{"id":6615,"date":"2026-07-11T14:17:39","date_gmt":"2026-07-11T14:17:39","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6615"},"modified":"2026-07-11T14:17:40","modified_gmt":"2026-07-11T14:17:40","slug":"uluslararasi-finansal-tekelci-kapitalizm-tekelci-kapitalizmin-gelisiminin-en-son-asamasi-ve-yeni-bir-emperyalizm-turudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6615","title":{"rendered":"Uluslararas\u0131 Finansal Tekelci Kapitalizm, Tekelci Kapitalizmin Geli\u015fiminin En Son A\u015famas\u0131 ve Yeni Bir Emperyalizm T\u00fcr\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"\n

Uluslararas\u0131 Finansal Tekelci Kapitalizm, Tekelci Kapitalizmin Geli\u015fiminin En Son A\u015famas\u0131 ve Yeni Bir Emperyalizm T\u00fcr\u00fcd\u00fcr<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 Finansal Tekelci Kapitalizm Tekelci kapitalizmin \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc A\u015fmas\u0131<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Prof. Wang Weiguang<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Wang Weiguang, finansal tekelci sermayenin art\u0131k sadece bir ekonomik sekt\u00f6r olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, \u00e7okuluslu \u015firketler, devlet ayg\u0131tlar\u0131, askeri g\u00fc\u00e7ler ve uluslararas\u0131 kurulu\u015flarla derin bir \u015fekilde b\u00fct\u00fcnle\u015fti\u011fini ve d\u00fcnyay\u0131 kontrol eden bir \u201ck\u00fcresel genel yap\u0131\u201d olu\u015fturdu\u011funu belirtmektedir. Bu kontrol ve hakimiyet, teknolojik ablukalar ve finansal yapt\u0131r\u0131mlar (d\u00fc\u015fman \u00fclkelerin varl\u0131klar\u0131n\u0131n dondurulmas\u0131 gibi) yoluyla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen k\u00fcresel bir hakimiyettir. Wang Weiguang, bir \u201culus\u00f6tesi burjuvazi\u201d ya da ulus\u00f6tesi egemen gruplar\u0131n olu\u015fumuna dikkat \u00e7ekmektedir. Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin geli\u015fiminin, ulus\u00f6tesi tekelci gruplar ve finansal oligar\u015filer taraf\u0131ndan y\u00f6netilen uluslararas\u0131 sermaye g\u00fc\u00e7 merkezlerinin olu\u015fumuna yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmaktad\u0131r. Ancak, \u201culus\u00f6tesi\/\u00fcst\u00fc s\u0131n\u0131f\u201d, Profes\u00f6r Wang Weiguang\u2019\u0131n en s\u0131k kulland\u0131\u011f\u0131 temel terim de\u011fildir. Tezleri uluslararas\u0131 finansal tekelci burjuvazinin veya finansal oligar\u015filerin k\u00fcresel hakimiyetini ve bu hakimiyetin dayand\u0131\u011f\u0131 kurumsal \u00e7er\u00e7eveyi (yani devletleri ve uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctleri) vurgulamaktad\u0131r. Wang Weiguang tek bir ulusun s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fan birle\u015fik bir tekelci s\u0131n\u0131f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Yazar Hakk\u0131nda: Tarihsel Materyalizm ve Marksist Felsefe uzman\u0131 Prof. Wang Weiguang (1950), \u00c7in\u2019de Emperyalizm ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kan ve \u201cG\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Emperyalizmi, Uluslararas\u0131 Tekelci Finans Sermayesi Emperyalizmidir\u201d teorisini ortaya atan \u00fcnl\u00fc bir teorisyen. Daha \u00f6nce iki d\u00f6nem \u00c7in Sosyal Bilimler Akademisi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015f ve iki kez \u00c7KP Merkez Komitesine se\u00e7ilmi\u015f olup, \u00e7ok say\u0131da kitap ve bilimsel makale yazm\u0131\u015ft\u0131r<\/strong>.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130lk olarak Pekin\u2019de yay\u0131nlanan World Socialism Studies dergisinin 25 Nisan 2022 tarihli 42, 43, 44, 45 ve 46. say\u0131lar\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zetleri Social Science Front dergisinin 2022 tarihli 8. say\u0131s\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

A\u015fa\u011f\u0131daki metin, 2022 y\u0131l\u0131nda Halk Yay\u0131nevi taraf\u0131ndan “Uluslararas\u0131 Finansal Tekelci Kapitalizmi \u00dczerine” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla yay\u0131nlanan Wang Weiguang’\u0131n <\/strong>kitab\u0131ndan bir b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizmin nereden geldi\u011fini ve nereye gitti\u011fini derinlemesine anlamak, onun \u00f6z\u00fcn\u00fc, \u00f6zelliklerini ve geli\u015fme ve de\u011fi\u015fim yasalar\u0131n\u0131 bilimsel olarak tan\u0131mak ve bug\u00fcn\u00fcn yeni tarihsel ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda kapitalizmi do\u011fru bir \u015fekilde anlamak \u2014yani emperyalizmin yeni de\u011fi\u015fimlerini ve \u00f6zelliklerini\u2014 uluslararas\u0131 m\u00fccadele ve i\u00e7 in\u015fa i\u00e7in do\u011fru strateji ve taktikleri form\u00fcle etmenin ve uygulaman\u0131n temeli ve \u00f6n ko\u015fuludur.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm hangi a\u015famaya ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r? \u00d6zellikleri nelerdir? H\u00e2l\u00e2 emperyalizm midir? Lenin’in tekelci kapitalizmi, yani emperyalizmi, kapitalizmin en y\u00fcksek a\u015famas\u0131 olarak de\u011ferlendirmesi, tekelci kapitalizmin, yani emperyalizmin \u00f6z\u00fcn\u00fcn ve \u00f6zelliklerinin h\u00e2l\u00e2 var olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorusunu g\u00fcndeme getirir. Lenin’in tekelci kapitalizmi, yani emperyalizmi bilimsel olarak de\u011ferlendirmesinden t\u00fcretti\u011fi Marksizmin bilimsel sonu\u00e7lar\u0131 h\u00e2l\u00e2 ge\u00e7erli midir?\u2026 Bu hayati sorular\u0131n do\u011fru cevaplar\u0131 bulunmal\u0131d\u0131r. Bu m\u00fctevaz\u0131 makale, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin tekelci kapitalizmin geli\u015fiminin en son a\u015famas\u0131, yeni bir emperyalizm t\u00fcr\u00fc oldu\u011funu savunmakta ve bu \u00f6nemli soruyu yan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Leninizmin G\u00fcncel De\u011feri ve “Emperyalizm, Kapitalizmin En Y\u00fcksek A\u015famas\u0131” Kitab\u0131n\u0131n De\u011feri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Leninizm ve onun \u00f6nemli eseri olan “Emperyalizm, Kapitalizmin En Y\u00fcksek A\u015famas\u0131” (bundan sonra “Emperyalizm” olarak an\u0131lacakt\u0131r), bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmi, yani bug\u00fcnk\u00fc emperyalizmi bilimsel olarak anlamak i\u00e7in en etkili ideolojik silah olmaya devam etmektedir\u2026..<\/p>\n\n\n\n

\u201cKapital\u201d ve *Kapitalizmin En Y\u00fcksek A\u015famas\u0131: Emperyalizm* birlikte Marksist bilimsel teorik sistemin klasik karde\u015f eserlerini olu\u015fturur\u2026\u2026.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, \u201cEmperyalizm\u201d kitab\u0131, Marksizm ile oport\u00fcnizm, \u00f6zellikle de Kautskyizm aras\u0131ndaki \u015fiddetli m\u00fccadelenin ortas\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Lenin bir keresinde \u015f\u00f6yle belirtmi\u015ftir: “Marksizmin teorik zaferi, d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 kendilerini Marksist k\u0131l\u0131\u011f\u0131na sokmaya zorlam\u0131\u015ft\u0131r.” [5] Kapitalizm emperyalizm a\u015famas\u0131na girdi\u011finde ve proletaryan\u0131n iktidar\u0131 ele ge\u00e7irip sosyalist bir sistem kurmas\u0131 gibi b\u00fcy\u00fck tarihsel g\u00f6rev g\u00fcndeme geldi\u011finde, Marksizmi ihanet eden \u0130kinci Enternasyonal’in oport\u00fcnist ak\u0131m\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131. Bernstein ve Kautsky bu ak\u0131m\u0131n ba\u015fl\u0131ca temsilcileriydi. Marksizm bayra\u011f\u0131n\u0131 sallad\u0131lar, ancak Marksizmi \u00e7arp\u0131tan i\u015fler yapt\u0131lar; Marksizmi, proletaryay\u0131 ve sosyalist hareketi a\u00e7\u0131k\u00e7a ihanet ettiler. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n patlak vermesinden ve Bernstein \u00f6nderli\u011findeki sa\u011f kanad\u0131n a\u00e7\u0131k ihanetinden sonra, Marksizm bayra\u011f\u0131n\u0131 sallayan ancak “merkezci” oldu\u011funu iddia eden Kautskyizm, o d\u00f6nemde Marksizme sald\u0131ran ba\u015fl\u0131ca tehdit haline gelmi\u015fti\u2026\u2026<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, Lenin’in \u00e7eli\u015fki analizi ve s\u0131n\u0131f bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na nas\u0131l tutarl\u0131 bir \u015fekilde ba\u011fl\u0131 kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00e7eli\u015fki analizi ve s\u0131n\u0131f analizi y\u00f6ntemini kullanarak tekelci kapitalizmin temel \u00e7eli\u015fkilerini, s\u0131n\u0131f ili\u015fkilerini ve s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkilerini nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmeliyiz. \u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, Lenin\u2019in zaman\u0131n de\u011ferlendirmesini ve durum analizini nas\u0131l temel \u00f6nc\u00fcller olarak kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmeliyiz; zaman\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fmedi\u011fini, ancak \u00f6zelliklerinin yeni de\u011fi\u015fikliklere u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 keskin bir \u015fekilde fark ederek, zaman\u0131n yeni temalar\u0131n\u0131 yakalad\u0131 ve b\u00f6ylece Marksist siyasi partilerin somut uygulamalar\u0131na rehberlik edecek stratejik ve taktiksel sorular\u0131 g\u00fcndeme getirdi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

D\u00f6nemin ve sorunlar\u0131n\u0131n analizi ve de\u011ferlendirmesi ile durumun ve genel tablonun analizi ve de\u011ferlendirmesi, proleter siyasi partilerin strateji ve taktiklerini belirlemelerinde yol g\u00f6sterici \u00f6nemli temellerdir\u2026..<\/p>\n\n\n\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, hala klasik Marksist yazarlar\u0131n de\u011ferlendirdi\u011fi tarihsel d\u00f6nemde bulunuyoruz<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

*Kom\u00fcnist Manifesto*’da Marx ve Engels, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n “burjuva \u00e7a\u011f\u0131” oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmi\u015flerdir. \u00c7a\u011f\u0131n temel do\u011fas\u0131 ve b\u00fcy\u00fck tarihsel s\u00fcre\u00e7 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, h\u00e2l\u00e2 klasik Marksist yazarlar\u0131n tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 kapitalist toplumun tarihsel \u00e7a\u011f\u0131nday\u0131z. Klasik Marksist yazarlar, insan toplumunun tarihsel geli\u015fiminin, kapitalist toplumun feodal toplumun yerini bask\u0131n g\u00fc\u00e7 olarak ald\u0131\u011f\u0131 noktaya geldi\u011fini savunmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel olarak, h\u00e2l\u00e2 kapitalist toplumsal bi\u00e7imin egemen oldu\u011fu bir tarihsel \u00e7a\u011fday\u0131z, ancak bu \u00e7a\u011f ayn\u0131 zamanda kapitalist toplumu kademeli olarak ve nihayetinde tamamen yerini alacak yeni bir toplumsal bi\u00e7imin \u2014 sosyalizmden kom\u00fcnizme ge\u00e7i\u015fin \u2014 tarihsel \u00e7a\u011f\u0131d\u0131r. Bu tarihsel \u00e7a\u011fda, kapitalist toplum s\u0131n\u0131f \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmam\u0131\u015ft\u0131r; yaln\u0131zca eski bi\u00e7imi yenisiyle de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Proletarya ve onun geni\u015f s\u00f6m\u00fcr\u00fclen s\u0131n\u0131flar\u0131, son s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc toplum ol ‘i \u2014yani son s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u0131n\u0131f\u0131 ortadan kald\u0131ran bir sosyal devrim yoluyla\u2014 devirip, b\u00f6ylece toplumu s\u00f6m\u00fcr\u00fc, bask\u0131 ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinden kal\u0131c\u0131 olarak kurtarmad\u0131k\u00e7a, t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcrle\u015ftiremezler. Bu nedenle, proletaryan\u0131n nihayetinde kendini \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirmesi imkans\u0131zd\u0131r ve yeni bir toplumsal bi\u00e7imin kapitalist toplumun yerini al\u0131p yeni bir tarihsel d\u00f6neme girmesi imkans\u0131zd\u0131r. Kom\u00fcnizm ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak kapitalizmin yerini alacakt\u0131r, ancak bu uzun bir tarihsel s\u00fcre\u00e7 gerektirecektir. Elbette, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnya kapitalist sisteminde \u00f6nemli miktarda sosyalist unsur ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r ve d\u00fcnyada birka\u00e7 sosyalist \u00fclke ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, yeni toplumsal bi\u00e7im d\u00fcnyaya hakim de\u011fildir. Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar, \u201cbug\u00fcn d\u00fcnyadaki \u00fclkelerin %95\u2019inden fazlas\u0131n\u0131n kapitalist bir sistem kurdu\u011funa\u201d inanmaktad\u0131r. Sermayenin k\u00fcreselle\u015fmesi s\u00fcrecinde, do\u011fal kaynaklar, toprak ve madenler gibi kamu kaynaklar\u0131 \u00f6zel sermaye taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilmekle kalmam\u0131\u015f, hayatta kalmak i\u00e7in ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu\u011fumuz su, hava, dil, k\u00fclt\u00fcr ve hatta t\u00fcrler ile insan genleri bile kademeli olarak \u00f6zelle\u015ftirilmi\u015ftir. Bat\u0131l\u0131 solcu akademisyenlere g\u00f6re, bu \u00f6zelle\u015ftirme insanl\u0131\u011f\u0131 tam bir yok olu\u015fun e\u015fi\u011fine itmi\u015ftir” [24] .<\/p>\n\n\n\n

Be\u015finci olarak, kapitalist toplumun do\u011fas\u0131nda var olan ve a\u015f\u0131lmaz i\u00e7 \u00e7eli\u015fkileri, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak onun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcne yol a\u00e7acakt\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kapitalist toplumun belirleyici bir \u00f6zelli\u011fi, do\u011frudan z\u0131t iki s\u0131n\u0131fa do\u011fru giderek artan b\u00f6l\u00fcnmesidir. Geli\u015fimi boyunca, kapitalizmin i\u00e7sel \u00e7eli\u015fkileri yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f, yo\u011funla\u015fma d\u00f6nemleri, ard\u0131ndan hafifleme, sonra tekrar yo\u011funla\u015fma ve sonra tekrar hafifleme d\u00f6nemleri ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r\u2026 ta ki art\u0131k hafifletilemeyecek bir noktaya gelene kadar ve nihayetinde \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcne yol a\u00e7ana kadar bu b\u00f6yle gidecektir\u2026..<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizmin Tarihsel D\u00f6nemleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

D\u00f6rt kapitalist tarihsel d\u00f6nemin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 farkl\u0131 tarihsel a\u015famalar ve geli\u015fim d\u00f6nemleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Birinci olarak, kapitalizmin olu\u015fum a\u015famas\u0131, yani feodal toplumdan kapitalist topluma ge\u00e7i\u015f a\u015famas\u0131 (14. y\u00fczy\u0131ldan 15. ve 16. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131na kadar).<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Marx \u015f\u00f6yle belirtmi\u015ftir: “Kapitalist toplumun ekonomik yap\u0131s\u0131, feodal toplumun ekonomik yap\u0131s\u0131ndan do\u011far. Feodal toplumun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, kapitalist toplumun unsurlar\u0131n\u0131 serbest b\u0131rak\u0131r.” [27]<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n feodal sistemin egemenli\u011fi alt\u0131nda oldu\u011fu feodal toplumun tarihsel d\u00f6neminde, kapitalizm feodal toplumun olu\u015fum a\u015famas\u0131nda iki veya \u00fc\u00e7 y\u00fcz y\u0131l ge\u00e7irdi. Kapitalist \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n olu\u015fumu, feodal anne karn\u0131nda s\u00fcrekli bir geli\u015fme ve b\u00fcy\u00fcme s\u00fcreci ve nihayetinde kabu\u011fun k\u0131r\u0131lmas\u0131yd\u0131. 14. y\u00fczy\u0131ldan 15. ve 16. y\u00fczy\u0131llara kadar olan d\u00f6nem, feodal toplumun kademeli olarak par\u00e7alanmas\u0131, kapitalist toplumsal unsurlar\u0131n kademeli olarak olu\u015fmas\u0131, kapitalist filizlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve kapitalist topluma ge\u00e7i\u015f i\u00e7in haz\u0131rl\u0131k a\u015famas\u0131yd\u0131\u2026\u2026\u2026.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, kapitalizmin olu\u015fum a\u015famas\u0131, yani kapitalizmin ilkel birikim a\u015famas\u0131d\u0131r (16. y\u00fczy\u0131ldan 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131na kadar).<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Marx, Kapital’de \u015f\u00f6yle belirtmi\u015ftir: “Kapitalizmin tohumlar\u0131 14. ve 15. y\u00fczy\u0131llarda Akdeniz’de ve baz\u0131 \u015fehirlerde seyrek olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olsa da, kapitalist d\u00f6nem 16. y\u00fczy\u0131lda ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.” [30]<\/p>\n\n\n\n

\u201c16. y\u00fczy\u0131ldaki d\u00fcnya ticareti ve d\u00fcnya pazar\u0131, modern kapitalist ya\u015fam\u0131n tarihini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.\u201d [31] 16. y\u00fczy\u0131l, kapitalizmin ilkel birikiminin ba\u015flang\u0131c\u0131, Avrupa\u2019da kapitalist \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n olu\u015fumu ve yerle\u015fmesinin ba\u015flang\u0131c\u0131, kapitalist toplumsal bi\u00e7imin olu\u015fumu ve yerle\u015fmesinin ba\u015flang\u0131c\u0131 ve d\u00fcnya kapitalizminin tarihsel d\u00f6neminin ba\u015flang\u0131c\u0131yd\u0131. Ekonomik temel ve \u00fcretim ili\u015fkileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan, kapitalizmin tarihsel d\u00f6neminin ba\u015flang\u0131c\u0131, kapitalist imalathanelerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla i\u015faretlendi. \u00dcst yap\u0131 ve siyasi sistem a\u00e7\u0131s\u0131ndan, burjuvazinin ekonomik g\u00fcc\u00fc belirli bir \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015fti; bu da siyasi talepler do\u011furdu ve devletin siyasi iktidar\u0131n\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc gerektirdi, b\u00f6ylece burjuva devrimini tetikledi. Burjuva devrimi, kapitalist ekonomik ve siyasi sistemin kapsaml\u0131 bir \u015fekilde kurulmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. 16. y\u00fczy\u0131l, tam da Avrupa’da kapitalist imalathanelerin olu\u015fumunun ba\u015flang\u0131c\u0131, burjuva devriminin patlak vermesi ve kapitalist ekonomik ve siyasi sistemin kurulmas\u0131yd\u0131. 16. y\u00fczy\u0131ldan 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131na kadar olan d\u00f6nem, kapitalizmin ilkel birikim a\u015famas\u0131yd\u0131; bu a\u015fama, merkantilizm veya imalat a\u015famas\u0131 olarak da bilinir\u2026\u2026.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, kapitalizmin olgun a\u015famas\u0131, yani kapitalizmde serbest rekabet a\u015famas\u0131d\u0131r (18. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131ndan 19. ve 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131na kadar).<\/strong><\/p>\n\n\n\n

18. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda patlak veren \u0130ngiliz Sanayi Devrimi, kapitalizmin olgunla\u015fmas\u0131n\u0131n ve serbest rekabet a\u015famas\u0131na geli\u015fmesinin ba\u015flang\u0131c\u0131 ve sembol\u00fc oldu. 1760’lardan 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131na kadar kapitalizm serbest rekabet a\u015famas\u0131ndayd\u0131. Temel ekonomik \u00f6zellikleri, esas olarak serbest rekabetin ekonomiye hakim olmas\u0131, sanayi sermayesinin sermaye i\u00e7inde bask\u0131n bir konuma sahip olmas\u0131 ve emtia ihracat\u0131n\u0131n d\u0131\u015f ticaretin ana bi\u00e7imi olmas\u0131 \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli emtia ihracat\u0131, \u015fiddetli emtia ve ticaret rekabeti ve yayg\u0131n s\u00f6m\u00fcrgeci ya\u011fmalamadan, d\u00fcnya topraklar\u0131n\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131 ve m\u00fccadelesi a\u015famas\u0131na do\u011fru geli\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

17. y\u00fczy\u0131l \u0130ngiliz burjuva devrimi, 18. y\u00fczy\u0131l \u0130ngiliz Sanayi Devrimi’nin \u00f6n\u00fcndeki siyasi engelleri ortadan kald\u0131rd\u0131. 18. y\u00fczy\u0131l \u0130ngiliz Sanayi Devrimi, kapitalizmde at\u00f6lye el sanatlar\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli sanayi \u00fcretime do\u011fru \u00f6nemli bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc i\u015faret etti. Ev el sanatlar\u0131ndan at\u00f6lye el sanatlar\u0131na ge\u00e7i\u015f, kapitalist \u00fcretimin ilk tarihsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcyd\u00fc; at\u00f6lye el sanatlar\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli sanayi \u00fcretime ge\u00e7i\u015f ise ikinci b\u00fcy\u00fck tarihsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmd\u00fc. Bu iki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, kapitalist \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n egemen konumunu tam anlam\u0131yla peki\u015ftirdi ve kapitalist toplumu olgunlu\u011fa ula\u015ft\u0131rd\u0131\u2026..<\/p>\n\n\n\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, kapitalizmin en y\u00fcksek a\u015famas\u0131 olan tekelci kapitalizm, di\u011fer ad\u0131yla emperyalizm a\u015famas\u0131d\u0131r (19. ve 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar).<\/strong><\/p>\n\n\n\n

20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda, kapitalizm serbest rekabetten tekele do\u011fru evrildi ve tekelci kapitalizm a\u015famas\u0131na girdi. Emperyalizm olarak da bilinen tekelci kapitalizm, kapitalist geli\u015fimin en y\u00fcksek ve son a\u015famas\u0131n\u0131 temsil eder.<\/p>\n\n\n\n

Genel olarak, tekelci kapitalizmin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla birlikte, kapitalizm devrimci ve y\u00fckseli\u015f a\u015famas\u0131ndan gerici ve gerileme a\u015famas\u0131na ge\u00e7mi\u015ftir. Elbette, tekelci kapitalizm a\u015famas\u0131 da birka\u00e7 d\u00f6neme ayr\u0131l\u0131r. En y\u00fcksek a\u015fama, y\u00fckseli\u015fler ve d\u00fc\u015f\u00fc\u015flerle dalgal\u0131, kademeli bir geli\u015fme g\u00f6steren ve d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ge\u00e7meden \u00f6nce zirveye ula\u015fan bir s\u00fcre\u00e7tir. Kapitalizmin d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ge\u00e7en, \u00e7\u00fcr\u00fcyen ve gerici bir a\u015famaya girdi\u011fini s\u00f6ylemek, belirli bir d\u00f6nemde veya belirli bir b\u00f6lgede (\u00f6rne\u011fin belirli \u00fclkeler veya b\u00f6lgeler) tekelci kapitalizmin geli\u015fimini d\u0131\u015flamayan genel ve uzun vadeli bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Tekelci kapitalizmin geli\u015fimi, \u00f6zel tekelden devlet tekeline ve ard\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn uluslararas\u0131 finansal tekeline do\u011fru evrilen kademeli bir s\u00fcre\u00e7 olmu\u015ftur. Bug\u00fcne kadar, tekelci kapitalizmin geli\u015fimi genel olarak \u00fc\u00e7 d\u00f6neme ayr\u0131labilir; \u00f6zel tekel d\u00f6neminden devlet tekeli d\u00f6nemine kadar iki d\u00f6nem \u00e7oktan geride kald\u0131 ve \u015fimdi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00f6neme, yani uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm d\u00f6nemine giriyoruz.<\/p>\n\n\n\n

TEKELC\u0130 KAP\u0130TAL\u0130ZM\u0130N \u00dc\u00c7 A\u015eAMASI  ve KOM\u00dcN\u0130ST AKIM<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tekelci kapitalizmin geli\u015fiminin \u00fc\u00e7 tarihsel d\u00f6nemiyle uyumlu olarak, bilimsel sosyalist hareket de \u00fc\u00e7 tarihsel d\u00f6nemden ge\u00e7ti.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Birinci d\u00f6nem, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6zel tekelci kapitalizmle \u00f6rt\u00fc\u015fen emperyalizm ve proleter devrim d\u00f6nemiydi; ikinci d\u00f6nem, sosyalist geli\u015fimin zirveden nispeten d\u00fc\u015f\u00fck bir durgunlu\u011fa ge\u00e7ti\u011fi d\u00f6nemdi ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde devlet tekelci kapitalizmle \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyordu; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00f6nem ise sosyalizmin durgunluktan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemdi ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm d\u00f6nemiyle \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyordu.<\/p>\n\n\n\n

Birinci d\u00f6nem, \u00f6zel tekelci kapitalizm d\u00f6nemiydi<\/strong> (19. ve 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan 1940’lara kadar, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesi ve sonras\u0131). 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131ndan itibaren serbest rekabet kapitalizminin h\u0131zl\u0131 geli\u015fimi ve 1870’ler-1890’larda d\u00fcnya kapitalizminden emperyalizme ge\u00e7i\u015fin ard\u0131ndan, kapitalizm 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda ve 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda serbest rekabetten tekele do\u011fru evrildi ve \u00f6zel tekelci kapitalizm d\u00f6nemine girdi. \u00d6zel tekel, kapitalizmin geli\u015fiminde tekelin ilk bi\u00e7imiydi ve ayn\u0131 zamanda tekelci kapitalizmin ilk d\u00f6nemiydi\u2026..<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci d\u00f6nem, devlet tekelci kapitalizm d\u00f6nemidir<\/strong> (\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 ile 1980’ler ve 1990’lar aras\u0131). \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n sona ermesinden bu yana, Bat\u0131’daki b\u00fcy\u00fck geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerde, ekonomide devlet m\u00fcdahalesini savunan Keynes\u00e7ilik hakim olmu\u015ftur. Bu durum \u00f6ncelikle Kuzey Amerika, Avrupa ve Japonya’da, \u00f6zellikle de Amerika Birle\u015fik Devletleri’nde g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kapitalizm, bireysel tekellerden devlet tekellerine do\u011fru evrilmi\u015f ve devlet tekelci kapitalizm, k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir \u015fekilde ve yayg\u0131n bir \u015fekilde geli\u015ferek devlet tekelci d\u00f6nemin ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 i\u015faret etmi\u015ftir. Devlet tekeli kapitalizminin \u00f6zellikleri, tekel sermayesi ile devlet iktidar\u0131n\u0131n birle\u015fmesi, devletin ekonomik m\u00fcdahale ve d\u00fczenlemedeki rol\u00fcn\u00fcn giderek g\u00fc\u00e7lenmesi, ekonominin t\u00fcm sekt\u00f6rlerine do\u011frudan devlet m\u00fcdahalesi ve tekel sermayesi i\u00e7in maksimum k\u00e2r\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ve kapitalist sistemin konsolidasyonu amac\u0131yla millile\u015ftirmenin te\u015fvik edilmesidir. 1950’lerden 1970’lere kadar olan d\u00f6nem, hem kapitalist devlet tekellerinin geli\u015fme d\u00f6nemi hem de i\u015f\u00e7i Hareketleri ve sosyalist hareketlerin filizlenme d\u00f6nemiydi\u2026.<\/p>\n\n\n\n

Yakla\u015f\u0131k 1948’den 1970’lere kadar olan d\u00f6nem, kapitalist geli\u015fimin “alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131”yd\u0131. 20 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcmenin ard\u0131ndan kapitalizm, toplumsal zenginlik biriktirdi, ancak ayn\u0131 zamanda a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretim ve \u00e7eli\u015fkiler de biriktirdi; bu da \u015fiddetli stagflasyona yol a\u00e7arak stagflasyon sendromu ve ekonomik krizlere neden oldu; ekonomik durgunluk, y\u00fcksek i\u015fsizlik ve y\u00fcksek enflasyon e\u015fzamanl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. T\u00fcm b\u00fcy\u00fck kapitalist \u00fclkeleri etkileyen 1973-1975 y\u0131llar\u0131ndaki son derece \u015fiddetli ekonomik kriz, geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkeler i\u00e7in bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu ve y\u00fcksek b\u00fcy\u00fcmeden g\u00f6reli durgunlu\u011fa ge\u00e7i\u015fe yol a\u00e7t\u0131. Keynes\u00e7ili\u011fin uygulanmas\u0131, 1970’lerin kapitalist krizleri ve durgunluklar\u0131yla birle\u015fince, neoliberalizmin Keynes\u00e7ili\u011fin yerini almas\u0131 i\u00e7in bir f\u0131rsat yaratt\u0131. Bunu, 1979-1983 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ABD ve Bat\u0131 Avrupa \u00fclkelerinde ya\u015fanan bir ba\u015fka \u015fiddetli ekonomik kriz izledi; bu kriz, \u00fclkeleri 1973-1975 krizinden daha \u015fiddetli bir krize s\u00fcr\u00fckledi ve d\u00f6rt y\u0131l boyunca hi\u00e7bir azalma belirtisi g\u00f6stermeden devam etti\u2026\u2026\u2026.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00f6nem, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm d\u00f6nemidir, yani bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm ve bug\u00fcnk\u00fc emperyalizm d\u00f6nemidir (20. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonundan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar).<\/strong><\/p>\n\n\n\n

20. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonundan bu yana, yeni nesil mega \u015firketlerin, \u00f6zellikle de mega finans \u015firketlerinin h\u0131zl\u0131 geli\u015fimi ve deniza\u015f\u0131r\u0131 geni\u015flemesi, kapitalizmi devlet tekeli d\u00f6neminden uluslararas\u0131 finansal tekel d\u00f6nemine itmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bu d\u00f6nemdeki kapitalizm de zirveden d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ge\u00e7erek, y\u00fcksekten al\u00e7a\u011fa do\u011fru bir geli\u015fim s\u00fcreci ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te, 1980’ler ve 90’larda Do\u011fu Avrupa’daki dramatik de\u011fi\u015fiklikler ve Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan iki b\u00fcy\u00fck uluslararas\u0131 olay meydana gelmi\u015ftir: 2008 k\u00fcresel finans krizi ve 2020 COVID-19 salg\u0131n\u0131. Neoliberalizmin yayg\u0131n bir \u015fekilde te\u015fvik edilmesi, kapitalizmin yakla\u015f\u0131k 30 y\u0131l s\u00fcren d\u00fczensiz ve s\u00fcrekli geni\u015flemesine yol a\u00e7m\u0131\u015f ve bunun sonucunda ciddi bir a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretim ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sonu\u00e7 ise 2008 k\u00fcresel finans krizi ve neoliberalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

2008 k\u00fcresel finans krizi, 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 niteli\u011finde bir tarihsel olayd\u0131 ve kapitalist geli\u015fimin zirvesinden itibaren h\u0131zl\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 i\u015faret ediyordu. 2008 k\u00fcresel finans krizi ve Avrupa bor\u00e7 krizi, 1980’ler ve 90’lardaki kapitalist geni\u015flemeden bu yana biriken ciddi k\u00fcresel a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretimin ve bunun yaratt\u0131\u011f\u0131 bir dizi yap\u0131sal \u00e7eli\u015fkinin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir sonucu olarak, kapitalist ekonomik durgunlu\u011fun yeni bir d\u00f6nemini ba\u015flatt\u0131. 2008 ABD subprime mortgage krizi, k\u00fcresel finansal krizi ve ard\u0131ndan gelen k\u00fcresel ekonomik krizi tetikleyerek bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olu\u015fturdu; bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak bir durgunluk d\u00f6nemine girdi ve ABD’nin gerilemesi bunun en \u00f6nemli \u00f6rne\u011fidir\u2026\u2026<\/p>\n\n\n\n

\u0130ki s\u00fcper g\u00fc\u00e7ten tek bir s\u00fcper g\u00fcce ge\u00e7i\u015f ve ABD’nin d\u00fcnyaya hakim olmas\u0131, tek tarafl\u0131l\u0131k ve hegemonyac\u0131l\u0131\u011f\u0131n sald\u0131rgan bir \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Birka\u00e7 sosyalist \u00fclke ku\u015fat\u0131ld\u0131 ve bast\u0131r\u0131ld\u0131; geli\u015fmekte olan \u00fclkeler ise askeri i\u015fgal ve ekonomik s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn hedefi haline geldi. Bu, ” ” kapitalizmin geli\u015fiminin zirvesini, en y\u00fcksek a\u015famas\u0131n\u0131 i\u015faret etmektedir. Ancak, bu geli\u015fimin zirvesi, tam da daha fazla gerilemenin ve nihai olarak tersine d\u00f6nmenin ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r. Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden ve Do\u011fu Avrupa’daki ayaklanmalardan 2008 k\u00fcresel finans krizine kadar ge\u00e7en 30 y\u0131ldan k\u0131sa bir s\u00fcrede, kapitalizm bir b\u00fct\u00fcn olarak yeni bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn a\u00e7\u0131k i\u015faretlerini g\u00f6stermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r\u2026..<\/p>\n\n\n\n

Xi Jinping, 29 Eyl\u00fcl 2017 tarihinde \u00c7KP Merkez Komitesi Siyasi B\u00fcrosu’nun toplu \u00e7al\u0131\u015fma oturumunda \u015funlar\u0131 belirtmi\u015ftir: “Zaman de\u011fi\u015fiyor ve toplum geli\u015fiyor, ancak Marksizmin temel ilkeleri hala bilimsel ger\u00e7ekler olarak kalmaya devam ediyor. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6nem, Marx’\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neme k\u0131yasla muazzam ve derin de\u011fi\u015fikliklere u\u011fram\u0131\u015f olsa da, d\u00fcnya sosyalizminin 500 y\u0131ll\u0131k tarihinin perspektifinden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, h\u00e2l\u00e2 Marksizm’in i\u015faret etti\u011fi tarihsel \u00e7a\u011fda bulunuyoruz. Bu, Marksizm’e olan sars\u0131lmaz g\u00fcvenimizin ve sosyalizmin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz zaferine olan inanc\u0131m\u0131z\u0131n bilimsel temelidir.” <\/strong>[36] \u2026\u2026 Xi Jinping’in de belirtti\u011fi gibi, \u201cbilimsel sosyalizmin kurulmas\u0131ndan bu yana, sosyalizm ve kapitalizm gibi iki yol ve iki sistem aras\u0131ndaki m\u00fccadele hi\u00e7 durmad\u0131. Bu, hi\u00e7bir \u015fekilde sadece bug\u00fcn meydana gelen bir \u015fey de\u011fildir<\/strong>\u201d. [38]<\/p>\n\n\n\n

Hangi A\u015famada Oldu\u011fumuza Dair \u00dc\u00e7 Farkl\u0131 G\u00f6r\u00fc\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u015eu anda hangi a\u015famada oldu\u011fumuza dair \u00fc\u00e7 farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Birinci g\u00f6r\u00fc\u015f, Lenin’in tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 gibi<\/strong>, h\u00e2l\u00e2 tekelci kapitalizm a\u015famas\u0131nda, yani emperyalizm a\u015famas\u0131nda oldu\u011fumuzu savunur. <\/strong>Ancak durum dramatik bir \u015fekilde de\u011fi\u015fmi\u015f, \u00f6zel tekelden devlet tekeline do\u011fru evrilmi\u015ftir ve art\u0131k tekelci kapitalizmin yeni bir geli\u015fme a\u015famas\u0131na, uluslararas\u0131 finansal tekel d\u00f6nemine girmi\u015f bulunmaktay\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci g\u00f6r\u00fc\u015f, yeni bir a\u015famaya, kapitalist geli\u015fimin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc a\u015famas\u0131na girdi\u011fimizi savunur; bu a\u015fama <\/strong>bazen neo-emperyalizm, uluslararas\u0131 tekelci kapitalizm, finansal tekelci kapitalizm veya modern kapitalizm olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015f ise, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin sosyalizme “bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir ge\u00e7i\u015f” yapabilece\u011fi bir a\u015famaya geldi\u011fini savunur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Eski a\u015fama m\u0131 yoksa yeni a\u015fama m\u0131 oldu\u011fu ve ne t\u00fcr bir a\u015fama oldu\u011fu tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131kt\u0131r. Yazar, tarihsel geli\u015fimin her a\u015famas\u0131n\u0131n di\u011ferlerinden tamamen ayr\u0131 veya tamamen farkl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunur; tarihsel geli\u015fim a\u015famalar\u0131 s\u00fcreklidir ve her a\u015fama di\u011ferlerinden farkl\u0131 \u00f6zelliklere sahiptir. \u00d6rne\u011fin, t\u00fcm kapitalist tarihsel d\u00f6nem, kendine \u00f6zg\u00fc temel \u00f6zelliklere sahip tam ve s\u00fcrekli bir tarihsel s\u00fcre\u00e7tir; ayn\u0131 zamanda ilkel birikim kapitalizmi a\u015famas\u0131, serbest rekabet kapitalizmi a\u015famas\u0131 ve tekelci kapitalizm a\u015famas\u0131 gibi farkl\u0131 geli\u015fim a\u015famalar\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Kapitalist geli\u015fimin her a\u015famas\u0131, tekelci kapitalizm a\u015famas\u0131 ve \u00f6zel tekel d\u00f6neminden devlet tekeli d\u00f6nemine do\u011fru geli\u015fme gibi farkl\u0131 d\u00f6nemlere ayr\u0131l\u0131r ve bu s\u00fcre\u00e7, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn uluslararas\u0131 finansal tekel d\u00f6nemiyle doru\u011fa ula\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ancak, kapitalist geli\u015fimin a\u015famas\u0131 veya d\u00f6nemi ne olursa olsun, \u00f6nceki ve sonraki a\u015famalar ve d\u00f6nemler aras\u0131ndaki s\u00fcreklili\u011fi ve kimli\u011fi tamamen koparamaz. Tekelci kapitalizm esas olarak tekele dayan\u0131r, ancak rekabet hala mevcuttur. Bug\u00fcnk\u00fc tekelci kapitalizm, tekelci kapitalizmin, yani emperyalizmin \u00f6zelliklerini hala muhafaza etmekte, ancak ayn\u0131 zamanda yeni de\u011fi\u015fiklikler de sergilemektedir. Lenin\u2019in analiz etti\u011fi gibi tekelci kapitalizmin, yani emperyalizmin t\u00fcm \u00f6zelliklerine sahip olmakla birlikte, ayn\u0131 zamanda yeni \u00f6zellikler de geli\u015ftirmektedir. Yazar, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin, yani bug\u00fcnk\u00fc emperyalizmin ger\u00e7ekten de yeni de\u011fi\u015fiklikler ve \u00f6zellikler sergiledi\u011fini, ancak yine de tekelci kapitalizm, yine de emperyalizm oldu\u011funu savunmaktad\u0131r. Sadece \u00f6zel tekel ve uluslararas\u0131 tekel d\u00f6nemlerinden sonra, emperyalizmin bir\u00e7ok yeni \u00f6zelli\u011fini sergileyen yeni bir geli\u015fme d\u00f6nemine, yani uluslararas\u0131 finans tekeline girmi\u015ftir. Ancak kapitalizmin, tekelci kapitalizmin, yani emperyalizmin temel \u00f6zellikleri de\u011fi\u015fmeden kalmaktad\u0131r. Dahas\u0131, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm hen\u00fcz sosyalizmin yeni bir a\u015famas\u0131na “bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir ge\u00e7i\u015f” a\u015famas\u0131na ge\u00e7memize olanak vermiyor.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm, yani emperyalizm ile ilgili Yeni G\u00f6r\u00fc\u015fler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ve Emperyalizmin Bug\u00fcnk\u00fc Yeni A\u015famas\u0131na Y\u00f6nelik \u0130ki Kar\u015f\u0131t Yakla\u015f\u0131m<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm, yani emperyalizm ile ilgili bu \u00f6nemli teorik ve pratik meseleye ili\u015fkin olarak, \u00c7in ve yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki teorik ve akademik \u00e7evreler \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc, \u00e7ok d\u00fczeyli ve \u00e7ok a\u00e7\u0131l\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr. Akademisyenler bu konuyu kapsaml\u0131 bir \u015fekilde tart\u0131\u015fm\u0131\u015f ve her biri kendi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc savunmu\u015ftur. Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin, yani bug\u00fcnk\u00fc emperyalizmin geli\u015fiminin yeni \u00f6zelliklerine dayanarak, bu olguya \u00e7e\u015fitli isimler verilmi\u015ftir. Genel olarak iki ekol ayr\u0131m\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r: Bir ekol, tekelci kapitalizm pozisyonunda durmakta, emperyalizm i\u00e7in teorik arg\u00fcmanlar aramakta, emperyalizmin sald\u0131rgan politikalar\u0131n\u0131 ve eylemlerini savunmakta ve hatta \u00f6nerilerde bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin, Robert Cooper<\/strong>, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin “neo-emperyalizm” oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcren ilk ki\u015fidir. Neoliberalizm pozisyonundan yola \u00e7\u0131kan Cooper, mevcut “neo-emperyalizmi” “g\u00f6n\u00fcll\u00fc emperyalizm”, “kom\u015fu \u00fclke emperyalizmi” ve “i\u015fbirlik\u00e7i emperyalizm” olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 kategoriye ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Robert Cooper, <\/strong>Bat\u0131l\u0131 tekelci kapitalist g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmekte olan ve geri kalm\u0131\u015f \u00fclkelere kar\u015f\u0131 uygulad\u0131\u011f\u0131 siyasi, ekonomik ve askeri sald\u0131rganl\u0131k politikalar\u0131 ve eylemleri i\u00e7in rasyonel bir arg\u00fcman sunmu\u015ftur. Cooper’\u0131n <\/strong>“neo-emperyalizm” teorisi, ABD’nin \u00f6nderlik etti\u011fi Bat\u0131 hegemonyas\u0131 teorisinin bir uzant\u0131s\u0131d\u0131r. [43]<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizme, yani bug\u00fcnk\u00fc emperyalizme kar\u015f\u0131 ele\u015ftirel bir tutum sergileyen, bug\u00fcnk\u00fc emperyalizmi ele\u015ftiren ve yeni bir tan\u0131m getirmeye \u00e7al\u0131\u015fan ba\u015fka d\u00fc\u015f\u00fcnce okullar\u0131 da vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bat\u0131 Marksist d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve Bat\u0131 solundaki bir\u00e7ok akademisyen bu ekol\u00fcn mensubudur. \u00d6rne\u011fin, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonra, Anthony Brewer’\u0131n *Marxist Theory of Imperialism*, Harry Magdoff’un *The Age of Imperialism: The Economics of American Foreign Policy* ve Ronald H. Chilcote’un *Critical Paradigm: The Political Economy of Imperialism* gibi eserler<\/strong>, bir dereceye kadar Marksist-Leninist emperyalizm teorilerini do\u011frulad\u0131 ve bug\u00fcnk\u00fc emperyalizmdeki yeni geli\u015fmeleri ele\u015ftirel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla inceledi.<\/p>\n\n\n\n

So\u011fuk Sava\u015f’tan sonra, Michael Hart’\u0131n *\u0130mparatorluk*, Antonio Negri’nin *Finansal \u0130mparatorluk: Amerikan Finansal Hegemonisinin Kaynaklar\u0131 ve Temelleri*, William J. Robinson’un *K\u00fcresel Kapitalizm: Ulus\u00f6tesi Bir D\u00fcnyada \u00dcretim, S\u0131n\u0131f ve Devlet* ve John Bellamy Foster’\u0131n ge\u00e7 emperyalizm \u00fczerine ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 gibi eserler, finansal tekelci kapitalizme dair ele\u015ftirel \u00e7al\u0131\u015fmalar sunmu\u015ftur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 1980’lerde ve 90’larda Amerikal\u0131 akademisyen Douglas Kellner<\/strong>, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin, teknolojik ekonomi, teknolojik siyaset ve teknolojik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn y\u00fcksek derecede entegrasyonuyla karakterize edilen bir teknolojik kapitalizm a\u015famas\u0131na girdi\u011fini savundu. Kapitalizmi tan\u0131mlamak i\u00e7in “teknolojik kapitalizm” gibi teknolojiyle ilgili \u00e7e\u015fitli terimler \u00f6nerildi.<\/p>\n\n\n\n

Di\u011ferleri ise bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin neo-Fordist kapitalizm, post-Fordist kapitalizm, refah kapitalizmi, kurumsal emperyalizm, kumarhane kapitalizmi, t\u00fcrbin kapitalizmi, g\u00f6steri kapitalizmi, s\u00fcper-sanayi kapitalizm, post-sanayi kapitalizm, bili\u015fsel kapitalizm, medya kapitalizmi, sanal kapitalizm, bilgi kapitalizmi, dijital kapitalizm, ekolojik kapitalizm, bilgi tekeli kapitalizmi ve k\u00fclt\u00fcrel emperyalizm olarak evrimle\u015fti\u011fini savundu. *Yirmi Birinci Y\u00fczy\u0131lda Sermaye* adl\u0131 eserinde Frans\u0131z akademisyen Thomas Piketty<\/strong>, 18. y\u00fczy\u0131ldaki Sanayi Devrimi’nden (1700-2012) bu yana geli\u015fmi\u015f Bat\u0131 kapitalist \u00fclkelerindeki gelir, sermaye, n\u00fcfus ve b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131na ili\u015fkin tarihsel verileri inceledi ve kapitalist tarihte e\u015fitsizlik ve kutupla\u015fman\u0131n uzun s\u00fcredir var oldu\u011funu, bunlar\u0131n ekonomik b\u00fcy\u00fcmeyle azalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya \u00e7\u00f6z\u00fclmedi\u011fini, aksine bug\u00fcn daha da keskin ve yo\u011fun hale geldi\u011fini savundu. [44]<\/p>\n\n\n\n

Xi Jinping\u2019in de i\u015faret etti\u011fi gibi, \u201cBug\u00fcnk\u00fc Marksist d\u00fc\u015f\u00fcncenin \u00e7ok \u00f6nemli bir \u00f6zelli\u011fi, \u00e7o\u011funun kapitalizmin yap\u0131sal \u00e7eli\u015fkilerini, \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n \u00e7eli\u015fkilerini, s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkilerini ve toplumsal \u00e7eli\u015fkileri ele\u015ftirel bir \u015fekilde ortaya koymu\u015f olmas\u0131 ve kapitalist kriz, kapitalist evrim s\u00fcreci, kapitalizmin yeni bi\u00e7imleri ve \u00f6z\u00fc hakk\u0131nda derinlemesine analizler yapm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fler, kapitalizmin geli\u015fim e\u011filimini ve kaderini do\u011fru bir \u015fekilde anlamam\u0131za, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin yeni de\u011fi\u015fikliklerini ve \u00f6zelliklerini do\u011fru bir \u015fekilde kavramam\u0131za ve bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin de\u011fi\u015fen e\u011filimlerine ili\u015fkin anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 derinle\u015ftirmemize yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131r.\u201d <\/strong>[45]<\/p>\n\n\n\n

 Yukar\u0131daki akademisyenlerin \u00e7o\u011fu, Lenin\u2019in emperyalizm teorisinin temel y\u00f6nlerini onaylam\u0131\u015f, emperyalizmin yeni de\u011fi\u015fimleri ve \u00f6zellikleri \u00fczerine nispeten derinlemesine ara\u015ft\u0131rmalar yapm\u0131\u015f, baz\u0131 yeni teorik temeller ortaya koymu\u015f ve bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmi if\u015fa edip ele\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Brezilyal\u0131 Theotonio dos Santos<\/strong>, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k teorisini ortaya atarak, emperyalizmin bir rant\u00e7\u0131 devlet olu\u015fturma e\u011filiminde olan \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f bir sistem oldu\u011funu ve burjuvazinin ge\u00e7imini sa\u011flamak i\u00e7in giderek daha fazla \u201cfaiz getirisi olan kuponlara\u201d bel ba\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koydu. [46] Bununla birlikte, pek \u00e7ok ki\u015finin bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm hakk\u0131ndaki anlay\u0131\u015f\u0131, Marksizm-Leninizm\u2019in kapitalizm hakk\u0131ndaki bilimsel anlay\u0131\u015f\u0131ndan sapm\u0131\u015f olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan temel bir kusur bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Baz\u0131lar\u0131 bunu, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda \u201cMarksizmin sessizli\u011fi\u201d ve \u201cemperyalizmin ortadan kalkmas\u0131\u201d sorunu olarak adland\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin h\u00e2l\u00e2 emperyalizm olup olmad\u0131\u011f\u0131na gelince, insanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu \u00f6yle oldu\u011funa inanmaktad\u0131r. Nispeten tutarl\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015f, emperyalizmin h\u00e2l\u00e2 var oldu\u011fu ve bazen neo-emperyalizm, bazen ge\u00e7 d\u00f6nem emperyalizm, bazen de k\u00fclt\u00fcrel emperyalizm, medya emperyalizmi, bilgi emperyalizmi veya kurumsal emperyalizm olarak adland\u0131r\u0131lan yeni bir emperyalizm a\u015famas\u0131na geli\u015fti\u011fidir. Elbette, \u201cneo-emperyalizm\u201di savunanlar\u0131n \u00e7o\u011fu, bu terimi ilk kez kullanan Robert Cooper\u2019\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerinden farkl\u0131d\u0131r. Bu savunucular\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu emperyalizmi savunmak yerine onu ele\u015ftiriyor.<\/p>\n\n\n\n

Amerikan *Monthly Review* dergisinin edit\u00f6r\u00fc John Bellamy Foster<\/strong>, bug\u00fcnk\u00fc emperyalizmi ge\u00e7 d\u00f6nem emperyalizm olarak adland\u0131rmaktad\u0131r. Foster, ge\u00e7 d\u00f6nem emperyalizmin emperyalizmin geli\u015fiminde yeni bir a\u015fama oldu\u011funu ve hem ekonomik durgunluk d\u00f6nemini hem de Amerikan hegemonyas\u0131n\u0131n gerilemesi ve k\u00fcresel metabolizman\u0131n bozulmas\u0131 d\u00f6nemini temsil etti\u011fini savunmaktad\u0131r. Ge\u00e7 d\u00f6nem emperyalizm, finansal sermayenin yayg\u0131n tekeli, \u00fcretimin k\u00fcreselle\u015fmesi ve yeni de\u011fer transferi bi\u00e7imleriyle karakterize edilir. Ge\u00e7 d\u00f6nem emperyalizm daha agresiftir, ideolojik olarak neoliberalizm olarak tezah\u00fcr eder ve kapitalist d\u00fcnya d\u00fczeninin tarihsel sonunu temsil eder. [47] Genel kan\u0131, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin devlet tekelinden uluslararas\u0131 tekele kayd\u0131\u011f\u0131 ve neo-emperyalizmin tekelci kapitalizmin geli\u015fme a\u015famas\u0131n\u0131n en son tezah\u00fcr\u00fc oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndedir.<\/p>\n\n\n\n

Akademisyenler, bug\u00fcnk\u00fc emperyalizmin temel \u00f6zellikleri, bug\u00fcnk\u00fc emperyalizmin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 tarihsel ko\u015fullar, bug\u00fcnk\u00fc emperyalizmin ekonomik temeli, bug\u00fcnk\u00fc emperyalizm t\u00fcrleri, bug\u00fcnk\u00fc emperyalizmin hegemonik mant\u0131\u011f\u0131, bug\u00fcnk\u00fc emperyalizm ve neoliberalizm, bug\u00fcnk\u00fc emperyalizmin k\u00fcreselle\u015fmesi, bug\u00fcnk\u00fc emperyalizmin \u00e7eli\u015fkileri ve krizleri, bug\u00fcnk\u00fc emperyalizm ile ulus devletler aras\u0131ndaki ili\u015fki ve bug\u00fcnk\u00fc emperyalizmin geli\u015fme e\u011filimleri gibi \u00f6nemli konular \u00fczerinde kapsaml\u0131 ve derinlemesine ara\u015ft\u0131rmalar y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmi veya bug\u00fcnk\u00fc emperyalizmi tan\u0131mlamak i\u00e7in kullan\u0131lan \u00e7e\u015fitli etiketler, genellikle yaln\u0131zca \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler perspektifinden yap\u0131lan analiz ve de\u011ferlendirmelere odaklanmaktad\u0131r. Bilim ve teknoloji de \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerdir ve asl\u0131nda birincil \u00fcretici g\u00fc\u00e7t\u00fcr; bu nedenle, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmdeki yeni de\u011fi\u015fiklikleri bilimsel ve teknolojik bir perspektiften g\u00f6zlemlemek yads\u0131namaz bir ger\u00e7ektir. \u00d6rne\u011fin, benzer bir terim olan “teknolojik kapitalizm”, esasen \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler perspektifinden yap\u0131lan bir de\u011ferlendirmedir; bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin yeni \u00f6zelliklerini g\u00f6zlemler ve kapitalizmin teknolojiyle son derece b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f bir a\u015famaya, yani teknolojik kapitalizm a\u015famas\u0131na girdi\u011fini savunur ki bu, tamamen haks\u0131z bir g\u00f6r\u00fc\u015f de\u011fildir. Marksist politik ekonomi, \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri kapitalizmin geli\u015fimi de dahil olmak \u00fczere toplumsal ve tarihsel geli\u015fimin nihai nedeni olarak g\u00f6rerek, bu konudaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kesinlikle vurgular. Ancak Marksist politik ekonomi, siyasetin ekonomisine daha da fazla vurgu yapar; \u00fcretim ili\u015fkilerinin incelenmesini \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131r, \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri \u00fcretim ili\u015fkilerinin merce\u011finden de\u011ferlendirir ve toplumsal olu\u015fumlardaki geli\u015fme ve de\u011fi\u015fimleri g\u00f6zlemler.<\/p>\n\n\n\n

 Bu nedenle, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin temel \u00f6zelliklerinin bilimsel analizi ve de\u011ferlendirmesi, yaln\u0131zca \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler perspektifinden de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u00fcretim ili\u015fkileri perspektifinden de yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmi yaln\u0131zca \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler perspektifinden tan\u0131mlamak, a\u00e7\u0131k\u00e7a yetersiz ve y\u00fczeyseldir; bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm i\u00e7indeki sosyal s\u0131n\u0131f ili\u015fkilerinin temel do\u011fas\u0131n\u0131 kavrayamamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bununla birlikte, farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flere ra\u011fmen bir konsens\u00fcs vard\u0131r: bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm yeni de\u011fi\u015fikliklere u\u011fram\u0131\u015f, yeni bi\u00e7imler alm\u0131\u015f, yeni \u00f6zellikler sergilemi\u015f ve yeni bir d\u00f6neme do\u011fru geli\u015fmi\u015ftir. Kapitalizmin \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra tekelci \u00f6zelliklerini korudu\u011funa inan\u0131yorum, ancak \u00f6zel tekelden devlet tekeline do\u011fru kaym\u0131\u015ft\u0131r; bu ge\u00e7i\u015f, kabaca \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 d\u00f6nemden 1980\u2019lere ve 1990\u2019lara kadar ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. 20. y\u00fczy\u0131lda Do\u011fu Avrupa’daki dramatik de\u011fi\u015fikliklerin ve Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm devlet tekelinden uluslararas\u0131 finans tekeline do\u011fru daha da evrimle\u015fmi\u015ftir. Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin ekonomik temeli, uluslararas\u0131 finans sermayesinin tekelidir; \u015fu anda uluslararas\u0131 finans tekeli kapitalizmi \u00e7a\u011f\u0131nday\u0131z ve emperyalizm de yeni bir geli\u015fme a\u015famas\u0131na girerek yeni bir emperyalizm t\u00fcr\u00fc haline gelmi\u015ftir. Bu de\u011ferlendirmeyi daha \u00f6nce de yapm\u0131\u015ft\u0131m ve a\u015fa\u011f\u0131da bunu daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak ele alaca\u011f\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Emperyalizmin Bug\u00fcnk\u00fc Yeni A\u015famas\u0131na Y\u00f6nelik \u0130ki Kar\u015f\u0131t Yakla\u015f\u0131m<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmdeki yeni de\u011fi\u015fikliklerle ilgili olarak, birbirine z\u0131t iki g\u00f6r\u00fc\u015f e\u011filim vard\u0131r: Birinci e\u011filim bu de\u011fi\u015fiklikleri g\u00f6z ard\u0131 etmektir; ikinci e\u011filim ise bu de\u011fi\u015fiklikleri abartarak, onlar\u0131 kapitalizmin do\u011fas\u0131nda temel bir de\u011fi\u015fim olarak tasvir etmek ve yanl\u0131\u015f bir \u015fekilde bu de\u011fi\u015fikliklerin sosyalizmin “bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l geli\u015finin” habercisi oldu\u011funu savunmaktad\u0131r. Kapitalizmdeki de\u011fi\u015fiklikleri a\u015f\u0131r\u0131 vurgulamak, bunlar\u0131 sosyalist toplumun “bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l geli\u015fi” olarak abartma e\u011filimi, bu de\u011fi\u015fiklikleri g\u00f6rmezden gelme e\u011filiminden \u00e7ok daha fazla a\u011f\u0131r basmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizm, zaman ve de\u011fi\u015fen ko\u015fullarla birlikte s\u00fcrekli olarak evrim ve de\u011fi\u015fim ge\u00e7irmektedir. \u0130kinci Enternasyonal\u2019in revizyonist fig\u00fcrlerinden Bernstein, kapitalizmdeki tarihsel de\u011fi\u015fikliklere ili\u015fkin son derece hatal\u0131 ve Marksist olana ayk\u0131r\u0131 de\u011ferlendirmelerde bulunan ilk ki\u015fiydi. 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonu ve 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda kapitalizm serbest rekabetten tekele do\u011fru kayarken, o kapitalizmin sosyalizme “bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u015fekilde d\u00f6n\u00fc\u015febilece\u011fi” sonucuna vard\u0131; bu da Avrupa kom\u00fcnist partilerinin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun demokratik sosyalizme do\u011fru kaymas\u0131na, kapitalizme boyun e\u011fmesine ve uluslararas\u0131 kom\u00fcnizmde ciddi bir gerilemeye yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n\n\n\n

 Marksist duru\u015fa, bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na ve Marksist y\u00f6nteme ba\u011fl\u0131 kalan Lenin, o d\u00f6nem kapitalizmdeki yeni de\u011fi\u015fiklikleri bilimsel olarak kavrad\u0131 ve tekelci kapitalizmin, kapitalist geli\u015fimin en y\u00fcksek ve son a\u015famas\u0131 olan emperyalizm oldu\u011fu sonucuna vard\u0131. Bilimsel sosyalizmi savundu, Rusya’da ba\u015far\u0131l\u0131 Ekim Sosyalist Devrimi’ne \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti ve uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareketi yeni bir y\u00fckseli\u015fe ta\u015f\u0131d\u0131. 1950’lerde sa\u011fc\u0131 burjuva akademisyenler, kapitalizmdeki yeni de\u011fi\u015fiklikleri abartarak bunlar\u0131 kapitalizmin do\u011fas\u0131nda k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fiklik olarak tasvir ettiler. \u00d6rne\u011fin, Amerikal\u0131 akademisyen Adolph Bailey, 1954’te “20. Y\u00fczy\u0131lda Kapitalist Devrim” adl\u0131 kitab\u0131n\u0131 yay\u0131nlayarak, anonim \u015firketlerin geli\u015fiminin Amerikan burjuvazisinde eski kapitalizmden tamamen farkl\u0131 bir devrime yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 savundu. [68]<\/p>\n\n\n\n

 ABD Ticaret Odas\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Eric Johnstone, “Unrestricted America” (S\u0131n\u0131rs\u0131z Amerika) adl\u0131 kitab\u0131nda “halk kapitalistleri” kavram\u0131n\u0131 ilk kez ortaya att\u0131. [69] Amerikan \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin sa\u011fc\u0131 teorisyeni John Strache, 1956’da “Modern Capitalism” (Modern Kapitalizm) adl\u0131 kitab\u0131n\u0131 yay\u0131nlayarak, kapitalizmin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u015fekilde sosyalizme ge\u00e7ece\u011fini savundu. [70]<\/p>\n\n\n\n

Bunun \u00fczerine, bir grup sa\u011fc\u0131 akademisyen, o d\u00f6nemdeki kapitalizmin art\u0131k s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc bir sistem olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve eski kapitalizmden temelden farkl\u0131 oldu\u011funu savunarak kitaplar yazd\u0131. Bu akademisyenler, sosyalist ve kapitalist \u00fclkelerin ortak bir modernle\u015fme yolu izleyerek \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve demokrasiye do\u011fru ilerleyece\u011fini \u00f6ne s\u00fcrerek \u201cyak\u0131nsama teorisi\u201dni savundular. [71]<\/p>\n\n\n\n

1970’ler ve 80’lerde, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm bir dizi yeni de\u011fi\u015fim ge\u00e7irdi. Gorba\u00e7ov, bu de\u011fi\u015fikliklerin kapitalizmin sosyalist \u00f6zellikler kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fini yanl\u0131\u015f bir \u015fekilde de\u011ferlendirdi ve kapitalizmin temel do\u011fas\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fti\u011fini, sosyalizm ve kapitalizmle ilgili Marksist sonu\u00e7lar\u0131n ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerin modas\u0131 ge\u00e7mi\u015f oldu\u011funu iddia etti. Marksizm ve bilimsel sosyalizmi terk ederek s\u00f6zde “yeni d\u00fc\u015f\u00fcnce”yi savundu ve bu da nihayetinde Do\u011fu Avrupa’daki dramatik de\u011fi\u015fikliklere, Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcne ve uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareketin gerilemesine yol a\u00e7t\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, kapitalizmdeki bu yeni de\u011fi\u015fikliklerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan baz\u0131lar\u0131, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin yeni e\u011filimlerini a\u00e7\u0131klamaya, kapitalizmin \u00f6z\u00fcne ili\u015fkin anlay\u0131\u015f\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye ve kapitalizmin “savunucular\u0131” olarak hareket etmeye \u00e7al\u0131\u015farak, “halk kapitalizmi”, “sermayen in demokratikle\u015fmesi”, “yeni sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkeler” ve “post-sanayi toplum” gibi teorik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 \u00f6nermi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin, baz\u0131lar\u0131 hisse sahibi olan i\u015f\u00e7ilerin kapitalist oldu\u011funu ve daha fazla i\u015f\u00e7inin hisse sahibi olmas\u0131yla sermayenin halk\u00e7\u0131 bir karakter kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131, b\u00f6ylece “halk kapitalizmi” haline geldi\u011fini savunmaktad\u0131r. Ger\u00e7ekte, hisse sahipli\u011fi sistemleri gibi kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin toplumsalla\u015fm\u0131\u015f bi\u00e7imlerinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, kapitalist \u00f6zel m\u00fclkiyette k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fiklik de\u011fil, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin h\u0131zl\u0131 geli\u015fmesine kar\u015f\u0131 burjuvazinin kapitalist \u00fcretim ili\u015fkileri kapsam\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 gerekli bir uyum ve ayarlamad\u0131r. Deng Xiaoping’in \u00f6nderli\u011findeki merkezi liderlik kolektifinin \u00f6nderli\u011finde, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmdeki yeni de\u011fi\u015fiklikleri do\u011fru bir \u015fekilde de\u011ferlendirmi\u015f, Marksizm ve sosyalizme ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015f ve \u00c7in \u00f6zelliklerine sahip sosyalizm yoluna girerek, uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareketi durgunluktan \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc Uluslararas\u0131 tekelci kapitalizmin, yani emperyalizmin yeni bi\u00e7iminin, do\u011fas\u0131n\u0131 temelden de\u011fi\u015ftirmedi\u011fi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc Uluslararas\u0131 tekelci kapitalizmin, yani emperyalizmin yeni bi\u00e7iminin, emperyalizmin do\u011fas\u0131n\u0131 temelden de\u011fi\u015ftirip de\u011fi\u015ftirmedi\u011fi sorunu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm, yani uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm ve yeni bir emperyalizm t\u00fcr\u00fc, bir dizi \u00f6nemli yeni de\u011fi\u015fim ge\u00e7irmi\u015f olsa da, bu de\u011fi\u015fiklikler tekelci kapitalizmi, yani emperyalizmi temelden de\u011fi\u015ftirmek yerine, onun \u00e7eli\u015fkilerini, \u00f6zelliklerini ve \u00f6z\u00fcn\u00fc yaln\u0131zca peki\u015ftirmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Lenin’in tekelci kapitalizm, yani emperyalizm hakk\u0131ndaki bilimsel de\u011ferlendirmesi h\u00e2l\u00e2 ge\u00e7erlidir ve modas\u0131 ge\u00e7memi\u015ftir. Lenin’in “Emperyalizm, En Y\u00fcksek Teori” adl\u0131 eseri, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmi, yani yeni bir emperyalizm t\u00fcr\u00fcn\u00fc kapsaml\u0131 bir \u015fekilde g\u00f6zlemlememiz ve anlamam\u0131z i\u00e7in etkili bir ideolojik silaht\u0131r. Brezilyal\u0131 akademisyen Marcelo Fernandez, mevcut uluslararas\u0131 durumun Lenin’in vizyonuna daha yak\u0131n oldu\u011funu, emperyalizm kavram\u0131n\u0131n ge\u00e7erlili\u011fini korudu\u011funu, tekelci kapitalizmin ana ak\u0131m oldu\u011funu ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc, m\u00fclkiyet, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi ve devrimci d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc tan\u0131mlaman\u0131n en iyi yolunun h\u00e2l\u00e2 bu oldu\u011funu savunmaktad\u0131r. [72]<\/p>\n\n\n\n

Lenin, tekelci kapitalizmin tekelci do\u011fas\u0131n\u0131 bilimsel olarak ortaya koyup emperyalizmin kapitalizmin tekelci a\u015famas\u0131, yani en y\u00fcksek ve son a\u015famas\u0131 oldu\u011fu sonucuna varmadan \u00f6nce, Hobson, Hilferding, Luxemburg, Kautsky, Bukharin ve Kunov gibi pek \u00e7ok ki\u015fi tekelci kapitalizmi, yani emperyalizmi teorik olarak incelemi\u015fti. Bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 Marksist, baz\u0131lar\u0131 ise Marksist de\u011fildi. Tekelci kapitalizm, yani emperyalizm \u00fczerine \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc ve \u00e7ok perspektifli \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fcp baz\u0131 de\u011ferli g\u00f6r\u00fc\u015fler ortaya koymu\u015f olsalar da, genel olarak tekelci kapitalizmin, yani emperyalizmin \u00f6z\u00fcn\u00fc ortaya koyamad\u0131lar; hatta baz\u0131lar\u0131 hatal\u0131 de\u011ferlendirmelerde bulundular.<\/p>\n\n\n\n

Lenin, tekelci kapitalizmin kapsaml\u0131 bir analizine dayanarak, tekelci kapitalizmin, yani emperyalizmin \u00f6z\u00fcn\u00fc ortaya koydu ve tekelci kapitalizme, yani emperyalizme ili\u015fkin \u00f6zl\u00fc ve son derece net bir bilimsel tan\u0131m verdi: “Emperyalizm, kapitalizmin tekel a\u015famas\u0131d\u0131r.” [73]<\/p>\n\n\n\n

Lenin, emperyalizmin be\u015f temel \u00f6zelli\u011fini \u015f\u00f6yle \u00f6zetlemi\u015fti: “(1) \u00dcretim ve sermayenin yo\u011funla\u015fmas\u0131 o kadar ileri bir d\u00fczeye ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ki, ekonomik ya\u015famda belirleyici bir rol oynayan tekelci \u00f6rg\u00fctler ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r; (2) Banka sermayesi ile sanayi sermayesi birle\u015fmi\u015f ve bu ‘finans sermayesi’ temelinde finans oligar\u015fileri olu\u015fmu\u015ftur; (3) Emtia ihracat\u0131ndan farkl\u0131 olan sermaye ihracat\u0131 \u00f6zellikle \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r; (4) D\u00fcnyay\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015fmek i\u00e7in kapitalistlerin uluslararas\u0131 tekel ittifaklar\u0131 kurulmu\u015ftur; (5) En b\u00fcy\u00fck kapitalist g\u00fc\u00e7ler, d\u00fcnya topraklar\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc tamamlam\u0131\u015ft\u0131r. Emperyalizm, tekelci \u00f6rg\u00fctlerin ve finans sermayesinin egemenli\u011finin kuruldu\u011fu, sermaye ihracat\u0131n\u0131n \u00f6zellikle \u00f6nem kazand\u0131\u011f\u0131, uluslararas\u0131 tr\u00f6stlerin d\u00fcnyay\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015fmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ve en b\u00fcy\u00fck kapitalist \u00fclkelerin d\u00fcnya topraklar\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc tamamlad\u0131\u011f\u0131 a\u015famaya gelmi\u015f kapitalizmdir.” [74]<\/p>\n\n\n\n

Emperyalizmin do\u011fas\u0131 ve \u00f6zelliklerine ili\u015fkin temel bir analizden yola \u00e7\u0131kan Lenin, emperyalizmin dengesiz ekonomik ve siyasi geli\u015fimi, emperyalizmin sava\u015f olmas\u0131, emperyalizmin proleter sosyalist devrimin arifesi olmas\u0131 ve sosyalist devrimin ilk olarak emperyalist egemenli\u011fin zay\u0131f halkalar\u0131nda zafer kazanma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 gibi bir dizi yarat\u0131c\u0131 Marksizm-Leninizm sonucuna a\u00e7\u0131k\u00e7a varm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Lenin’in emperyalizm tan\u0131m\u0131 ve \u00f6zeti g\u00fcncelli\u011fini yitirmemi\u015ftir ve h\u00e2l\u00e2 uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm, yani yeni bir emperyalizm t\u00fcr\u00fc i\u00e7in ge\u00e7erlidir. Lenin’in \u00f6zetledi\u011fi tekelci kapitalizmin, yani emperyalizmin \u00f6z\u00fc ve \u00f6zellikleri, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmde, yani bu yeni emperyalizm t\u00fcr\u00fcnde temelde de\u011fi\u015fmemi\u015ftir. Bunlar sadece daha belirgin, daha net, daha geli\u015fmi\u015f, daha gizli ve daha kurnazd\u0131r; daha a\u00e7g\u00f6zl\u00fc, daha yozla\u015fm\u0131\u015f, daha sald\u0131rgan ve daha \u00f6l\u00fcmc\u00fcld\u00fcr, bu da daha yo\u011fun k\u00fcresel \u00e7eli\u015fkiler ve sorunlara yol a\u00e7maktad\u0131r. Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm, yani bu yeni emperyalizm t\u00fcr\u00fc, bir\u00e7ok yeni de\u011fi\u015fiklik ve \u00f6zellik ge\u00e7irmi\u015f olsa da, bu sadece emperyalizmin i\u00e7sel temel \u00f6zelliklerinin a\u015f\u0131r\u0131ya varan bir \u015fekilde geli\u015fmesidir.<\/p>\n\n\n\n

Emperyalizmin Bug\u00fcnk\u00fc Yeni A\u015famas\u0131n\u0131n Dokuz \u00d6zelli\u011fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu k\u0131sm\u0131 \u015fu linkten okuyunuz: https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6613<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Uluslararas\u0131 Finansal Tekelci Kapitalizm, Tekelci Kapitalizmin Geli\u015fiminin En Son A\u015famas\u0131 ve Yeni Bir Emperyalizm T\u00fcr\u00fcd\u00fcr Uluslararas\u0131 Finansal Tekelci Kapitalizm Tekelci kapitalizmin \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc A\u015fmas\u0131 Prof. Wang Weiguang Wang Weiguang, finansal tekelci sermayenin art\u0131k sadece bir ekonomik sekt\u00f6r olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, \u00e7okuluslu \u015firketler, devlet ayg\u0131tlar\u0131, askeri g\u00fc\u00e7ler ve uluslararas\u0131 kurulu\u015flarla derin bir \u015fekilde b\u00fct\u00fcnle\u015fti\u011fini ve d\u00fcnyay\u0131 kontrol eden […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-6615","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kapitalizm"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6615","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6615"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6615\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6616,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6615\/revisions\/6616"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6615"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6615"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6615"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}