u015fi Zorluyor<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019nin NATO  3.0  Hesaplar\u0131: T\u00fcrkiye’nin NATO 3.0 Zirve Toplant\u0131s\u0131ndan Temel Beklentileri<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Kaynak: \u00c7in Ulusal Savunma G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc Gazetesi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Yazar: Dr. Wang Daning<\/strong>, Mart 2026<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

“NATO 3.0” Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k de\u011fil s\u00f6zde ,\u201dOrtakl\u0131k\u201d Yoluyla NATO ittifak \u00e7er\u00e7evesini yeniden \u015fekillendirmeyi hedefliyor: ABD, “NATO 3.0” A\u015famas\u0131na Ge\u00e7i\u015fi Zorluyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

NATO bug\u00fcne kadar 2 d\u00f6nemi geride b\u0131rakt\u0131.. 1949-1991 ve 1991-2022; bug\u00fcn Trump ABD\u2019sinin zorlamas\u0131 ile 3. D\u00f6neme girmek istiyorlar\u2026  <\/strong>NATO’nun gelecekteki y\u00f6r\u00fcngesi \u00fc\u00e7 temel \u00f6zellik sergiliyor: Bi\u00e7imsel olarak g\u00fc\u00e7lenme, fiili olarak b\u00f6l\u00fcnme ve i\u015flevsel olarak yabanc\u0131la\u015fma.<\/p>\n\n\n\n

\u015eubat 2026 ortas\u0131nda, ABD Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 Politika M\u00fcste\u015far\u0131 Elbridge Colby,<\/strong> NATO Savunma Bakanlar\u0131 Toplant\u0131s\u0131’nda “NATO 3.0” kavram\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirerek, \u00fcye \u00fclkeler aras\u0131ndaki gelecekteki ili\u015fkinin ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan ziyade \u201cortakl\u0131k\u201d olmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulad\u0131. Bu \u00f6neri, ABD’nin stratejik hesaplar\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fc kapal\u0131 ortaya koymakta ve ABD ile Avrupa aras\u0131ndaki derin sorunlar\u0131 ve rekabeti yans\u0131tmaktad\u0131r. Yakla\u015f\u0131k 80 y\u0131ld\u0131r varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren bu askeri ittifak, tarihsel bir kav\u015fakta bulunuyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yetki ve Sorumluluk S\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 Yeniden Belirleme \u00c7abas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

“NATO 3.0” kavram\u0131n\u0131n ortaya at\u0131lmas\u0131, Amerika Birle\u015fik Devletleri’nin NATO transatlantik g\u00fcvenlik ili\u015fkilerini stratejik olarak yeniden yap\u0131land\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 ve NATO’yu “payla\u015f\u0131lan sorumluluk, i\u015flevsel yeniden yap\u0131lanma ve jeopolitik yeniden dengeleme” ile karakterize edilen yeni bir geli\u015fim a\u015famas\u0131na itece\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

NATO\u2019da Bu 3.0 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc \u00fc\u00e7 boyut etraf\u0131nda \u015fekillenecektir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Birincisi, AB-ABD ili\u015fkisini yeniden \u015fekillendirmeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uzun s\u00fcredir NATO, “ABD egemenli\u011finde Avrupa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131” \u015feklinde bir savunma yap\u0131s\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir: Lider konumundaki ABD, Avrupa’ya tek tarafl\u0131 olarak g\u00fcvenlik garantisi sa\u011flamakta ve Avrupa savunma maliyetlerinin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu \u00fcstlenmektedir. Avrupal\u0131 m\u00fcttefikler ise koruma almakta ve “g\u00fcvenlik avantajlar\u0131ndan faydalanmaktad\u0131r.”  “NATO 3.0”, bu “koruyucu-korunan” yap\u0131s\u0131n\u0131 k\u0131rmay\u0131, e\u015fit hak ve sorumluluklar ilkesine ba\u011fl\u0131 kalmay\u0131 ve Avrupa’n\u0131n “bedavac\u0131” (free-rider) olgusuna son vermeyi hedeflemektedir. ABD art\u0131k Avrupa konvansiyonel savunmas\u0131n\u0131n ana maliyetlerini \u00fcstlenmeyecek ve Avrupal\u0131 m\u00fcttefiklerin ittifak i\u015flerine daha proaktif bir \u015fekilde kat\u0131lmas\u0131 gerekecektir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, savunma sorumluluklar\u0131n\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131 yeniden d\u00fczenlenecektir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu, “NATO 3.0″\u0131n en somut y\u00f6n\u00fcd\u00fcr. ABD hesaplar\u0131na g\u00f6re NATO, “Avrupa’n\u0131n konvansiyonel savunmada \u00f6nc\u00fc olmas\u0131, ABD’nin ise y\u00fcksek seviyeli savunmay\u0131 kontrol etmesi” \u015feklinde bir i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc olu\u015fturacakt\u0131r: Avrupal\u0131 m\u00fcttefikler, \u00f6n cephe savunmas\u0131, b\u00f6lgesel cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k ve muharebe sahas\u0131 deste\u011finin tam sorumlulu\u011funu \u00fcstlenecek; anavatan savunmas\u0131, hava ve f\u00fcze savunmas\u0131, deniz devriyeleri ve Ukrayna’ya askeri yard\u0131mda lider rol oynayacakt\u0131r. ABD ise n\u00fckleer cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k, stratejik istihbarat ve k\u0131talararas\u0131 askeri projeksiyon gibi y\u00fcksek seviyeli cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k alanlar\u0131na odaklanacak ve Avrupa’ya kilit destek ve garantiler sa\u011flayacakt\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, “NATO 3.0” ittifak\u0131n strateji anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00fcncellemektedir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Colby, “NATO 3.0″\u0131n So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6nemindeki orijinal “NATO 1.0″a, yani savunma ve kolektif cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k odakl\u0131 haline d\u00f6nece\u011fini vurgulad\u0131. Bu, NATO’nun geli\u015fim \u00e7izgisinin d\u00fczeltilmesi gibi g\u00f6r\u00fcnse de, asl\u0131nda NATO’nun evriminin tarihsel ba\u011flam\u0131ndan kas\u0131tl\u0131 olarak ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131nda (1991) NATO defalarca “uzaktan m\u00fcdahale” (stand-off intervention) giri\u015fimlerinde bulunmu\u015f ve ABD k\u00fcresel hegemonyas\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir arac\u0131 haline gelmi\u015fti. Bu “NATO 1.0″a “geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn” as\u0131l amac\u0131, (1991-2022) aras\u0131 mevcut “NATO 2.0″\u0131n ter\u00f6rle m\u00fccadele ve geni\u015fleme gibi i\u015flevleri \u00fczerine ta\u015f \u00fcst\u00fcne ta\u015f in\u015fa ederek, ittifak\u0131n sorumluluklar\u0131n\u0131 ve kabiliyetlerini g\u00fcncellemeye devam etmek; b\u00f6ylece Rusya’ya kar\u015f\u0131 cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k ve b\u00f6lgesel m\u00fcdahale gibi \u00e7oklu g\u00f6revleri daha iyi kapsayacak \u015fekilde uyarlamak ve b\u00f6ylece ABD’nin mevcut k\u00fcresel stratejik ihtiya\u00e7lar\u0131yla daha iyi uyum sa\u011flamakt\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019nin NATO  3.0  Hesaplar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 <\/strong>Mill\u00ee \u0130stihbarat Akademisi’nin NATO 3.0 raporu: T\u00fcrkiye’nin NATO 3.0 Hesaplar\u0131n\u0131 ortaya koyuyor.  T\u00fcrkiye’nin “NATO 3.0” \u00e7er\u00e7evesindeki beklentileri \u00e7ok y\u00f6nl\u00fcd\u00fcr, b,r yandan dar ulusal \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, di\u011fer yandan NATO ittifak\u0131n\u0131n gelece\u011fini \u015fekillendirmek i\u00e7in \u00f6zg\u00fcn jeopolitik konumunu ve askeri yeteneklerini kullanmay\u0131 hedeflemektedir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye’nin NATO 3.0 Zirve Toplant\u0131s\u0131ndan Temel Beklentileri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye, NATO 3.0 s\u00fcrecinden birka\u00e7 a\u00e7\u0131k beklentiye sahiptir. D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Hakan Fidan, Ankara Zirvesi’nin “NATO 3.0 Stratejisi”nin kabul\u00fcn\u00fc i\u015faret edece\u011fini ve \u0130ttifak i\u00e7in yeni bir a\u015famay\u0131 temsil edece\u011fini belirtti. Bu, T\u00fcrkiye’nin Trump ABD\u2019si ile birlikte yeterli g\u00f6rmedi\u011fi II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan beri var olan y\u00fck payla\u015f\u0131m\u0131 sistemini de\u011fi\u015ftirmek istedi\u011fin, g\u00f6stermektedir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ter\u00f6rle M\u00fccadelede Daha G\u00fc\u00e7l\u00fc M\u00fcttefik Dayan\u0131\u015fmas\u0131 \u0130stiyor: <\/strong>T\u00fcrkiye, ter\u00f6rle m\u00fccadelede “daha g\u00fc\u00e7l\u00fc m\u00fcttefik dayan\u0131\u015fmas\u0131” bekliyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrk<\/strong> <\/strong>Savunma Sanayi ile ilgili K\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131n Kald\u0131r\u0131lmas\u0131: <\/strong>T\u00fcrkiye’nin en \u00f6nemli beklentilerden biri, di\u011fer m\u00fcttefikler taraf\u0131ndan uygulanan savunma sanayi k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye, SAFE-II finansman mekanizmas\u0131 gibi Avrupa savunma programlar\u0131na tam olarak entegre olmay\u0131 hedefliyor, b\u00f6ylece Avrupa \u00fclkelerine silah satarak, kendi silah sanayisi i\u00e7in daha g\u00fc\u00e7l\u00fc finansman sa\u011flayarak bu silah sanayisini g\u00fc\u00e7lendirmek istiyor.  <\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Stratejik \u0130stisna bir \u00fclke Olarak Tan\u0131nma: <\/strong>T\u00fcrkiye, NATO’nun yeni 3.0 plan\u0131 i\u00e7inde hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan “g\u00fc\u00e7l\u00fc ve istisnai” bir m\u00fcttefik olarak tan\u0131nmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. Bu, \u00f6zel talep kendi g\u00fcvenlik silahlar\u0131n\u0131 \u00fcretebilme yetene\u011fini bir kald\u0131ra\u00e7 olarak kullanma ve jeopolitik konumunu, silahl\u0131 kuvvetlerinin kapasitesi ve geli\u015fmi\u015f savunma sanayisi de dahil olmak \u00fczere sahip oldu\u011fu \u00f6nemli stratejik varl\u0131klar\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130ttifak i\u00e7i Diplomasisinde Merkezi Bir Rol Oynama iste\u011fi: <\/strong>Zirveye ev sahipli\u011fi yapmas\u0131 ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na \u00f6nemli bir diplomatik ba\u015far\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye bunu, etkinli\u011fi ve ilgili s\u00fcre\u00e7leri y\u00f6netme, k\u00fcresel bar\u0131\u015f ve b\u00f6lgesel g\u00fcvenlikteki kritik rol\u00fcn\u00fc g\u00fc\u00e7lendirme f\u0131rsat\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye’nin \u00dcstlenmeyi Planlad\u0131\u011f\u0131 Rol: <\/strong>T\u00fcrkiye, yukar\u0131da sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fc\u00e7l\u00fc varl\u0131klardan yararlanarak NATO 3.0 yap\u0131s\u0131 i\u00e7inde daha y\u00fcksek bir rol \u00fcstlenmek istiyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130ttifak\u0131n G\u00fcney ve Do\u011fu Kanatlar\u0131 \u0130\u00e7in “Koruyucu” Rol\u00fc: <\/strong>T\u00fcrkiye, “koruyuculuk” veya “g\u00f6zc\u00fc” rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenmeyi planl\u0131yor. Co\u011frafi konumu, askeri kapasitesi ve geli\u015fmi\u015f savunma teknolojileri (\u00f6rne\u011fin insans\u0131z hava ara\u00e7lar\u0131 ve elektronik sava\u015f sistemleri) NATO i\u00e7in hayati stratejik varl\u0131klar olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 “K\u00fcresel Bar\u0131\u015f Misyonu” \u0130\u00e7in Bir K\u00f6pr\u00fc olma \u00e7abas\u0131: <\/strong>T\u00fcrkiye, NATO 3.0’\u0131n sadece savunma ama\u00e7l\u0131 bir \u00f6rg\u00fct olarak kalmamas\u0131, ayn\u0131 zamanda “k\u00fcresel bir bar\u0131\u015f misyonu” \u00fcstlenmesi gerekti\u011fini savunuyor. Bu, NATO’nun \u00f6zellikle Orta Do\u011fu’daki b\u00f6lgesel \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde daha aktif bir rol oynamas\u0131n\u0131 sa\u011flamak anlam\u0131na gelecektir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye Avrupa Savunmas\u0131nda Kilit Bir Oyuncu olmak istiyor: <\/strong>Bel\u00e7ika Savunma Bakan\u0131 Theo Francken gibi Avrupal\u0131 \u200b\u200bm\u00fcttefikleri, Avrupa’n\u0131n T\u00fcrkiye olmadan kendini g\u00fcvence alt\u0131na alamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmi\u015flerdir. T\u00fcrkiye bu rol\u00fc \u00fcstlenmeyi planl\u0131yor ve Francken, Avrupa’n\u0131n T\u00fcrk savunma teknolojisinden faydalanmas\u0131 gerekti\u011fini de belirtiyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130ttifak \u0130\u00e7inde “Stratejik \u00d6zerkli\u011fe” Sahip Bir Akt\u00f6r olmak istiyor: <\/strong>T\u00fcrk Milli \u0130stihbarat Akademisi’nin raporu, T\u00fcrkiye’nin kendi g\u00fcvenli\u011fini \u00fcretebilen bir m\u00fcttefik \u00f6rne\u011fi oldu\u011funu belirtiyor. Bu yetenek, T\u00fcrkiye’nin ittifak\u0131n kolektif savunmas\u0131na ve cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde katk\u0131da bulunabilen, daha ba\u011f\u0131ms\u0131z ve g\u00fcvenilir bir ortak olmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye Ukrayna’n\u0131n Kilit Destek\u00e7isi olmak istiyor: <\/strong>Aktif rol\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 olarak, T\u00fcrkiye’nin Ankara Zirvesi g\u00fcndeminin \u00f6nemli bir maddesi olan Ukrayna’ya askeri ve mali yard\u0131m\u0131 desteklemeye devam etme tutumunu sergilemek istiyor.  \u00d6zetle, T\u00fcrkiye’nin NATO 3.0 stratejisi, geleneksel bir m\u00fcttefikten vazge\u00e7ilmez bir stratejik orta\u011fa ge\u00e7i\u015f yapmakt\u0131r. \u00d6zellikle g\u00fcney ve do\u011fu kanatlar\u0131nda Avrupa g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in hayati bir g\u00fc\u00e7 olarak rol\u00fcn\u00fc sa\u011flamla\u015ft\u0131rmay\u0131 hedeflerken, ayn\u0131 zamanda ittifak\u0131n stratejik vizyonunun Avrupa’n\u0131n \u00f6tesine geni\u015fleyerek k\u00fcresel g\u00fcvenlik sorunlar\u0131n\u0131 ele almas\u0131n\u0131 sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. Bunu yaparak T\u00fcrkiye, bir yandan kendi dar ulusal \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almay\u0131, savunma sanayisini g\u00fc\u00e7lendirmeyi ve d\u00f6n\u00fc\u015fen ittifak\u0131n merkezi bir akt\u00f6r\u00fc olarak stat\u00fcs\u00fcn\u00fc y\u00fckseltmeyi hedefliyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

NATO 3.0’\u0131n Arkas\u0131ndaki \u00c7oklu Hesaplar<\/strong><\/p>\n\n\n\n

ABD’nin NATO i\u00e7inde yeni bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc zorlamas\u0131, i\u00e7 ve d\u0131\u015f fakt\u00f6rlerin birle\u015fiminin sonucudur:  ABD\u2019deki  \u0130\u00e7 siyasi bask\u0131lara ve maliyet bask\u0131lar\u0131na yan\u0131t vermek isteniyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ABD artan i\u00e7 mali bask\u0131larla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r ve askeri harcamalar\u0131n b\u00fcy\u00fcmesinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi test edilmektedir. Halk i\u00e7inde ABD’nin deniza\u015f\u0131r\u0131 g\u00fcvenlik sorumlulu\u011funu \u00e7ok fazla \u00fcstlendi\u011fine dair \u015f\u00fcpheler artmaktad\u0131r. Yeni “NATO 3.0” gibi g\u00f6r\u00fcnen \u015fey asl\u0131nda Trump y\u00f6netiminin “\u00d6nce Amerika” politikas\u0131n\u0131n bir devam\u0131d\u0131r; temel mant\u0131\u011f\u0131 h\u00e2l\u00e2 Avrupal\u0131 m\u00fcttefikleri bir “g\u00fcvenlik y\u00fck\u00fc” olarak g\u00f6rmekte ve onlar\u0131n “g\u00fcvenlik faturas\u0131n\u0131 \u00f6demeye” devam etmeyi reddetmektedir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

B\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 rekabetinin yeni manzaras\u0131na yan\u0131t vermek ve k\u00fcresel jeopolitik ortam\u0131n derinlemesine de\u011fi\u015fmesiyle birlikte, ABD k\u00fcresel stratejik d\u00fczenini yeniden yap\u0131land\u0131rmaktad\u0131r: ABD, “Bat\u0131 Yar\u0131mk\u00fcre \u00fczerinde hakimiyete” ve anavatan g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamaya \u00f6ncelik verecek, Hint-Pasifik b\u00f6lgesini b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 rekabetinin ana arenas\u0131 olarak tan\u0131mlayacak ve bu da ABD i\u00e7in Avrupa’n\u0131n stratejik \u00f6nemini nispeten azaltacakt\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Trump y\u00f6netiminin Avrupa’ya y\u00f6nelik stratejisi, ABD ile Avrupa aras\u0131ndaki sorumluluklar\u0131 yeniden b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcrerek kendi y\u00fck\u00fcn\u00fc azaltmay\u0131, ayn\u0131 zamanda Avrupa \u00fczerindeki ABD kontrol\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrmeyi, Avrupa ile Rusya aras\u0131nda bir uzla\u015fmay\u0131 engellemeyi ve kaynaklar\u0131n Avrupa’dan transferine zemin haz\u0131rlamay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Marco Rubio’nun Aral\u0131k 2025’teki NATO D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanlar\u0131 Toplant\u0131s\u0131’na kat\u0131lmamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, ABD Savunma Bakan\u0131 Hegseth de bu NATO Savunma Bakanlar\u0131 Toplant\u0131s\u0131’na gitmemi\u015f, ancak bir \u00f6nceki g\u00fcn Washington’da d\u00fczenlenen ilk Bat\u0131 Yar\u0131mk\u00fcre Savunma Bakanlar\u0131 Toplant\u0131s\u0131’nda g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc bir \u015fekilde yer alm\u0131\u015ft\u0131r.  Bunlar tesad\u00fcf de\u011fil, ABD k\u00fcresel savunma stratejisindeki bir “kayman\u0131n” do\u011frudan yans\u0131mas\u0131d\u0131r: Art\u0131k ABD, NATO i\u015flerine yat\u0131r\u0131m yapmaya daha az isteklidir ve Avrupa, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte ABD’nin e\u015fit bir m\u00fcttefiki olsa da, asl\u0131nda ABD i\u00e7in k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte ” bir yard\u0131mc\u0131 oyuncudur.”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

ABD, Avrupa’ya y\u00f6nelik stratejisini “y\u00fckleri azaltma ve sorumluluklar\u0131 yeniden \u015fekillendirme” odakl\u0131 olarak ayarlamaktad\u0131r: Avrupal\u0131 m\u00fcttefiklerin savunma harcamalar\u0131n\u0131  Milli Gelir’ler\u0131n\u0131n %5’ine \u00e7\u0131karmas\u0131n\u0131 talep etmek; Avrupa’da konu\u015flu ABD askerlerinin %30’unu \u00fclkeye geri \u00e7ekmeyi ve yakla\u015f\u0131k 30 NATO kurumunda 200 pozisyonu azaltmay\u0131 planlamak; ve \u00fc\u00e7 NATO d\u00f6rt y\u0131ld\u0131zl\u0131 harek\u00e2t komutanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n komutas\u0131n\u0131 s\u0131ras\u0131yla \u0130ngiltere, \u0130talya, Almanya ve Polonya’ya devretmek.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Norfolk M\u00fc\u015fterek Kuvvet Komutanl\u0131\u011f\u0131: ABD’nin Virginia eyaletinde bulunmaktad\u0131r. Bu komutanl\u0131k Birle\u015fik Krall\u0131k’a devredilecektir. Napoli M\u00fc\u015fterek Kuvvet Komutanl\u0131\u011f\u0131: \u0130talya’da bulunmaktad\u0131r. Bu komutanl\u0131k \u0130talya’ya devredilecektir. Brunssum M\u00fc\u015fterek Kuvvet Komutanl\u0131\u011f\u0131: Hollanda’da bulunmaktad\u0131r. Bu komutanl\u0131k Almanya ve Polonya aras\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc olarak payla\u015f\u0131lacakt\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca Trump, “\u00d6nce Amerika Silah Transfer Stratejisi” ba\u015fkanl\u0131k kararnamesini imzalayarak silah sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6nceli\u011fini yeniden d\u00fczenlemi\u015ftir. Yeni kurallara g\u00f6re, ABD’nin Avrupa’ya silah sat\u0131\u015flar\u0131 “ticari kazan\u00e7tan” “siyasi ba\u011fl\u0131l\u0131k testine” d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir: Yaln\u0131zca \u00f6nemli savunma harcamas\u0131 yapan ve ABD ile y\u00fcksek derecede uyum i\u00e7inde olan m\u00fcttefikler, geli\u015fmi\u015f silahlara eri\u015fimde \u00f6ncelik alacakt\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Avrupa Pasif Konuma Gidiyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

ABD \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki “NATO 3.0” giri\u015fimiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan Avrupal\u0131 m\u00fcttefikler, “\u00f6nemli g\u00f6revler devralmak zorunda olup g\u00f6revlere yeti\u015fmekte zorlanma” gibi zor bir duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, Avrupa i\u00e7in savunma entegrasyonu a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem bir f\u0131rsat hem de benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir meydan okuma te\u015fkil etmektedir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Avrupal\u0131 m\u00fcttefiklerin bu askeri harcama hedeflerine ula\u015fmas\u0131 zordur. \u00c7o\u011fu Avrupa \u00fclkesi yava\u015f bir ekonomik toparlanma s\u00fcrecindedir ve artan askeri harcamalar yaln\u0131zca mali alan\u0131 daraltmakla kalm\u0131yor, ayn\u0131 zamanda halk\u0131n ho\u015fnutsuzlu\u011funu da k\u00f6r\u00fckl\u00fcyor. Avrupal\u0131 m\u00fcttefikleri daha da \u00f6fkelendiren \u015fey ise, ABD m\u00fcttefiklerini savunma harcamalar\u0131n\u0131 Milli Gelirin %5’ine \u00e7\u0131karmalar\u0131 i\u00e7in bask\u0131 yaparken, ayn\u0131 zamanda NATO’ya yapt\u0131\u011f\u0131 askeri katk\u0131lar\u0131 kesmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnmesi ve Ukrayna’ya yap\u0131lan yard\u0131m\u0131n ana mali sorumlulu\u011funu Avrupa’n\u0131n \u00fcstlenmesini talep etmesidir. Avrupa \u00fclkeleri, hem ABD’yi yat\u0131\u015ft\u0131rmak hem de kendi kamuoylar\u0131na tatmin edici bir a\u00e7\u0131klama sunmak i\u00e7in \u00e7aba sarfediyorlar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Avrupa i\u00e7in \u00d6nemli bo\u015fluklar Var  <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Avrupa, m\u00fc\u015fterek harek\u00e2t komutanl\u0131\u011f\u0131, uzun vadeli askeri projeksiyon, hava savunma ve f\u00fcze savunma sistemleri ile stratejik lojistik destek gibi kilit savunma alanlar\u0131nda a\u00e7\u0131k eksikliklerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Ukrayna’ya devam eden yard\u0131m, bir\u00e7ok Avrupa \u00fclkesinin silah stoklar\u0131n\u0131n kritik seviyede t\u00fckenmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r ve savunma sanayi kapasiteleri sava\u015f zaman\u0131 ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in yetersizdir. Ayr\u0131ca, \u00fclkeler aras\u0131ndaki farkl\u0131 jeopolitik kayg\u0131lar ve \u00e7\u0131karlar, par\u00e7alanm\u0131\u015f savunma sanayi kapasitesi ve uyumsuz ekipman standartlar\u0131, geni\u015f \u00e7apl\u0131, entegre bir harek\u00e2t kabiliyeti olu\u015fturmay\u0131 zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. K\u0131sa vadede Avrupa, ABD\u2019nin  \u00e7ekilmesinin ard\u0131ndan olu\u015fan “g\u00fcvenlik bo\u015flu\u011funu” dolduramaz durumda ve Avrupa’da konvansiyonel savunman\u0131n liderlik sorumlulu\u011funu \u00fcstlenmek i\u00e7in yeterli donan\u0131ma sahip de\u011fildir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Karar alma ve komuta Sorunlar\u0131 Var<\/strong><\/p>\n\n\n\n

ABD, hala NATO’nun en y\u00fcksek askeri pozisyonu olan M\u00fcttefik Kuvvetler Y\u00fcksek Komutanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131 , stratejik komuta seviyesindeki en y\u00fcksek iki askeri komutanl\u0131\u011f\u0131 (Bel\u00e7ika, Mons’taki M\u00fcttefik Harek\u00e2t Komutanl\u0131\u011f\u0131 ve ABD, Norfolk’taki M\u00fcttefik D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm Komutanl\u0131\u011f\u0131) ve \u00fc\u00e7 fonksiyonel muharebe komutanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 (Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri) s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde kontrol etmektedir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, NATO’nun stratejik planlamas\u0131, n\u00fckleer karar alma s\u00fcre\u00e7leri ve k\u0131talararas\u0131 harek\u00e2tlar\u0131n komutas\u0131 h\u00e2l\u00e2 ABD’nin elindedir. Avrupa gelecekte konvansiyonel savunmada hakimiyeti elde etse bile, bu s\u00f6zde bir hakimiyetten ibaret olmaktan \u00f6teye ge\u00e7emeyecek ve NATO, “ABD’nin \u00fcst seviyeyi, Avrupa’n\u0131n ise orta seviyeyi kontrol etti\u011fi” iki kademeli bir komuta yap\u0131sunu s\u00fcrd\u00fcrmeye devam edecektir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

NATO\u2019nun yeni Plan\u0131n\u0131n B\u00f6lgesel D\u00fczene Etkisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

ABD’nin “NATO 3.0″\u0131 zorlamas\u0131, yaln\u0131zca NATO’nun i\u00e7 yap\u0131s\u0131n\u0131 yeniden \u015fekillendirmekle kalmayacak, ayn\u0131 zamanda ABD-Avrupa ili\u015fkilerini ve hatta Avrupa g\u00fcvenlik mimarisini de etkileyecektir. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn arkas\u0131nda, ABD ile Avrupa aras\u0131ndaki derinle\u015fen yap\u0131sal \u00e7eli\u015fkiler ve ABD h\u00fck\u00fcmetinin Avrupa stratejisindeki \u00f6nemli de\u011fi\u015fimin alt\u0131nda yatan mant\u0131k yatmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonra, “g\u00fc\u00e7l\u00fc ittifaklar Amerika’n\u0131n k\u00fcresel etkisini art\u0131r\u0131r” ilkesi ABD d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n temel bir k\u0131lavuzu haline gelmi\u015fti ve ABD ile Avrupa aras\u0131ndaki devam eden \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 etkili bir \u015fekilde y\u00f6netmi\u015fti. Ancak Trump g\u00f6reve geldikten sonra Trump transatlantik ortakl\u0131\u011f\u0131n de\u011ferini alenen sorgulamaya ba\u015flam\u0131\u015f ve NATO’yu “g\u00fcncelli\u011fini yitirmi\u015f” bir ittifak olarak ele\u015ftirmi\u015ftir. Son d\u00f6nemde Trump, ABD-Avrupa ili\u015fkilerini yeniden bir “donma noktas\u0131na” itmi\u015ftir: bir dizi stratejik belgede Avrupal\u0131 m\u00fcttefiklerin stat\u00fcs\u00fcn\u00fc zay\u0131flatm\u0131\u015f, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131mdan ziyade \u00e7\u0131kar al\u0131\u015fveri\u015fini vurgulam\u0131\u015f, s\u0131k s\u0131k tek tarafl\u0131 bask\u0131 ve su\u00e7lamalara ba\u015fvurmu\u015f ve hatta Gr\u00f6nland konusunda Avrupa egemenli\u011finin k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgilerine dokunmu\u015ftur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

ABD, NATO \u00fczerindeki liderli\u011finden vazge\u00e7meyi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor <\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Buna ra\u011fmen ABD, NATO \u00fczerindeki liderli\u011finden vazge\u00e7meyi d\u00fc\u015f\u00fcnmemektedir. ABD’nin as\u0131l amac\u0131, ittifak \u00fczerindeki kontrol\u00fc s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, Avrupa’n\u0131n hem daha fazla sorumluluk \u00fcstlenmesini hem de ABD’ye ba\u011f\u0131ml\u0131 kalmaya devam etmesini istiyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u015eubat 2026 ortas\u0131nda yap\u0131lan M\u00fcnih G\u00fcvenlik Konferans\u0131’nda Avrupal\u0131 siyasi liderler, “stratejik \u00f6zerkli\u011fin” g\u00fc\u00e7lendirilmesi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunan bir dizi a\u00e7\u0131klama yapm\u0131\u015ft\u0131. Fransa Cumhurba\u015fkan\u0131 Macron, Avrupa’y\u0131 \u00f6zerk bir jeopolitik g\u00fc\u00e7 olmaya \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Bu \u00e7a\u011fr\u0131lar, Avrupa’n\u0131n de\u011fi\u015fen ABD-Avrupa ili\u015fkileri kar\u015f\u0131s\u0131nda en k\u00f6t\u00fc senaryoya haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmektedir, ancak mevcut ABD-Avrupa g\u00fc\u00e7 dengesi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Avrupa \u00f6znel olarak ABD ile bir kopu\u015f istemiyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Avrupa i\u00e7in, ABD’nin isteklerine g\u00f6re \u015fekillenen bir NATO d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, yaln\u0131zca Avrupa\u2019n\u0131n <\/strong>uluslararas\u0131 konumunu ve etkisini zay\u0131flatmakla kalmayacak, ayn\u0131 zamanda Avrupa i\u00e7i b\u00f6l\u00fcnmeleri peki\u015ftirecek ve hatta daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftirecek; “stratejik \u00f6zerklik” savunucusu “Avrupa kanad\u0131n\u0131n” etkisini kullanmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131racak, buna kar\u015f\u0131l\u0131k “ABD\/Atlantik\u00e7i kanata” Avrupa’n\u0131n “stratejik \u00f6zerklik” \u00e7abalar\u0131n\u0131 bast\u0131rma konusunda daha fazla g\u00fcven verecektir. ABD ve Avrupa’n\u0131n yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131 nas\u0131l b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcrece\u011fi, Avrupa’n\u0131n hangi yolu se\u00e7ece\u011fi ve Rusya-Ukrayna \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n nereye evrilece\u011fi\u2014bu de\u011fi\u015fkenler, NATO’nun son 3.0 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecini toplu olarak etkileyecek ve Avrupa g\u00fcvenlik mimarisini ve hatta k\u00fcresel jeopolitik gidi\u015fat\u0131 derinden \u015fekillendirecektir.<\/strong> NATO 3.0’\u0131n gelece\u011fi, Avrupa’n\u0131n savunma y\u00fck\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekten devral\u0131p devralamayaca\u011f\u0131na ve a\u015f\u0131r\u0131 silahlanman\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 toplumsal ve siyasi tepkiyi i\u00e7eride sindirip sindiremeyece\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Emperyalist NATO \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00f6neme Giriyor: ABD, “NATO 3.0” A\u015famas\u0131na Ge\u00e7i\u015fi Zorluyor T\u00fcrkiye\u2019nin NATO  3.0  Hesaplar\u0131: T\u00fcrkiye’nin NATO 3.0 Zirve Toplant\u0131s\u0131ndan Temel Beklentileri Kaynak: \u00c7in Ulusal Savunma G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc Gazetesi Yazar: Dr. Wang Daning, Mart 2026 “NATO 3.0” Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k de\u011fil s\u00f6zde ,\u201dOrtakl\u0131k\u201d Yoluyla NATO ittifak \u00e7er\u00e7evesini yeniden \u015fekillendirmeyi hedefliyor: ABD, “NATO 3.0” A\u015famas\u0131na Ge\u00e7i\u015fi Zorluyor NATO bug\u00fcne […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[8,53,4],"tags":[],"class_list":["post-6608","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kapitalizm","category-turkiye-sosyalizmi-tr","category-turkiye-sosyalizmi"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6608","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6608"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6608\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6609,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6608\/revisions\/6609"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6608"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6608"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6608"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}