{"id":6613,"date":"2026-07-11T14:15:22","date_gmt":"2026-07-11T14:15:22","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6613"},"modified":"2026-07-16T20:10:06","modified_gmt":"2026-07-16T20:10:06","slug":"yeni-emperyalizm-emperyalizmin-bugunku-yeni-asamasinin-dokuz-ozelligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6613","title":{"rendered":"Yeni Emperyalizm: Emperyalizmin Bug\u00fcnk\u00fc Yeni A\u015famas\u0131n\u0131n Sekiz \u00d6zelli\u011fi"},"content":{"rendered":"\n

Yeni Emperyalizm: Emperyalizmin Bug\u00fcnk\u00fc Yeni A\u015famas\u0131n\u0131n Sekiz \u00d6zelli\u011fi<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Prof. <\/strong>Wang Weiguang<\/strong><\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Wang Weiguang, finansal tekelci sermayenin art\u0131k sadece bir ekonomik sekt\u00f6r olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, \u00e7okuluslu \u015firketler, devlet ayg\u0131tlar\u0131, askeri g\u00fc\u00e7ler ve uluslararas\u0131 kurulu\u015flarla derin bir \u015fekilde b\u00fct\u00fcnle\u015fti\u011fini ve d\u00fcnyay\u0131 kontrol eden bir \u201ck\u00fcresel genel yap\u0131\u201d olu\u015fturdu\u011funu belirtmektedir. Bu kontrol ve hakimiyet, teknolojik ablukalar ve finansal yapt\u0131r\u0131mlar (d\u00fc\u015fman \u00fclkelerin varl\u0131klar\u0131n\u0131n dondurulmas\u0131 gibi) yoluyla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen k\u00fcresel bir hakimiyettir. Wang Weiguang, bir \u201culus\u00f6tesi burjuvazi\u201d ya da ulus\u00f6tesi egemen gruplar\u0131n olu\u015fumuna dikkat \u00e7ekmektedir. Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin geli\u015fiminin, ulus\u00f6tesi tekelci gruplar ve finansal oligar\u015filer taraf\u0131ndan y\u00f6netilen uluslararas\u0131 sermaye g\u00fc\u00e7 merkezlerinin olu\u015fumuna yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmaktad\u0131r. Ancak, \u201culus\u00f6tesi\/\u00fcst\u00fc s\u0131n\u0131f\u201d, Profes\u00f6r Wang Weiguang\u2019\u0131n en s\u0131k kulland\u0131\u011f\u0131 temel terim de\u011fildir. Tezleri uluslararas\u0131 finansal tekelci burjuvazinin veya finansal oligar\u015filerin k\u00fcresel hakimiyetini ve bu hakimiyetin dayand\u0131\u011f\u0131 kurumsal \u00e7er\u00e7eveyi (yani devletleri ve uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctleri) vurgulamaktad\u0131r. Wang Weiguang tek bir ulusun s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fan birle\u015fik bir tekelci s\u0131n\u0131f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Yazar Hakk\u0131nda: Tarihsel Materyalizm ve Marksist Felsefe uzman\u0131 Prof. Wang Weiguang (1950), \u00c7in\u2019de Emperyalizm ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kan ve \u201cG\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Emperyalizmi, Uluslararas\u0131 Tekelci Finans Sermayesi Emperyalizmidir\u201d teorisini ortaya atan \u00fcnl\u00fc bir teorisyen. Daha \u00f6nce iki d\u00f6nem \u00c7in Sosyal Bilimler Akademisi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015f ve iki kez \u00c7KP Merkez Komitesine se\u00e7ilmi\u015f olup, \u00e7ok say\u0131da kitap ve bilimsel makale yazm\u0131\u015ft\u0131r<\/strong>.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130lk olarak Pekin\u2019de yay\u0131nlanan World Socialism Studies dergisinin 25 Nisan 2022 tarihli 42, 43, 44, 45 ve 46. say\u0131lar\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zetleri Social Science Front dergisinin 2022 tarihli 8. say\u0131s\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

A\u015fa\u011f\u0131daki metin, 2022 y\u0131l\u0131nda Halk Yay\u0131nevi taraf\u0131ndan “Uluslararas\u0131 Finansal Tekelci Kapitalizmi \u00dczerine” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla yay\u0131nlanan Wang Weiguang’\u0131n <\/strong>kitab\u0131ndan bir b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin ekonomik temeli, uluslararas\u0131 finans sermayesinin tekelidir; \u015fu anda uluslararas\u0131 finans tekeli kapitalizmi \u00e7a\u011f\u0131nday\u0131z ve emperyalizm de yeni bir geli\u015fme a\u015famas\u0131na girerek yeni bir emperyalizm t\u00fcr\u00fc haline gelmi\u015ftir. Bu de\u011ferlendirmeyi daha \u00f6nce de yapm\u0131\u015ft\u0131m ve a\u015fa\u011f\u0131da bunu daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak ele alaca\u011f\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Birinci \u00f6zellik, teknolojik yenilik ve \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fimi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir h\u0131z ve kaliteye ula\u015fm\u0131\u015f, uluslararas\u0131 finansal tekelci sermayenin h\u0131zl\u0131 birikimini, yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131 ve geli\u015fmesini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde te\u015fvik etmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

“\u00dcretimin s\u00fcrekli d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, t\u00fcm sosyal ko\u015fullar\u0131n bitmeyen karga\u015fas\u0131, s\u00fcrekli istikrars\u0131zl\u0131k ve de\u011fi\u015fim \u2014 burjuva \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nceki t\u00fcm \u00e7a\u011flardan ay\u0131ran \u015fey budur.” (Kom\u00fcnist Manifesto Marx)<\/p>\n\n\n\n

Tekelci kapitalizm, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn uluslararas\u0131 finansal tekel d\u00f6nemine do\u011fru geli\u015firken, yeni bir teknolojik devrim dalgas\u0131 d\u00fcnyay\u0131 kas\u0131p kavurdu. Teknolojik yenilikler h\u0131zla ilerledi ve \u00fcretkenlik s\u0131\u00e7ramalarla geli\u015fti, bu da e\u015fi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir durum ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Teknolojik devrim, kapitalist \u00fcretkenli\u011fin ve ekonominin h\u0131zl\u0131 geli\u015fiminin do\u011frudan itici g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Teknolojik devrim, kapitalizmin geli\u015fimini te\u015fvik etmi\u015ftir. Kapitalist geli\u015fimin tarihinde \u00fc\u00e7 teknolojik devrim ya\u015fand\u0131 ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc teknolojik devrim \u015fu anda devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

1820’lerde ba\u015flayan ve 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda sona eren Birinci Sanayi Devrimi, yeni tak\u0131m tezgahlar\u0131ndan t\u00fcretilen yeni bir g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 olan buhar makinesinin icad\u0131 ve uygulamas\u0131yla tetiklenen bir teknolojik devrimdi. “Buhar Devrimi” olarak bilinen bu devrim, 1860’larda \u0130ngiltere’deki Sanayi Devrimi ile doru\u011fa ula\u015ft\u0131. \u0130ngiliz tekstil sanayisi, esas olarak insan, hayvan ve su g\u00fcc\u00fcyle \u00e7al\u0131\u015fan bir el sanat\u0131 sanayisinden, buhar teknolojisiyle \u00e7al\u0131\u015fan b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli bir makine sanayisine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Hem Birinci Devrim hem de Sanayi Devrimi s\u0131ras\u0131nda sermaye, k\u00f6yl\u00fcleri ve zanaatk\u00e2rlar\u0131 m\u00fclks\u00fczle\u015ftirerek onlar\u0131 \u00fccretli i\u015f\u00e7ilere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. Toprak, makine, fabrikalar ve di\u011fer \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 giderek az say\u0131da kapitalistin elinde yo\u011funla\u015ft\u0131; bu da kapitalist \u00f6zel m\u00fclkiyeti peki\u015ftirip yerle\u015ftirdi ve b\u00f6ylece serbest rekabet kapitalizmi d\u00f6nemini ba\u015flatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1870’lerde ba\u015flayan ve 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n sona ermesiyle biten \u0130kinci Sanayi Devrimi’nde, elektrik g\u00fcc\u00fc buhar g\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015ft\u0131 ve buhar teknolojisini elektrik teknolojisine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. Elektri\u011fin icad\u0131 ve uygulamas\u0131, insan toplumunun \u00fcretim bi\u00e7imlerini ve ya\u015fam tarzlar\u0131n\u0131 derinden de\u011fi\u015ftirdi; bu d\u00f6nem “Elektrik Devrimi” olarak da bilinir. Bu devrim, elektrik motorlar\u0131, i\u00e7ten yanmal\u0131 motorlar, kimya sanayisi ve \u00e7elik sanayisindeki at\u0131l\u0131mlarla \u0130kinci Sanayi Devrimi’ne yol a\u00e7t\u0131. Bu, tekellerin t\u00fcm ekonomik ya\u015famdaki bask\u0131n olgu olarak serbest rekabetin yerini almas\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde h\u0131zland\u0131rd\u0131 ve kapitalizmin serbest rekabetten \u00f6zel tekele do\u011fru evrilmesine yol a\u00e7arak kapitalizmin son a\u015famas\u0131n\u0131 i\u015faret etti.<\/p>\n\n\n\n

19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda ve 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan ve \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonra geli\u015fen \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Teknolojik Devrim, 1940’lar-50’ler ve 1950’ler-60’larda zirveye ula\u015ft\u0131. Bu, “Elektronik Devrim” olarak da bilinen bir elektronik teknolojisi devrimiydi. Bu devrim, elektronik bilgisayar\u0131n icad\u0131 ve uygulamas\u0131yla belirlenen \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi’ni tetikledi. Bu, daha do\u011fru bir ifadeyle bir sanayi devrimi olarak tan\u0131mlanabilir. Kapitalizm, elektrik \u00e7a\u011f\u0131ndan elektronik \u00e7a\u011fa ge\u00e7i\u015f yaparak, \u00fcretimin otomasyonunu ve uzmanla\u015fmas\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rd\u0131 ve muazzam bir i\u015fg\u00fcc\u00fc verimlili\u011fi yaratt\u0131. Geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerin GSY\u0130H’si, \u00f6nceki 200 y\u0131l\u0131n toplam \u00fcretimini a\u015ft\u0131. 1948’den 1973’e kadar d\u00fcnya sanayisi %353 oran\u0131nda b\u00fcy\u00fcd\u00fc; bu nedenle bu d\u00f6nem “D\u00fcnya Ekonomisinin Alt\u0131n \u00c7a\u011f\u0131” olarak bilinir.<\/p>\n\n\n\n

1970’lerden bu yana, bilgi teknolojisinin yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmas\u0131yla karakterize edilen ve “Bilgi Devrimi” olarak da bilinen D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Teknolojik Devrim’i<\/strong> i\u015faret eden yeni bir teknolojik ilerleme dalgas\u0131 d\u00fcnyay\u0131 kas\u0131p kavurdu. Bu D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Teknolojik Devrim, bilgi teknolojisi, ak\u0131ll\u0131 teknoloji, biyoteknoloji, yeni malzemeler ve yeni enerji kaynaklar\u0131 alanlar\u0131nda \u00f6nemli ilerlemelerle birlikte D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi’ni, ya da daha do\u011frusu D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Sanayi Devrimi’ni tetikledi. Bir yandan, Bilgi Devrimi i\u015fg\u00fcc\u00fc verimlili\u011fini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rm\u0131\u015f, verimlilik geli\u015fimi i\u00e7in yeni yollar a\u00e7m\u0131\u015f ve finans, bilgi teknolojisi, ak\u0131ll\u0131 teknoloji, biyoteknoloji ile yeni enerji ve yeni malzeme sanayileri gibi yeni i\u015f modellerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 ve geli\u015fmesini te\u015fvik etmi\u015ftir. Bu durum, sanayi yap\u0131da \u00f6nemli de\u011fi\u015fikliklere yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r: birincil sekt\u00f6r\u00fcn pay\u0131 keskin bir \u015fekilde azalm\u0131\u015f, ikincil sekt\u00f6r nispeten istikrarl\u0131 kalm\u0131\u015f ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcl sekt\u00f6r h\u0131zla artarak %60’\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131km\u0131\u015f, bu da kapitalist maddi servetin daha da birikmesine ve b\u00fcy\u00fcmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6te yandan, finansal tekel sermayesinin yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131 ve uluslararas\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 da h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bilgi teknolojisi, yapay zeka, robotik, internet, b\u00fcy\u00fck veri, bulut bili\u015fim, Nesnelerin \u0130nterneti, 5G ve blok zinciri gibi en son teknolojilerin y\u00f6nlendirdi\u011fi teknolojik patlama, kapitalist \u00fcretim y\u00f6ntemlerini dijitalle\u015fme ve zekaya do\u011fru itmektedir. \u00dcretim ili\u015fkileri giderek daha gev\u015fek, \u00e7e\u015fitlenmi\u015f ve karma\u015f\u0131k hale gelmekte ve teknolojik yenilik yoluyla art\u0131 k\u00e2r elde etmenin yeni yollar\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Bir yandan kapitalizm, teknolojik yenili\u011fi sermaye birikimi ve geni\u015flemesinin yeni bir arac\u0131 olarak kullanarak, uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesinin yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131 ve geli\u015fmesini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde te\u015fvik etmekte, t\u00fcm k\u00fcresel sanayiler \u00fczerindeki n\u00fcfuzunu, entegrasyonunu ve kontrol\u00fcn\u00fc \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fc\u00e7lendirmekte ve k\u00fcreselle\u015fmesini h\u0131zland\u0131rmaktad\u0131r. \u00d6te yandan, \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler giderek daha fazla toplumsalla\u015f\u0131rken, kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerini ve \u00fcst yap\u0131y\u0131 daha fazla \u00f6zelle\u015ftirme ve tekele do\u011fru iten hisse sahipli\u011fi sistemleri, i\u015f\u00e7i hisse sahipli\u011fi ve kamula\u015ft\u0131rma gibi yeni sosyal fakt\u00f6rler de kapitalizm i\u00e7inde birikmektedir. Ancak, kapitalist \u00f6zel m\u00fclkiyetin temel niteli\u011fi de\u011fi\u015fmeden kalmaktad\u0131r. Teknolojik yenilik, \u00f6zel m\u00fclkiyet ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fir ve bu da teknolojik \u00f6zelle\u015ftirme ve tekele yol a\u00e7ar. \u00d6zelle\u015ftirme ve tekel, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin ve yeni sanayilerin geli\u015fimini temelden k\u0131s\u0131tlar, y\u00fcksek teknoloji sanayisi balonlar\u0131 yarat\u0131r ve kapitalizmin mevcut i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerini daha da \u015fiddetlendirir. Yeni teknolojik devrim, hem kapitalizmdeki s\u00fcrekli de\u011fi\u015fimlerin \u00f6nemli bir tezah\u00fcr\u00fc hem de bu de\u011fi\u015fimlerin arkas\u0131ndaki itici g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci \u00f6zellik, tekelci kapitalizm, yeni bir tekel bi\u00e7imi olu\u015fturmu\u015ftur: uluslararas\u0131 finans sermayesi tekeli. Bu tekel, geli\u015fiminin son a\u015famas\u0131na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ve uluslararas\u0131 finans tekelci kapitalizmdir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm, yeni bir emperyalizm t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Lenin, Emperyalizm kitab\u0131nda, \u201c\u00fcretimin yo\u011funla\u015fmas\u0131; yo\u011funla\u015fmadan do\u011fan tekel; bankac\u0131l\u0131k ve sanayinin birle\u015fmesi veya kar\u0131\u015f\u0131k b\u00fcy\u00fcmesi \u2014 i\u015fte finansal sermayenin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n tarihi ve bu kavram\u0131n i\u00e7eri\u011fi budur\u201d [49] diye belirtmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

 \u201cBirka\u00e7 ki\u015finin elinde yo\u011funla\u015fan ve fiili tekel g\u00fcc\u00fcne sahip olan finans sermayesi, i\u015fletmeler kurarak b\u00fcy\u00fck ve artan k\u00e2rlar elde eder\u2026, finans oligar\u015fisinin egemenli\u011fini peki\u015ftirir ve tekelciler ad\u0131na t\u00fcm toplumdan vergi toplar.\u201d [50]<\/p>\n\n\n\n

Lenin, finansal sermayenin ve finansal oligar\u015filerin olu\u015fumunu ve rol\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131k\u00e7a tart\u0131\u015fm\u0131\u015f ve \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015f, finansal sermayenin tekelinin tekelci kapitalizmin ekonomik temeli oldu\u011funu savunmu\u015ftur. Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmde, \u00fcretim ve yo\u011funla\u015fma tekeli daha da geni\u015fletmekte, derinle\u015ftirmekte ve yo\u011funla\u015ft\u0131rmakta, giderek uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesine do\u011fru toplanmakta ve d\u00fcnyada uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesinin egemenli\u011fi daha da geni\u015flemekte ve derinle\u015fmektedir. Art\u0131 de\u011fer \u00fcretimi kapitalizmin nesnel yasas\u0131d\u0131r ve tekel k\u00e2rlar\u0131n\u0131n elde edilmesi tekelci kapitalizmin mutlak yasas\u0131d\u0131r. Uluslararas\u0131 finansal sermaye tekelinin, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin en derin ekonomik temeli oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. A\u015f\u0131r\u0131 finansal tekel k\u00e2rlar\u0131n\u0131n elde edilmesi, uluslararas\u0131 finansal tekelci sermayenin s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve ya\u011fmalaman\u0131n temel yoludur. Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm ko\u015fullar\u0131nda, uluslararas\u0131 finansal tekelci sermaye, uluslararas\u0131 \u00e7ok uluslu \u015firketleri ve d\u00fcnya finans piyasas\u0131n\u0131 kullanarak d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan a\u015f\u0131r\u0131 k\u00e2r elde eder.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde uluslararas\u0131 finans sermayesi tekeli, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin en belirgin, ay\u0131rt edici ve temel \u00f6zelli\u011fi haline gelmi\u015ftir. Finans sermayesi tekeli, geli\u015fmi\u015f kapitalizmin d\u00fcnyay\u0131 s\u00f6m\u00fcrmesinin en \u00f6nemli arac\u0131d\u0131r. Finansal sermaye son derece y\u00fcksek likiditeye sahiptir ve do\u011fal olarak ulus\u00f6tesi sermaye \u00f6zellikleri sergiler. 1970\u2019lerden bu yana, k\u00fcreselle\u015fme s\u00fcrecinde ve neoliberalizmin etkisi alt\u0131nda, ba\u015fta ABD olmak \u00fczere geli\u015fmi\u015f Bat\u0131 kapitalist \u00fclkeleri, finansal sermayenin birikimini, yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131 ve tekelle\u015fmesini h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle 21. y\u00fczy\u0131lda, kapitalizmin en belirgin \u00f6zelli\u011fi, finansal tekel sermayesinin artan uluslararas\u0131la\u015fmas\u0131 ve uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesinin giderek daha da sa\u011flamla\u015fan k\u00fcresel hakimiyetidir. Finansal tekel sermayesinin d\u00fcnya ekonomisindeki hakim konumu, bir yandan uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalist ekonominin daha da sanalla\u015fmas\u0131na, uluslararas\u0131 finansal piyasalar\u0131n geni\u015flemesine ve finansal t\u00fcrevlerin h\u0131zl\u0131 geli\u015fmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r; di\u011fer yandan ise geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin yoksullu\u011funu daha da art\u0131rm\u0131\u015f, bu \u00fclkeleri uluslararas\u0131 finansal krizlerin etkisine ve uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesinin kontrol\u00fcne kar\u015f\u0131 daha savunmas\u0131z hale getirmi\u015ftir. Sermayenin do\u011fas\u0131, kendi de\u011fer art\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve geni\u015flemesini s\u00fcrekli olarak ger\u00e7ekle\u015ftirmektir. Finansal tekelci kapitalizm, k\u00fcreselle\u015fme s\u00fcrecinde uluslararas\u0131 yat\u0131r\u0131m\u0131, uluslararas\u0131 ticareti ve uluslararas\u0131 krediyi s\u00fcrekli olarak te\u015fvik eder\u2026 s\u00fcrekli de\u011fer kazan\u0131r, biriktirir ve toplar, ekonomik k\u00fcreselle\u015fmede giderek daha belirleyici bir rol oynar. Uluslararas\u0131 finans sermayesi, sermaye kredisi yoluyla a\u015f\u0131r\u0131 k\u00e2r elde eder ve ard\u0131ndan faiz \u00f6demeleri yoluyla reel ekonominin art\u0131 de\u011ferini da\u011f\u0131t\u0131r. Baz\u0131lar\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmi “kredi kapitalizmi” olarak adland\u0131rmas\u0131 mant\u0131ks\u0131z de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminde d\u00fcnya, sosyalizm ve kapitalizm olmak \u00fczere iki b\u00fcy\u00fck kampa b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f ve iki farkl\u0131 d\u00fcnya pazar\u0131 sistemi olu\u015fmu\u015ftu. Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden sonra, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn k\u00fcreselle\u015fmi\u015f ekonomisinde bu iki d\u00fcnya pazar\u0131 sistemi, ABD’nin uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesi taraf\u0131ndan kontrol edilen ve egemenli\u011fi alt\u0131nda bulunan tek bir kapitalist d\u00fcnya pazar\u0131 sistemine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Bu uluslararas\u0131 finansal tekelci sermayesi giderek daha oligopolistik, ulus\u00f6tesi ve k\u00fcreselle\u015fmi\u015f hale gelmi\u015f, etkisi e\u015fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir \u015fekilde artm\u0131\u015ft\u0131r. Etkisi yayg\u0131nd\u0131r ve her alana yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r; hi\u00e7bir \u00fclke, b\u00f6lge, sekt\u00f6r veya alan onun kontrol\u00fcnden ka\u00e7amaz.  Uluslararas\u0131 finansal tekelci sermayesi, k\u00fcresel teknoloji, yat\u0131r\u0131m, \u00fcretim, sat\u0131\u015f, bankac\u0131l\u0131k, finans, ticaret, hizmetler ve d\u00fcnya kurallar\u0131 ve d\u00fczeninde hakim bir konuma sahiptir. Bu sermayenin itici g\u00fcc\u00fcyle, sermaye ve zenginlik k\u00fcresel olarak h\u0131zla yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f, finans sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc ana sekt\u00f6r\u00fc olarak alan, e\u015fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f b\u00fcy\u00fckl\u00fckte uluslararas\u0131 holdingler, oligarklar ve i\u015f adamlar\u0131 olu\u015fturarak d\u00fcnyada hakim bir konuma ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bir yandan, uluslararas\u0131 finans sermayesi giderek \u00e7ok az say\u0131da uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesi oligar\u015fisinin elinde yo\u011funla\u015fmakta ve tekelci kapitalist d\u00fcnya sisteminde mutlak bir hakim konum olu\u015fturmaktad\u0131r. \u00d6te yandan, uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesinin uluslararas\u0131la\u015fmas\u0131 giderek daha karma\u015f\u0131k hale gelmekte ve yeni nesil s\u00fcper dev \u00e7okuluslu finans \u015firketleri, D\u00fcnya Bankas\u0131, Uluslararas\u0131 Para Fonu, Amerika K\u0131tas\u0131 Kalk\u0131nma Bankas\u0131, G\u00fcmr\u00fck Tarifeleri ve Ticaret Genel Anla\u015fmas\u0131 (DT\u00d6) gibi az say\u0131da \u00e7okuluslu finansal tekel sermayesi oligar\u015fisi taraf\u0131ndan kontrol edilen yeni t\u00fcr uluslararas\u0131 finansal tekelci sermaye \u00f6rg\u00fctleri olu\u015fturmaktad\u0131r. Kapitalist d\u00fcnya sisteminde finansal tekelci sermayesini merkezine alan s\u00fcper dev \u00e7okuluslu \u015firketlerin \u00e7ekirdek ve kilit rol\u00fc giderek daha belirgin hale gelmektedir. 100 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir geli\u015fim s\u00fcrecinin ard\u0131ndan, \u00f6zellikle 20. y\u00fczy\u0131ldan bu yana, birinci, ikinci, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc nesil s\u00fcper dev \u00e7okuluslu \u015firketler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, bu \u015firketler daha da h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde geli\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u015firketler sadece \u00f6l\u00e7ek olarak devasa, g\u00fc\u00e7l\u00fc, konumu belirgin ve g\u00fc\u00e7l\u00fc tekellere sahip olmakla kalm\u0131yor, daha da \u00f6nemlisi, uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesini merkezine alan sanayi sermaye ile b\u00fct\u00fcnle\u015ferek, d\u00fcnyay\u0131 kontrol eden s\u00fcper dev uluslararas\u0131 finans-sanayi tekel sermayesi oligar\u015filerini olu\u015fturuyorlar. \u00d6z\u00fc ve \u00e7ekirde\u011fi uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesi olan s\u00fcper dev \u00e7okuluslu \u015firketler, tekelci kapitalist \u00fclkelerin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn deste\u011fiyle patlay\u0131c\u0131 bir b\u00fcy\u00fcme ya\u015fam\u0131\u015f ve uluslararas\u0131 finansal sermaye tekel oligar\u015fi \u00e7\u0131kar gruplar\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur. \u015eu anda, \u00e7okuluslu \u015firketlerin toplam \u00fcretimi, kapitalist d\u00fcnyas\u0131n\u0131n toplam \u00fcretiminin \u00fc\u00e7te birinden fazlas\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Uluslararas\u0131 ticaretin %50’sini, teknolojik ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirmenin %80’ini ve uluslararas\u0131 teknoloji transferinin %30’unu kontrol etmektedirler. Ba\u011fl\u0131 \u015firketlerinin sat\u0131\u015flar\u0131 (i\u00e7 sat\u0131\u015flar hari\u00e7), d\u00fcnya ihracat\u0131n\u0131n %70’ine e\u015fittir. [51] Bunlar, k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte tam bir \u00fcretim, de\u011fi\u015fim ve birikim sistemine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte \u00fcretim ve yeniden \u00fcretim s\u00fcreci \u00fczerinde kapsaml\u0131 bir kontrole sahiptir.<\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin \u00f6z\u00fc, finansal tekelci sermayenin uluslararas\u0131la\u015fmas\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Finans sermayesi, uluslararas\u0131 hareketler i\u00e7inde s\u00fcrekli olarak birikmekte, yo\u011funla\u015fmakta ve g\u00fc\u00e7lenmekte olup, mutlak bir tekel konumu olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu durum, a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekillerde kendini g\u00f6steren uluslararas\u0131 finans sermayesi tekeliyle karakterize edilir: (1) Sermaye tekeli, genel bir sermaye tekeli de\u011fil, bir finans sermayesi tekelidir. Finansal sermaye tekeli, kapitalist sistemde mutlak bir kontrol pozisyonu i\u015fgal etmektedir; (2) Finansal sermaye tekeli art\u0131k ulusal bir tekel de\u011fildir, bunun yerine uluslararas\u0131 bir tekele d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Sermaye ve servet, birka\u00e7 uluslararas\u0131 finansal tekelci sermaye oligar\u015fisinin elinde h\u0131zla yo\u011funla\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Tekel \u00f6rg\u00fct\u00fc art\u0131k uluslararas\u0131 bir “tr\u00f6st” de\u011fildir, ancak kapitalist d\u00fcnya ekonomik sisteminde ulus\u00f6tesi, k\u00fcresel, e\u015fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f b\u00fcy\u00fckl\u00fckte bir holding, zengin ve oligar\u015fi olu\u015fturmu\u015ftur. Avantajl\u0131 yeni sanayileri kontrol eder, uluslararas\u0131 sanayi zincirlerini ve ticaret zincirlerini i\u015fgal eder ve d\u00fcnya ekonomik sisteminde mutlak s\u00f6ylem g\u00fcc\u00fcne sahiptir; (3) Sermaye ihrac\u0131 art\u0131k genel bir sermaye ihrac\u0131 de\u011fil, finansal sermayenin ihrac\u0131d\u0131r. Finansal sermaye ihrac\u0131, sermaye ihrac\u0131 yoluyla servet yoksunlu\u011funun en \u00f6nemli bi\u00e7imi haline gelmi\u015ftir. Finansal tekelci sermaye ihrac\u0131 yoluyla d\u00fcnyan\u0131n servetini ya\u011fmalamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 finansal tekelci sermayesi, bir yandan tekelci kapitalist devletlerden destek alarak, di\u011fer yandan \u00e7e\u015fitli devlet denetimlerinden giderek ka\u00e7arak k\u00fcreselle\u015fme ve tekelle\u015fme y\u00f6n\u00fcnde ilerlemektedirler.. Uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesi oligar\u015filerinin ulusal h\u00fck\u00fcmetlerin karar alma s\u00fcre\u00e7leri \u00fczerindeki etkisi geni\u015flemektedir ve uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalist gruplar, kapitalist \u00fclkelerin ekonomik can damar\u0131n\u0131 kontrol ederek, kapitalist ulusal politikalarda hayati bir rol oynayan lobi gruplar\u0131, g\u00f6lge kabineler ve g\u00f6lge h\u00fck\u00fcmetler olu\u015fturmaktad\u0131r; devlet ise bu b\u00fcy\u00fck finansal kapitalistlerin s\u00f6zc\u00fcs\u00fc haline gelmektedir. General Motors, Ford, ExxonMobil, Morgan Stanley ve Citigroup gibi s\u00fcper dev uluslararas\u0131 finansal tekelci sermaye gruplar\u0131, devletin \u00f6z\u00fcn\u00fc temsil etmekte, ancak herhangi bir ulusal devlet otoritesine ba\u011fl\u0131 olmamakta ve devlet egemenli\u011fini a\u015fmaktad\u0131rlar. Bu durum, uluslararas\u0131 finansal tekelci sermayesi \u00e7okuluslu \u015firketleri ile tekelci kapitalist egemen devletler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkileri \u015fiddetlendirmekte, ayr\u0131ca uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesi ile sanayi sermaye ve yerli sermaye aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkileri de yo\u011funla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

ABD h\u00fck\u00fcmetinin g\u00fc\u00e7l\u00fc deste\u011fi ve te\u015fvikiyle g\u00fc\u00e7lenen Amerikan uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesinin g\u00fcc\u00fc, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki geni\u015flemesini h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Wall Street’in etkisi Amerikan siyasetine derinlemesine yerle\u015fmi\u015ftir; bu da k\u00fcreselle\u015fmeyi g\u00fc\u00e7lendirerek kapitalist d\u00fcnya sisteminde hakim bir konuma ula\u015fmas\u0131n\u0131, mutlak kontrol\u00fc ele ge\u00e7irmesini ve sanayi kapitalizmden finansal kapitalizme d\u00f6n\u00fc\u015fmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Yurt i\u00e7inde, uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesi kurumsal \u00fcretim ve faaliyetlerden t\u00fcm ekonomik ve siyasi ya\u015fama yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sanayi, para birimi ve ticari faaliyetler \u00fczerinde kontrol\u00fc ele ge\u00e7irdikten sonra, h\u00fck\u00fcmet faaliyetlerine ve s\u0131radan insanlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015famlar\u0131na da yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Uluslararas\u0131 alanda, Amerikan uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesi b\u00fcy\u00fck miktarda art\u0131 sermayeyi finans sekt\u00f6r\u00fcne ve yurtd\u0131\u015f\u0131na aktarm\u0131\u015f, uluslararas\u0131 finansal tekel kapitalizminin geli\u015fimini te\u015fvik etmi\u015ftir. Art\u0131 de\u011ferin \u00fcretimi ve ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi tamamen uluslararas\u0131 hale gelmi\u015ftir. Sonu\u00e7 olarak, bir yandan ABD ile di\u011fer \u00fclkeler aras\u0131ndaki kutupla\u015fma daha belirgin ve keskin hale gelmi\u015ftir; di\u011fer yandan, bu durum ABD’nin egemen devlet kapasitesini zay\u0131flatm\u0131\u015f ve siyasi g\u00fcc\u00fcn\u00fc azaltarak yerini uluslararas\u0131 finansal tekel oligar\u015filerine b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r; dahas\u0131, uluslararas\u0131 finansal tekel oligar\u015fileri, ABD h\u00fck\u00fcmetinin g\u00fcc\u00fcn\u00fc di\u011fer \u00fclkelerin egemenli\u011fini bast\u0131rmak ve zarar vermek i\u00e7in kullanmakta, ABD h\u00fck\u00fcmetini uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesinin di\u011fer uluslar\u0131n ve halklar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 s\u00f6m\u00fcrmesi i\u00e7in bir araca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 finansal tekel kapitalizmi, uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesinin finansal sermaye arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla t\u00fcm ulusal \u00fcretimi, ulusal yat\u0131r\u0131m\u0131, uluslararas\u0131 dola\u015f\u0131m\u0131, uluslararas\u0131 ticareti ve uluslararas\u0131 pazarlar\u0131 kontrol etti\u011fi ve geli\u015fmekte olan \u00fclkeleri ekonomik olarak s\u00f6m\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, siyasi olarak ezdi\u011fi ve askeri olarak tehdit etti\u011fi bir tekel kapitalizmi bi\u00e7imidir. Bu, yeni bir emperyalizm t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Temel \u00f6zellikleri \u015funlard\u0131r: (1) S\u00fcper dev \u00e7okuluslu finans \u015firketleri, d\u00fcnya ekonomisi ve d\u00fcnya pazar\u0131ndaki egemen g\u00fc\u00e7 haline gelmi\u015ftir; (2) Uluslararas\u0131 finansal tekel yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ve geni\u015flemesi, uluslararas\u0131 sermaye yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n ana bi\u00e7imi haline gelmi\u015ftir; (3) \u00dcretim ve sermaye, k\u00fcresel finansal sermaye tekeli oligar\u015filerinin elinde giderek daha fazla yo\u011funla\u015fmakta ve toplanmaktad\u0131r; (4) Uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesi, d\u00fcnyay\u0131 kontrol etmek ve y\u00f6netmek i\u00e7in ulusal g\u00fcc\u00fc kullan\u0131r ve ulusal g\u00fcc\u00fcn \u00f6tesine ge\u00e7er; (5) Yeni tip Amerikan emperyalizmi, d\u00fcnyay\u0131 domine eden bir hegemonik konum olu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00f6zellik, tekelci kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n en \u00fcst d\u00fczey y\u00f6netici grubunu olu\u015fturan k\u00fc\u00e7\u00fck bir uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalist grubu olu\u015fmu\u015ftur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu grup, uluslararas\u0131 finansal tekel kapitalizminin egemen s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n en \u00fcst d\u00fczeyidir ve uluslararas\u0131 finansal tekel kapitalizminin, yani yeni bir emperyalizm t\u00fcr\u00fcn\u00fcn belirgin bir s\u0131n\u0131f \u00f6zelli\u011fini olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmde \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler ve \u00fcretim ili\u015fkilerindeki yeni de\u011fi\u015fikliklerle birlikte, kapitalizmin egemen s\u0131n\u0131f\u0131 olan burjuvaziye de yeni de\u011fi\u015fiklikler getirilmi\u015ftir. Bu yeni de\u011fi\u015fikliklere yan\u0131t olarak, burjuva akademisyenler, burjuvazi ile i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkilerini ve antagonizmini ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in ellerinden geleni yaparak, “burjuvazinin ortadan kalkmas\u0131 teorisi”ni ve “burjuvazinin gerilemesi teorisi”ni savunmu\u015flard\u0131r. Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmdeki yeni de\u011fi\u015fiklikler, burjuvazinin “ortadan kalkmas\u0131na” veya “azalmas\u0131na” yol a\u00e7mam\u0131\u015ft\u0131r; aksine, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 az say\u0131da burjuvazinin elinde daha da yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f, burjuvazinin s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc niteli\u011fi daha belirgin hale gelmi\u015f ve e i burjuvazi ile i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 aras\u0131ndaki antagonizm daha da keskinle\u015fmi\u015ftir. Burjuvazi, ba\u015fl\u0131ca a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekillerde ortaya \u00e7\u0131kan yeni de\u011fi\u015fikliklere u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r: (1) \u00e7ok az say\u0131da uluslararas\u0131 finansal tekelci burjuva tabakas\u0131 olu\u015fmu\u015ftur; (2) “kupon keserek” ge\u00e7imini sa\u011flayan burjuva tabakas\u0131 geni\u015flemektedir; (3) burjuvazinin \u00f6zel bir tabakas\u0131 olu\u015fmu\u015ftur: \u00e7okuluslu \u015firketlerin \u00fcst d\u00fczey y\u00f6netici tabakas\u0131.<\/p>\n\n\n\n

20. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda ve 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda, “ulus\u00f6tesi kapitalist s\u0131n\u0131f” terimi pop\u00fcler hale gelmi\u015ftir. Uluslararas\u0131 finansal tekel kapitalistleri, “ulus\u00f6tesi finansal tekel kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131” olarak adland\u0131r\u0131labilir. Bunlar, bug\u00fcnk\u00fc burjuvazinin en g\u00fc\u00e7l\u00fc ve en \u00fcst tabakas\u0131d\u0131r; k\u00fcresel finansal tekel sermaye oligar\u015filerinden olu\u015fur, ulus\u00f6tesi finansal tekel sermaye \u00e7\u0131kar gruplar\u0131n\u0131 temsil eder ve ulus\u00f6tesi finansal tekel i\u015fletme ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131n ana sahiplerini olu\u015fturur. Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalist grup, kapitalizmin tarihsel geli\u015fimi i\u00e7inde 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan yeni bir burjuva tabakas\u0131d\u0131r. Finans sekt\u00f6r\u00fcndeki ulus\u00f6tesi \u015firketleri kontrol ederler, uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fl\u0131ca \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kontrol ederler, uluslararas\u0131 finans kurumlar\u0131n\u0131 kontrol ederler ve uluslararas\u0131 finansal ara\u00e7lar, ara\u00e7lar ve kurulu\u015flar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda \u00f6nemli sanayileri kontrol ederler. Bu s\u0131n\u0131f, herhangi bir ulusal h\u00fck\u00fcmeti geride b\u0131rakm\u0131\u015f ve k\u00fcresel kapitalist sistemde \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ana sahibi haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Amerika Birle\u015fik Devletleri, k\u00fcresel uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalist gruplar\u0131n merkezidir. Uluslararas\u0131 finansal tekelci sermaye oligar\u015fileri, Wall Street uluslararas\u0131 finansal tekelci oligar\u015fileri gibi, esas olarak Amerika Birle\u015fik Devletleri’nde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Amerika Birle\u015fik Devletleri, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n ana \u00fcss\u00fcd\u00fcr ve Amerika Birle\u015fik Devletleri’nde iktidarda olanlar, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n genel temsilcileridir. ABD uluslararas\u0131 finansal sermaye tekeli oligar\u015filerinin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalist s\u0131n\u0131f, esas olarak geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerden gelen uluslararas\u0131 finansal tekelci \u00e7\u0131kar gruplar\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r. Bu gruplar, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerden gelen finansal tekelci sermaye \u00e7\u0131kar gruplar\u0131yla birlikte, uluslararas\u0131 finansal tekelci sermaye oligar\u015fileri taraf\u0131ndan kontrol edilen ulus\u00f6tesi finansal sermaye \u00e7\u0131kar gruplar\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu s\u0131n\u0131f\u0131n liderli\u011fi, uluslararas\u0131 finansal tekel sermaye oligar\u015filerinden olu\u015fur; bunlar, uluslararas\u0131 sanayi sermaye tekel oligar\u015fileriyle birle\u015ferek ikisini tek bir b\u00fct\u00fcn halinde birle\u015ftirir ve entegre eder; \u00f6rne\u011fin ABD finans-askeri-sanayi kompleksi, finans-enerji kompleksi ve finans-BT kompleksi gibi, t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 s\u00f6m\u00fcren uluslararas\u0131 bir finansal sermaye tekel hegemonyas\u0131 grubu olu\u015fturur.<\/p>\n\n\n\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc \u00f6zellik, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm, ekonomik bo\u015falma ve sanalla\u015fma y\u00f6n\u00fcnde h\u0131zla geli\u015fmektedir; bu da uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin, yani yeni bir emperyalizm t\u00fcr\u00fcn\u00fcn rant pe\u015finde ko\u015fan, asalak, \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f ve \u00f6lmekte olan do\u011fas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmektedir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lenin, \u201ckapitalizmin genel \u00f6zelli\u011fi, sermayenin \u00fcretimdeki kullan\u0131m\u0131ndan el koyman\u0131n ayr\u0131lmas\u0131, parasal sermayenin sanayi sermayeden veya \u00fcretken sermayeden ayr\u0131lmas\u0131 ve parasal sermayenin gelirinden ge\u00e7inen rant\u00e7\u0131lar\u0131n, giri\u015fimcilerden ve sermayenin kullan\u0131m\u0131na do\u011frudan kat\u0131lan herkesten ayr\u0131lmas\u0131d\u0131r\u201d diye savunmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Emperyalizm, ya da finans sermayesinin egemenli\u011fi, bu ayr\u0131\u015fman\u0131n en u\u00e7 noktaya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 kapitalizmin en y\u00fcksek a\u015famas\u0131d\u0131r. Finans sermayesinin di\u011fer t\u00fcm sermaye bi\u00e7imlerine kar\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, rant\u00e7\u0131lar\u0131n ve finans oligar\u015fisinin egemen konumda oldu\u011fu ve finansal ‘g\u00fcce’ sahip birka\u00e7 \u00fclkenin di\u011fer t\u00fcm \u00fclkelerden farkl\u0131 \u00f6zel bir konumda oldu\u011fu anlam\u0131na gelir” [52] . Ba\u015flang\u0131\u00e7ta reel ekonomiye hizmet eden finans sermayesi, reel ekonomiden giderek kopmu\u015f ve tefecilik yapan bir finans sermayesine d\u00f6n\u00fc\u015ferek sanayiyi ve hatta t\u00fcm toplumu egemenli\u011fi alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn, tefecilik yapan finans sermayesi, s\u00fcper tefecilik yapan bir emperyalist \u00fclke haline gelen Amerika Birle\u015fik Devletleri’nde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r ve bu da daha ciddi bir asalakl\u0131k ve yolsuzlu\u011fa yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Tekelci sermayenin finansalla\u015fma ve uluslararas\u0131la\u015fma s\u00fcreci, sanayilerin i\u00e7i bo\u015falt\u0131lmas\u0131 ve sanalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, yani reel ekonominin sanal ekonomiden ayr\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecidir.<\/p>\n\n\n\n

Bu s\u00fcre\u00e7te, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalist ekonomi giderek menkul k\u0131ymetle\u015ftirilir, dijitalle\u015ftirilir ve sanalla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rken, reel ekonomi h\u0131zla geriler; ABD bunun tipik bir \u00f6rne\u011fidir. D\u00fcnya bankac\u0131l\u0131k sisteminin geli\u015fmesiyle birlikte, ticari bankalar, sigorta \u015firketleri ve menkul k\u0131ymet \u015firketleri gibi \u00e7e\u015fitli finansal kurumlar ve finansal arac\u0131lar birle\u015fip bir araya gelerek, geni\u015f ve her \u015feyi kapsayan k\u00fcresel bir finansal tekelci sermaye sistemi olu\u015fturmu\u015ftur. Bu sistem, h\u00fck\u00fcmetlere kredi vererek, devlet tahvillerinin arac\u0131s\u0131 olarak hareket ederek, devlet tahvillerini ihra\u00e7 ederek ve kamu borcunu elinde bulundurarak ekonomi \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fc g\u00fc\u00e7lendirir ve ekonomiyi \u201cs\u00f6m\u00fcr\u00fcr\u201d, b\u00f6ylece kapitalizmin spek\u00fclatif ve parazitik do\u011fas\u0131n\u0131 daha da \u015fiddetlendirir.<\/p>\n\n\n\n

Sermaye ihrac\u0131, \u00f6zellikle de finansal tekel sermayesinin ihrac\u0131, uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesinin d\u0131\u015fa do\u011fru geni\u015flemesinin ana bi\u00e7imi haline gelmi\u015ftir. ABD, \u00e7ok say\u0131da reel sanayiyi yurtd\u0131\u015f\u0131na aktarm\u0131\u015f ve kendisini bir imalat devinden, deniza\u015f\u0131r\u0131 sanayilere a\u015f\u0131r\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131 ve sanal ekonominin hakim oldu\u011fu bir kapitalist finans imparatorlu\u011funa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Finansal ekonomi giderek \u015fi\u015ferken, reel ekonomi giderek gerilemi\u015ftir. Sanayiler, finans ve gayrimenkul\u00fcn temsil etti\u011fi \u00fcst d\u00fczey hizmet sekt\u00f6rlerinde giderek yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f, bu da daha \u015fiddetli bir ekonomik balona yol a\u00e7m\u0131\u015f ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak “toplumsal ya\u015fam\u0131n finansalla\u015fmas\u0131” \u00e7\u0131kmaz\u0131na d\u00fc\u015f\u00fclmesine neden olmu\u015f, sanal ekonomik geli\u015fme ve reel ekonomik gerileme gibi ikili bir sorun ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Finansal tekel emperyalizmi, kapitalizmin “\u015fi\u015fkin ve \u015fi\u015fmi\u015f” do\u011fas\u0131n\u0131n bir tezah\u00fcr\u00fc ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn bir i\u015faretidir. Bir zamanlar ABD, d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen imalat \u00fclkesiydi, ancak finansal tekel sermayesi konumunun olu\u015fmas\u0131yla birlikte, GSY\u0130H i\u00e7indeki ABD imalat\u0131n\u0131n pay\u0131 giderek azal\u0131rken, finans sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn pay\u0131 giderek artm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130statistikler, 1960 ile 2020 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ABD finans sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn pay\u0131n\u0131n %14’ten %21’e, imalat\u0131n pay\u0131n\u0131n %27’den %11’e ve ticaretin pay\u0131n\u0131n %17’den %10,87’ye d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermektedir. Bu arada, finans sekt\u00f6r\u00fcndeki k\u00e2r %17’den %30’un \u00fczerine \u00e7\u0131karken, imalat sekt\u00f6r\u00fcndeki k\u00e2r %49’dan %10,6’ya d\u00fc\u015ferek \u00fc\u00e7te ikiden fazla azald\u0131. 1947 ile 2012 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ABD GSY\u0130H’si 63 kat artarken, imalat sekt\u00f6r\u00fc 30 kat, finans sekt\u00f6r\u00fc ise 212 kat b\u00fcy\u00fcd\u00fc. 1980 civar\u0131nda, k\u00fcresel finansal sistemdeki t\u00fcrev i\u015flem hacmi ihmal edilebilir d\u00fczeydeydi; 2019 itibar\u0131yla ise faiz oran\u0131 t\u00fcrevleri, t\u00fcm t\u00fcrevlerin nominal anapara tutar\u0131n\u0131n %80’inden fazlas\u0131n\u0131 olu\u015fturuyordu. 2019 sonu itibar\u0131yla, faiz oran\u0131 t\u00fcrevleri toplam risk maruziyetinin %80,39’unu olu\u015fturuyordu. K\u00fcresel likit finansal varl\u0131klar\u0131n k\u00fcresel GSY\u0130H’ye oran\u0131 1980’de %109, 2013’te ise %350 idi. 2019’da Fortune Global 500 \u015firketleri aras\u0131nda 113’\u00fc finans kurumu idi. Fortune Global 500 \u015firketlerinin 4,3 milyar dolarl\u0131k ortalama k\u00e2r\u0131na k\u0131yasla, bu 113 finans kurumunun ortalama k\u00e2r\u0131 6,1 milyar dolar\u0131 a\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

ABD ekonomisi, k\u00fcreselle\u015fme s\u00fcrecinde i\u00e7i bo\u015falm\u0131\u015f ve sanalla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ekonominin i\u00e7i bo\u015falmas\u0131 ve sanalla\u015fmas\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sonucu, ABD imalat sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn yurt d\u0131\u015f\u0131na ka\u00e7\u0131\u015f\u0131, i\u015f\u00e7i i\u015fsizli\u011fi, h\u0131zlanan kutupla\u015fma ve yo\u011funla\u015fan toplumsal \u00e7eli\u015fkiler olmu\u015ftur. Bu durum, ABD\u2019nin uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizminin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ABD kapitalizminin rant aray\u0131\u015f\u00e7\u0131 ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fe do\u011fru giden do\u011fas\u0131n\u0131 art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Buna ek olarak, ABD’deki a\u015f\u0131r\u0131 t\u00fcketim, \u00fclkeyi saf bir t\u00fcketici \u00fclkesi haline getirmi\u015f, b\u00fcy\u00fck ekolojik felaketlere yol a\u00e7m\u0131\u015f ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc daha da \u015fiddetlendirmi\u015ftir. En zengin ve en g\u00fc\u00e7l\u00fc uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalistlerden olu\u015fan k\u00fc\u00e7\u00fck bir grup, t\u00fcm tekelci burjuvazi ile birlikte, daha rant pe\u015finde ko\u015fan, parazitik ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fe do\u011fru giden bir hale gelmi\u015ftir. Lenin, \u201ctekel, oligar\u015fi, egemenlik e\u011filiminin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck e\u011filiminin yerini almas\u0131 ve \u00e7ok az say\u0131daki en zengin ve en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00fclkelerin giderek daha fazla zay\u0131f \u00fclkeyi s\u00f6m\u00fcrmesi \u2014 t\u00fcm bunlar emperyalizmin \u00f6zelliklerini ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r; bu da emperyalizmin parazitik ya da \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f kapitalizm oldu\u011funu s\u00f6ylemeyi gerekli k\u0131lar\u201d [53] demi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

“Emperyalizm” adl\u0131 eserinde Lenin, emperyalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn iki y\u00f6nde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmi\u015ftir: durgunluk ve parazitlik. Bu ba\u011flamda durgunluk, emperyalizm i\u00e7indeki \u00fcretim ve teknolojik geli\u015fimin durgunlu\u011funu ifade eder. Bu, emperyalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f niteli\u011finin temel bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Amerika Birle\u015fik Devletleri’nde ekonomik durgunluk, \u00f6ncelikle reel ekonomi ve sanayi sekt\u00f6rlerinin kitlesel yer de\u011fi\u015ftirmesi ve ciddi gerilemesi \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00d6te yandan, parazitlik, emperyalizmin i\u00e7 \u00fcretim geli\u015fimi yoluyla kendi t\u00fcketim ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lama yetene\u011finin kademeli olarak yitirilmesini ifade eder. ABD art\u0131k d\u00fcnyay\u0131 ya\u011fmalamak i\u00e7in esas olarak finansal ya\u011fmalamaya dayanmakta, en b\u00fcy\u00fck rant\u00e7\u0131 \u00fclke haline gelmekte ve geni\u015f bir rant\u00e7\u0131 s\u0131n\u0131f yaratmaktad\u0131r. Lenin, emperyalizmin parazitli\u011fini ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc e\u015fde\u011fer g\u00f6rerek, buna parazitik veya \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f kapitalizm ad\u0131n\u0131 vermi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Be\u015finci olarak, uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesinin genel temsilcisi olarak ABD, k\u00fcreselle\u015fme ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda uluslararas\u0131 finansal sermayenin t\u00fcm d\u00fcnyaya kapsaml\u0131 bir \u015fekilde yay\u0131lmas\u0131n\u0131 te\u015fvik etmekte ve d\u00fcnyan\u0131n ekonomik y\u00f6neti\u015fimini ve siyasi hakimiyetini manip\u00fcle etmektedir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnyan\u0131n tek s\u00fcper g\u00fcc\u00fc ve uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin tek s\u00fcper g\u00fcc\u00fc olarak ABD, bir numaral\u0131 yeni tip emperyalist \u00fclke olarak tek kutuplu bir d\u00fcnya kurmaya ve hegemonyas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Amerika Birle\u015fik Devletleri, uluslararas\u0131 finansal tekel kapitalistlerinin \u00fclkesidir ve uluslararas\u0131 finansal tekel kapitalistlerinin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 temsil eder. Engels, Anti-D\u00fchring kitab\u0131nda, \u201cister anonim \u015firkete ister devlet m\u00fclkiyetine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcls\u00fcn, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin kapitalist niteli\u011fi ortadan kalkmaz. Bu, anonim \u015firkette \u00e7ok belirgindir. Ancak modern devlet, kapitalist \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n ortak d\u0131\u015f ko\u015fullar\u0131n\u0131 i\u015f\u00e7ilerin ve bireysel kapitalistlerin sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan korumak i\u00e7in burjuva toplumu taraf\u0131ndan kurulmu\u015f bir \u00f6rg\u00fctten ibarettir. Modern devlet, bi\u00e7imi ne olursa olsun, \u00f6z\u00fcnde bir kapitalist makine, bir kapitalist devlet, ideal bir tam kapitalisttir. Kendisi i\u00e7in ne kadar \u00e7ok \u00fcretim g\u00fcc\u00fc ele ge\u00e7irirse, o kadar ger\u00e7ek bir tam kapitalist haline gelir ve vatanda\u015flar\u0131n\u0131 o kadar \u00e7ok s\u00f6m\u00fcr\u00fcr. \u0130\u015f\u00e7iler ise \u00fccretli emek\u00e7iler, proleterler olarak kal\u0131rlar. Sermaye ili\u015fkileri ortadan kald\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f, aksine zirveye \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r” [54] .<\/p>\n\n\n\n

Finansal sermayenin k\u00fcresel ak\u0131\u015f\u0131, kapitalizmin devlet tekelinden uluslararas\u0131 finansal sermaye tekeline do\u011fru evriminin belirgin bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Finans sermayesi, k\u00fcreselle\u015fme s\u00fcrecinde k\u00fcresel ak\u0131\u015fa ula\u015fm\u0131\u015f, b\u00f6ylelikle k\u00fcresel sermaye ve ekonomik yap\u0131lar\u0131 temelden de\u011fi\u015ftirmi\u015f ve d\u00fcnya pazar\u0131ndaki kaynak da\u011f\u0131l\u0131m\u0131nda finansal tekel sermayesinin egemen konumunu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fc\u00e7lendirmi\u015ftir. Britanya’n\u0131n d\u00fcnyay\u0131 do\u011frudan y\u00f6netti\u011fi eski “g\u00fcne\u015fin batmad\u0131\u011f\u0131 imparatorluk” kolonyal sisteminden farkl\u0131 olarak, Amerikan uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesi, ekonomik, siyasi ve askeri g\u00fcc\u00fcne dayanarak, ABD h\u00fck\u00fcmeti \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki uluslararas\u0131 kurallar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla k\u00fcresel hakimiyetini s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Tipik olarak, bir dizi kural ve sistem olu\u015fturarak ve DT\u00d6 ve IMF gibi uluslararas\u0131 ulus\u00f6tesi finans kurulu\u015flar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla d\u00fcnyay\u0131 kontrol eder. \u00d6rne\u011fin, d\u00fcnyaya hakim olan dolar sistemi, Bretton Woods sistemi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla hegemonyas\u0131n\u0131 kurmu\u015ftur. 1944 y\u0131l\u0131nda ABD’nin do\u011fu da\u011flar\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck bir kasabada d\u00fczenlenen Bretton Woods Konferans\u0131, dolar\u0131n d\u00fcnya para birimi olarak kabul edilmesi, sabit bir alt\u0131n de\u011ferine e\u015fde\u011fer olmas\u0131 ve dolar\u0131n alt\u0131na sabitlenmesi karar\u0131n\u0131 ald\u0131. Bu, dolar\u0131n d\u00fcnya para birimi olarak \u00f6zel stat\u00fcs\u00fcn\u00fc tesis etti, b\u00f6ylece uluslararas\u0131 piyasa \u00f6demelerindeki tekelini sa\u011flamla\u015ft\u0131rd\u0131 ve dolar\u0131n d\u00fcnya para birimi olarak alt\u0131n\u0131n sembolik stat\u00fcs\u00fcn\u00fc “\u00e7almas\u0131na” olanak sa\u011flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

15 A\u011fustos 1971’de ABD Ba\u015fkan\u0131 Nixon, 20 dakikal\u0131k \u00fcnl\u00fc bir konu\u015fma yapt\u0131 ve dolar\u0131n alt\u0131na sabitlenmeyece\u011fini, di\u011fer bir\u00e7ok para biriminin de dolara sabitlenmesine gerek kalmayaca\u011f\u0131n\u0131 duyurarak Bretton Woods sisteminin feshini ilan etti. Ard\u0131ndan Jamaika’da bir toplant\u0131 d\u00fczenlendi ve “Jamaika Anla\u015fmas\u0131” imzaland\u0131. Dolar, alt\u0131n ve emtia paralar\u0131ndan tamamen ayr\u0131ld\u0131 ve ABD’nin kredisine dayanan ve ABD taraf\u0131ndan para bas\u0131larak \u00e7\u0131kar\u0131lan bir para birimi haline geldi. “Dolar, takas edilemeyen bir ka\u011f\u0131t par\u00e7as\u0131 haline geldi” [55] . O andan itibaren, “ABD, d\u00fcnyan\u0131n fiziksel kaynaklar\u0131n\u0131n (do\u011fal kaynaklar, i\u015fg\u00fcc\u00fc kaynaklar\u0131 ve sermaye kaynaklar\u0131) ABD’ye s\u00fcrekli olarak akmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda dolar, tahvil, hisse senedi ve \u00e7ok say\u0131da finansal t\u00fcrev ara\u00e7 ihra\u00e7 etmek gibi sanal kanallara dayand\u0131. “ABD para basar, di\u011fer \u00fclkeler mal \u00fcretir” [56] . ABD, kendi ekonomik, teknolojik ve askeri g\u00fcc\u00fcne dayanarak dolar\u0131 hegemonik bir para birimi ve d\u00fcnya servetinin toplay\u0131c\u0131s\u0131 haline getirdi. Amerika Birle\u015fik Devletleri’nin uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmi, “dolar art\u0131 ABD ordusu” yoluyla, d\u00fcnyay\u0131 \u00e7\u0131lg\u0131nca geni\u015fletme, kontrol etme, ya\u011fmalama ve s\u00f6m\u00fcrme faaliyetlerinde bulundu; bu da d\u00fcnyadaki anti-hegemonik ve anti-tek tarafl\u0131l\u0131k e\u011filimini bir d\u00fcnya trendi haline getirdi. Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin \u00e7oklu \u00e7eli\u015fkileri giderek daha keskin ve \u015fiddetli hale geliyor ve ABD liderli\u011findeki kapitalist d\u00fcnya d\u00fczeni benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir krizde.<\/p>\n\n\n\n

1980’lerin ortalar\u0131ndan itibaren d\u00fcnya, ekonomik k\u00fcreselle\u015fme a\u015famas\u0131na girmi\u015ftir; bu, tekelci kapitalizmin devlet tekelinden uluslararas\u0131 finansal tekele ge\u00e7i\u015fini de i\u015faret etmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnya ekonomisinin k\u00fcreselle\u015fmesi, kapitalizmin egemen oldu\u011fu, birka\u00e7 geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkenin hakimiyetinde bulunan, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmle karakterize edilen ve yeni bir Amerikan emperyalizmi bi\u00e7iminin hakim oldu\u011fu bir k\u00fcreselle\u015fmedir. ABD, Avrupa, Japonya ve di\u011fer \u00fclkeler, d\u00fcnya toplam ulusal ekonomisinin %70\u2019ini, k\u00fcresel ihracat\u0131n %70\u2019inden fazlas\u0131n\u0131 ve k\u00fcresel yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131n %90\u2019undan fazlas\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu \u00fclkelerin \u00e7okuluslu \u015firketleri, k\u00fcresel \u00fcretim ve pazarlarda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir avantaja sahiptir. Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin en g\u00fc\u00e7l\u00fc s\u00fcper g\u00fcc\u00fc olan ABD, d\u00fcnya ekonomisinin en b\u00fcy\u00fck pay\u0131na sahiptir ve ekonomik k\u00fcreselle\u015fmenin egemen g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Egemen konumunu kullanarak uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctleri manip\u00fcle eder, uluslararas\u0131 meselelere m\u00fcdahale eder, di\u011fer \u00fclkelere iradesini dayat\u0131r ve onlar\u0131 s\u00f6m\u00fcrerek ve feda ederek kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131kar\u0131r. Ekonomik k\u00fcreselle\u015fme, uluslararas\u0131 finans sermayesinin geni\u015flemesi i\u00e7in yeni f\u0131rsatlar sunarken, ayn\u0131 zamanda kapitalizmin i\u00e7sel \u00e7eli\u015fkilerini t\u00fcm d\u00fcnyaya yayarak onun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc h\u0131zland\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Alt\u0131nc\u0131 \u00f6zellik, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm bug\u00fcnk\u00fc emperyalizmdir ve uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm yeni bir emperyalizm t\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu yeni emperyalizm t\u00fcr\u00fcn\u00fcn emperyalist do\u011fas\u0131 ve \u00f6zellikleri temelden de\u011fi\u015fmemi\u015ftir; aksine, daha da yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Finansal tekelci sermaye, 20.<\/sup>y\u00fczy\u0131l\u0131n ard\u0131ndan emperyalizmin olu\u015fumunun ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131d\u0131r ve emperyalist hegemonyay\u0131 temel olarak yans\u0131t\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesi, yeni t\u00fcr emperyalizmin \u00f6z\u00fcd\u00fcr ve yeni t\u00fcr emperyalizmin hegemonik do\u011fas\u0131n\u0131 belirler. Uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesi, emperyalist sistem alt\u0131nda birikir ve yeni t\u00fcr emperyalizmin en derin ekonomik temelidir. Lenin, emperyalizmi net bir \u015fekilde tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. “Tarihin En Y\u00fcksek A\u015famas\u0131: Emperyalizm” adl\u0131 eserinde, \u00f6zellikle tekelci kapitalizme at\u0131fta bulunarak emperyalizmin kapitalizmin en y\u00fcksek ve son a\u015famas\u0131 oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. 1980’lerde Frans\u0131z akademisyen Bode, 1873 kapitalist krizinden 1895 k\u00fcresel ekonomik durgunlu\u011funa kadar d\u00fcnyan\u0131n tekelci kapitalizm d\u00f6nemine, yani emperyalist d\u00f6neme girdi\u011fini savunmu\u015ftur. [57] Bir\u00e7ok akademisyen, kapitalizmin serbest rekabetten tekele ge\u00e7ti\u011fini ve emperyalizme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n patlak vermesiyle emperyalizm zirve d\u00f6nemine girmi\u015ftir. Tekelci kapitalist egemen devletler temelinde, uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesi, ekonomik k\u00fcreselle\u015fme, askeri hegemonyaya, tekele ve emperyalizmin d\u00fcnya sistemine dayanarak emperyalizmi en u\u00e7 noktaya geli\u015ftirmi\u015ftir. Ekim Devrimi, emperyalizmin zirvesini sona erdiren yeni bir d\u00f6nemin ba\u015flang\u0131c\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc yeni emperyalizm, <\/strong>uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm taraf\u0131ndan desteklenen yeni bir emperyalizm t\u00fcr\u00fcd\u00fcr<\/strong>. Bug\u00fcnk\u00fc emperyalizm<\/strong>, uluslararas\u0131 finansal tekelci sermayenin geni\u015flemesi ve k\u00fcresel arbitraj i\u00e7in daha fazla alan a\u00e7arken, ayn\u0131 zamanda tekelci kapitalizmin yap\u0131sal krizini derinle\u015ftirmi\u015f ve uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin a\u015f\u0131lmaz i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerini g\u00fc\u00e7lendirmi\u015ftir. Bu yeni emperyalizm t\u00fcr\u00fc, emperyalizmin \u00f6z\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirememekle kalmam\u0131\u015f, emperyalist do\u011fas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan daha a\u00e7g\u00f6zl\u00fc, barbar, ac\u0131mas\u0131z ve sald\u0131rgan hale gelmi\u015f, do\u011fas\u0131n\u0131 daha \u00e7e\u015fitli ve gizli hale getirmi\u015f ve tekelci kapitalizmin \u00f6lmekte olan do\u011fas\u0131n\u0131 tam anlam\u0131yla ortaya koymu\u015ftur. Yukar\u0131da belirtildi\u011fi gibi, Amerikan Monthly Review dergisinin edit\u00f6r\u00fc John Bellamy Foster<\/strong>, bug\u00fcnk\u00fc emperyalizmi ge\u00e7 emperyalizm olarak adland\u0131rm\u0131\u015f ve kapitalizmin sonunu \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. [58] Sonu\u00e7 olarak, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm, yeni bir emperyalizm t\u00fcr\u00fc, ge\u00e7 emperyalizm, tekelci kapitalizmin zirvesi ve en y\u00fcksek bi\u00e7imi, ayn\u0131 zamanda en son ve \u00f6lmekte olan a\u015famas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Yedinci \u00f6zellik, emperyalizmin yeni bi\u00e7imi olan uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin ve \u00fcretim ili\u015fkilerinin yan\u0131 s\u0131ra ekonomik taban ve \u00fcst yap\u0131n\u0131n yeni d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc nedeniyle s\u0131n\u0131f yap\u0131s\u0131nda, s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkilerinde ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinde yeni de\u011fi\u015fikliklere yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel Tekelci Finans Kapitalizmi \u00c7a\u011f\u0131nda \u0130\u015f\u00e7i S\u0131n\u0131f\u0131 ve Sendika Hareketinde Genel Gerileme<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1970’lerden bu yana, kapitalizmdeki ayarlamalar ve reformlar nedeniyle, geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerdeki i\u015f\u00e7i hareketi genel olarak gerilemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bu durum temel olarak \u015fu \u015fekillerde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r: emek-sermaye \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n, grevlerin ve g\u00f6sterilerin say\u0131s\u0131 ve \u00f6l\u00e7e\u011fi azalm\u0131\u015ft\u0131r; burjuvazi, s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkilerini hafifletmek ve kutupla\u015fmay\u0131 frenlemek i\u00e7in baz\u0131 politikalar uygulam\u0131\u015ft\u0131r; ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, temel ya\u015fam ko\u015fullar\u0131nda ve temel mal ve hizmetlere eri\u015fimde bir miktar iyile\u015fme ya\u015fam\u0131\u015f, bu da s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkilerinin ge\u00e7ici olarak hafiflemesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fclen durumu temelden de\u011fi\u015fmemi\u015ftir; s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkileri ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi sadece ge\u00e7ici olarak hafiflemi\u015f fakat sona ermemi\u015ftir, aksine dalgalar halinde geli\u015fmeye devam ederek giderek daha da keskinle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Burjuvazi ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131ndaki yeni de\u011fi\u015fiklikler ve kapitalist toplumun yap\u0131s\u0131ndaki yeni de\u011fi\u015fiklikler kar\u015f\u0131s\u0131nda, Bat\u0131 burjuvazisinin s\u00f6zc\u00fcleri ve elbette baz\u0131 akademik temsilciler, Marksist s\u0131n\u0131f ayr\u0131m\u0131 teorisinin, iki b\u00fcy\u00fck kapitalist s\u0131n\u0131f aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131tl\u0131k teorisinin tarih taraf\u0131ndan a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve modas\u0131 ge\u00e7mi\u015f oldu\u011funu savundular. Onlar, Marksist s\u0131n\u0131f kavramlar\u0131n\u0131n, kategorilerinin ve s\u0131n\u0131f analizi y\u00f6ntemlerinin tamamen terk edilmesi gerekti\u011fini, kapitalistlerin art\u0131k “halk\u0131n kapitalistleri” oldu\u011funu, genel proleter ya\u015fam tarz\u0131n\u0131n art\u0131k var olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, geleneksel anlamdaki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n art\u0131k var olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve “i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na veda etme” zaman\u0131n\u0131n geldi\u011fini savundular. Asl\u0131nda, kapitalist toplumun geli\u015fmesiyle birlikte, Marksist klasik yazarlar, yeni durumlara ve de\u011fi\u015fikliklere dayanarak s\u0131n\u0131f teorilerini ve kapitalist toplumdaki s\u0131n\u0131f durumuna ili\u015fkin analizlerini her zaman geli\u015ftirmi\u015f, tamamlam\u0131\u015f ve zenginle\u015ftirmi\u015flerdir. \u00d6rne\u011fin, Kapital’de Marx \u015funu belirtmi\u015ftir: “\u00dcretken emekle u\u011fra\u015fmak i\u00e7in art\u0131k bunu kendiniz yapman\u0131z gerekmez; toplam i\u015f\u00e7inin bir organ\u0131 olmak ve ait oldu\u011funuz i\u015flevi yerine getirmek yeterlidir.” [59] Marx, \u201ctoplam i\u015f\u00e7i\u201d kavram\u0131n\u0131 ortaya att\u0131. Marx ve Engels ayr\u0131ca s\u0131ras\u0131yla \u201cticari proletarya\u201d [60] ve \u201czihinsel proletarya\u201d [61] terimlerini ortaya att\u0131lar. Lenin ise \u201cteknik proletarya\u201d, \u201cb\u00fcrokratik proletarya\u201d [62] ve \u201cm\u00fchendis proletarya\u201d [63] terimlerini \u00f6nerdi.<\/p>\n\n\n\n

S\u0131n\u0131f \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin ac\u0131mas\u0131z ger\u00e7ekli\u011fi, Marksist s\u0131n\u0131f teorisinin ve kapitalist toplumdaki s\u0131n\u0131f durumunun analizinin modas\u0131 ge\u00e7mi\u015f olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 defalarca g\u00f6stermi\u015ftir. Nitekim, 2008 finansal krizinin ve COVID-19 pandemisinin patlak vermesinden bu yana, geli\u015fmi\u015f kapitalizmin i\u00e7 \u00e7eli\u015fkileri ve s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkileri yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f, i\u015f\u00e7i hareketi ve uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareket durgunluktan \u00e7\u0131k\u0131p y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Proletarya ve burjuvazi, bug\u00fcnk\u00fc kapitalist toplumda kar\u015f\u0131t iki s\u0131n\u0131f olmaya devam etse de, s\u0131n\u0131f yap\u0131s\u0131 \u00e7ok katmanl\u0131d\u0131r ve \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde yeni de\u011fi\u015fiklikler ge\u00e7irmektedir.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel Tekelci Finans Kapitalizmi \u00c7a\u011f\u0131nda Burjuvazinin 4 Tabakas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7a\u011fda burjuvazinin kendisi de \u00f6nemli bir farkl\u0131la\u015fma ge\u00e7irmi\u015f ve piramit \u015feklindeki bir hiyerar\u015fik yap\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur: en \u00fcst d\u00fczeyde, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalistlerden olu\u015fan bir oligar\u015fik s\u0131n\u0131f bulunur; bu katman, piramidin zirvesidir. Art\u0131k tek bir \u00fclkeye ba\u011fl\u0131 olmayan, ulus \u00f6tesi, k\u00fcresel sermaye ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 y\u00f6neten fon y\u00f6neticileri \u015firketleri, hedge fon \u015firketleri ve yat\u0131r\u0131m bankalar\u0131n\u0131n en tepe liderleridir: \u00f6rne\u011fin BlackRock, Vanguard, JP Morgan<\/strong> gibi devasa kurumlar, k\u00fcresele varl\u0131k y\u00f6netimi \u015firketleri ve bunlar\u0131n y\u00f6neticileri ve sahipleri… G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesi, bir \u015firketi kontrol etmek i\u00e7in hisselerin sadece %3-5’ine sahip olmakla bu kontrol\u00fc sa\u011flayabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bu birinci katman\u0131n g\u00fcc\u00fc, do\u011frudan \u00fcretimden<\/em> de\u011fil, paran\u0131n fiyat\u0131n\u0131<\/em> belirlemekten yani faiz oranlar\u0131n\u0131, likidite, k\u00fcresel bor\u00e7 piyasalar\u0131n\u0131 belirlemekten gelir. Onlar i\u00e7in \u00fclkeler ve \u00fclke s\u0131n\u0131rlar\u0131 yaln\u0131zca yat\u0131r\u0131m f\u0131rsatlar\u0131d\u0131r. Bu s\u0131n\u0131f, k\u00fcresel emperyalizmin beyni<\/em> konumundad\u0131r; devletleri bile kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda y\u00f6nlendirebilecek g\u00fcce sahiptirler. Bunlar sadece ekonomik de\u011fil politik g\u00fc\u00e7 sahibidirler.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci kademe, finans sermayesiyle birle\u015fmi\u015f olan ve esas olarak finans+askeri sava\u015f sanayi (Lockheed Martin), finans+enerji-bilgi (Exxon Mobil (enerji) sanayisi ve finans+bili\u015fim+veri (Google\/Meta (veri sekt\u00f6r\u00fc) NVIDIA (<\/strong>d\u00fcnyan\u0131n en geli\u015fmi\u015f yapay zeka \u00e7iplerini tasarlar) sanayisi sekt\u00f6rlerine dayanan uluslararas\u0131 tekelci finans+sanayi oligar\u015fik s\u0131n\u0131f\u0131d\u0131r.Bu sekt\u00f6rler (askeri, enerji, bili\u015fim) tesad\u00fcfi de\u011fil; bunlar ulusal g\u00fcvenlik ve hegemonya<\/em> i\u00e7in kritik olan sekt\u00f6rlerdir; Bu d\u00f6rt katman da son tahlilde \u00fccretli eme\u011fin s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc<\/em> \u00fczerinden var olur. Fark, sadece art\u0131-de\u011ferin nas\u0131l payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131d\u0131r. 1. ve 2. katman bunu k\u00fcresel finansal spek\u00fclasyon<\/strong> ve tekel rant\u0131<\/strong> ile al\u0131r. Devlet ile i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde jeopolitik m\u00fccadeleler alan\u0131nda \u00f6nemli roller oynarlar.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc kademe, \u00e7e\u015fitli sanayilerde tekel konumunda bulunan tekelci sanayi sermayesini kontrol eden kapitalist s\u0131n\u0131ft\u0131r. \u00c7e\u015fitli stratejik olmayan veya k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte daha az hassas olan sekt\u00f6rlerde tekel konumunda bulunurlar, ancak yine de \u00f6nemli bir pazar g\u00fcc\u00fcne sahiptirler. \u00d6rne\u011fin b\u00fcy\u00fck otomobil ve ila\u00e7 firmalar\u0131. Bunlar finans sermayesine ba\u011f\u0131ml\u0131 ve tabidirler. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc katman (tekelci sanayi kapitalistleri) ve \u00f6zellikle d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc katman (KOB\u0130’ler de dahil olmak \u00fczere genel burjuvazi), en \u00fcstteki tekelci finans oligar\u015fiyle kendi \u00e7eli\u015fkilerine sahiptir. \u00d6rne\u011fin, en \u00fcst katman\u0131n politikalar\u0131 genellikle ekonominin “i\u00e7inin bo\u015falt\u0131lmas\u0131na” ve finansal krizlere yol a\u00e7arak \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc katmanlar\u0131n \u00fcretken sermayesine do\u011frudan zarar verir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc kademe ise CEO\u2019lar (y\u00f6netici kapitalistler), rantiyeler (emlak ve menkul varl\u0131k sahipleri\u2014de\u011ferli ka\u011f\u0131tlar) ve ilaveten k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletme kapitalistlerinden olu\u015fan genel burjuvazi s\u0131n\u0131f\u0131d\u0131r. Bu katman, piramidin en geni\u015f ama en g\u00fc\u00e7s\u00fcz taban\u0131d\u0131r, tekelci olmayan burjuvazidir. \u0130\u00e7inde profesyonel \u015firket y\u00f6neticileri (CEO’lar dahil, ancak hisse senedi sahibi olsalar da \u015firketlerin as\u0131l sahipler de\u011fillerdir, gayrimenkul ve arazi rant\u0131yla ge\u00e7inen rant\u00e7\u0131lar ve ulusal\/yerel \u00f6l\u00e7ekte faaliyet g\u00f6steren k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletme sahipleri bulunur. Bu katman, toplumda genellikle “orta s\u0131n\u0131f” veya “\u00fcst-orta s\u0131n\u0131f” olarak alg\u0131lan\u0131r. Ancak bu d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc grup, asl\u0131nda \u00fcstteki \u00fc\u00e7 katman\u0131n kurallar\u0131na tabi olan<\/em> ve onlar\u0131n art\u0131-de\u011fer havuzunun k\u0131r\u0131nt\u0131larla yetinmek durumunda olan kesimdir. \u00d6rne\u011fin, bir restoran zincirinin sahibi veya bir yaz\u0131l\u0131m firmas\u0131n\u0131n KOB\u0130 d\u00fczeyindeki patronu, k\u00fcresel bir finansal krizde veya b\u00fcy\u00fck bir tekelin fiyat politikas\u0131nda ilk ezilen gruptur. Onlar sistemin i\u015fleyi\u015fini<\/em>sa\u011flarlar ama sistemin sahipler<\/em>i <\/em>de\u011fillerdir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131daki ilk iki grubun faaliyeti neredeyse t\u00fcm\u00fcyle k\u00fcreseldir, bunlar\u0131n anavatanlar\u0131 ve do\u011fu\u015f k\u00f6kleri \u00e7oklukla ba\u015fta ABD olmak \u00fczere G7 \u00fclkeleridir; bunlara emperyalist burjuvazi de denilebilir, bunlar\u0131n ana vatan\u0131 olmasa da kendi devletleri ile i\u015fbirli\u011fi yapmalar\u0131 yayg\u0131n bir olgudur.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc grup<\/strong> i\u00e7inde g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u00fcresel ve b\u00f6lgesel ba\u011flar\u0131 olan \u00e7e\u015fitli firmalar olmas\u0131na kar\u015f\u0131n bunlar \u00e7oklukla ulusal veya yerel firmalard\u0131r. Bunlar\u0131n k\u00fcresel olanlar\u0131 dahi ilk iki gruba ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r—ve bunlar\u0131n K\u00fcresel G\u00fcney \u00fclkelerinde yerli k\u00f6kleri ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 vard\u0131r. Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bunlar\u0131 yerli burjuvazi veya yerli genel burjuvazi olarak adland\u0131r\u0131rlar. Bunlar\u0131n emperyalist burjuvazinin politikalar\u0131 ile—yani faiz art\u0131\u015flar\u0131, d\u00f6viz kurlar\u0131 manip\u00fclasyonlar\u0131 veya \u00e7e\u015fitli spek\u00fclatif i\u015flem hamleleri nedeniyle \u00e7eli\u015fmeleri– s\u00f6z konusudur; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu politikalar onlar\u0131n i\u015flerine b\u00fcy\u00fck zararlar verir.  <\/p>\n\n\n\n

\u00c7in Kom\u00fcnist partisi uluslararas\u0131 m\u00fccadele s\u00fcrecinde burjuvazi i\u00e7indeki bu b\u00f6l\u00fcnme ve farkl\u0131l\u0131klardan azami \u00f6l\u00e7\u00fcde yararlanmal\u0131, burjuvazinin ilk iki katman\u0131n\u0131 (emperyalist burjuvazi) azami \u00f6l\u00e7\u00fcde tecrit etmeli burjuvazinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcmlerini taktik olarak kazanmak ve yan\u0131na \u00e7ekmek i\u00e7in \u00e7aba sarfetmelidir. Bunlar g\u00fcvenilir dostlar de\u011fildir fakat ba\u015f d\u00fc\u015fmanlar da de\u011fildir. Burjuvazinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc tabakas\u0131n\u0131\u2014genel burjuvaziyi ve KOB\u0130\u2019leri– kazanmak daha kolay olabilir.   <\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel Tekelci Finans Kapitalizmi \u00c7a\u011f\u0131nda \u0130\u015f\u00e7i S\u0131n\u0131f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 da muazzam hiyerar\u015fik de\u011fi\u015fikliklere u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r: \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcl hizmet sekt\u00f6r\u00fcndeki i\u015f\u00e7ilerin oran\u0131, ikincil ve birincil sekt\u00f6rdeki i\u015f\u00e7ilerin oran\u0131n\u0131 a\u015fmaktad\u0131r; beyaz yakal\u0131 i\u015f\u00e7ilerin say\u0131s\u0131 ve b\u00fcy\u00fcme oran\u0131, mavi yakal\u0131 i\u015f\u00e7ilerin say\u0131s\u0131n\u0131 ve b\u00fcy\u00fcme oran\u0131n\u0131 a\u015fmaktad\u0131r; bilgi ve finans gibi arac\u0131l\u0131k hizmetlerinde \u00e7al\u0131\u015fan “bilgi\/zihin i\u015f\u00e7ilerinin\u201d say\u0131s\u0131 artarken, “bilgi\/zihin i\u015f\u00e7isi olmayanlar\u0131n\u201d say\u0131s\u0131 azalm\u0131\u015ft\u0131r; uluslararas\u0131 tekelci kapitalizm, rantiye s\u0131n\u0131f\u0131n b\u00fcy\u00fcmesine yol a\u00e7m\u0131\u015f ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7indeki baz\u0131 gruplar yozla\u015farak s\u0131n\u0131f\u0131n yap\u0131s\u0131nda de\u011fi\u015fikliklere neden olmu\u015ftur; i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n farkl\u0131 katmanlar\u0131 aras\u0131ndaki gelir u\u00e7urumu geni\u015flemektedir ve kapitalistler, daha y\u00fcksek maa\u015flarla daha y\u00fcksek bilgi d\u00fczeyine sahip \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 i\u015fe almaya isteklidir, bu da i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7inde s\u00f6zde “orta s\u0131n\u0131f” (k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva) katman\u0131n\u0131n veya grubunun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131ndaki yeni de\u011fi\u015fikliklerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan Bat\u0131l\u0131 burjuva savunucular\u0131, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ortadan kalkaca\u011f\u0131na dair bir\u00e7ok g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc bilin\u00e7li olarak ortaya att\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin, Marcuse’nin temsil etti\u011fi “proletaryan\u0131n tarihsel misyonunun ortadan kalkmas\u0131”, Poulantzas ve di\u011ferlerinin “i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fclmesi” g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ve Mahler ile Andre Gorz’un “i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesi”.., ,bu g\u00f6r\u00fc\u015fler, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131fsal do\u011fas\u0131n\u0131 ve tarihsel g\u00f6revini temelde inkar etmektedir. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131nda meydana gelen yeni de\u011fi\u015fiklikler, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ortadan kalkmas\u0131 anlam\u0131na gelmez; i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile burjuvazi aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki ve m\u00fccadelenin ortadan kalkmas\u0131 anlam\u0131na da gelmez. Aksine, her ne kadar de\u011fi\u015fiklikler ve yumu\u015famalar olsa da, genel, temel ve uzun vadeli bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla bunlar\u0131n yumu\u015famas\u0131 veya ortadan kalkmas\u0131 imkans\u0131zd\u0131r. Engels \u015f\u00f6yle belirtmi\u015fti: \u201cOnlar\u0131n saflar\u0131 i\u00e7inden, gelecek devrimde, el eme\u011fi ile u\u011fra\u015fan karde\u015fleriyle omuz omuza \u00f6nemli bir rol oynamakla g\u00f6revli bir t\u00fcr zihinsel emek proletaryas\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.\u201d [64]<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmde, sermaye m\u00fclkiyetinin bir bi\u00e7imi olan hisse sahipli\u011fi sistemi, sermayenin \u00f6zel m\u00fclkiyet do\u011fas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmedi ve sermayenin do\u011fas\u0131n\u0131 da de\u011fi\u015ftirmedi. Hisseler do\u011fal olarak birka\u00e7 tekelci kapitalist veya kapitalist \u00e7\u0131kar grubu taraf\u0131ndan kontrol edilmektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, uluslararas\u0131 tekelci finans sermayesi, bir \u015firketi kontrol etmek i\u00e7in hisselerin sadece %3-5’ine sahip olmakla bu kontrol\u00fc sa\u011flayabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Hisse ihrac\u0131 ne kadar b\u00fcy\u00fckse, o kadar da\u011f\u0131n\u0131k olur ve k\u00fc\u00e7\u00fck hissedar say\u0131s\u0131 ne kadar fazla olursa, tekelci kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n \u015firketi kontrol etmesi o kadar kolay hale gelir. \u0130\u015f\u00e7ilerin birka\u00e7 hisseye sahip olmas\u0131n\u0131n getirdi\u011fi de\u011fi\u015fiklikler, anonim \u015firketin kontrol\u00fc \u00fczerinde \u00e7ok az etkiye sahiptir. Hisselere sahip i\u015f\u00e7ilerin somut bir \u00f6nemi yoktur, sadece bi\u00e7imsel bir \u00f6nemi vard\u0131r. S\u00f6zde “halk kapitalizmi” sadece aldat\u0131c\u0131 bir hiledir. \u00d6rne\u011fin, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm, i\u015f\u00e7ilerin ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek, gelirlerini ve sosyal yard\u0131mlar\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in baz\u0131 politikalar benimsemi\u015ftir; bu politikalar, i\u015f\u00e7ilerin gelirini art\u0131rmada ve ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmede belirli bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu, emek g\u00fcc\u00fc de\u011ferini satan i\u015f\u00e7ilere yap\u0131lan \u00f6demenin bi\u00e7iminde bir de\u011fi\u015fiklikten ibarettir. Sermayenin i\u015f\u00e7ilerin art\u0131 de\u011ferini s\u00f6m\u00fcrmesini de\u011fi\u015ftirmi\u015f veya azaltm\u0131\u015f de\u011fildir. Marx, “daha iyi yiyecek ve giyecek, daha iyi muamele, daha fazla \u00f6zel m\u00fclkiyetin\u201d “asl\u0131nda sadece, kiral\u0131k i\u015f\u00e7ilerin kendileri i\u00e7in d\u00f6vd\u00fckleri alt\u0131n zincirlerin, biraz gev\u015fetilebilecek kadar uzun ve a\u011f\u0131r oldu\u011funu g\u00f6sterdi\u011fini”, “t\u0131pk\u0131 kiral\u0131k i\u015f\u00e7ilerin ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisini ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesini ortadan kald\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 gibi, k\u00f6lelerin ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisini ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesini de ortadan kald\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n\u0131” belirtmi\u015ftir [65].<\/p>\n\n\n\n

 “H\u0131zl\u0131 sermaye art\u0131\u015f\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7iler i\u00e7in iyi oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc asl\u0131nda bundan ibarettir: i\u015f\u00e7iler ba\u015fkalar\u0131n\u0131n servetini ne kadar h\u0131zl\u0131 art\u0131r\u0131rsa, o kadar \u00e7ok k\u0131r\u0131nt\u0131 al\u0131rlar, o kadar \u00e7ok i\u015f\u00e7i i\u015f bulup ge\u00e7inebilir ve sermaye art\u0131\u015f\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u00f6lelerin say\u0131s\u0131 o kadar artar.” “B\u00f6ylece, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7in en elveri\u015fli durum olan sermayenin h\u0131zl\u0131 artmas\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7ilerin maddi ya\u015fam\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmesinin bile, i\u015f\u00e7ilerin \u00e7\u0131karlar\u0131 ile burjuvazinin, yani kapitalistlerin \u00e7\u0131karlar\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiyi ortadan kald\u0131ramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. K\u00e2r ve \u00fccretler h\u00e2l\u00e2 ters orant\u0131l\u0131 olmaya devam etmektedir.<\/strong>” [66]<\/p>\n\n\n\n

\u0130nsanl\u0131k Bir “Yol Ayr\u0131m\u0131” ve \u201cZorunlu Tercih\u201d \u0130le Kar\u015f\u0131 Kar\u015f\u0131ya<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u015eu an s\u0131radan bir an de\u011fil, tarihin kaderinin \u00e7izildi\u011fi, iki z\u0131t kutbun yar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, tehlikeli olaylar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131, meydan okumalarla dolu ama ayn\u0131 zamanda umut vaat eden kritik bir e\u015fikteyiz”.  <\/strong>D\u00fcnya d\u00fczeni muazzam \u00f6nemli de\u011fi\u015fikliklerden ge\u00e7iyor, geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z 100 y\u0131l boyunca g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ya\u015f\u0131yor. K\u00fcresel g\u00fc\u00e7 dengesi derin bir de\u011fi\u015fime u\u011fruyor ve “Do\u011fu’nun y\u00fckseli\u015fi ve Bat\u0131’n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc” \u015feklinde \u00f6nemli bir trend g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor; geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin genel g\u00fcc\u00fc art\u0131yor. D\u00fcnya halklar\u0131n\u0131n ba\u015f d\u00fc\u015fman\u0131 olan Amerika Birle\u015fik Devletleri–k\u00fcresel tekelci finans sermayesinin merkezi \u00fcss\u00fc– hala g\u00fc\u00e7l\u00fc, fakat g\u00f6receli bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f s\u00fcrecinde.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin 20. Ulusal Kongresi’ne sunulan MK raporunda (2022), \u201cd\u00fcnyan\u0131n, zaman\u0131n ve tarihin<\/strong> benzeri g\u00f6r\u00fclmedik de\u011fi\u015fikliklerden ge\u00e7ti\u011fi ve insan toplumunun benzeri g\u00f6r\u00fclmedik meydan okumalarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu tespit edildi\u201d. \u201cD\u00fcnya bir kez daha tarihi bir yol ayr\u0131m\u0131na geldi. Ger\u00e7ekten de, benzeri g\u00f6r\u00fclmedik meydan okumalarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuz bir “zaman\u0131” ya\u015f\u0131yoruz ve d\u00fcnya tarihinin seyri yeni bir “yol ayr\u0131m\u0131na” ula\u015ft\u0131\u201d. Kongremiz d\u00fcnya tarihine uzun vadeli bir perspektiften bakarak, s\u00f6m\u00fcrgecilik ve emperyalizmin egemen oldu\u011fu, zay\u0131f uluslar\u0131n sald\u0131r\u0131lara ve ya\u011fmalanmaya maruz kald\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemden, “t\u00fcm insanl\u0131k i\u00e7in bar\u0131\u015f, kalk\u0131nma, adalet, hakkaniyet, demokrasi ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck gibi ortak de\u011ferlerin te\u015fvik edildi\u011fi” ve insanl\u0131k i\u00e7in ortakla\u015fa gelece\u011fe sahip bir toplulu\u011fun in\u015fa edildi\u011fi bir d\u00f6neme ge\u00e7i\u015fin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\u015eu anda, bu iki d\u00f6nemin “kav\u015fa\u011f\u0131nday\u0131z” ve bu “\u00e7a\u011f\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn\u201d getirdi\u011fi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f meydan okumalarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. M\u00fccadele eden bu iki devasa tarihsel g\u00fcc\u00fcn tam ortas\u0131nda bulunmak, “kav\u015fak” kelimesiyle \u00e7ok net bir \u015fekilde ifade ediliyor. Kav\u015fak, do\u011fas\u0131 gere\u011fi istikrars\u0131z ve risklidir; sonucu belli de\u011fildir. Kav\u015fak tarihin bu an\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir \u00e7atallanma ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve gelece\u011fin tamamen bu yol ayr\u0131m\u0131nda alaca\u011f\u0131m\u0131z tutuma ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu anlat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Amerika Birle\u015fik Devletleri \u00f6nderli\u011findeki Bat\u0131l\u0131 b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler, gerilemelerini kabul etmeye yana\u015fm\u0131yor ve ellerinde kalan avantajlar\u0131n\u0131 k\u00fcresel bir hegemonik sistem kurmak ve s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in kullanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Ancak d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki halklar, ortakla\u015fa refah\u0131n sa\u011flanmas\u0131yla karakterize edilen, insanl\u0131k i\u00e7in ortak gelece\u011fe sahip bir topluluk kurmay\u0131 \u00f6zlemliyorlar. Sosyalist \u00c7in ve di\u011fer geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin, \u00f6zellikle de y\u00fckselen ekonomilerin h\u0131zl\u0131 geli\u015fimiyle birlikte, bu yeni d\u00f6nemin, y\u00fczlerce y\u0131l s\u00fcren eski d\u00f6nemin ve ABD’nin tek kutuplu hegemonyas\u0131n\u0131n yerini yava\u015f yava\u015f alaca\u011f\u0131na kesinlikle inan\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n

ULUSLARARASI M\u00dcCADELEDE BA\u015e \u00c7EL\u0130\u015eME<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyada ba\u015f \u00e7eli\u015fme k\u00fcresel tekelci finans kapitalist s\u0131n\u0131f (birinci ve ikinci tabaka) ile i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131flar\u0131 dahil d\u00fcnya halklar\u0131n\u0131n ezici \u00e7o\u011funlu\u011fu ve ezilen \u00fclkelerdir. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 m\u00fccadelelerde ve uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011finde, uluslararas\u0131 ili\u015fkileri iyi y\u00fcr\u00fctmek ve d\u00fc\u015fmanlarla dostlar\u0131 do\u011fru ay\u0131rt etmek, uluslararas\u0131 m\u00fccadeleleri do\u011fru bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in en \u00f6nemli konudur.<\/p>\n\n\n\n

Mevcut uluslararas\u0131 m\u00fccadele durumuna bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ABD emperyalizminin \u00c7in halk\u0131n\u0131n ve d\u00fcnya halklar\u0131n\u0131n ortak d\u00fc\u015fman\u0131 oldu\u011fu k\u0131saca ifade edebiliriz. Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalistlerin ve onlar\u0131n siyasi temsilcilerinden olu\u015fan ABD emperyalizminin dar az\u0131nl\u0131k egemen kli\u011fi, \u00c7in halk\u0131n\u0131n ve d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bar\u0131\u015f sever ve kalk\u0131nmay\u0131 arayan t\u00fcm halklar\u0131n ortak d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r.  Burada ABD emperyalizmi kavram\u0131, ABD uluslararas\u0131 tekelci finans oligar\u015fik \u00e7\u0131kar grubunun, yani ABD kapitalistlerin ve onlar\u0131n siyasi temsilcilerinin \u2014ABD devlet rejiminin en \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticilerinin\u2014 olu\u015fturdu\u011fu k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ifade ediyor.<\/p>\n\n\n\n

Amerikan halk\u0131 da dahil olmak \u00fczere, ABD emperyalizmine kararl\u0131l\u0131kla kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki t\u00fcm \u00fclkelerin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, geni\u015f emek\u00e7i kitleleri ve siyasi partileri bizim yolda\u015flar\u0131m\u0131zd\u0131r.  ABD hegemonyas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan, uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde \u00e7ok tarafl\u0131l\u0131\u011f\u0131 destekleyen ve ABD emperyalizmi taraf\u0131ndan ezilen t\u00fcm \u00fclkeler ile bunlar\u0131n siyasi temsilcileri bizim dostlar\u0131m\u0131zd\u0131r. Buna, ABD\u2019nin tek tarafl\u0131l\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan tekelci kapitalist \u00fclkeler ve bunlar\u0131n siyasi temsilcileri ile ABD\u2019de \u00c7in\u2019e dostane bir tutum sergileyen ve \u00c7in ile i\u015fbirli\u011fini savunan t\u00fcm g\u00fc\u00e7ler dahildir. Bunlar da bizim birle\u015fmemiz gereken kesimlerdir.<\/p>\n\n\n\n

Toplumsal sistemlerinin do\u011fas\u0131na g\u00f6re, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131 iki ana kategoriye ayr\u0131labilir: sosyalist \u00fclkeler ve kapitalist \u00fclkeler. Ekonomik geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeylerine g\u00f6re ise, geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler ve geli\u015fmekte olan \u00fclkeler olarak ayr\u0131labilirler. Geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler, di\u011fer ad\u0131yla ileri kapitalist \u00fclkeler veya uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalist \u00fclkeler aras\u0131nda ABD, Birle\u015fik Krall\u0131k, Fransa, Almanya, Japonya, Kanada ve Avustralya bulunur ve bunlar d\u00fcnya \u00fclkelerinin k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n\n\n\n

Geli\u015fmekte olan \u00fclkeler ise nispeten az geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerdir ve d\u00fcnya \u00fclkelerinin ezici \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015ftururlar. Geli\u015fmekte olan \u00fclkeler, farkl\u0131 sosyal sistemlere sahip olanlar olarak ikiye ayr\u0131labilir: sosyalist ve kapitalist yoldan ilerleyenler. Geli\u015fmekte olan \u00fclkeler, do\u011fal olarak sosyalist yola girmi\u015f sosyalist \u00fclkeleri ve kapitalist yola girmi\u015f nispeten az geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkeleri i\u00e7erir. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra, bir dizi s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge \u00fclke ve b\u00f6lge, ulusal demokratik devrimler yoluyla tekelci kapitalist g\u00fc\u00e7lerin s\u00f6m\u00fcrge egemenli\u011fini devirdi ve ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 kazand\u0131lar. Baz\u0131 \u00fclkeler, burjuva demokratik devrimlerden sosyalist devrimlere ge\u00e7erek sosyalist yola girdi. <\/p>\n\n\n\n

Geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin ortak bir \u00f6zelli\u011fi vard\u0131r: Hepsi bir zamanlar emperyalizmin s\u00f6m\u00fcrgeleri ya da yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrgeleriydi; emperyalist g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan ezildiler ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcld\u00fcler; \u015fimdi ise emperyalizmin yeni bir bi\u00e7imi olan uluslararas\u0131 tekelci finans kapitalizminin s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc ve bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda ezilmektedirler. Ayr\u0131ca bu \u00fclkeler ortak bir ulusal vizyona da sahiptirler: Bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir ortamda h\u0131zla geli\u015fmek; bar\u0131\u015f ve kalk\u0131nman\u0131n pe\u015finde ko\u015fmak, onlar\u0131n ortak arzusu ve talepleridir. Bu durumda, \u00e7ok az say\u0131daki grubu izole etmeli ve b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca birle\u015ftirmeliyiz. \u0130nsanl\u0131k i\u00e7in ortak bir gelecek toplulu\u011fu in\u015fa etmek, uluslararas\u0131 birle\u015fik cephe<\/strong> kurma ama\u00e7l\u0131 b\u00fcy\u00fck bir stratejik kavramd\u0131r ve ayn\u0131 zamanda d\u00fcnya halklar\u0131n\u0131n \u00f6zlem duydu\u011fu ve u\u011fruna \u00e7abalad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnya uyumunu sa\u011flama vizyonudur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sekizinci \u00f6zellik, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin, yani yeni bir emperyalizm t\u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015fimi, kapitalist \u00f6zel m\u00fclkiyetin ve kapitalizmin kendisinin i\u00e7sel \u00e7eli\u015fkilerini \u015fiddetlendirirken, ayn\u0131 zamanda kapitalizme yeni sosyal fakt\u00f6rler ekler, kapitalizm i\u00e7inde yeni sosyal fakt\u00f6rler biriktirir ve yeni bir toplumsal bi\u00e7imin do\u011fmas\u0131 i\u00e7in ko\u015fullar yarat\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Marx ve Engels, Kom\u00fcnist Manifesto\u2019da \u015funu belirtmi\u015flerdir: \u201cBurjuvazi, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla \u00fcretim ili\u015fkilerini ve b\u00f6ylece t\u00fcm toplumsal ili\u015fkileri s\u00fcrekli olarak devrimcile\u015ftirmedik\u00e7e ayakta kalamaz.\u201d [67]<\/p>\n\n\n\n

Ku\u015fkusuz, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm ne kadar geli\u015firse, gelecekteki toplum i\u00e7in o kadar olgun sosyal fakt\u00f6rler ve ko\u015fullar yaratacakt\u0131r. Teknolojik devrimin yaratt\u0131\u011f\u0131 maddi medeniyetin gelecekteki toplum i\u00e7in maddi zenginlik sa\u011flad\u0131\u011f\u0131ndan bahsetmeye gerek yok, kapitalizmin yaratt\u0131\u011f\u0131 manevi medeniyetin de gelecekteki toplum i\u00e7in yararl\u0131 unsurlar sa\u011flad\u0131\u011f\u0131ndan bahsetmeye gerek yok; sadece \u00fcretim ili\u015fkileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, y\u00fcksek teknolojili ‘in geli\u015fimi, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fimini te\u015fvik etmi\u015f ve bu da \u00fcretimin toplumsalla\u015fma derecesinde s\u00fcrekli bir art\u0131\u015fa yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyet bi\u00e7imlerinin ve sermaye m\u00fclkiyet bi\u00e7imlerinin toplumsalla\u015fma y\u00f6n\u00fcnde geli\u015fmesini gerektirir. \u00d6rne\u011fin, hisse sermayesi m\u00fclkiyeti ve t\u00fczel ki\u015fi sermayesi m\u00fclkiyeti, do\u011fas\u0131 gere\u011fi hala \u00fccretli eme\u011fin sermaye taraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi ili\u015fkisi olsa da ve esasen hala kapitalist \u00f6zel m\u00fclkiyet olsa da, tekelci sermaye \u00f6zel m\u00fclkiyeti, \u00fcretim ili\u015fkilerinin kolektifle\u015fmesi ve toplumsalla\u015fmas\u0131 e\u011filimini i\u00e7erir. \u00d6rne\u011fin, devlet ekonomisi, kooperatif ekonomisi ve ortakl\u0131k ekonomisinin geli\u015fimi, esasen hala kapitalist \u00f6zel m\u00fclkiyet olmas\u0131na ra\u011fmen, yine de belirli bir kolektifle\u015fme ve toplumsalla\u015fma e\u011filimini yans\u0131tmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, sermaye art\u0131 de\u011fer s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131rken ve zengin ile yoksul aras\u0131ndaki u\u00e7urumu geni\u015fletirken, da\u011f\u0131t\u0131mda adalet ile sosyal refah ve evrensel sosyal g\u00fcvenli\u011fi dengeleyen yeni e\u011filimler ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, kurumsal y\u00f6netim sistemlerinde ve i\u015f ili\u015fkilerinde, kurumsal karar alma s\u00fcre\u00e7lerine \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n hisse sahipli\u011fi gibi, belirli adalet unsurlar\u0131n\u0131 da bar\u0131nd\u0131ran sistemler ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Elbette, baz\u0131 tekelci kapitalist \u00fclkelerde i\u015f\u00e7i hisse sahipli\u011finin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve zihinsel emek\u00e7ilerin oran\u0131n\u0131n artmas\u0131 gibi bir dizi yeni sosyal fakt\u00f6r bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olsa da, bu fenomenler yaln\u0131zca kapitalist matris i\u00e7inde yeni toplumsal olu\u015fum fakt\u00f6rlerinin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bunlar, kapitalizmde \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyetinin \u00f6zel niteli\u011finin de\u011fi\u015fti\u011fi anlam\u0131na gelmez, ne de kapitalizmin sosyalizme “bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u015fekilde d\u00f6n\u00fc\u015febilece\u011fi” anlam\u0131na gelir.<\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin, yani yeni bir emperyalizm t\u00fcr\u00fcn\u00fcn yeni de\u011fi\u015fikliklerini ve \u00f6zelliklerini Marksizm-Leninizm’in bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ve y\u00f6ntemini kullanarak bilimsel olarak analiz edip anlay\u0131p, do\u011fru Marksist sonu\u00e7lara varabilmemiz, sosyalizmin ve kom\u00fcnizmin gelece\u011fi, kaderi, y\u00fckseli\u015fi, d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc ve hayatta kalmas\u0131yla do\u011frudan ilgilidir. Kapitalist politikac\u0131lar, ideolojik s\u00f6zc\u00fclerini her zaman, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin yeni de\u011fi\u015fikliklerini ve \u00f6zelliklerini ya kapitalist sistemde k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fiklik olarak g\u00f6stererek kapitalizmin sonsuza dek refah i\u00e7inde ya\u015fayabilece\u011fini ve asla \u00f6lmeyece\u011fini iddia etmek i\u00e7in; ya da kapitalist sistemin kademeli olarak yeni toplumsal fakt\u00f6rlerle yer de\u011fi\u015ftirebilece\u011fini, kapitalizmin yak\u0131nda sosyalizme “bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u015fekilde d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fini” ve kapitalizmin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u015fekilde sosyalizme d\u00f6n\u00fc\u015febilece\u011fini veya ge\u00e7i\u015f yapabilece\u011fini iddia etmek i\u00e7in kullan\u0131rlar. Esasen, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm, yani yeni bir emperyalizm t\u00fcr\u00fc, bir\u00e7ok yeni \u00f6zellik sergilese de, \u00f6z\u00fc temelden de\u011fi\u015fmemi\u015ftir. Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin, yani yeni bir emperyalizm t\u00fcr\u00fcn\u00fcn yeni de\u011fi\u015fiklikleri ve \u00f6zellikleri, bir yandan kapitalizmin hala belirli bir \u00f6zdenetim kapasitesine sahip oldu\u011funu; k\u0131sa vadede yok olmayaca\u011f\u0131n\u0131 ve geli\u015fim s\u00fcrecinde gelecekteki toplum i\u00e7in maddi, kurumsal ve k\u00fclt\u00fcrel ko\u015fullar\u0131 daha da biriktirece\u011fini; di\u011fer yandan, kapitalist sistemin s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc do\u011fas\u0131 ve emperyalizmin sald\u0131rgan do\u011fas\u0131 de\u011fi\u015fmemi\u015ftir ve uzun bir geli\u015fim s\u00fcrecinden ge\u00e7en ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak kapitalizmin yerini alan sosyalizmin genel e\u011filimi de\u011fi\u015fmemi\u015ftir. Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmdeki bu yeni de\u011fi\u015fiklikler, kapitalizmin temel yasalar\u0131, temel \u00e7eli\u015fkileri, temel e\u011filimleri veya temel do\u011fas\u0131nda de\u011fi\u015fiklikler yaratm\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Emperyalizmin Bug\u00fcnk\u00fc Yeni A\u015famas\u0131na Y\u00f6nelik \u0130ki Kar\u015f\u0131t Yakla\u015f\u0131m<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmdeki yeni de\u011fi\u015fikliklerle ilgili olarak, birbirine z\u0131t iki g\u00f6r\u00fc\u015f e\u011filim vard\u0131r: Birinci e\u011filim bu de\u011fi\u015fiklikleri g\u00f6z ard\u0131 etmektir; ikinci e\u011filim ise bu de\u011fi\u015fiklikleri abartarak, onlar\u0131 kapitalizmin do\u011fas\u0131nda temel bir de\u011fi\u015fim olarak tasvir etmek ve yanl\u0131\u015f bir \u015fekilde bu de\u011fi\u015fikliklerin sosyalizmin “bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l geli\u015finin” habercisi oldu\u011funu savunmaktad\u0131r. Kapitalizmdeki de\u011fi\u015fiklikleri a\u015f\u0131r\u0131 vurgulamak, bunlar\u0131 sosyalist toplumun “bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l geli\u015fi” olarak abartma e\u011filimi, bu de\u011fi\u015fiklikleri g\u00f6rmezden gelme e\u011filiminden \u00e7ok daha fazla a\u011f\u0131r basmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizm, zaman ve de\u011fi\u015fen ko\u015fullarla birlikte s\u00fcrekli olarak evrim ve de\u011fi\u015fim ge\u00e7irmektedir. \u0130kinci Enternasyonal\u2019in revizyonist fig\u00fcrlerinden Bernstein, kapitalizmdeki tarihsel de\u011fi\u015fikliklere ili\u015fkin son derece hatal\u0131 ve Marksist olana ayk\u0131r\u0131 de\u011ferlendirmelerde bulunan ilk ki\u015fiydi. 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonu ve 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda kapitalizm serbest rekabetten tekele do\u011fru kayarken, o kapitalizmin sosyalizme “bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u015fekilde d\u00f6n\u00fc\u015febilece\u011fi” sonucuna vard\u0131; bu da Avrupa kom\u00fcnist partilerinin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun demokratik sosyalizme do\u011fru kaymas\u0131na, kapitalizme boyun e\u011fmesine ve uluslararas\u0131 kom\u00fcnizmde ciddi bir gerilemeye yol a\u00e7t\u0131.  Devam\u0131 i\u00e7in Bkz.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Marksist duru\u015fa, bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na ve Marksist y\u00f6nteme ba\u011fl\u0131 kalan Lenin, o d\u00f6nem kapitalizmdeki yeni de\u011fi\u015fiklikleri bilimsel olarak kavrad\u0131 ve tekelci kapitalizmin, kapitalist geli\u015fimin en y\u00fcksek ve son a\u015famas\u0131 olan emperyalizm oldu\u011fu sonucuna vard\u0131. Bilimsel sosyalizmi savundu, Rusya’da ba\u015far\u0131l\u0131 Ekim Sosyalist Devrimi’ne \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti ve uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareketi yeni bir y\u00fckseli\u015fe ta\u015f\u0131d\u0131. 1950’lerde sa\u011fc\u0131 burjuva akademisyenler, kapitalizmdeki yeni de\u011fi\u015fiklikleri abartarak bunlar\u0131 kapitalizmin do\u011fas\u0131nda k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fiklik olarak tasvir ettiler. \u00d6rne\u011fin, Amerikal\u0131 akademisyen Adolph Bailey, 1954’te “20. Y\u00fczy\u0131lda Kapitalist Devrim” adl\u0131 kitab\u0131n\u0131 yay\u0131nlayarak, anonim \u015firketlerin geli\u015fiminin Amerikan burjuvazisinde eski kapitalizmden tamamen farkl\u0131 bir devrime yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 savundu. [68]<\/p>\n\n\n\n

 ABD Ticaret Odas\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Eric Johnstone, “Unrestricted America” (S\u0131n\u0131rs\u0131z Amerika) adl\u0131 kitab\u0131nda “halk kapitalistleri” kavram\u0131n\u0131 ilk kez ortaya att\u0131. [69] Amerikan \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin sa\u011fc\u0131 teorisyeni John Strache, 1956’da “Modern Capitalism” (Modern Kapitalizm) adl\u0131 kitab\u0131n\u0131 yay\u0131nlayarak, kapitalizmin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u015fekilde sosyalizme ge\u00e7ece\u011fini savundu. [70]<\/p>\n\n\n\n

Bunun \u00fczerine, bir grup sa\u011fc\u0131 akademisyen, o d\u00f6nemdeki kapitalizmin art\u0131k s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc bir sistem olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve eski kapitalizmden temelden farkl\u0131 oldu\u011funu savunarak kitaplar yazd\u0131. Bu akademisyenler, sosyalist ve kapitalist \u00fclkelerin ortak bir modernle\u015fme yolu izleyerek \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve demokrasiye do\u011fru ilerleyece\u011fini \u00f6ne s\u00fcrerek \u201cyak\u0131nsama teorisi\u201dni savundular. [71]<\/p>\n\n\n\n

1970’ler ve 80’lerde, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm bir dizi yeni de\u011fi\u015fim ge\u00e7irdi. Gorba\u00e7ov, bu de\u011fi\u015fikliklerin kapitalizmin sosyalist \u00f6zellikler kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fini yanl\u0131\u015f bir \u015fekilde de\u011ferlendirdi ve kapitalizmin temel do\u011fas\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fti\u011fini, sosyalizm ve kapitalizmle ilgili Marksist sonu\u00e7lar\u0131n ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerin modas\u0131 ge\u00e7mi\u015f oldu\u011funu iddia etti. Marksizm ve bilimsel sosyalizmi terk ederek s\u00f6zde “yeni d\u00fc\u015f\u00fcnce”yi savundu ve bu da nihayetinde Do\u011fu Avrupa’daki dramatik de\u011fi\u015fikliklere, Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcne ve uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareketin gerilemesine yol a\u00e7t\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, kapitalizmdeki bu yeni de\u011fi\u015fikliklerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan baz\u0131lar\u0131, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin yeni e\u011filimlerini a\u00e7\u0131klamaya, kapitalizmin \u00f6z\u00fcne ili\u015fkin anlay\u0131\u015f\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye ve kapitalizmin “savunucular\u0131” olarak hareket etmeye \u00e7al\u0131\u015farak, “halk kapitalizmi”, “sermayen in demokratikle\u015fmesi”, “yeni sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkeler” ve “post-sanayi toplum” gibi teorik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 \u00f6nermi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin, baz\u0131lar\u0131 hisse sahibi olan i\u015f\u00e7ilerin kapitalist oldu\u011funu ve daha fazla i\u015f\u00e7inin hisse sahibi olmas\u0131yla sermayenin halk\u00e7\u0131 bir karakter kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131, b\u00f6ylece “halk kapitalizmi” haline geldi\u011fini savunmaktad\u0131r. Ger\u00e7ekte, hisse sahipli\u011fi sistemleri gibi kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin toplumsalla\u015fm\u0131\u015f bi\u00e7imlerinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, kapitalist \u00f6zel m\u00fclkiyette k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fiklik de\u011fil, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin h\u0131zl\u0131 geli\u015fmesine kar\u015f\u0131 burjuvazinin kapitalist \u00fcretim ili\u015fkileri kapsam\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 gerekli bir uyum ve ayarlamad\u0131r. Deng Xiaoping’in \u00f6nderli\u011findeki merkezi liderlik kolektifinin \u00f6nderli\u011finde, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmdeki yeni de\u011fi\u015fiklikleri do\u011fru bir \u015fekilde de\u011ferlendirmi\u015f, Marksizm ve sosyalizme ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015f ve \u00c7in \u00f6zelliklerine sahip sosyalizm yoluna girerek, uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareketi durgunluktan \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc Uluslararas\u0131 tekelci kapitalizmin, yani emperyalizmin yeni bi\u00e7iminin, emperyalizmin do\u011fas\u0131n\u0131 temelden de\u011fi\u015ftirip de\u011fi\u015ftirmedi\u011fi sorunu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm, yani uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm ve yeni bir emperyalizm t\u00fcr\u00fc, bir dizi \u00f6nemli yeni de\u011fi\u015fim ge\u00e7irmi\u015f olsa da, bu de\u011fi\u015fiklikler tekelci kapitalizmi, yani emperyalizmi temelden de\u011fi\u015ftirmek yerine, onun \u00e7eli\u015fkilerini, \u00f6zelliklerini ve \u00f6z\u00fcn\u00fc yaln\u0131zca peki\u015ftirmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Lenin’in tekelci kapitalizm, yani emperyalizm hakk\u0131ndaki bilimsel de\u011ferlendirmesi h\u00e2l\u00e2 ge\u00e7erlidir ve modas\u0131 ge\u00e7memi\u015ftir. Lenin’in “Emperyalizm, En Y\u00fcksek Teori” adl\u0131 eseri, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmi, yani yeni bir emperyalizm t\u00fcr\u00fcn\u00fc kapsaml\u0131 bir \u015fekilde g\u00f6zlemlememiz ve anlamam\u0131z i\u00e7in etkili bir ideolojik silaht\u0131r. Brezilyal\u0131 akademisyen Marcelo Fernandez, mevcut uluslararas\u0131 durumun Lenin’in vizyonuna daha yak\u0131n oldu\u011funu, emperyalizm kavram\u0131n\u0131n ge\u00e7erlili\u011fini korudu\u011funu, tekelci kapitalizmin ana ak\u0131m oldu\u011funu ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc, m\u00fclkiyet, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi ve devrimci d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc tan\u0131mlaman\u0131n en iyi yolunun h\u00e2l\u00e2 bu oldu\u011funu savunmaktad\u0131r. [72]<\/p>\n\n\n\n

Lenin, tekelci kapitalizmin tekelci do\u011fas\u0131n\u0131 bilimsel olarak ortaya koyup emperyalizmin kapitalizmin tekelci a\u015famas\u0131, yani en y\u00fcksek ve son a\u015famas\u0131 oldu\u011fu sonucuna varmadan \u00f6nce, Hobson, Hilferding, Luxemburg, Kautsky, Bukharin ve Kunov gibi pek \u00e7ok ki\u015fi tekelci kapitalizmi, yani emperyalizmi teorik olarak incelemi\u015fti. Bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 Marksist, baz\u0131lar\u0131 ise Marksist de\u011fildi. Tekelci kapitalizm, yani emperyalizm \u00fczerine \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc ve \u00e7ok perspektifli \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fcp baz\u0131 de\u011ferli g\u00f6r\u00fc\u015fler ortaya koymu\u015f olsalar da, genel olarak tekelci kapitalizmin, yani emperyalizmin \u00f6z\u00fcn\u00fc ortaya koyamad\u0131lar; hatta baz\u0131lar\u0131 hatal\u0131 de\u011ferlendirmelerde bulundular.<\/p>\n\n\n\n

Lenin, tekelci kapitalizmin kapsaml\u0131 bir analizine dayanarak, tekelci kapitalizmin, yani emperyalizmin \u00f6z\u00fcn\u00fc ortaya koydu ve tekelci kapitalizme, yani emperyalizme ili\u015fkin \u00f6zl\u00fc ve son derece net bir bilimsel tan\u0131m verdi: “Emperyalizm, kapitalizmin tekel a\u015famas\u0131d\u0131r.” [73]<\/p>\n\n\n\n

Lenin, emperyalizmin be\u015f temel \u00f6zelli\u011fini \u015f\u00f6yle \u00f6zetledi: “(1) \u00dcretim ve sermayenin yo\u011funla\u015fmas\u0131 o kadar ileri bir d\u00fczeye ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ki, ekonomik ya\u015famda belirleyici bir rol oynayan tekelci \u00f6rg\u00fctler ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r; (2) Banka sermayesi ile sanayi sermayesi birle\u015fmi\u015f ve bu ‘finans sermayesi’ temelinde finans oligar\u015fileri olu\u015fmu\u015ftur; (3) Emtia ihracat\u0131ndan farkl\u0131 olan sermaye ihracat\u0131 \u00f6zellikle \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r; (4) D\u00fcnyay\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015fmek i\u00e7in kapitalistlerin uluslararas\u0131 tekel ittifaklar\u0131 kurulmu\u015ftur; (5) En b\u00fcy\u00fck kapitalist g\u00fc\u00e7ler, d\u00fcnya topraklar\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc tamamlam\u0131\u015ft\u0131r. Emperyalizm, tekelci \u00f6rg\u00fctlerin ve finans sermayesinin egemenli\u011finin kuruldu\u011fu, sermaye ihracat\u0131n\u0131n \u00f6zellikle \u00f6nem kazand\u0131\u011f\u0131, uluslararas\u0131 tr\u00f6stlerin d\u00fcnyay\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015fmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ve en b\u00fcy\u00fck kapitalist \u00fclkelerin d\u00fcnya topraklar\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc tamamlad\u0131\u011f\u0131 a\u015famaya gelmi\u015f olan kapitalizmdir.” [74]<\/p>\n\n\n\n

Emperyalizmin do\u011fas\u0131 ve \u00f6zelliklerine ili\u015fkin temel bir analizden yola \u00e7\u0131kan Lenin, emperyalizmin dengesiz ekonomik ve siyasi geli\u015fimi, emperyalizmin sava\u015f olmas\u0131, emperyalizmin proleter sosyalist devrimin arifesi olmas\u0131 ve sosyalist devrimin ilk olarak emperyalist egemenli\u011fin zay\u0131f halkalar\u0131nda zafer kazanma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 gibi bir dizi yarat\u0131c\u0131 Marksizm-Leninizm sonucuna a\u00e7\u0131k\u00e7a varm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Lenin’in emperyalizm tan\u0131m\u0131 ve \u00f6zeti g\u00fcncelli\u011fini yitirmemi\u015ftir ve h\u00e2l\u00e2 uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm, yani yeni bir emperyalizm t\u00fcr\u00fc i\u00e7in ge\u00e7erlidir. Lenin’in \u00f6zetledi\u011fi tekelci kapitalizmin, yani emperyalizmin \u00f6z\u00fc ve \u00f6zellikleri, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmde, yani bu yeni emperyalizm t\u00fcr\u00fcnde temelde de\u011fi\u015fmemi\u015ftir. Bunlar sadece daha belirgin, daha net, daha geli\u015fmi\u015f, daha gizli ve daha kurnazd\u0131r; daha a\u00e7g\u00f6zl\u00fc, daha yozla\u015fm\u0131\u015f, daha sald\u0131rgan ve daha \u00f6l\u00fcmc\u00fcld\u00fcr, bu da daha yo\u011fun k\u00fcresel \u00e7eli\u015fkiler ve sorunlara yol a\u00e7maktad\u0131r. Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm, yani bu yeni emperyalizm t\u00fcr\u00fc, bir\u00e7ok yeni de\u011fi\u015fiklik ve \u00f6zellik ge\u00e7irmi\u015f olsa da, bu sadece emperyalizmin i\u00e7sel temel \u00f6zelliklerinin a\u015f\u0131r\u0131ya varan bir \u015fekilde geli\u015fmesidir.<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 zamanda, Marksizm ve bilimsel sosyalizm bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyan\u0131n ger\u00e7ekli\u011fini giderek daha fazla ortaya koyduk\u00e7a, bu yeni emperyalizmin g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri insanlar taraf\u0131ndan daha net g\u00f6r\u00fclebilir hale gelmektedir.  Bkz.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Birincisi, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin tekelci do\u011fas\u0131 ve \u00f6zellikleri de\u011fi\u015fmemi\u015ftir; emperyalizmin bu yeni bi\u00e7imi, tekelleri yaln\u0131zca daha yo\u011fun, daha derin ve daha a\u00e7g\u00f6zl\u00fc hale getirmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yeni Emperyalizm: Emperyalizmin Bug\u00fcnk\u00fc Yeni A\u015famas\u0131n\u0131n Sekiz \u00d6zelli\u011fi Prof. Wang Weiguang Wang Weiguang, finansal tekelci sermayenin art\u0131k sadece bir ekonomik sekt\u00f6r olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, \u00e7okuluslu \u015firketler, devlet ayg\u0131tlar\u0131, askeri g\u00fc\u00e7ler ve uluslararas\u0131 kurulu\u015flarla derin bir \u015fekilde b\u00fct\u00fcnle\u015fti\u011fini ve d\u00fcnyay\u0131 kontrol eden bir \u201ck\u00fcresel genel yap\u0131\u201d olu\u015fturdu\u011funu belirtmektedir. Bu kontrol ve hakimiyet, teknolojik ablukalar ve finansal yapt\u0131r\u0131mlar […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-6613","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kapitalizm"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6613","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6613"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6613\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6657,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6613\/revisions\/6657"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6613"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6613"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6613"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}