{"id":6617,"date":"2026-07-11T14:18:26","date_gmt":"2026-07-11T14:18:26","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6617"},"modified":"2026-07-11T14:18:26","modified_gmt":"2026-07-11T14:18:26","slug":"cin-uluslararasi-finansal-tekelci-kapitalizmin-dokuz-niteligi-isiginda-nasil-karsi-koymali","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6617","title":{"rendered":"\u00c7in Uluslararas\u0131 Finansal Tekelci Kapitalizmin Dokuz Niteli\u011fi I\u015f\u0131\u011f\u0131nda Nas\u0131l Kar\u015f\u0131 Koymal\u0131"},"content":{"rendered":"\n

\u00c7in Uluslararas\u0131 Finansal Tekelci Kapitalizmin Dokuz Niteli\u011fi I\u015f\u0131\u011f\u0131nda Nas\u0131l Kar\u015f\u0131 Koymal\u0131<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Bug\u00fcn \u00c7in Halk Cumhuriyeti’nin Benimsemesi Gereken Uluslararas\u0131 M\u00fccadele Stratejileri ve Taktikleri<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Prof. Wang Weiguang<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Wang Weiguang, finansal tekelci sermayenin art\u0131k sadece bir ekonomik sekt\u00f6r olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, \u00e7okuluslu \u015firketler, devlet ayg\u0131tlar\u0131, askeri g\u00fc\u00e7ler ve uluslararas\u0131 kurulu\u015flarla derin bir \u015fekilde b\u00fct\u00fcnle\u015fti\u011fini ve d\u00fcnyay\u0131 kontrol eden bir \u201ck\u00fcresel genel yap\u0131\u201d olu\u015fturdu\u011funu belirtmektedir. Bu kontrol ve hakimiyet, teknolojik ablukalar ve finansal yapt\u0131r\u0131mlar (d\u00fc\u015fman \u00fclkelerin varl\u0131klar\u0131n\u0131n dondurulmas\u0131 gibi) yoluyla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen k\u00fcresel bir hakimiyettir. Wang Weiguang, bir \u201culus\u00f6tesi burjuvazi\u201d ya da ulus\u00f6tesi egemen gruplar\u0131n olu\u015fumuna dikkat \u00e7ekmektedir. Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin geli\u015fiminin, ulus\u00f6tesi tekelci gruplar ve finansal oligar\u015filer taraf\u0131ndan y\u00f6netilen uluslararas\u0131 sermaye g\u00fc\u00e7 merkezlerinin olu\u015fumuna yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmaktad\u0131r. Ancak, \u201culus\u00f6tesi\/\u00fcst\u00fc s\u0131n\u0131f\u201d, Wang Weiguang\u2019\u0131n en s\u0131k kulland\u0131\u011f\u0131 temel terim de\u011fildir. Tezleri uluslararas\u0131 finansal tekelci burjuvazinin veya finansal oligar\u015filerin k\u00fcresel hakimiyetini ve bu hakimiyetin dayand\u0131\u011f\u0131 kurumsal \u00e7er\u00e7eveyi (yani devletleri ve uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctleri) vurgulamaktad\u0131r. Wang Weiguang tek bir ulusun s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fan birle\u015fik bir tekelci s\u0131n\u0131f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Yazar Hakk\u0131nda: Tarihsel Materyalizm ve Marksist Felsefe uzman\u0131 Prof. Wang Weiguang (1950), \u00c7in\u2019de Emperyalizm ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kan ve \u201cG\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Emperyalizmi, Uluslararas\u0131 Tekelci Finans Sermayesi Emperyalizmidir\u201d teorisini ortaya atan \u00fcnl\u00fc bir teorisyen. Daha \u00f6nce iki d\u00f6nem \u00c7in Sosyal Bilimler Akademisi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015f ve iki kez \u00c7KP Merkez Komitesine se\u00e7ilmi\u015f olup, \u00e7ok say\u0131da kitap ve bilimsel makale yazm\u0131\u015ft\u0131r<\/strong>.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130lk olarak Pekin\u2019de yay\u0131nlanan World Socialism Studies dergisinin 25 Nisan 2022 tarihli 42, 43, 44, 45 ve 46. say\u0131lar\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zetleri Social Science Front dergisinin 2022 tarihli 8. say\u0131s\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

A\u015fa\u011f\u0131daki metin, 2022 y\u0131l\u0131nda Halk Yay\u0131nevi taraf\u0131ndan “Uluslararas\u0131 Finansal Tekelci Kapitalizmi \u00dczerine” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla yay\u0131nlanan Wang Weiguang’\u0131n <\/strong>kitab\u0131ndan bir b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 zamanda, Marksizm ve bilimsel sosyalizm bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyan\u0131n ger\u00e7ekli\u011fini giderek daha fazla ortaya koyduk\u00e7a, bu yeni emperyalizm t\u00fcr\u00fc insanlar taraf\u0131ndan daha net g\u00f6r\u00fclebilir hale gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Birincisi, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin tekelci do\u011fas\u0131 ve \u00f6zellikleri de\u011fi\u015fmemi\u015ftir; emperyalizmin bu yeni bi\u00e7imi, tekelleri yaln\u0131zca daha yo\u011fun, daha derin ve daha a\u00e7g\u00f6zl\u00fc hale getirmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lenin, tekelin tekelci kapitalizmin, yani emperyalizmin en derin ekonomik temeli ve en temel ekonomik \u00f6zelli\u011fi oldu\u011funu savunmu\u015ftur. Lenin’in emperyalizmi tekelci kapitalizm olarak tan\u0131mlamas\u0131, emperyalizmin ekonomik temelinin tekel oldu\u011fu \u015feklindeki bilimsel genellemesi ve *Emperyalizm, Geli\u015fimin En Y\u00fcksek A\u015famas\u0131* adl\u0131 eserinde, sanayi ve bankac\u0131l\u0131k sermayesinin birle\u015fmesiyle olu\u015fan finans sermayesinin kapitalizm \u00fczerinde kapsaml\u0131 bir tekel kontrol\u00fc uygulad\u0131\u011f\u0131 ve finansal oligar\u015filer olu\u015fturmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki de\u011ferlendirmesi h\u00e2l\u00e2 ge\u00e7erlidir. Ancak bug\u00fcn, Lenin’in tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 finansal tekel sermayesi, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lamaz. Yeni tarihsel ko\u015fullar alt\u0131nda, uluslararas\u0131 finansal sermaye tekelinin yeni emperyalist \u00f6zellikleri ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ster \u00f6zel tekel, ister devlet tekeli, ister uluslararas\u0131 tekel olsun; ister sanayi sermayesi tekeli, finansal sermaye tekeli, ister uluslararas\u0131 finansal sermaye tekeli olsun, uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesinin \u00f6z\u00fc tekel olmaya devam etmektedir, sadece tekel bi\u00e7imi daha yo\u011fun, daha derin, daha ac\u0131mas\u0131z, daha kurnaz ve daha ikili hale gelmi\u015ftir. Bu yeni de\u011fi\u015fim, kapitalizmin a\u015f\u0131lmaz i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerinin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir sonu\u00e7tur; kapitalist geli\u015fimin tarihsel ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr ve kimsenin de\u011fi\u015ftiremeyece\u011fi bir \u015feydir. Tekeller daha yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f ve \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fimi i\u00e7in giderek daha \u00f6nemli bir engel haline gelmi\u015f olsa da, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fimini tamamen engellemi\u015f de\u011fillerdir. Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm, h\u00e2l\u00e2 ge\u00e7ici geli\u015fme s\u0131\u00e7ramalar\u0131 sergileyebilir ve geli\u015fmeyi tamamen d\u0131\u015flamaz.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, k\u00e2r\u0131n maksimize edilmesinin ac\u0131mas\u0131zca pe\u015finde ko\u015fmak t\u00fcm sermayenin do\u011fas\u0131d\u0131r. Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin k\u00e2r\u0131n maksimize edilmesini pe\u015finde ko\u015fma do\u011fas\u0131 de\u011fi\u015fmemi\u015ftir, aksine yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ve bu da yeni emperyalizmin d\u00fcnyay\u0131 kontrol etme ve egemenlik kurma arzusunu daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve daha sald\u0131rgan hale getirmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Hegemonizm, zorbal\u0131k ve tek tarafl\u0131l\u0131k, yeni emperyalizmin <\/strong>en belirgin tezah\u00fcrleri haline gelmi\u015ftir. Uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesinin k\u00e2r maksimizasyonuna y\u00f6nelik amans\u0131z aray\u0131\u015f\u0131, spek\u00fclatif, sald\u0131rgan ve dar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 daha da art\u0131rarak, bu yeni emperyalizm t\u00fcr\u00fcn\u00fcn zorbal\u0131k ve sald\u0131rgan do\u011fas\u0131n\u0131 peki\u015ftirmi\u015ftir. Amerikan emperyalizmi, finans sermayesinin k\u00fcresel olarak geni\u015flemesi ve k\u00e2rlar\u0131n geli\u015fmi\u015f Bat\u0131 kapitalist \u00fclkelerine, \u00f6zellikle de Amerika Birle\u015fik Devletleri’ne geri akmas\u0131yla, bu yeni emperyalist do\u011fan\u0131n t\u00fcm y\u00f6nlerini b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Bu, geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin az geli\u015fmi\u015f \u00fclkeleri s\u00f6m\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yads\u0131namaz bir kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu yeni t\u00fcr emperyalizmin zihninde, devlet ayg\u0131t\u0131 hegemonizm, zorbal\u0131k ve tek tarafl\u0131l\u0131k ile karakterize edilen bir sald\u0131rganl\u0131k arac\u0131 haline gelmi\u015ftir. Bu yeni emperyalizm, d\u00fcnyadaki her \u015feyin kendisine ait oldu\u011funu savunur; k\u00fcresel serveti ya\u011fmalama ve d\u00fcnyay\u0131 kontrol etme arzusu yo\u011funla\u015f\u0131r ve onu, sava\u015f \u00e7\u0131karmak pahas\u0131na bile olsa, t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 ac\u0131mas\u0131zca ya\u011fmalamaya, doland\u0131rmaya ve kontrol etmeye itmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin temel ili\u015fkisi olan i\u015fveren-i\u015f\u00e7i ili\u015fkisi k\u00f6kten de\u011fi\u015fmemi\u015ftir; aksine, d\u00fcnyay\u0131 k\u00f6lele\u015ftirme ve ya\u011fmalama e\u011filimindeki yeni tip emperyalizmin do\u011fas\u0131 daha da geni\u015flemi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015f ili\u015fkisi, kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin temel dayana\u011f\u0131 ve kapitalizmin temel ili\u015fkisidir. Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalist d\u00fcnya sistemi i\u00e7inde, \u015firket y\u00f6neticileri de i\u015f\u00e7ilerdir. Baz\u0131 i\u015f\u00e7iler \u015firketin hisselerine sahip olsa da, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmaya devam ederler. S\u00f6zde “orta s\u0131n\u0131f”, asl\u0131nda y\u00fcksek gelirli \u00e7al\u0131\u015fanlardan olu\u015fur; bu, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile burjuvazi aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131f ayr\u0131m\u0131n\u0131 ve antagonizmi gizlemek i\u00e7in burjuva politikac\u0131lar taraf\u0131ndan icat edilmi\u015f aldat\u0131c\u0131 bir terimdir. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 s\u00f6m\u00fcr\u00fclen, ezilen ve y\u00f6netilen s\u0131n\u0131f olmaya devam ederken, burjuvazi de s\u00f6m\u00fcren ve y\u00f6neten s\u0131n\u0131f olmaya devam etmektedir. \u0130stihdam ili\u015fkisi, s\u00f6m\u00fcr\u00fc ili\u015fkisi ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile burjuvazi aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131f antagonizmi temelden de\u011fi\u015fmemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, kapitalist ekonomik kriz ortadan kalkmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Finansal kriz, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalist ekonomik krizin ana tezah\u00fcr\u00fc ve en b\u00fcy\u00fck risk kayna\u011f\u0131 haline gelmi\u015ftir. Yeni tip emperyalizm, ekonomik krizi a\u015famaz ve d\u00fcnyay\u0131 egemenli\u011fi alt\u0131na alma y\u00f6n\u00fcndeki sald\u0131rgan davran\u0131\u015flar\u0131ndan ve krizin ac\u0131s\u0131ndan dolay\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak y\u0131k\u0131ma do\u011fru ilerleyecektir.<\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesi taraf\u0131ndan kontrol edilen dev \u015firketlerin organize ve planl\u0131 yap\u0131s\u0131 ile kapitalist d\u00fcnya pazar sisteminin anar\u015fik durumu aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki ve k\u00fcresel \u00fcretim kapasitesinin s\u0131n\u0131rs\u0131z geni\u015flemesi ile d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yetersiz etkin talep aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak ciddi bir a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretime, finansal balonlara ve enflasyona ve nihayetinde, \u00f6ncelikle finansal krizler \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kan k\u00fcresel bir kapitalist ekonomik krize yol a\u00e7maktad\u0131r. 1990’lardan bu yana, kapitalist ekonomik krizler giderek daha s\u0131k hale gelmi\u015f, neredeyse bir dizi olu\u015fturmu\u015ftur. Buna \u00f6rnek olarak 1990’lar\u0131n ba\u015f\u0131nda Japonya’n\u0131n balon ekonomisinin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ve uzun s\u00fcren ekonomik durgunlu\u011fu, 1992, 1993 ve 1995’teki Avrupa Para Sistemi’ndeki karga\u015fa ve kriz, 1994’teki Meksika finans krizi, 1997’deki Asya finans krizi, 1998’deki Rusya finans krizi, 1999’daki Brezilya finans krizi, 2001’deki Arjantin bor\u00e7 krizi, 2008 uluslararas\u0131 finans krizini tetikleyen 2007 ABD subprime mortgage krizi, 2009’da Yunanistan ve di\u011fer AB \u00fclkelerinde ya\u015fanan AB devlet bor\u00e7 krizi ve 2020’de COVID-19 pandemisinin neden oldu\u011fu k\u00fcresel ekonomik bunal\u0131m say\u0131labilir. Kapitalizm, s\u0131k s\u0131k genel krizler ya\u015famaktad\u0131r ve bu krizler genellikle ulusal bir krizden k\u00fcresel, yap\u0131sal, sistemik ve kapsaml\u0131 bir krize d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. Ekonomik krizler, siyasi ve demokratik krizlere, ekolojik krizlere, de\u011fer krizlerine ve kurumsal krizlere uzanmaktad\u0131r. Bu krizler, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fan n\u00fcfusun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu aras\u0131nda yap\u0131sal i\u015fsizli\u011fe yol a\u00e7arak, g\u00f6receli yoksullu\u011fu art\u0131rmakta ve sosyal s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkilerini \u015fiddetlendirmektedir. Ekonomik krizlerin s\u00fcresi giderek uzamakta, aral\u0131klar\u0131 k\u0131salmakta ve zarar\u0131 artmakta olup, kapitalizm i\u00e7inde \u00f6z d\u00fczenleme ve k\u0131smi reformlar i\u00e7in daha az alan b\u0131rakmaktad\u0131r. 2008 uluslararas\u0131 finansal krizinin patlak vermesinden bu yana, kapitalizm hen\u00fcz bu krizin g\u00f6lgesinden \u00e7\u0131kamam\u0131\u015f ve \u015fimdi COVID-19 pandemisinin daha da \u015fiddetli etkisiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalarak, kapitalist d\u00fcnyay\u0131 e\u015fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir b\u00fcy\u00fck kriz, b\u00fcy\u00fck bunal\u0131m ve b\u00fcy\u00fck \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f s\u00fcrecine s\u00fcr\u00fcklemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Marx ve Engels, serbest piyasa kapitalizmi d\u00f6neminde ya\u015fam\u0131\u015f ve emperyalizm hen\u00fcz tam olarak geli\u015fmemi\u015f olsa da, kapitalizmin genel krizi fikrini \u00e7oktan ortaya koymu\u015flard\u0131. \u00c7in Sosyal Bilimler Akademisi’nden akademisyen Tao Dayong’un ara\u015ft\u0131rmas\u0131na g\u00f6re, Marx Kapital’de “genel kriz” terimini a\u00e7\u0131k\u00e7a kullanmam\u0131\u015f olsa da, “genel kriz” kategorisinden birden fazla kez bahsetmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Tao Dayong, \u00f6rnek olarak Kapital’in 1. Cildinin ikinci bask\u0131s\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 sons\u00f6z\u00fc g\u00f6sterdi: “Ger\u00e7ek burjuvazinin kapitalist toplumun \u00e7eli\u015fkili hareketini en derinden hissetmesine neden olan \u015fey, modern sanayinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6ng\u00fcsel de\u011fi\u015fikliklerin \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imleridir ve bu de\u011fi\u015fikliklerin zirvesi kapitalizmin genel krizidir” <\/strong>[75].<\/p>\n\n\n\n

Lenin, kapitalizmin genel krizi \u00fczerine Marx ve Engels’in fikirlerini daha da zenginle\u015ftirerek, kapitalizmin genel krizi teorisini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koydu. Emperyalizmin kapitalizmin en y\u00fcksek a\u015famas\u0131 oldu\u011fu ve tekelci kapitalizmin ekonomik ve politik \u00f6zelliklerine dayanan analizine dayanarak, tekelci kapitalist \u00fclkelerin dengesiz ekonomik ve politik geli\u015fiminin \u00e7ok say\u0131da i\u00e7 \u00e7eli\u015fkiyi yo\u011funla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun da kapitalizmin genel krizine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve emperyalizmin proleter ve sosyalist devrimin e\u015fi\u011finde oldu\u011fu bilimsel sonucuna vard\u0131\u011f\u0131n\u0131 savundu. Lenin, kapitalizmin genel krizinin t\u00fcm d\u00fcnya kapitalist sisteminin kapsaml\u0131 bir krizi oldu\u011funu, \u00f6lmekte olan kapitalizm ile do\u011fmakta olan sosyalizm aras\u0131ndaki bir \u00f6l\u00fcm kal\u0131m m\u00fccadelesi oldu\u011funu ve d\u00fcnya kapitalist sisteminin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ile sosyalist sistemin zaferi aras\u0131ndaki t\u00fcm tarihsel d\u00f6nemi kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmu\u015ftur. Kapitalizmin genel krizinin temel \u00f6zellikleri, emperyalist ulusal sistemin krizi, piyasa sorunlar\u0131n\u0131n yo\u011funla\u015fmas\u0131 ve bunun sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretim, i\u015fletmelerin kapasite yetersizli\u011fi, s\u0131k s\u0131k ya\u015fanan kitlesel i\u015fsizlik ve kapitalizmin d\u00f6ng\u00fcsel krizidir; kapitalizmin genel krizi ge\u00e7ici bir durum de\u011fil, t\u00fcm tarihsel d\u00f6nemi kapsayan ve tekelci kapitalizmin t\u00fcm tarihi boyunca ona e\u015flik eden bir olgudur. Lenin, kapitalizmin genel krizinin ge\u00e7ici bir olay de\u011fil, uzun ve yo\u011fun bir ekonomik ve siyasi karga\u015fa ve keskin s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi d\u00f6nemi, kapitalizmin tamamen \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ve sosyalist toplumun do\u011fu\u015fu d\u00f6nemi oldu\u011funu savunmu\u015ftur. “Kapitalist emperyalizm d\u00f6nemi, olgun ve a\u015f\u0131r\u0131 olgun bir kapitalist d\u00f6nemdi; bu noktada kapitalizm \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn e\u015fi\u011findeydi ve sosyalizme yol a\u00e7acak kadar olgunla\u015fm\u0131\u015ft\u0131<\/strong>.” [77]<\/p>\n\n\n\n

Lenin, emperyalizmin dengesiz ekonomik ve siyasi geli\u015fiminin kapitalizmin i\u00e7sel \u00e7eli\u015fkilerini yo\u011funla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, kapitalizmde genel bir krize yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131 tetikledi\u011fini do\u011fru bir \u015fekilde i\u015faret etmi\u015ftir. Sava\u015f ise devrime yol a\u00e7m\u0131\u015f ve Rusya’daki Ekim Sosyalist Devrimi ile doru\u011fa ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Lenin, I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n ard\u0131ndan yine emperyalist \u00e7eli\u015fkiler taraf\u0131ndan tetiklenen II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 bilimsel olarak \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonra, emperyalist \u00fclkelerin dengesiz geli\u015fimi, kapitalist d\u00fcnya sistemi i\u00e7indeki dengeyi bir kez daha ciddi \u015fekilde bozdu. Kapitalizmde genel krizin patlak vermesi, emperyalist kamp\u0131n iki kar\u015f\u0131t kampa b\u00f6l\u00fcnmesine yol a\u00e7arak II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131 ate\u015fledi. II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131, tekelci kapitalizmin i\u00e7sel \u00e7eli\u015fkilerini temelden ortadan kald\u0131rmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalist kamp\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, kapitalist d\u00fcnya pazar sistemine kar\u015f\u0131 bir sosyalist d\u00fcnya pazar sistemi yaratt\u0131. Tekelci kapitalizmin ekonomik g\u00fcc\u00fc zay\u0131flad\u0131; kontrol etti\u011fi topraklar darald\u0131, d\u00fcnya kaynaklar\u0131na eri\u015fimi azald\u0131 ve d\u00fcnya pazar ko\u015fullar\u0131 k\u00f6t\u00fcle\u015fti; bu da yeni talep k\u0131tl\u0131\u011f\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretim, i\u015f\u00e7i i\u015fsizli\u011fi ve yo\u011funla\u015fan i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerle sonu\u00e7land\u0131; b\u00f6ylece sosyalizm ile kapitalizm aras\u0131ndaki ve tekelci kapitalist \u00fclkeler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiler g\u00fc\u00e7lendi. Do\u011fu Avrupa’daki dramatik de\u011fi\u015fiklikler ve Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, Amerikan emperyalizminin d\u00fcnyaya hakim olmas\u0131na ve ABD taraf\u0131ndan kontrol edilen birle\u015fik bir kapitalist d\u00fcnya pazar sistemi kurulmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. ABD’ye kar\u015f\u0131 denge olu\u015fturabilecek g\u00fc\u00e7ler zay\u0131flad\u0131 ve d\u00fcnya nispeten bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir geli\u015fme d\u00f6nemine girdi. Ancak bu bar\u0131\u015f ge\u00e7iciydi ve kapitalizmin genel krizinin k\u00f6k nedenlerini temelden ortadan kald\u0131rmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Lenin’den sonra Stalin, Lenin’in kapitalizmin genel krizi teorisini benimsedi. Stalin, kapitalizmin genel krizinin k\u00fcresel bir tarihsel geli\u015fme s\u00fcreci oldu\u011funu savundu ve genel krizi, ekonomik ve siyasi \u00e7alkant\u0131lar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 uzun vadeli ve \u015fiddetli bir s\u00fcre\u00e7 olarak de\u011ferlendirdi. “SSCB’de Sosyalizmin Ekonomik Sorunlar\u0131” adl\u0131 eserinde Stalin, kapitalizmin genel krizinin “hem ekonomik hem de siyasi boyutlar\u0131 i\u00e7eren kapsaml\u0131 bir kriz” oldu\u011funu belirtmi\u015ftir [78]. Elbette, kapitalist piyasa sistemini s\u0131k\u0131\u015ft\u0131ran, tekelci kapitalizmin i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerini \u015fiddetlendiren ve kapitalizmin genel krizini derinle\u015ftiren sosyalizm ve kapitalizm gibi iki b\u00fcy\u00fck piyasa sisteminin varl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin Stalin’in spesifik sonu\u00e7lar\u0131, ko\u015fullar\u0131n de\u011fi\u015fmesi nedeniyle ayarlanmal\u0131 ve d\u00fczeltilmelidir; ancak kapitalizmin genel kriz teorisi h\u00e2l\u00e2 ger\u00e7e\u011fin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131yla parlamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

1950’lerden 2020’lere kadar, kapitalist geli\u015fimin tarihsel s\u00fcreci, Marksist klasiklerin kapitalizmin genel krizi teorisinin do\u011frulu\u011funu kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r. Kapitalizm, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonra nispeten yava\u015flama ve geli\u015fme d\u00f6nemi ya\u015fam\u0131\u015f ve hatta Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden sonra bir s\u00fcre zirveye ula\u015fm\u0131\u015f olsa da, aral\u0131kl\u0131 krizler ya\u015famaktan hi\u00e7 vazge\u00e7memi\u015ftir. \u00c7in \u00f6zellikli sosyalizmin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l geli\u015fimi ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015ftur, birka\u00e7 sosyalist \u00fclke ba\u015far\u0131yla kurulmu\u015ftur, Avrupa tekelci kapitalizmi birle\u015fik bir Avrupa Toplulu\u011fu olu\u015fturmu\u015ftur ve Avrupa ve Japonya gibi b\u00fcy\u00fck tekelci kapitalist b\u00f6lgeler ve \u00fclkeler ABD hegemonyas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Rusya ve \u0130ran gibi bir dizi geli\u015fmekte olan \u00fclke, ABD dahil Bat\u0131 tekelci kapitalizmine direnmi\u015ftir. Tek tarafl\u0131l\u0131\u011fa ve hegemonizme kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kma k\u00fcresel bir e\u011filim haline gelmi\u015f ve ABD’nin tekelinde olan d\u00fcnya kaynaklar\u0131n\u0131 ve pazarlar\u0131n\u0131 daha da daraltm\u0131\u015ft\u0131r. Tekelci kapitalizmin k\u00fcresel \u00e7eli\u015fkileri yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f ve 2008 uluslararas\u0131 finans krizi ile COVID-19 pandemisinin tetikledi\u011fi yeni ekonomik kriz gibi daha \u015fiddetli ekonomik durgunluklara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum, kapitalizmin genel krizini daha da derinle\u015ftirip \u015fiddetlendirmi\u015f, ABD \u00f6nderli\u011findeki Bat\u0131 tekelci kapitalizmini ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f yoluna s\u00fcr\u00fcklemi\u015f ve kapitalizm kontrol edilemez bir genel krize girmi\u015ftir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, kapitalizmin genel krizi, kapitalizmin ekonomisini, siyasetini, ideolojisini ve kurumlar\u0131n\u0131 kapsayan kapsaml\u0131 bir krizdir; bu, genel \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fe yol a\u00e7an bir krizdir.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonal d\u00f6neminde ortaya koyulan Marksist-Leninist “kapitalizmin genel krizi” teorisi, yeniden dikkatimizi \u00e7ekmekte ve de\u011ferlendirmemizi hak etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Be\u015finci olarak, k\u00fc\u00e7\u00fck ve zay\u0131f \u00fclkeleri ve uluslar\u0131 ya\u011fmalamak, ezmek ve s\u00f6m\u00fcrmek, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir davran\u0131\u015f\u0131 ve temel bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm, burjuvazinin diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc yoluyla devletin s\u0131n\u0131f egemenli\u011fi ve bask\u0131 i\u015flevini g\u00fc\u00e7lendirir. Yeni emperyalizm, g\u00fc\u00e7 politikas\u0131, sald\u0131rganl\u0131k ve sava\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizm burjuvazi diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc uygular ve burjuva demokrasisi bu diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn yaln\u0131zca bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6rtbas eden bir incir yapra\u011f\u0131d\u0131r. Yeni tip emperyalizm ba\u011flam\u0131nda, burjuva demokrasisinin bu incir yapra\u011f\u0131 yaln\u0131zca gerekti\u011finde kullan\u0131l\u0131r ve art\u0131k gerekli olmad\u0131\u011f\u0131nda at\u0131l\u0131r. Yeni tip emperyalizm, devlet iktidar mekanizmas\u0131n\u0131 \u015fiddetle g\u00fc\u00e7lendirir, ordusunu geni\u015fletir ve tepeden t\u0131rna\u011fa silahlan\u0131r. Yurti\u00e7inden uluslararas\u0131 alana kadar, \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 tehdit eden herkes zorla bast\u0131r\u0131l\u0131r ve yenilgiye u\u011frat\u0131l\u0131r; direnen herkese askeri g\u00fc\u00e7le kar\u015f\u0131l\u0131k verilir ve hatta yok edilir. Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmde her \u015fey de\u011fi\u015firken, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin temel do\u011fas\u0131 \u2014kendi i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 ve emek\u00e7ilerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu s\u00f6m\u00fcrmesi, geli\u015fmekte olan \u00fclkeleri s\u00f6m\u00fcrmesi ve yeni tip emperyalizmin sava\u015f \u00e7\u0131\u011f\u0131rtkanl\u0131\u011f\u0131 niteli\u011fi\u2014 de\u011fi\u015fmeden kal\u0131r. Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm, neo-s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe dayal\u0131 kapitalist geni\u015flemeyi yo\u011funla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. ABD, dolar\u0131n hegemonyas\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u201cd\u00fcnyan\u0131n y\u00fcn\u00fcn\u00fc k\u0131rpm\u0131\u015f\u201d ve muazzam finansal k\u00e2rlar elde etmi\u015ftir; bu k\u00e2rlar\u0131n \u00e7o\u011fu, Amerikan uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n cebine girmi\u015ftir. Amerikan emperyalizmi, yeni bir emperyalizm t\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Alt\u0131nc\u0131 olarak, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmde hegemonya m\u00fccadelesi daha da yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ve bug\u00fcn ABD\u2019nin tek kutuplu hakimiyeti \u015feklinde kendini g\u00f6stermektedir; bu da ABD hegemonyas\u0131n\u0131 korumak ve s\u00fcrd\u00fcrmek amac\u0131yla s\u00fcrekli sava\u015flara yol a\u00e7\u0131yor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Hegemonizm, zorbal\u0131k, g\u00fc\u00e7 politikas\u0131 ve tek tarafl\u0131l\u0131k, Amerikan uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesinin emperyalist sald\u0131rgan do\u011fas\u0131n\u0131 tam olarak s\u00f6m\u00fcrmesine olanak sa\u011flam\u0131\u015f ve d\u00fcnyay\u0131 domine eden yeni bir Amerikan emperyalizmi bi\u00e7imi ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 rekabet ve zorbal\u0131k, tekelci kapitalizmin uluslararas\u0131 ili\u015fkileri ele alma bi\u00e7iminde normdur. 17. y\u00fczy\u0131lda, \u0130ngiltere ve Hollanda deniz \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in say\u0131s\u0131z sava\u015fa girmi\u015ftir. 17. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131ndan 18. y\u00fczy\u0131la kadar, \u0130ngiltere ve Fransa Avrupa hakimiyeti i\u00e7in birka\u00e7 sava\u015f y\u00fcr\u00fctt\u00fc. 19. y\u00fczy\u0131lda Rusya ile \u0130ngiltere ve Fransa aras\u0131nda ya\u015fanan Fransa-Prusya Sava\u015f\u0131 ve K\u0131r\u0131m Sava\u015f\u0131, her ikisi de hegemonyas\u0131 i\u00e7in verilen m\u00fccadelelerdi. 19. y\u00fczy\u0131ldaki \u0130spanyol-Amerikan Sava\u015f\u0131, Amerika k\u0131tas\u0131n\u0131n kontrol\u00fc i\u00e7indi. I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ve II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131, toprak, kaynak ve \u00e7\u0131karlar i\u00e7in rekabet eden emperyalist g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 durum 21. y\u00fczy\u0131l i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Tek tarafl\u0131l\u0131\u011f\u0131 te\u015fvik etmek amac\u0131yla, uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesinin g\u00fcc\u00fcne, teknolojik ve askeri g\u00fcc\u00fcne dayanan Amerikan yeni emperyalizmi, k\u00fcresel hegemonyay\u0131 hedeflemekte ve hakim konumunu s\u00fcrd\u00fcrmekte olup, say\u0131s\u0131z sava\u015f ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Akademisyen Yang Shouming, 2008’de patlak veren 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk uluslararas\u0131 finansal krizinin, yaln\u0131zca 1929’da Bat\u0131’da ya\u015fanan B\u00fcy\u00fck Buhran’dan bu yana modern kapitalist geli\u015fimin tarihinde bir ba\u015fka tarihi d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olmakla kalmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda 21. y\u00fczy\u0131lda emperyalist sald\u0131rganl\u0131k ve yay\u0131lmac\u0131l\u0131\u011f\u0131n kapsaml\u0131 bir \u015fekilde t\u0131rmanmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmaktad\u0131r. O, yabanc\u0131 kom\u00fcnist partilerin, 2008’deki uluslararas\u0131 finansal krizin tetikledi\u011fi ve \u015fiddetlendirdi\u011fi emperyalist \u00fclkeler aras\u0131ndaki rekabet ve sava\u015f\u0131n, bug\u00fcnk\u00fc emperyalist sald\u0131rganl\u0131k ve yay\u0131lman\u0131n s\u00fcrekli t\u0131rman\u0131\u015f\u0131n\u0131n do\u011frudan nedeni oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131n\u0131; finansal tekel sermayesine boyun e\u011fme ve hizmet etmenin ise bug\u00fcnk\u00fc emperyalist sald\u0131rganl\u0131k ve yay\u0131lman\u0131n s\u00fcrekli t\u0131rman\u0131\u015f\u0131n\u0131n temel nedeni oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. [79]<\/p>\n\n\n\n

ABD emperyalizmi, Suriye merkezli Orta Akdeniz b\u00f6lgesine, Ukrayna ve K\u0131r\u0131m merkezli Karadeniz b\u00f6lgesine, Yemen merkezli Arap Yar\u0131madas\u0131’na, \u0130ran merkezli Orta ve Bat\u0131 Asya b\u00f6lgesine ve Venezuela merkezli Karayipler b\u00f6lgesine sava\u015f duman\u0131n\u0131, s\u0131k s\u0131k ya\u015fanan sava\u015flar\u0131 ve krizleri getirirken, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda gerilimleri ve g\u00fcvenlik krizlerini tetiklemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Yedinci olarak, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmde, yani yeni tip emperyalizmde baz\u0131 yeni de\u011fi\u015fiklikler ve \u00f6zellikler olmas\u0131na ra\u011fmen, kapitalizmin temel \u00e7eli\u015fkileri h\u00e2l\u00e2 mevcuttur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin, yani yeni tip emperyalist kapitalizmin, yani emperyalizmin kendisinin \u00f6z\u00fc de\u011fi\u015fmemi\u015ftir. Kapitalizmin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak yok olaca\u011f\u0131 ve sosyalizm ile kom\u00fcnizmin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak kapitalizmin yerini alaca\u011f\u0131 tarihsel e\u011filim de\u011fi\u015fmemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm, kutupla\u015fmay\u0131 daha da \u015fiddetlendirmi\u015ftir ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile burjuvazi, sosyalizm ile kapitalizm ve geli\u015fmekte olan \u00fclkeler ile geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiler ve m\u00fccadeleler yeni \u00f6zellikler kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Yeni emperyalizm bi\u00e7imleri, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin i\u00e7 ve d\u0131\u015f \u00e7eli\u015fkilerini yo\u011funla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve kapitalist geli\u015fimin son a\u015famas\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 giderek daha fazla ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizm ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak kutupla\u015fmaya yol a\u00e7ar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm, kutupla\u015fma, toplumsal b\u00f6l\u00fcnme ve s\u0131n\u0131f \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 e\u011filimini frenlememi\u015ftir. Aksine, zenginler ve yoksullar aras\u0131ndaki giderek ciddile\u015fen kutupla\u015fmay\u0131, toplumsal b\u00f6l\u00fcnmeyi ve s\u0131n\u0131f \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 daha da \u015fiddetlendirerek, g\u00fc\u00e7l\u00fc sermaye ve zay\u0131f emekten olu\u015fan bir d\u00fcnya d\u00fczeni olu\u015fturmu\u015ftur. Kapitalizmin i\u00e7sel \u00e7eli\u015fkisi olan sermaye ve emek aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fma ortadan kalkmak bir yana, daha derin, keskin ve \u015fiddetli hale gelmi\u015ftir. Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin geli\u015fimi, finansal spek\u00fclasyonun yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli varl\u0131k balonlar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131na, ciddi i\u015fsizli\u011fe, zengin ve yoksul aras\u0131ndaki u\u00e7urumun geni\u015flemesine, e\u015fitsizli\u011fin yo\u011funla\u015fmas\u0131na, sosyal b\u00f6l\u00fcnmenin h\u0131zlanmas\u0131na ve sosyal krizlerin tetiklenmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Kutupla\u015fma, giderek daha fazla insan\u0131n proletaryaya kat\u0131lmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin hakim oldu\u011fu \u00fclkelerde, bir tarafta zenginler, di\u011fer tarafta yoksullar bulunmaktad\u0131r. Amerika Birle\u015fik Devletleri’ndeki en zengin 50 ki\u015fi, en yoksul 165 milyon insanla ayn\u0131 servete sahiptir. En zengin %1’in net serveti, en yoksul n\u00fcfusun 16,4 kat\u0131d\u0131r. [80] Sanayinin bo\u015falmas\u0131, ge\u00e7imini s\u0131radan imalattan sa\u011flayan genel vas\u0131fl\u0131 i\u015f\u00e7ilerin istihdam\u0131na \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir darbe vurmu\u015f ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli i\u015fsizli\u011fe yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6nemli say\u0131da insan hayatta kalmak i\u00e7in sosyal yard\u0131ma g\u00fcvenmektedir. Amerika Birle\u015fik Devletleri’ndeki “Occupy Wall Street” hareketi, kutupla\u015fman\u0131n yo\u011fun bir yans\u0131mas\u0131 olan %1 ile %99 aras\u0131ndaki m\u00fccadeleyi a\u00e7\u0131k\u00e7a dile getirmi\u015ftir. Bug\u00fcnk\u00fc kapitalist d\u00fcnya sistemi i\u00e7inde, zenginlerle yoksullar aras\u0131ndaki ve yoksul \u00fclkelerle zengin \u00fclkeler aras\u0131ndaki u\u00e7urum h\u0131zla geni\u015flemekte, kapitalizmin i\u00e7sel ve a\u015f\u0131lmaz \u00e7eli\u015fkilerini daha da \u015fiddetlendirmekte ve onun \u00f6l\u00fcmc\u00fcl do\u011fas\u0131n\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm, s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkilerine ve uluslararas\u0131la\u015fma ile k\u00fcreselle\u015fmeye kar\u015f\u0131 direni\u015fe yol a\u00e7maktad\u0131r. Kapitalist d\u00fcnya sisteminde, geli\u015fmekte olan \u00fclkeler yoksul \u00fclkeler, geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler ise zengin \u00fclkelerdir; bir tarafta zengin \u00fclkeler, di\u011fer tarafta yoksul \u00fclkeler varken, kapitalist d\u00fcnya sistemi i\u00e7indeki zengin ve yoksul aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiler daha da \u015fiddetlenmektedir. Karl Marx’\u0131n ortaya koydu\u011fu gibi, bir tarafta servet birikimine, di\u011fer tarafta yoksullu\u011fa yol a\u00e7an sermaye hareketinin ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131, geli\u015fmekte olan ve geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler aras\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck servet u\u00e7urumunda tam olarak yans\u0131t\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

E\u015fitsiz m\u00fcbadele yoluyla, uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesi, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde \u00fcretilen art\u0131 de\u011feri geli\u015fmi\u015f \u00fclkelere aktararak, yoksul \u00fclkeler i\u00e7indeki kutupla\u015fmay\u0131 ve servet u\u00e7urumunu daha da \u015fiddetlendirir. Emek\u00e7ilerin yoksulla\u015fmas\u0131 ve kutupla\u015fmas\u0131 da geli\u015fmekte olan \u00fclkelere kayar; bu da geli\u015fmekte olan ve geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler aras\u0131ndaki u\u00e7urumun s\u00fcrekli geni\u015flemesine yol a\u00e7ar; zengin \u00fclkeler daha da zenginle\u015firken, yoksul \u00fclkeler daha da yoksulla\u015f\u0131r. Geli\u015fmekte olan ve geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler aras\u0131ndaki bu kutupla\u015fma, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalist d\u00fcnya sistemi i\u00e7indeki sermaye ve emek aras\u0131ndaki antagonizman\u0131n bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Kapitalizmin tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkeler aras\u0131ndaki bir arada ya\u015fama ili\u015fkisi, \u00f6z\u00fcnde bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisidir \u2014 geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin geli\u015fmi\u015f \u00fclkelere, yani uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalist \u00fclkelere ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve yoksul \u00fclkelerin zengin \u00fclkelere ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1980’lerden bu yana uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i hareketinin durgunlu\u011fuyla keskin bir tezat olu\u015fturan \u015fekilde, 2008’den bu yana ABD, Birle\u015fik Krall\u0131k, Fransa ve Bel\u00e7ika dahil olmak \u00fczere b\u00fcy\u00fck geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkeleri yeni bir grev dalgas\u0131 sarm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rnekler aras\u0131nda Mart 2006’da Fransa’da bir milyon i\u015f\u00e7inin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kitlesel grev, Mart 2016’daki “Gece N\u00f6beti”, Kas\u0131m 2018’de ba\u015flayan “Sar\u0131 Yelekliler” hareketi, Eyl\u00fcl 2011’de ABD’deki “Wall Street’i \u0130\u015fgal Et” hareketi, Kas\u0131m 2020’deki “Siyahlar\u0131n Hayat\u0131 \u00d6nemlidir” hareketi ve \u015eubat 2019’da Bel\u00e7ika’daki b\u00fcy\u00fck grev say\u0131labilir. T\u00fcm bu grevler, kapitalist sistemi ve neoliberal ideolojiyi do\u011frudan hedef almaktad\u0131r. Bunlar yeni \u00f6zellikler ortaya koymaktad\u0131r: bug\u00fcnk\u00fc kapitalist \u00fclkelerdeki etnik gruplar, \u0131rklar ve dinler aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmalar ile farkl\u0131 s\u0131n\u0131flar, tabakalar, etnik gruplar ve partiler aras\u0131ndaki giderek daha b\u00f6l\u00fcc\u00fc, daha yo\u011fun ve keskinle\u015fen ayr\u0131\u015fmalar; kapitalist demokratik siyaset giderek \u201cpara siyaseti\u201dne d\u00f6n\u00fc\u015fmekte ve se\u00e7imler \u201czenginlerin oyunu\u201d haline gelmektedir; burjuvazi, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na ve geni\u015f emek\u00e7i kitlelere kar\u015f\u0131 e\u015fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir kay\u0131ts\u0131zl\u0131k sergilemi\u015ftir; i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fc sistemine ve burjuvaziye kar\u015f\u0131 direni\u015finden vazge\u00e7memi\u015f, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ve geni\u015f emek\u00e7i kitlelerin sosyalizme olan \u00f6zlemini ortaya koymu\u015ftur; i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n birli\u011fini vurgulamakta ve kolektif m\u00fccadelenin g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6stermektedir; i\u015f\u00e7i hareketi \u00fczerinde i\u015f\u00e7i partisinin liderli\u011finin gereklili\u011fini ve aciliyetini yans\u0131tmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

ABD h\u00fck\u00fcmeti, uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesi taraf\u0131ndan giderek daha fazla k\u0131s\u0131tlanmaktad\u0131r ve ABD tekelci kapitalist devlet ayg\u0131t\u0131, az say\u0131da uluslararas\u0131 finansal tekel kapitalisti taraf\u0131ndan kontrol edilen bir “finansal oligar\u015fi”ye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. ABD devlet ayg\u0131t\u0131 ve iktidar\u0131, esasen finansal tekelci kapitalist \u00e7\u0131kar grubunun vekil sistemi olan ba\u015fkanl\u0131k sisteminde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. ABD finansal tekelci kapitalist grubunun ba\u015fkan \u00fczerindeki kontrol\u00fc giderek g\u00fc\u00e7lenmektedir; yaln\u0131zca 2020 ABD se\u00e7imleri rekor bir maliyet olan 14 milyar dolara mal olmu\u015f ve bu fonlar a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak finansal tekelci kapitalist gruptan gelmi\u015ftir. ABD ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7im sistemi tipik bir sahte demokrasidir, yaln\u0131zca ABD tekelci sermayesi taraf\u0131ndan kontrol edilen bir \u201cpara demokrasisi\u201ddir. Uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesinin ele ge\u00e7irdi\u011fi artan a\u015f\u0131r\u0131 k\u00e2rlar, devletin kontrol\u00fcndeki kamu servetinin giderek t\u00fckenmesine yol a\u00e7m\u0131\u015f ve bu da devasa bir kamu borcu ve mali a\u00e7\u0131\u011fa neden olmu\u015ftur. 1945’te ABD’nin kamu borcu sadece 258 milyar dolard\u0131; 1990’da So\u011fuk Sava\u015f’\u0131n sona ermesiyle bu rakam 3,2 trilyon dolara ula\u015fm\u0131\u015f; 2020’nin sonunda ise ABD’nin toplam borcu 23 trilyon dolar\u0131 a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. ABD, kamu borcunun faizi olarak her y\u0131l 270 milyar dolar\u0131n \u00fczerinde \u00f6deme yapmaktad\u0131r. \u00dcnl\u00fc Amerikal\u0131 akademisyen Anderson Wiggin’in hesaplamalar\u0131na g\u00f6re, ABD’nin elde etti\u011fi her bir dolarl\u0131k GSY\u0130H i\u00e7in 5 dolardan fazla yeni borca ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r [81]. ABD, tam da bu “paradan para kazanma” ve “paradan para kazanma” y\u00f6ntemi sayesinde d\u00fcnyay\u0131 ya\u011fmalarken, ayn\u0131 zamanda kendi bor\u00e7 krizini de daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. ABD h\u00fck\u00fcmetinin bir\u00e7ok kez kapanma ya\u015fam\u0131\u015f olmas\u0131 buna bir \u00f6rnektir. ABD Kongresi b\u00fct\u00e7e s\u00fcreci 1976’da resmi olarak uygulamaya konuldu\u011fundan beri, ABD h\u00fck\u00fcmeti 19 kez kapanma ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r ve bu kapanmalar genel olarak giderek daha ciddi hale gelmi\u015ftir. Aral\u0131k 2018’den Ocak 2019’a kadar s\u00fcren Trump y\u00f6netimi s\u0131ras\u0131nda, ABD h\u00fck\u00fcmeti 35 g\u00fcn s\u00fcren tarihin en uzun kapanmas\u0131n\u0131 ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

A\u011f\u0131r bor\u00e7 y\u00fck\u00fc alt\u0131ndaki ABD h\u00fck\u00fcmeti, toplumsal bask\u0131y\u0131 hafifletmek i\u00e7in acilen kamu servetini art\u0131rmaya ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r. Bu da vergilerin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir, ki bu da hem yoksullar\u0131n hem de zenginlerin tepkisini \u00e7ekmektedir. \u00d6zellikle zenginlerin tepkisi, ABD h\u00fck\u00fcmeti i\u00e7in yeni y\u00fckler ve bask\u0131lar yaratmakta ve vatanda\u015flar\u0131n\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in, \u00f6zellikle zenginler ve b\u00fcy\u00fck \u015firketler i\u00e7in vergi indirimlerine yol a\u00e7maktad\u0131r. Bu vergi indirimleri, h\u00fck\u00fcmet \u00fczerinde daha da b\u00fcy\u00fck bir mali bask\u0131 yaratarak, kamu harcamalar\u0131n\u0131 azaltmaya ve sosyal g\u00fcvenlik ile sa\u011fl\u0131k hizmetleri \u00fczerindeki y\u00fck\u00fc art\u0131rmaya zorluyor. Bu durum, toplumsal b\u00f6l\u00fcnmeyi ve e\u015fitsizli\u011fi daha da \u015fiddetlendirerek, yeni bir Amerikan emperyalizmi bi\u00e7imini, devlet ayg\u0131t\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla d\u00fcnyay\u0131 s\u00f6m\u00fcrmeyi yo\u011funla\u015ft\u0131rmaya, askeri b\u00fct\u00e7eleri art\u0131rmaya ve askeri \u00fcretimi h\u0131zland\u0131rmaya zorluyor. Bu durum i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 d\u0131\u015fa kayd\u0131rarak, s\u00fcrekli askeri kampanyalara ve i\u00e7 ekonomisinin \u00e7arp\u0131k geli\u015fimini canland\u0131rmak i\u00e7in sava\u015f\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7ar ve finansal tekelci kapitalistlerin doyumsuz i\u015ftah\u0131n\u0131 besler. Bu yeni emperyalizmin g\u00fc\u00e7 politikas\u0131 ve zorbal\u0131\u011f\u0131, sosyal b\u00f6l\u00fcnmeyi ve antagonizmi daha da \u015fiddetlendirir; bu, bu yeni emperyalizm bi\u00e7iminin kal\u0131c\u0131 ve sinsi bir k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli toplumsalla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u00fcretim ile kapitalist m\u00fclkiyet aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki, kapitalist \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lmaz bir \u00e7eli\u015fkisidir  <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin geli\u015fmesiyle birlikte, kapitalizmin temel \u00e7eli\u015fkisi ortadan kalkmak bir yana, daha da keskinle\u015fmi\u015ftir. Lenin \u015f\u00f6yle belirtmi\u015ftir: “\u00dcretim toplumsalla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, ancak m\u00fclkiyet \u00f6zel kalm\u0131\u015ft\u0131r. Toplumsalla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 h\u00e2l\u00e2 az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyetindedir. Genel olarak kabul g\u00f6ren serbest rekabetin genel \u00e7er\u00e7evesi h\u00e2l\u00e2 mevcuttur, ancak birka\u00e7 tekelci taraf\u0131ndan n\u00fcfusun geri kalan\u0131na uygulanan bask\u0131 y\u00fcz kat daha a\u011f\u0131r, daha belirgin ve daha dayan\u0131lmaz hale gelmi\u015ftir.\u201d <\/strong>[82]<\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 finansal kapitalizmde \u00f6zel m\u00fclkiyet ile toplumsalla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, uluslararas\u0131la\u015fm\u0131\u015f b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli \u00fcretim aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki ve sermaye ile emek aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki, ekonomik k\u00fcreselle\u015fme s\u00fcrecinde bir dizi spesifik \u00e7eli\u015fkiye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu \u00e7eli\u015fkiler, d\u00fcnya \u00fcretiminin s\u0131n\u0131rs\u0131z geni\u015flemesi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 d\u00fcnya pazar\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki, \u00e7okuluslu \u015firketler i\u00e7indeki organize ve planl\u0131 \u00fcretim ile kapitalist d\u00fcnya pazar\u0131 sisteminin organize olmayan ve plans\u0131z \u00fcretimi aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki, geli\u015fmi\u015f ve geli\u015fmekte olan \u00fclkeler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki, sosyalist ve kapitalist \u00fclkeler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki, \u00e7e\u015fitli geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkeler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki, kapitalist \u00fclkeler i\u00e7indeki kapitalistler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki, kapitalist \u00fclkeler i\u00e7indeki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile burjuvazi aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki, d\u00fcnya sosyalizmi ile kapitalizm aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki ve proletarya ile burjuvazi aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu \u00e7eli\u015fkiler giderek artmakta ve yo\u011funla\u015fmaktad\u0131r; bunlar\u0131n aras\u0131nda sosyalizm ile kapitalizm ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile burjuvazi aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiler ba\u015fl\u0131ca \u00e7eli\u015fki hatlar\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Tekelci kapitalist \u00fclkeler ile sosyalist \u00fclkeler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki, geli\u015fmi\u015f ve geli\u015fmekte olan \u00fclkeler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki ve geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki giderek yo\u011funla\u015fmaktad\u0131r. Bu \u00e7eli\u015fkiler, k\u00fcresel ekonomide toplam arz ile toplam talep aras\u0131ndaki dengesizli\u011fi daha da \u015fiddetlendirmi\u015ftir\u2026 Ekonomik kalk\u0131nmadaki ciddi dengesizlik ve \u00fclkeler aras\u0131ndaki kalk\u0131nma e\u015fitsizli\u011finin artmas\u0131, ciddi bir a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretime, enflasyona ve finansal balonlara yol a\u00e7m\u0131\u015f, bu da d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda tekrarlayan aral\u0131kl\u0131 finansal ve ekonomik krizlere neden olmu\u015ftur. Daha \u00f6nce de belirtildi\u011fi gibi, 1990’lar\u0131n ba\u015f\u0131nda Japonya’n\u0131n balon ekonomisinin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden 2008 uluslararas\u0131 finansal krizine ve COVID-19 pandemisinin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 k\u00fcresel ekonomik bunal\u0131ma kadar, kapitalist d\u00fcnya sistemi bir kriz ve istikrars\u0131zl\u0131k i\u00e7inde olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm, ya da yeni bir emperyalizm bi\u00e7imi, \u00e7etrefilli ve uzun s\u00fcreli bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f s\u00fcrecine girmi\u015ftir. Bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmin temel \u00e7eli\u015fkileri tek bir ulustan t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131lm\u0131\u015f; bu temel \u00e7eli\u015fkiler k\u00fcreselle\u015fmektedir. Kapitalizmin temel \u00e7eli\u015fkileri belirli zamanlarda belirli \u00fclkelerde veya b\u00f6lgelerde hafifletilebilse de, bu hafifleme genel sorunu \u00e7\u00f6zemez; genel \u00e7eli\u015fkiler yo\u011funla\u015fmaktad\u0131r. Kapitalizmin \u00e7eli\u015fkilerini kendi kendine d\u00fczenleme yetene\u011fi zay\u0131flamakta ve manevra alan\u0131 daralmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm, ya da yeni bir emperyalizm bi\u00e7imi, genel bir gerileme d\u00f6nemine girmi\u015ftir; ABD\u2019nin h\u0131zl\u0131 \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc bunun en \u00f6nemli \u00f6rne\u011fidir. 15 A\u011fustos 2021\u2019de Taliban, Afganistan\u2019\u0131n ba\u015fkenti Kabil\u2019i ele ge\u00e7irdi ve ard\u0131ndan Taliban kar\u015f\u0131t\u0131 g\u00fc\u00e7lerin elinde bulunan Panj\u015fir Eyaleti de dahil olmak \u00fczere Afganistan\u2019\u0131n t\u00fcm topraklar\u0131n\u0131 kurtard\u0131. Ard\u0131ndan ge\u00e7ici bir h\u00fck\u00fcmetin kuruldu\u011funu ve resmi bir devletin kuruldu\u011funu ilan ettiler. ABD’nin 20 y\u0131ll\u0131k i\u015fgalinin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 simgeleyen Afganistan’dan \u00e7ekilmesi, y\u00fczy\u0131l\u0131n e\u015fi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f de\u011fi\u015fimlerinde bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131d\u0131r. Bu olay, ABD’nin 11 y\u0131ll\u0131k ter\u00f6rle m\u00fccadele kampanyas\u0131nda yeni emperyalizm bi\u00e7iminin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli silahl\u0131 m\u00fcdahaleyi s\u00fcrd\u00fcrememesini ve uluslararas\u0131 hegemonyay\u0131 tek tarafl\u0131 olarak s\u00fcrd\u00fcrememesini g\u00f6stermektedir. ABD, k\u00fcresel stratejik oda\u011f\u0131n\u0131 yeniden d\u00fczenlemeyi tamamlad\u0131; stratejik a\u011f\u0131rl\u0131k merkezini kapsaml\u0131 deniza\u015f\u0131r\u0131 m\u00fcdahalelerden Hint-Pasifik b\u00f6lgesine kayd\u0131rd\u0131 ve stratejik m\u00fcttefiklerini aktif olarak kazanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu durum, hem ABD’nin sald\u0131rgan ve sinsi do\u011fas\u0131n\u0131 hem de azalan g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve h\u0131rslar\u0131na ayak uyduramamas\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Afganistan i\u015fgali, ABD tarihindeki en uzun s\u00fcreli deniza\u015f\u0131r\u0131 sava\u015ft\u0131; maliyetli ve pahal\u0131yd\u0131 ve g\u00fcc\u00fcn\u00fc t\u00fcketti. Resmi ABD istatistiklerine g\u00f6re, ABD Afganistan’da 1 trilyon dolar harcad\u0131; yabanc\u0131 sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 ise ger\u00e7ek harcamay\u0131 2,26 trilyon dolar olarak tahmin ediyor. Afganistan ve Irak sava\u015flar\u0131 birle\u015ftirilirse, ABD h\u00fck\u00fcmetinin 2050 y\u0131l\u0131na kadar 8 trilyon dolarl\u0131k anapara ve faiz \u00f6demesi gerekecek.<\/p>\n\n\n\n

Sekizinci olarak, insanl\u0131\u011f\u0131n gelecekteki kaderini ve gelece\u011fini belirleyen kapitalizm ile sosyalizm, burjuvazi ile proletarya aras\u0131ndaki m\u00fccadele ve kimin kazan\u0131p kimin kaybedece\u011fi sorusu, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak ideolojik m\u00fccadeleye yans\u0131yacak ve genellikle ideolojik m\u00fccadeleye odaklanacakt\u0131r; bu da ideolojik rekabeti giderek daha \u015fiddetli hale getirecektir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonra, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir Sovyetler Birli\u011fi ve sosyalist blok ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Sosyalist hareketler ile anti-emperyalist ve anti-s\u00f6m\u00fcrgeci ulusal demokratik hareketler y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7ti. \u00d6zellikle Kore ve Vietnam Sava\u015flar\u0131’ndan sonra, tekelci burjuvazinin politikac\u0131lar\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri, askeri g\u00fcc\u00fcn tek ba\u015f\u0131na i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 partilerini, sosyalist devletleri ve t\u00fcm ilerici sosyal g\u00fc\u00e7leri tamamen yenemeyece\u011fini giderek daha fazla fark ettiler. K\u00fcresel hakimiyetlerini s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in, askeri ku\u015fatma ve ideolojik m\u00fccadele stratejisi geli\u015ftirdiler; s\u00f6zde “ak\u0131ll\u0131 g\u00fc\u00e7” ve “yumu\u015fak g\u00fc\u00e7” kullanarak “demokratik ve insan haklar\u0131 hareketleri”, “sosyalizmden kapitalizme bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l evrim” ve “renkli devrimler” ba\u015flatmak i\u00e7in s\u00f6zde “ak\u0131ll\u0131 g\u00fc\u00e7” ve “yumu\u015fak g\u00fc\u00e7” kulland\u0131lar; Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcne, sosyalizmin gerilemesine, d\u00fcnyada sadece be\u015f sosyalist \u00fclkenin kalmas\u0131na ve kom\u00fcnist partilere ve sosyalist harekete ciddi zarar verilmesine yol a\u00e7an uzun s\u00fcreli bir ideolojik sava\u015f y\u00fcr\u00fctt\u00fcler.<\/p>\n\n\n\n

Bu ge\u00e7ici tarihsel gerileme, kapitalist politikac\u0131lar\u0131 ideolojinin rol\u00fcnden daha da ikna etti ve onun g\u00fcc\u00fcn\u00fc daha ustaca kullanarak, “bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l evrim” ve “renkli devrimler” yoluyla d\u00fcnya sosyalizmini ve uluslararas\u0131 kom\u00fcnizmi zay\u0131flatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Elbette, “sosyalizmden kapitalizme bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l evrim” stratejilerini ilerletirken, ekonomik bask\u0131 ve askeri sald\u0131r\u0131lardan asla vazge\u00e7mediler.<\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 tekelci kapitalizm, ya da yeni bir emperyalizm bi\u00e7imi, sosyalizme ve demokrasi ile bar\u0131\u015f\u0131n t\u00fcm ilerici g\u00fc\u00e7lerine kar\u015f\u0131 ideolojik bir sava\u015f y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. T\u00fcm d\u00fcnyaya kar\u015f\u0131 bir “k\u00fclt\u00fcrel sald\u0131rganl\u0131k” stratejisini \u015fiddetle te\u015fvik ediyor, “bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l evrim” ve “renkli devrimler” yoluyla sosyalist \u00fclkelerin rengini de\u011fi\u015ftirmeye ve kendi kontrol\u00fcne boyun e\u011fmeyen t\u00fcm ulus ve \u00fclkelerin rejimlerini y\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda, ABD \u00f6nderli\u011findeki yeni emperyalist \u00fclkeler, emperyalizmin ekonomik, siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel alanlardaki k\u00fcresel hakimiyetini daha gizli ve aldat\u0131c\u0131 bir \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015farak bir “k\u00fclt\u00fcrel yay\u0131lma” stratejisi ba\u015flatt\u0131lar. K\u00fclt\u00fcrel emperyalizm kavram\u0131n\u0131 ortaya atarken, Amerikal\u0131 akademisyen Herbert Schiller, bilgi ve k\u00fclt\u00fcrel \u00fcr\u00fcn ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n kontrol merkezi olan ABD’nin, sermayenin hakimiyeti yoluyla \u00e7evre b\u00f6lgeler de dahil olmak \u00fczere t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n bilgi kanallar\u0131n\u0131 domine etti\u011fini ve “bilginin serbest ak\u0131\u015f\u0131”n\u0131n tam da bu hakimiyetin \u00f6z\u00fcn\u00fc gizleyen gizemli bir s\u00f6ylem oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. [83] So\u011fuk Sava\u015f’\u0131n sona ermesinden sonra, “k\u00fclt\u00fcrel emperyalizm s\u00f6ylemi” bir s\u00fcre ortadan kayboldu, ancak bu, yeni emperyalizmin yeni bir k\u0131l\u0131f alt\u0131nda “yeniden canlanmas\u0131n\u0131” engellemedi.<\/p>\n\n\n\n

21. y\u00fczy\u0131la girerken, bilgi ekonomisi, ekonomik k\u00fcreselle\u015fme ve bilgi teknolojisi devriminin birle\u015fik etkileri alt\u0131nda, k\u00fclt\u00fcr, medya, internet ve bilgi kaynaklar\u0131 \u00fczerindeki tekelinden yararlanarak yeni bir Amerikan emperyalizmi bi\u00e7imi, uluslararas\u0131 s\u00f6ylemi domine etmektedir. Pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ticarile\u015ftirilmesi ve piyasala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 yoluyla, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda “k\u00fclt\u00fcrel kolonile\u015ftirme”, “k\u00fclt\u00fcrel hegemony” ve “k\u00fclt\u00fcrel emperyalizm” faaliyetlerinde bulunmakta, ideolojik sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131rmakta ve sosyalist \u00fclkeleri ve k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131dan daha zay\u0131f uluslar\u0131 “Amerikanla\u015fma”ya zorlayarak d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli ekosistemine b\u00fcy\u00fck zarar vermektedir. Bu “yeni emperyalizm bi\u00e7imi”, k\u00fclt\u00fcrel sald\u0131rganl\u0131kta d\u00f6rt yeni \u00f6zellik sergilemektedir.<\/p>\n\n\n\n

Birincisi, ABD dolar\u0131n\u0131n ve fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n tekeli yoluyla, e\u015fitsiz bir uluslararas\u0131 i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc ve kutupla\u015fm\u0131\u015f bir k\u00fcresel ekonomi ve servet da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 olu\u015fmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Siena \u00dcniversitesi’nde ekonomi profes\u00f6r\u00fc olan Ugo Pagalo [84] , 21. y\u00fczy\u0131l kapitalizmini \u201cbilgi tekeli kapitalizmi\u201d olarak adland\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, k\u00fcresel bilgi kaynaklar\u0131n\u0131 tekelle\u015ftirerek ve uluslararas\u0131 bilgi d\u00fczenindeki dengesizliklerin yap\u0131sal \u00e7eli\u015fkilerini s\u00f6m\u00fcrerek, “medya emperyalizmi” ve “bilgi emperyalizmi” in\u015fa edilmektedir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yeni ileti\u015fim teknolojisi ekosistemi, a\u015fa\u011f\u0131daki d\u00f6rt yeni sorunu ortaya koymaktad\u0131r: geli\u015fmi\u015f \u00e7evrimi\u00e7i sosyal platformlar, k\u00fclt\u00fcrler aras\u0131ndaki g\u00fcvensizli\u011fi ve yanl\u0131\u015f anlamalar\u0131 \u015fiddetlendirmektedir; “dijital kapitalizm”, veri eti\u011fi ve ilgili sosyal sorunlara yol a\u00e7maktad\u0131r; “dijital u\u00e7urum”, bilginin “s\u0131n\u0131f niteli\u011fini” ve bilgi kaynaklar\u0131n\u0131n “\u00e7evre” ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131n\u0131 beslemektedir. Bu t\u00fcr bir \u00e7evrimi\u00e7i k\u00fclt\u00fcrel hegemonyas\u0131, yeni bir t\u00fcr emperyalist s\u00f6m\u00fcrgeci mant\u0131\u011f\u0131n veriye dayal\u0131 tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. \u00d6z\u00fc, ileti\u015fim teknolojisinin “kara kutusunu” kullanarak platform tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve teknikli\u011fi, sermayenin ulusal egemenli\u011fe yapt\u0131\u011f\u0131 istilay\u0131 gizleyebilecek bir “efsane” olarak tasvir etmektir.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, k\u00fcresel k\u00fclt\u00fcr sanayisi sisteminin tekeli ve sermayele\u015fmesi, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn kanl\u0131 bir “kamula\u015ft\u0131rma birikimine” yol a\u00e7arak, k\u00fclt\u00fcrel bir “\u00e7itleme hareketi” ve “Coca-Cola s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fini” te\u015fvik etmektedir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ticarile\u015ftirilmi\u015f ve piyasa odakl\u0131 \u00fcr\u00fcn ve hizmetlerin “serbest se\u00e7imi”, “ger\u00e7ek bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn bulan\u0131kla\u015fmas\u0131na” yol a\u00e7ar; Hollywood filmleri, k\u00fcresel izleyicilerin zihinlerine tarihsel ba\u011flam\u0131ndan kopar\u0131lm\u0131\u015f bireysel kahramanl\u0131\u011f\u0131 a\u015f\u0131lar ve g\u00f6rsel arzular\u0131 tatmin eder; ticari reklamc\u0131l\u0131k d\u00fcnyaya t\u00fcketim \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 getirir, de\u011ferleri ihra\u00e7 eder ve mallara y\u00f6nelik homojen bir talep yarat\u0131r; Bat\u0131 medyas\u0131, s\u00f6zde “nesnel” haberler yay\u0131nlayarak k\u00fcresel haber g\u00fcndemini belirlerken, alt s\u0131n\u0131flardan gelen Bat\u0131 d\u0131\u015f\u0131, kapitalist olmayan sesler susturulur. ‘daki insanlar, “Amerikan demokratik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc” kabul etmeye zorlan\u0131rken, d\u00fc\u015f\u00fcncesiz, standartla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve homojenle\u015ftirilmi\u015f bir ya\u015fam s\u00fcrerler.<\/p>\n\n\n\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7ler uluslararas\u0131 s\u00f6ylem \u00fczerindeki tekellerini ideoloji ve de\u011ferleri ihra\u00e7 etmek i\u00e7in kullan\u0131r ve \u00e7e\u015fitli ulus devletlerin k\u00fclt\u00fcrel kimli\u011fini ve egemenli\u011fini tehdit eder.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu g\u00fc\u00e7ler, \u00f6ncelikle medya hakimiyeti, s\u00f6ylem kontrol\u00fc, ideolojik ihracat ve s\u00f6m\u00fcrge k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yay\u0131lmas\u0131 yoluyla s\u00f6ylem veya k\u00fclt\u00fcrel hegemonyay\u0131 kurmaktad\u0131r. Uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde, geli\u015fmi\u015f Bat\u0131 tekelci kapitalist k\u00fclt\u00fcr\u00fc, g\u00fc\u00e7l\u00fc medya varl\u0131\u011f\u0131yla \u00f6nce mutlak s\u00f6ylem kontrol\u00fcn\u00fc kurar. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda, k\u00fclt\u00fcrel alanda belirli bir s\u00f6ylem bask\u0131n hale gelirse, di\u011fer k\u00fclt\u00fcrlerin yay\u0131lmas\u0131n\u0131 ve geli\u015fmesini fiilen k\u0131s\u0131tlar.<\/p>\n\n\n\n

Dokuzuncu olarak, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm, yani yeni tip emperyalizm, \u00e7e\u015fitli \u00fclkeler aras\u0131nda h\u00e2l\u00e2 dengesiz ekonomik ve siyasi geli\u015fme genel bir modelini sergilemektedir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnya ekonomisi ve siyasetindeki dengesiz geli\u015fme, kapitalizmin mutlak bir yasas\u0131d\u0131r ve sermaye birikimi ve geni\u015flemesi yasas\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir sonucudur. Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm, bu yasay\u0131 ortadan kald\u0131rmak bir yana, onu daha da \u015fiddetlendirmi\u015ftir. Toplumsal kutupla\u015fman\u0131n h\u0131zla geni\u015flemesi, ekonomik krizlerin s\u00fcrekli patlak vermesi ve yoksullu\u011fun artmas\u0131, bu yasan\u0131n i\u015fleyi\u015finin sonu\u00e7lar\u0131d\u0131r. Bu yasa, geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerin ekonomik ve siyasi stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn giderek zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, en g\u00fc\u00e7l\u00fc uluslararas\u0131 tekelci kapitalist \u00fclke olan ABD’nin hegemonyas\u0131n\u0131n azald\u0131\u011f\u0131n\u0131, geli\u015fmekte olan \u00fclkeler ile sosyalist \u00fclkelerin stat\u00fc ve rol\u00fcn\u00fcn ise bu dengesizlik yasas\u0131n\u0131n etkisiyle giderek y\u00fckseldi\u011fini belirlemektedir.<\/p>\n\n\n\n

Lenin, *Emperyalizm* adl\u0131 eserinde, emperyalist \u00fclkelerin ekonomik ve siyasi ko\u015fullar\u0131n\u0131 analiz ederek \u00f6nemli bir sonuca varm\u0131\u015ft\u0131r: emperyalist \u00fclkelerin ekonomik ve siyasi geli\u015fimi dengesizdir. Bu sonu\u00e7 bug\u00fcn de ge\u00e7erlili\u011fini korumaktad\u0131r; yeni emperyalizm bi\u00e7imlerinin ekonomik ve siyasi geli\u015fimi dengesizdir. Emperyalist \u00fclkeler aras\u0131ndaki bu dengesiz geli\u015fme , kapitalist sistemin do\u011fas\u0131 taraf\u0131ndan belirlenmektedir. Kapitalist d\u00fcnya pazar\u0131 sistemi i\u00e7inde, piyasa ekonomisinin yasalar\u0131, ekonomik geli\u015fmenin h\u0131z, \u00f6l\u00e7ek ve b\u00fcy\u00fckl\u00fck a\u00e7\u0131s\u0131ndan baz\u0131 \u00fclkeler, baz\u0131 b\u00f6lgeler ve baz\u0131 i\u015fletmeler aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterece\u011fini belirler. Bu, piyasa ekonomisi i\u00e7inde a\u015f\u0131r\u0131 k\u00e2r pe\u015finde ko\u015fman\u0131n bir sonucudur ve ulusal, b\u00f6lgesel ve i\u015fletme d\u00fczeylerinde s\u0131\u00e7ramal\u0131 ve dengesiz bir geli\u015fmeye yol a\u00e7ar. Uluslararas\u0131 finans tekelleri bu dengesizli\u011fi daha da \u015fiddetlendirir. Uluslararas\u0131 finans tekellerinin y\u00f6nlendirdi\u011fi kapitalist ekonomideki dengesizlik, askeri, k\u00fclt\u00fcrel ve siyasi g\u00fc\u00e7teki dengesizli\u011fi belirler. I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesindeki \u0130ngiliz hegemonyas\u0131, So\u011fuk Sava\u015f s\u0131ras\u0131ndaki ABD-Sovyet rekabeti ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ABD hegemonyas\u0131 \u2014 emperyalist \u00fclkeler aras\u0131ndaki hegemonyas\u0131 m\u00fccadelesi \u2014 hepsi bu dengesizlik yasas\u0131n\u0131n kesinli\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu dengesizlik yasas\u0131n\u0131n sonucu sava\u015ft\u0131r ve sorunlar sava\u015f yoluyla \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr. Dengesizlik yasas\u0131, sosyalist devrimlerin zay\u0131f halkalar\u0131 k\u0131rmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar; bu, Ekim Devrimi, \u00c7in Devrimi ve bir dizi Do\u011fu devrimi i\u00e7in ge\u00e7erliydi. II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonra, kapitalist \u00fclkelerin geli\u015fimi, geli\u015fmi\u015f ve geli\u015fmekte olan \u00fclkeler; merkezi ve \u00e7evresel \u00fclkeler; yoksul ve zengin \u00fclkeler; hegemonik ve hegemonik olmayan \u00fclkeler dahil olmak \u00fczere daha \u00e7e\u015fitli hale geldi ve bu da g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn tek tarafl\u0131l\u0131k ile \u00e7ok tarafl\u0131l\u0131k aras\u0131ndaki m\u00fccadelenin karma\u015f\u0131k ve s\u00fcrekli de\u011fi\u015fen uluslararas\u0131 manzaras\u0131na yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1950’lerin ba\u015f\u0131nda, ABD \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki Kore Sava\u015f\u0131, ezici bir destekle devasa bir BM g\u00fcc\u00fc seferber etmeyi ba\u015fard\u0131. 1990’lara gelindi\u011finde, ABD’nin K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131, Yugoslavya Sava\u015flar\u0131 ve Libya Sava\u015f\u0131 i\u00e7in seferberlik kapasitesi azalm\u0131\u015ft\u0131, ancak yine de Bat\u0131l\u0131 kapitalist g\u00fc\u00e7leri seferber ederek bir koalisyon olu\u015fturabilirdi. Ancak Suriye Sava\u015f\u0131 ve \u0130ran ile \u00e7at\u0131\u015fmada, Bat\u0131l\u0131 kapitalist \u00fclkeler aras\u0131nda birle\u015fik bir askeri g\u00fc\u00e7 olu\u015fturmak giderek zorla\u015ft\u0131. ABD\u2019nin yeni emperyalizm bi\u00e7iminin hegemonik konumu gerilemekte ve bir zamanlar yenilmez olan ABD emperyalizmi, dengesizlik yasalar\u0131 taraf\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak cezaland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm, yani yeni emperyalizm t\u00fcr\u00fc ile ilgili olarak, onun yeni olgular\u0131n\u0131, yeni de\u011fi\u015fikliklerini ve yeni \u00f6zelliklerini Marksizmin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, perspektifi ve y\u00f6ntemiyle anlamal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

Bir yandan, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm, devlet tekelci kapitalizmden daha geli\u015fmi\u015f ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir emek verimlili\u011fi ve \u00fcretkenlik yaratm\u0131\u015f, y\u00fcksek teknoloji ve bilgi istihbarat\u0131nda yeni bir devrim dalgas\u0131n\u0131 te\u015fvik etmi\u015f, yeni bir dalga ba\u015flatm\u0131\u015f, k\u00fcreselle\u015fmeyi daha da ilerletmi\u015f, toplumun maddi zenginli\u011fini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rm\u0131\u015f ve yeni toplumsal bi\u00e7imlerin b\u00fcy\u00fcmesi ve olgunla\u015fmas\u0131 i\u00e7in gerekli maddi ko\u015fullar\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Lenin \u015f\u00f6yle demi\u015ftir: “Hi\u00e7bir Marksist, kapitalizmin feodalizmden, emperyalizmin ise tekel \u00f6ncesi kapitalizmden daha geli\u015fmi\u015f oldu\u011funu unutmayacakt\u0131r” <\/strong>[85]<\/p>\n\n\n\n

 “Politik Ekonomi Ele\u015ftirisine Katk\u0131”n\u0131n \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde Marx, “i\u00e7inde yer bulan t\u00fcm \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler geli\u015fmeden hi\u00e7bir toplumsal d\u00fczen yok olmaz ve yeni ve daha y\u00fcksek \u00fcretim ili\u015fkileri, varl\u0131klar\u0131n\u0131n maddi ko\u015fullar\u0131 eski toplumun rahminde olgunla\u015fmadan asla ortaya \u00e7\u0131kmaz” [86] diye belirtmi\u015ftir. Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizm, devlet tekelci kapitalizmden, \u00f6zel tekelci kapitalizmden ve serbest rekabet kapitalizminden daha ileri d\u00fczeydedir. Bu, tarihsel geli\u015fimin diyalekti\u011fidir. Ayr\u0131ca, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin belirli bir \u00f6zdenetim ve k\u0131smi reform kapasitesine sahip oldu\u011funu ve \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fimine yer a\u00e7acak bir alana hala sahip oldu\u011funu kabul etmeliyiz. Hayatta kalmak i\u00e7in bir miktar manevra alan\u0131 ve zamana sahiptir. Kapitalizmin sosyalizmle yer de\u011fi\u015ftirmesi, dolamba\u00e7l\u0131, karma\u015f\u0131k ve tekrarlayan bir tarihsel s\u00fcre\u00e7 olacakt\u0131r. Daha da \u00f6nemlisi, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin ekonomik, siyasi, askeri, teknolojik ve k\u00fclt\u00fcrel g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ve ekonomik g\u00fcc\u00fcne dayal\u0131 olarak d\u00fcnyay\u0131 kontrol etme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmeliyiz. Burjuvazinin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 ve t\u00fcm s\u00f6m\u00fcr\u00fclen uluslar\u0131 s\u00f6m\u00fcrme ve y\u00f6netme y\u00f6ntemleri daha \u015fiddetli, daha \u00e7e\u015fitli, s\u00f6m\u00fcrme a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha ac\u0131mas\u0131z ve bask\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha karma\u015f\u0131k hale gelmi\u015ftir. Bu yeni emperyalizm bi\u00e7iminin do\u011fas\u0131 de\u011fi\u015fmemi\u015ftir; sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131, asalakl\u0131\u011f\u0131, \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ve \u00f6l\u00fcmc\u00fcl do\u011fas\u0131 azalm\u0131\u015f veya ortadan kalkm\u0131\u015f de\u011fil, daha da g\u00fc\u00e7lenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn \u00c7in Halk Cumhuriyeti’nin Benimsemesi Gereken Uluslararas\u0131 M\u00fccadele Stratejileri ve Taktikleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 m\u00fccadelelerde dost ve d\u00fc\u015fman\u0131 ay\u0131rt etmek, do\u011fru m\u00fccadele stratejileri ve taktikleri form\u00fcle etmek ve benimsemek, birle\u015ftirilebilecek t\u00fcm uluslararas\u0131 g\u00fc\u00e7leri m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca birle\u015ftirmek, bize d\u00fc\u015fman olan \u00e7ok az say\u0131daki ki\u015fiyi m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca izole etmek ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l geli\u015fmemize elveri\u015fli bir uluslararas\u0131 ortam in\u015fa etmek i\u00e7in azami \u00e7aba ve gayret g\u00f6stermek i\u00e7in birincil mesele ve gerekli bir \u00f6n ko\u015fuldur.<\/p>\n\n\n\n

Yolda\u015f Mao Zedung, \u00c7in devriminin ilk a\u015famalar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda \u015funlar\u0131 belirtmi\u015ftir: “D\u00fc\u015fmanlar\u0131m\u0131z kimlerdir? Dostlar\u0131m\u0131z kimlerdir? Bu, devrimin temel sorusudur. \u00c7in’in ge\u00e7mi\u015fteki devrimci m\u00fccadelelerinin bu kadar az ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131n\u0131n temel nedeni, ger\u00e7ek dostlar\u0131m\u0131z\u0131 birle\u015ftirip ger\u00e7ek d\u00fc\u015fmanlar\u0131m\u0131za sald\u0131rmay\u0131 ba\u015faramam\u0131\u015f olmam\u0131zd\u0131r.” [87]<\/p>\n\n\n\n

 Bu, i\u00e7 reformlar\u0131 ve in\u015fay\u0131 y\u00fcr\u00fctmek, uluslararas\u0131 m\u00fccadeleleri ve i\u015fbirli\u011fini ger\u00e7ekle\u015ftirmek, i\u00e7 i\u015fleri iyi yapmak ve uluslararas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ilerletmek i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Uluslararas\u0131 m\u00fccadelelerde ve i\u015fbirli\u011finde, uluslararas\u0131 ili\u015fkileri iyi y\u00fcr\u00fctmek ve d\u00fc\u015fmanlarla dostlar\u0131 ay\u0131rt etmek, uluslararas\u0131 m\u00fccadeleleri do\u011fru bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in ele al\u0131nmas\u0131 gereken birincil konudur.<\/p>\n\n\n\n

Mevcut uluslararas\u0131 m\u00fccadele durumuna bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ABD emperyalizminin \u00c7in halk\u0131n\u0131n ve d\u00fcnya halklar\u0131n\u0131n ortak d\u00fc\u015fman\u0131 oldu\u011fu k\u0131saca ifade edilebilir. Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalistlerin ve onlar\u0131n siyasi temsilcilerinden olu\u015fan k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131ktan olu\u015fan ABD emperyalist \u00fclkelerinin egemen kliki, \u00c7in halk\u0131n\u0131n ve d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bar\u0131\u015f\u0131 seven ve kalk\u0131nmay\u0131 arayan t\u00fcm halklar\u0131n ortak d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r. Burada ABD emperyalizmi, ABD uluslararas\u0131 finansal tekelci oligar\u015fik \u00e7\u0131kar grubunun, yani kapitalistlerin ve onlar\u0131n siyasi temsilcilerinin \u2014ABD devlet rejiminin en \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticilerinin\u2014 olu\u015fturdu\u011fu k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ifade eder.<\/p>\n\n\n\n

Amerikan halk\u0131 da dahil olmak \u00fczere, ABD emperyalizmine kararl\u0131l\u0131kla kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki t\u00fcm \u00fclkelerin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, geni\u015f emek\u00e7i kitleleri ve siyasi partileri bizim yolda\u015flar\u0131m\u0131zd\u0131r. ABD hegemonyas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan, \u00e7ok tarafl\u0131l\u0131\u011f\u0131 destekleyen ve ABD emperyalizmi taraf\u0131ndan ezilen t\u00fcm \u00fclkeler ve b\u00f6lgeler ile bunlar\u0131n siyasi temsilcileri bizim dostlar\u0131m\u0131zd\u0131r. Buna, ABD’nin tek tarafl\u0131l\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan tekelci kapitalist \u00fclkeler ve bunlar\u0131n siyasi temsilcileri ile ABD’de \u00c7in’e dostane bir tutum sergileyen ve \u00c7in ile i\u015fbirli\u011fini savunan t\u00fcm g\u00fc\u00e7ler dahildir. Bunlar da bizim birle\u015fmemiz gereken kesimlerdir.<\/p>\n\n\n\n

Ulusal sistemlerinin do\u011fas\u0131na g\u00f6re, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131 iki ana kategoriye ayr\u0131labilir: sosyalist \u00fclkeler ve kapitalist \u00fclkeler. Ekonomik geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeylerine g\u00f6re ise, geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler ve geli\u015fmekte olan \u00fclkeler olarak da ayr\u0131labilirler. Ulusal sistem ve ekonomik geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyine g\u00f6re bu iki kategori aras\u0131nda bir miktar \u00f6rt\u00fc\u015fme vard\u0131r. Geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler, di\u011fer ad\u0131yla ileri kapitalist \u00fclkeler veya uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalist \u00fclkeler aras\u0131nda ABD, Birle\u015fik Krall\u0131k, Fransa, Almanya, Japonya, Kanada ve Avustralya bulunur ve bunlar d\u00fcnya \u00fclkelerinin az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n\n\n\n

Geli\u015fmekte olan \u00fclkeler ise nispeten az geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerdir ve d\u00fcnya \u00fclkelerinin \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015ftururlar. Geli\u015fmekte olan \u00fclkeler, farkl\u0131 sosyal sistemlere sahip olanlar olarak ikiye ayr\u0131labilir: sosyalist ve kapitalist. Geli\u015fmekte olan \u00fclkeler, do\u011fal olarak sosyalist yola girmi\u015f sosyalist \u00fclkeleri ve kapitalist yola girmi\u015f nispeten az geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkeleri i\u00e7erir. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonra, bir dizi s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge \u00fclke ve b\u00f6lge, ulusal demokratik devrimler yoluyla tekelci kapitalist g\u00fc\u00e7lerin s\u00f6m\u00fcrge egemenli\u011fini devirdi ve ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazand\u0131. Baz\u0131 \u00fclkeler ve uluslar, burjuva demokratik devrimlerden sosyalist devrimlere ge\u00e7erek sosyalist yola girdi. \u00d6rnekler aras\u0131nda \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 Asya’da \u00c7in, Kuzey Kore, Vietnam ve Mo\u011folistan; Do\u011fu Avrupa’da Polonya, Romanya, Yugoslavya, \u00c7ekoslovakya, Macaristan ve Bulgaristan; ve 1950’lerde ve 60’larda sosyalizmi benimseyen Asya’daki Laos ve Latin Amerika’daki K\u00fcba. Hindistan ve Asya, Afrika ve Latin Amerika’daki di\u011fer bir\u00e7ok eski koloni ve yar\u0131 koloni gibi di\u011fer \u00fclkeler ve uluslar ise kapitalist geli\u015fmeyi izlediler. Ancak, 1980’lerde ve 90’larda Do\u011fu Avrupa’da ya\u015fanan dramatik de\u011fi\u015fiklikler ve Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, eski Sovyet cumhuriyetlerinin, Do\u011fu Avrupa’daki bir dizi sosyalist \u00fclkenin ve Asya’daki Mo\u011folistan’\u0131n sosyalizmi terk etmesine ve kapitalizmi benimsemesine yol a\u00e7t\u0131. \u015eu anda d\u00fcnyada sadece be\u015f sosyalist \u00fclke kalm\u0131\u015ft\u0131r: \u00c7in, Kuzey Kore, Vietnam, K\u00fcba ve Laos.<\/p>\n\n\n\n

Geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin ortak bir \u00f6zelli\u011fi vard\u0131r: Hepsi bir zamanlar emperyalizmin kolonileri ya da yar\u0131 kolonileriydi; emperyalist g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan ezildiler ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcld\u00fcler; \u015fimdi ise emperyalizmin yeni bir bi\u00e7imi olan uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalizmin s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc ve bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda ezilmektedirler. Ayr\u0131ca ortak bir ulusal vizyona da sahiptirler: Bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir ortamda h\u0131zla geli\u015fmek; bar\u0131\u015f ve kalk\u0131nman\u0131n pe\u015finde ko\u015fmak, onlar\u0131n ortak arzusu ve talepleridir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in ulusunun genel yenilenmesi perspektifinden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00c7in, modern bir sosyalist \u00fclke in\u015fa etmeye ve ulusal yeniden birle\u015fme dahil olmak \u00fczere ulusal yenilenme olan \u00c7in R\u00fcyas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeye elveri\u015fli bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir uluslararas\u0131 ortam yaratmak i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6stermelidir. Bu, \u00e7ok az say\u0131daki grubu izole etmek ve b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca birle\u015ftirmek gerektirir. \u0130nsanl\u0131k i\u00e7in ortak bir gelecek in\u015fa etmek, uluslararas\u0131 birle\u015fik cephe<\/strong> kurmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir stratejik kavramd\u0131r ve ayn\u0131 zamanda d\u00fcnya halklar\u0131n\u0131n \u00f6zlem duydu\u011fu ve u\u011fruna \u00e7abalad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnya uyumu vizyonudur.<\/p>\n\n\n\n

\u015eu anda uluslararas\u0131 m\u00fccadelelerde ve i\u015fbirli\u011finde dost ile d\u00fc\u015fman\u0131 acilen ay\u0131rt etmemiz, ger\u00e7ek yolda\u015flara g\u00fcvenmemiz, samimi dostlarla birle\u015fmemiz ve kararl\u0131l\u0131kla m\u00fccadele etmemiz gereken \u00e7ok az say\u0131daki d\u00fc\u015fman\u0131 izole etmemiz gerekmektedir. 20. y\u00fczy\u0131lda, ABD ve Sovyetler Birli\u011fi k\u00fcresel \u00fcst\u00fcnl\u00fck i\u00e7in rekabet ederken,<\/p>\n\n\n\n

Yolda\u015f Mao Zedong, Sovyetler Birli\u011fi’nin sosyal emperyalizme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunmu\u015f ve “\u00dc\u00e7 D\u00fcnya” teorisini ortaya atm\u0131\u015ft\u0131r. Yolda\u015f Mao Zedong, iki s\u00fcper g\u00fc\u00e7 olan ABD ve Sovyetler Birli\u011fi’ni Birinci D\u00fcnya \u00fclkeleri; \u0130ngiltere, Fransa, Almanya ve Japonya gibi tekelci kapitalist \u00fclkeleri \u0130kinci D\u00fcnya; \u00c7in ve \u00e7ok say\u0131da geli\u015fmekte olan \u00fclkeyi ise \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya olarak de\u011ferlendirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Stratejik yakla\u015f\u0131m, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya’ya dayanmak, \u0130kinci D\u00fcnya ile birle\u015fmek ve Birinci D\u00fcnya’y\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca izole etmek ve ona kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmekti. Elbette, Birinci D\u00fcnya’ya gelince bile, her biri i\u00e7in farkl\u0131 stratejiler benimseyerek onlar\u0131 b\u00f6lmek ve zay\u0131flatmak gerekiyordu. “\u00dc\u00e7 D\u00fcnya” teorisi, So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6nemindeki d\u00fcnya d\u00fczeniyle uyumluydu. “\u00dc\u00e7 D\u00fcnya” teorisine dayal\u0131 olarak form\u00fcle edilen uluslararas\u0131 m\u00fccadele ve d\u0131\u015f ili\u015fkiler stratejileri ve taktikleri, birle\u015ftirilebilecek t\u00fcm g\u00fc\u00e7leri birle\u015ftirmeye, \u00e7ok az say\u0131daki g\u00fcc\u00fc m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca izole etmeye ve \u00c7in’in kalk\u0131nmas\u0131 i\u00e7in bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir ortam yaratmaya elveri\u015fliydi. \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi 19. Merkez Komitesi 6. Genel Kurulu karar\u0131nda belirtildi\u011fi gibi, “Parti, d\u00fcnyay\u0131 \u00fc\u00e7 d\u00fcnyaya b\u00f6lme stratejisini ortaya koydu ve \u00c7in’in asla hegemonyaya talip olmayaca\u011f\u0131na dair ciddi bir taahh\u00fctte bulunarak, uluslararas\u0131 toplumun, \u00f6zellikle de \u00e7ok say\u0131da geli\u015fmekte olan \u00fclkenin sayg\u0131s\u0131n\u0131 ve \u00f6vg\u00fcs\u00fcn\u00fc kazand\u0131.” [88]<\/p>\n\n\n\n

Zaman de\u011fi\u015fmi\u015f ve yar\u0131m as\u0131rdan fazla bir s\u00fcre ge\u00e7mi\u015f, d\u00fcnya d\u00fczeni sars\u0131c\u0131 de\u011fi\u015fikliklere u\u011fram\u0131\u015f olsa da, Yolda\u015f Mao Zedong taraf\u0131ndan ortaya konulan “\u00fc\u00e7 d\u00fcnya” teorisi h\u00e2l\u00e2 pratik ve teorik a\u00e7\u0131dan yol g\u00f6sterici bir \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n\n\n\n

Mevcut k\u00fcresel manzaraya bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Birle\u015fik Devletler, Birinci D\u00fcnya’ya ait tek kutuplu bir hegemoniktir ve bar\u0131\u015f ve kalk\u0131nma aray\u0131\u015f\u0131ndaki t\u00fcm uluslar\u0131n, halklar\u0131n ve b\u00f6lgelerin ortak d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r. Bat\u0131 Avrupa, Japonya, Kanada, Avustralya ve di\u011fer geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkeler \u0130kinci D\u00fcnya’y\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. \u00c7in ve Rusya gibi geli\u015fmekte olan \u00fclkeler ise \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya’ya aittir. Bu b\u00f6l\u00fcnmeyle birlikte, uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011fi ve rekabet stratejilerimiz \u00e7ok net hale gelmektedir. Elbette, “Birinci D\u00fcnya” olan ABD’ye ili\u015fkin olarak, iki y\u00f6nl\u00fc bir yakla\u015f\u0131m benimsenmeli, her iki tarafla da iki y\u00f6nl\u00fc bir stratejiyle y\u00fczle\u015filmeli, m\u00fccadele yoluyla i\u015fbirli\u011fi, bar\u0131\u015f ve kalk\u0131nma aranmal\u0131d\u0131r. Hayalleri bir kenara b\u0131rak\u0131p m\u00fccadeleye haz\u0131rlanmal\u0131y\u0131z. Amerikan halk\u0131 ile uluslararas\u0131 finansal tekelci sermaye \u00e7\u0131kar gruplar\u0131 ve bunlar\u0131n ABD’nin en \u00fcst y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7indeki temsilcileri aras\u0131nda ayr\u0131m yapmay\u0131 iyi bilmeliyiz; bize kararl\u0131 bir \u015fekilde d\u00fc\u015fman olan en ac\u0131mas\u0131z uluslararas\u0131 finans sermayesi \u00e7\u0131kar gruplar\u0131ndan olu\u015fan k\u00fc\u00e7\u00fck grup ile bizimle i\u015fbirli\u011fi ili\u015fkileri geli\u015ftirmeye istekli kapitalist \u00e7\u0131kar gruplar\u0131 aras\u0131nda ayr\u0131m yapmal\u0131y\u0131z; ve en \u00fcst y\u00f6netici s\u0131n\u0131f i\u00e7inde \u00c7in’e kar\u015f\u0131 “g\u00fcvercin” politikalar\u0131 savunanlarla “\u015fahin” politikalar\u0131 savunanlar aras\u0131nda ayr\u0131m yapmal\u0131 ve buna g\u00f6re farkl\u0131 stratejiler benimsemeliyiz. “\u0130kinci D\u00fcnya”ya gelince, geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerin tek tip olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, aralar\u0131nda da bir\u00e7ok \u00e7eli\u015fki oldu\u011funu kabul etmeliyiz. \u015eu anda, Bat\u0131 Avrupa’daki geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkeler, Amerikan uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesinin kendi sermaye \u00e7\u0131karlar\u0131na uygulad\u0131\u011f\u0131 bask\u0131 nedeniyle giderek yabanc\u0131la\u015f\u0131yor. Onlara farkl\u0131 davranmal\u0131y\u0131z. “\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya” ile birli\u011fimizi kararl\u0131l\u0131kla savunmal\u0131, Rusya ile stratejik ortakl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 peki\u015ftirmeli ve geli\u015ftirmeli, dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde birbirimizi desteklemeliyiz. Di\u011fer d\u00f6rt sosyalist \u00fclkeyle dostane ili\u015fkiler geli\u015ftirmeli ve Pakistan, \u0130ran ve Kambo\u00e7ya ile stratejik ortakl\u0131klar\u0131 daha da geli\u015ftirerek m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca \u00e7ok say\u0131da dostu bir araya getirerek t\u00fcm geli\u015fmekte olan \u00fclkelerle dostane i\u015fbirli\u011fi ili\u015fkileri kurmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7in Uluslararas\u0131 Finansal Tekelci Kapitalizmin Dokuz Niteli\u011fi I\u015f\u0131\u011f\u0131nda Nas\u0131l Kar\u015f\u0131 Koymal\u0131 Bug\u00fcn \u00c7in Halk Cumhuriyeti’nin Benimsemesi Gereken Uluslararas\u0131 M\u00fccadele Stratejileri ve Taktikleri Prof. Wang Weiguang Wang Weiguang, finansal tekelci sermayenin art\u0131k sadece bir ekonomik sekt\u00f6r olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, \u00e7okuluslu \u015firketler, devlet ayg\u0131tlar\u0131, askeri g\u00fc\u00e7ler ve uluslararas\u0131 kurulu\u015flarla derin bir \u015fekilde b\u00fct\u00fcnle\u015fti\u011fini ve d\u00fcnyay\u0131 kontrol eden bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[51,5,8],"tags":[],"class_list":["post-6617","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dunya-sosyalizmi-tr","category-dunya-sosyalizmi","category-kapitalizm"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6617","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6617"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6617\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6618,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6617\/revisions\/6618"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6617"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6617"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6617"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}