{"id":6641,"date":"2026-07-15T16:13:45","date_gmt":"2026-07-15T16:13:45","guid":{"rendered":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6641"},"modified":"2026-07-16T20:07:01","modified_gmt":"2026-07-16T20:07:01","slug":"uluslararasi-kuresel-tekelci-finansal-kapitalizm-doneminde-burjuvazi-ve-isci-sinifinda-meydana-gelen-degisimler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marksizm.org.tr\/?p=6641","title":{"rendered":"Uluslararas\u0131 (K\u00fcresel) Tekelci Finansal Kapitalizm D\u00f6neminde Burjuvazi ve \u0130\u015f\u00e7i S\u0131n\u0131f\u0131nda Meydana Gelen De\u011fi\u015fimler"},"content":{"rendered":"\n

Uluslararas\u0131 (K\u00fcresel) Tekelci Finansal Kapitalizm D\u00f6neminde Burjuvazi ve \u0130\u015f\u00e7i S\u0131n\u0131f\u0131nda Meydana Gelen De\u011fi\u015fimler<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Yeni Emperyalizme Kar\u015f\u0131 K\u00fcresel Birle\u015fik Cephe Stratejisi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Wang Weiguang<\/strong>, Eyl\u00fcl 2022<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

\u00c7eviren: Ali Elik<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Wang Weiguang, Tarihsel Materyalizm ve Marksist Felsefe uzman\u0131 (1950), \u00c7in\u2019de Emperyalizm ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kan ve \u201cG\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Yeni Emperyalizmi, Uluslararas\u0131 Tekelci Finans Sermayesi Emperyalizmidir\u201d teorisini ortaya atan \u00fcnl\u00fc bir teorisyen. Daha \u00f6nce iki d\u00f6nem \u00c7in Sosyal Bilimler Akademisi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015f ve iki kez \u00c7KP Merkez Komitesine se\u00e7ilmi\u015f olup, \u00e7ok say\u0131da kitap ve bilimsel makale yazm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Emperyalizmin yeni bi\u00e7imi olan uluslararas\u0131 (k\u00fcresel) tekelci finansal kapitalizm d\u00f6neminde, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin ve \u00fcretim ili\u015fkilerinin yan\u0131 s\u0131ra ekonomik temel ve \u00fcst yap\u0131n\u0131n ge\u00e7irdi\u011fi yeni de\u011fi\u015fimler nedeniyle s\u0131n\u0131f yap\u0131s\u0131nda, s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkilerinde ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinde yeni durumlar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1970\u2019lerden bu yana, k\u00fcreselle\u015fme s\u00fcrecinde ve neoliberalizmin etkisi alt\u0131nda, ba\u015fta ABD olmak \u00fczere geli\u015fmi\u015f Bat\u0131 kapitalist \u00fclkeleri, finansal sermayenin birikimini, yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131 ve tekelle\u015fmesini h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminde d\u00fcnya, sosyalizm ve kapitalizm olmak \u00fczere iki b\u00fcy\u00fck kampa b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f ve iki farkl\u0131 d\u00fcnya pazar\u0131 sistemi olu\u015fmu\u015ftu. Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden sonra, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn k\u00fcreselle\u015fmi\u015f ekonomisinde bu iki d\u00fcnya pazar\u0131 sistemi, ABD’nin uluslararas\u0131 (k\u00fcresel) tekelci finans sermayesi taraf\u0131ndan kontrol edilen ve egemenli\u011fi alt\u0131nda bulunan tek bir kapitalist d\u00fcnya pazar\u0131 sistemine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Bu ko\u015fullarda uluslararas\u0131 tekelci finans sermayesi giderek daha oligopolistik, daha ulus\u00f6tesi ve daha k\u00fcreselle\u015fmi\u015f hale gelmi\u015f, etkisi e\u015fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir \u015fekilde artm\u0131\u015ft\u0131r. Etkisi yayg\u0131nd\u0131r ve her alana yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r; hi\u00e7bir \u00fclke, b\u00f6lge, sekt\u00f6r veya alan onun kontrol\u00fcnden ka\u00e7amaz. <\/p>\n\n\n\n

\u00d6zellikle 21. y\u00fczy\u0131lda, kapitalizmin en belirgin \u00f6zelli\u011fi, finansal tekelci finans sermayesinin uluslararas\u0131la\u015fmas\u0131 ve uluslararas\u0131 tekelci finans sermayesinin giderek daha da sa\u011flamla\u015fan k\u00fcresel hakimiyetidir. Tekelci Finans sermayesinin d\u00fcnya ekonomisindeki hakim konumu, bir yandan uluslararas\u0131 tekelci finans ekonominin daha da sanalla\u015fmas\u0131na, uluslararas\u0131 finansal piyasalar\u0131n geni\u015flemesine ve finansal t\u00fcrevler denilen ka\u011f\u0131tlar\u0131n \u00e7ok h\u0131zl\u0131 geli\u015fmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r; di\u011fer yandan ise bu geli\u015fme geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin yoksullu\u011funu daha da art\u0131rm\u0131\u015f, bu \u00fclkeleri uluslararas\u0131 finansal krizlerin etkisine ve uluslararas\u0131 tekelci finans sermayesinin kontrol\u00fcne kar\u015f\u0131 daha savunmas\u0131z hale getirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel Tekelci Finans Kapitalizmi \u00c7a\u011f\u0131nda \u0130\u015f\u00e7i S\u0131n\u0131f\u0131 ve Sendika Hareketinde Genel Gerileme<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca 1970’lerden bu yana, kapitalizmdeki ayarlamalar ve reformlar nedeniyle, geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerdeki i\u015f\u00e7i hareketi genel olarak gerilemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bu durum temel olarak \u015fu \u015fekillerde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r: emek-sermaye \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n, grevlerin ve g\u00f6sterilerin say\u0131s\u0131 ve grev ve g\u00f6sterilerin \u00f6l\u00e7e\u011fi azalm\u0131\u015ft\u0131r; burjuvazi, s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkilerini hafifletmek ve kutupla\u015fmay\u0131 frenlemek i\u00e7in baz\u0131 politikalar uygulam\u0131\u015ft\u0131r; ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, temel ya\u015fam ko\u015fullar\u0131nda ve temel mal ve hizmetlere eri\u015fimde bir miktar iyile\u015fme g\u00f6rm\u00fc\u015f, bu da s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkilerinin ge\u00e7ici olarak hafiflemesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fclen durumu temelden de\u011fi\u015fmemi\u015ftir; s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkileri ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi sadece ge\u00e7ici olarak hafiflemi\u015f olup sona ermemi\u015ftir, aksine dalgalar halinde geli\u015fmeye devam ederek giderek daha da keskinle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Burjuvazi ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131ndaki yeni de\u011fi\u015fiklikler ve kapitalist toplumun yap\u0131s\u0131ndaki yeni de\u011fi\u015fiklikler kar\u015f\u0131s\u0131nda, Bat\u0131 burjuvazisinin s\u00f6zc\u00fcleri ve elbette baz\u0131 akademik temsilcileri, Marksist s\u0131n\u0131f ayr\u0131m\u0131 teorisinin, iki b\u00fcy\u00fck kapitalist s\u0131n\u0131f aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131tl\u0131k teorisinin tarih taraf\u0131ndan a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve modas\u0131 ge\u00e7mi\u015f oldu\u011funu savundular.<\/p>\n\n\n\n

Onlar, Marksist s\u0131n\u0131f kavramlar\u0131n\u0131n, kategorilerinin ve s\u0131n\u0131f analizi y\u00f6ntemlerinin tamamen terk edilmesi gerekti\u011fini, kapitalistlerin art\u0131k “halk\u0131n kapitalistleri” oldu\u011funu, genel proleter ya\u015fam tarz\u0131n\u0131n art\u0131k var olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, geleneksel anlamdaki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n art\u0131k var olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve “i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na veda etme” zaman\u0131n\u0131n geldi\u011fini savundular. Asl\u0131nda, kapitalist toplumun geli\u015fmesiyle birlikte, Marksist klasik yazarlar, yeni durumlara ve de\u011fi\u015fikliklere dayanarak s\u0131n\u0131f teorilerini ve kapitalist toplumdaki s\u0131n\u0131f durumuna ili\u015fkin analizlerini her zaman geli\u015ftirmi\u015f, tamamlam\u0131\u015f ve zenginle\u015ftirmi\u015flerdir. \u00d6rne\u011fin, Kapital’de Marx \u015funu belirtmi\u015ftir: “\u00dcretken emekle u\u011fra\u015fmak i\u00e7in art\u0131k bunu kendiniz yapman\u0131z gerekmez; toplam i\u015f\u00e7inin bir organ\u0131 olmak ve ait oldu\u011funuz i\u015flevi yerine getirmek yeterlidir.” [59] Marx, \u201ctoplam i\u015f\u00e7i\u201d kavram\u0131n\u0131 ortaya att\u0131. Marx ve Engels ayr\u0131ca s\u0131ras\u0131yla \u201cticari proletarya\u201d [60] ve \u201czihinsel proletarya\u201d [61] terimlerini ortaya att\u0131lar. Lenin ise \u201cteknik proletarya\u201d, \u201cb\u00fcrokratik proletarya\u201d [62] ve \u201cm\u00fchendis proletarya\u201d [63] terimlerini \u00f6nerdi.<\/p>\n\n\n\n

S\u0131n\u0131f \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin ac\u0131mas\u0131z ger\u00e7ekli\u011fi, Marksist s\u0131n\u0131f teorisinin ve kapitalist toplumdaki s\u0131n\u0131f durumunun analizinin modas\u0131 ge\u00e7mi\u015f olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 defalarca g\u00f6stermi\u015ftir. Nitekim, 2008 finansal krizinin ve COVID-19 pandemisinin patlak vermesinden bu yana, geli\u015fmi\u015f kapitalizmin i\u00e7 \u00e7eli\u015fkileri ve s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkileri yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f, b\u00f6ylece i\u015f\u00e7i hareketi ve uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareket durgunluktan \u00e7\u0131k\u0131p y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Proletarya ve burjuvazi, bug\u00fcnk\u00fc kapitalist toplumda kar\u015f\u0131t iki s\u0131n\u0131f olmaya devam etse de, s\u0131n\u0131f yap\u0131s\u0131 \u00e7ok katmanl\u0131d\u0131r ve \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde yeni de\u011fi\u015fiklikler ge\u00e7irmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel Tekelci Finans Kapitalizmi \u00c7a\u011f\u0131nda Burjuvazinin 4 Tabakas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Burjuvazinin kendisi de \u00f6nemli bir farkl\u0131la\u015fma ge\u00e7irmi\u015f ve piramit \u015feklindeki bir hiyerar\u015fik yap\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur: en \u00fcst d\u00fczey, uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalistlerden olu\u015fan bir oligar\u015fik s\u0131n\u0131ft\u0131r; bu katman, piramidin zirvesidir. Art\u0131k tek bir \u00fclkeye ba\u011fl\u0131 olmayan, ulus \u00f6tesi, k\u00fcresel sermaye ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 y\u00f6neten fon y\u00f6neticileri \u015firketleri, hedge fon \u015firketleri ve yat\u0131r\u0131m bankalar\u0131n\u0131n en tepe liderleridir: \u00f6rne\u011fin BlackRock, Vanguard, JP Morgan<\/strong> gibi devasa kurumlar, k\u00fcresele varl\u0131k y\u00f6netimi \u015firketleri ve bunlar\u0131n y\u00f6neticileri ve sahipleri… G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesi, bir \u015firketi kontrol etmek i\u00e7in hisselerin sadece %3-5’ine sahip olmakla bu kontrol\u00fc sa\u011flayabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bu birinci katman\u0131n g\u00fcc\u00fc, do\u011frudan \u00fcretimden<\/em> de\u011fil, paran\u0131n fiyat\u0131n\u0131<\/em> belirlemekten yani faiz oranlar\u0131n\u0131, likidite, k\u00fcresel bor\u00e7 piyasalar\u0131n\u0131 belirlemekten gelir. Onlar i\u00e7in \u00fclkeler ve \u00fclke s\u0131n\u0131rlar\u0131 yaln\u0131zca yat\u0131r\u0131m f\u0131rsatlar\u0131d\u0131r. Bu s\u0131n\u0131f, k\u00fcresel emperyalizmin beyni<\/em> konumundad\u0131r; devletleri bile kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda y\u00f6nlendirebilecek g\u00fcce sahiptirler. Bunlar sadece ekonomik de\u011fil politik g\u00fc\u00e7 sahibidirler.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci kademe, finans sermayesiyle birle\u015fmi\u015f olan ve esas olarak finans+askeri sava\u015f sanayi (Lockheed Martin), finans+enerji-bilgi (Exxon Mobil (enerji) sanayisi ve finans+bili\u015fim+veri (Google\/Meta (veri sekt\u00f6r\u00fc) NVIDIA (<\/strong>d\u00fcnyan\u0131n en geli\u015fmi\u015f yapay zeka \u00e7iplerini tasarlar) sanayisi sekt\u00f6rlerine dayanan uluslararas\u0131 tekelci finans+sanayi oligar\u015fik s\u0131n\u0131f\u0131d\u0131r, sekt\u00f6rler (askeri, enerji, bili\u015fim) tesad\u00fcfi de\u011fil; bunlar ulusal g\u00fcvenlik ve hegemonya<\/em> i\u00e7in kritik olan sekt\u00f6rlerdir; Bu d\u00f6rt katman da son tahlilde \u00fccretli eme\u011fin s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc<\/em> \u00fczerinden var olur. Fark, sadece art\u0131-de\u011ferin nas\u0131l payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131d\u0131r. 1. ve 2. katman bunu k\u00fcresel finansal spek\u00fclasyon<\/strong> ve tekel rant\u0131<\/strong> ile al\u0131r. 1. ve 2. Katmandaki z\u00fcmreler devlet ile i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde jeopolitik m\u00fccadeleler alan\u0131nda \u00f6nemli roller oynarlar.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc kademe,<\/strong> \u00e7e\u015fitli sanayilerde tekel konumunda bulunan tekelci sanayi sermayesini kontrol eden kapitalist s\u0131n\u0131ft\u0131r. \u00c7e\u015fitli stratejik olmayan veya k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte daha az hassas olan sekt\u00f6rlerde tekel konumunda bulunurlar, ancak yine de \u00f6nemli bir pazar g\u00fcc\u00fcne sahiptirler. \u00d6rne\u011fin b\u00fcy\u00fck otomobil ve ila\u00e7 firmalar\u0131. Bunlar finans sermayesine ba\u011f\u0131ml\u0131 ve tabidirler. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc katman (tekelci sanayi kapitalistleri) ve \u00f6zellikle d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc katman (KOB\u0130’ler de dahil olmak \u00fczere genel burjuvazi), en \u00fcstteki tekelci finans oligar\u015fiyle kendi \u00e7eli\u015fkilerine sahiptir. \u00d6rne\u011fin, en \u00fcst katman\u0131n politikalar\u0131 genellikle ekonominin “i\u00e7inin bo\u015falt\u0131lmas\u0131na” ve finansal krizlere yol a\u00e7arak \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc katmanlar\u0131n \u00fcretken sermayesine do\u011frudan zarar verir.<\/p>\n\n\n\n

 D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc kademe<\/strong> ise CEO\u2019lar (y\u00f6netici kapitalistler), rantiyeler (emlak ve menkul varl\u0131k sahipleri\u2014de\u011ferli ka\u011f\u0131tlar) ve ilaveten k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletme kapitalistlerinden olu\u015fan genel burjuvazi s\u0131n\u0131f\u0131d\u0131r. Bu katman, piramidin en geni\u015f ama en g\u00fc\u00e7s\u00fcz taban\u0131d\u0131r, tekelci olmayan burjuvazidir. \u0130\u00e7inde profesyonel \u015firket y\u00f6neticileri (CEO’lar dahil, ancak hisse senedi sahibi olsalar da \u015firketlerin as\u0131l sahipler de\u011fillerdir, gayrimenkul ve arazi rant\u0131yla ge\u00e7inen rant\u00e7\u0131lar ve ulusal\/yerel \u00f6l\u00e7ekte faaliyet g\u00f6steren k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletme sahipleri bulunur. Bu katman, toplumda genellikle “orta s\u0131n\u0131f” veya “\u00fcst-orta s\u0131n\u0131f” olarak alg\u0131lan\u0131r. Ancak bu d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc grup, asl\u0131nda \u00fcstteki \u00fc\u00e7 katman\u0131n kurallar\u0131na tabi olan<\/em> ve onlar\u0131n art\u0131-de\u011fer havuzunun k\u0131r\u0131nt\u0131larla yetinmek durumunda olan kesimdir. \u00d6rne\u011fin, bir restoran zincirinin sahibi veya bir yaz\u0131l\u0131m firmas\u0131n\u0131n KOB\u0130 d\u00fczeyindeki patronu, k\u00fcresel bir finansal krizde veya b\u00fcy\u00fck bir tekelin fiyat politikas\u0131nda ilk ezilen gruptur. Onlar sistemin i\u015fleyi\u015fini<\/em> sa\u011flarlar ama sistemin sahipler<\/em>i de\u011fillerdir.<\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131daki ilk iki grup neredeyse t\u00fcm\u00fcyle k\u00fcreseldir ve anavatanlar\u0131 ve k\u00f6kleri \u00e7oklukla ba\u015fta ABD olmak \u00fczere G7 \u00fclkeleridir; bunlara emperyalist burjuvazi de denilebilir, bunlar\u0131n ana vatan\u0131 olmasa da kendi devletleri ile i\u015fbirli\u011fi etmeleri yayg\u0131n bir olgudur. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc grup i\u00e7inde g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u00fcresel ve b\u00f6lgesel ba\u011flar\u0131 olan \u00e7e\u015fitli firmalar olmas\u0131na kar\u015f\u0131n bunlar \u00e7oklukla ulusal veya yerel firmalard\u0131r. Bunlar\u0131n k\u00fcresel olanlar\u0131 dahi ilk iki gruba ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r—ve bunlar\u0131n K\u00fcresel G\u00fcney \u00fclkelerinde yerli k\u00f6kleri ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 vard\u0131r. Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bunlar\u0131 yerli burjuvazi veya yerli genel burjuvazi olarak adland\u0131r\u0131rlar. Bunlar\u0131n emperyalist burjuvazinin politikalar\u0131 ile—yani faiz art\u0131\u015flar\u0131, d\u00f6viz kurlar\u0131 manip\u00fclasyonlar\u0131 veya \u00e7e\u015fitli spek\u00fclatif i\u015flem hamleleri nedeniyle \u00e7eli\u015fmeleri– s\u00f6z konusudur; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu politikalar onlar\u0131n i\u015flerine b\u00fcy\u00fck zararlar verir.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel Tekelci Finans Kapitalizmi \u00c7a\u011f\u0131nda \u0130\u015f\u00e7i S\u0131n\u0131f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel tekelci finans kapitalizm \u00e7a\u011f\u0131nda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 da muazzam de\u011fi\u015fikliklere u\u011fram\u0131\u015f ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7inde belirli bir hiyerar\u015fik piramit olu\u015fmu\u015ft\u0131r: \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcl hizmet sekt\u00f6r\u00fcndeki i\u015f\u00e7ilerin oran\u0131, ikincil ve birincil sekt\u00f6rdeki i\u015f\u00e7ilerin oran\u0131n\u0131 a\u015fmaktad\u0131r; beyaz yakal\u0131 i\u015f\u00e7ilerin say\u0131s\u0131 ve b\u00fcy\u00fcme oran\u0131, mavi yakal\u0131 i\u015f\u00e7ilerin say\u0131s\u0131n\u0131 ve b\u00fcy\u00fcme oran\u0131n\u0131 a\u015fmaktad\u0131r; bilgi ve finans gibi arac\u0131l\u0131k hizmetlerinde \u00e7al\u0131\u015fan “bilgi\/zihin i\u015f\u00e7ilerinin\u201d say\u0131s\u0131 artarken, “bilgi\/zihin i\u015f\u00e7isi olmayanlar\u0131n\u201d say\u0131s\u0131 azalm\u0131\u015ft\u0131r; uluslararas\u0131 tekelci kapitalizm, rantiye s\u0131n\u0131f\u0131n b\u00fcy\u00fcmesine yol a\u00e7m\u0131\u015f ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7indeki baz\u0131 gruplar yozla\u015farak s\u0131n\u0131f\u0131n yap\u0131s\u0131nda de\u011fi\u015fikliklere neden olmu\u015ftur; i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n farkl\u0131 katmanlar\u0131 aras\u0131ndaki gelir u\u00e7urumu geni\u015flemektedir ve kapitalistler, daha y\u00fcksek maa\u015flarla daha y\u00fcksek bilgi d\u00fczeyine sahip \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 i\u015fe almaya isteklidir, bu da i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7inde s\u00f6zde “orta s\u0131n\u0131f” (k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva) katman\u0131n\u0131n veya grubunun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131ndaki yeni de\u011fi\u015fikliklerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan Bat\u0131l\u0131 burjuva savunucular\u0131, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ortadan kalkaca\u011f\u0131na dair bir\u00e7ok g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc kasten ortaya att\u0131lar. \u00d6rne\u011fin, Marcuse’nin temsil etti\u011fi “proletaryan\u0131n tarihsel misyonunun ortadan kalkmas\u0131”, Poulantzas ve di\u011ferlerinin “i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fclmesi” g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ve Mahler ile Andre Gorz’un “i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesi”…<\/p>\n\n\n\n

Bu g\u00f6r\u00fc\u015fler, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131fsal do\u011fas\u0131n\u0131 ve tarihsel g\u00f6revini temelde inkar etmektedir. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131nda meydana gelen yeni de\u011fi\u015fiklikler, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ortadan kalkmas\u0131 anlam\u0131na gelmez; i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile burjuvazi aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki ve m\u00fccadelenin ortadan kalkmas\u0131 anlam\u0131na da gelmez. Aksine, her ne kadar de\u011fi\u015fiklikler ve yumu\u015famalar olsa da, genel, temel ve uzun vadeli bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla bunlar\u0131n yumu\u015famas\u0131 veya ortadan kalkmas\u0131 imkans\u0131zd\u0131r. Engels \u015f\u00f6yle belirtmi\u015ftir: \u201cOnlar\u0131n saflar\u0131ndan, gelecek devrimde, el eme\u011fi ile u\u011fra\u015fan karde\u015fleriyle omuz omuza \u00f6nemli bir rol oynamakla g\u00f6revli bir t\u00fcr zihinsel emek proletaryas\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.\u201d [64]<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizmde, sermaye m\u00fclkiyetinin bir bi\u00e7imi olan hisse sahipli\u011fi sistemi, sermayenin \u00f6zel m\u00fclkiyetinin do\u011fas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmedi, sermaye m\u00fclkiyetinde \u00f6nemli bir devir yaratmad\u0131 ve sermayenin do\u011fas\u0131n\u0131 da de\u011fi\u015ftirmedi. Hisse sahipli\u011fi do\u011fal olarak birka\u00e7 tekelci kapitalist veya kapitalist \u00e7\u0131kar grubu taraf\u0131ndan kontrol edilmektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, uluslararas\u0131 finansal tekel sermayesi, bir \u015firketi kontrol etmek i\u00e7in hisselerin sadece %3-5’ine sahip olmakla bu kontrol\u00fc sa\u011flayabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Hisse ihrac\u0131 ne kadar b\u00fcy\u00fckse, o kadar da\u011f\u0131n\u0131k olur ve k\u00fc\u00e7\u00fck hissedar say\u0131s\u0131 ne kadar fazla olursa, tekelci kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n \u015firketi kontrol etmesi o kadar kolay hale gelir. \u0130\u015f\u00e7ilerin birka\u00e7 hisseye sahip olmas\u0131n\u0131n getirdi\u011fi de\u011fi\u015fiklikler, anonim \u015firketin kontrol\u00fc \u00fczerinde \u00e7ok az etkiye sahiptir. Hisselere sahip i\u015f\u00e7ilerin somut bir \u00f6nemi yoktur, sadece bi\u00e7imsel bir \u00f6nemi vard\u0131r. S\u00f6zde i\u015f\u00e7ilerin hisse senedi sahibi olmas\u0131na dayand\u0131r\u0131lan “halk kapitalizmi” g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc sadece bir aldatmacad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bug\u00fcnk\u00fc kapitalizm, i\u015f\u00e7ilerin ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek, gelirlerini ve sosyal yard\u0131mlar\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in baz\u0131 politikalar benimsemi\u015ftir; bu politikalar, i\u015f\u00e7ilerin gelirini art\u0131rmada ve ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmede belirli bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu, emek g\u00fcc\u00fc de\u011ferini satan i\u015f\u00e7ilere yap\u0131lan \u00f6demenin bi\u00e7iminde bir de\u011fi\u015fiklikten ibarettir. Sermayenin i\u015f\u00e7ilerin art\u0131 de\u011ferini s\u00f6m\u00fcrmesini de\u011fi\u015ftirmi\u015f veya azaltm\u0131\u015f de\u011fildir. Marx, “daha iyi yiyecek ve giyecek, daha iyi muamele, daha fazla \u00f6zel m\u00fclkiyet”in “asl\u0131nda sadece, kiral\u0131k i\u015f\u00e7ilerin kendileri i\u00e7in d\u00f6vd\u00fckleri alt\u0131n zincirlerin, biraz gev\u015fetilebilecek kadar uzun ve a\u011f\u0131r oldu\u011funu g\u00f6sterdi\u011fini”, “t\u0131pk\u0131 kiral\u0131k i\u015f\u00e7ilerin ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisini ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesini ortadan kald\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 gibi, k\u00f6lelerin ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisini ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesini de ortadan kald\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n\u0131” belirtmi\u015ftir [65].<\/p>\n\n\n\n

 “H\u0131zl\u0131 sermaye art\u0131\u015f\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7iler i\u00e7in iyi oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc asl\u0131nda bundan ibarettir: i\u015f\u00e7iler ba\u015fkalar\u0131n\u0131n servetini ne kadar h\u0131zl\u0131 art\u0131r\u0131rsa, o kadar \u00e7ok k\u0131r\u0131nt\u0131 al\u0131rlar, o kadar \u00e7ok i\u015f\u00e7i i\u015f bulup ge\u00e7inebilir ve sermaye art\u0131\u015f\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u00f6lelerin say\u0131s\u0131 o kadar artar.” “B\u00f6ylece, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7in en elveri\u015fli durum olan sermayenin h\u0131zl\u0131 artmas\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7ilerin maddi ya\u015fam\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmesinin bile, i\u015f\u00e7ilerin \u00e7\u0131karlar\u0131 ile burjuvazinin, yani kapitalistlerin \u00e7\u0131karlar\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiyi ortadan kald\u0131ramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. K\u00e2r ve \u00fccretler h\u00e2l\u00e2 ters orant\u0131l\u0131 olmaya devam etmektedir.<\/strong>” [66]<\/p>\n\n\n\n

K\u0130MLER\u0130 KAZANMALIYIZ: HEM B\u0130RL\u0130K ve HEM M\u00dcCADELE<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu maddede \u00f6zellikle \u015funu vurgulamal\u0131y\u0131m: bu maddede \u00f6nerilen strateji ve ittifaklar \u00f6zellikle bir sosyalist \u00fclkenin iktidardaki sosyalist\/kom\u00fcnist partisi ile ilgilidir; kapitalist \u00fclkelerdeki sosyalist\/kom\u00fcnist partiler d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki bu genel de\u011ferlendirmeyi kendi \u00fclkelerinin i\u00e7 politikas\u0131na uyarlamal\u0131 ve bu genel duruma uygun i\u00e7 ve uluslararas\u0131 politikalar, yani kendi \u00fclkelerine \u00f6zg\u00fc bir yol izlemelidir. <\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 m\u00fccadelelerde ve uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011finde, uluslararas\u0131 ili\u015fkileri iyi y\u00fcr\u00fctmek ve d\u00fc\u015fmanlarla dostlar\u0131 do\u011fru ay\u0131rt etmek, uluslararas\u0131 m\u00fccadeleleri do\u011fru bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in en \u00f6nemli konudur.<\/p>\n\n\n\n

Mevcut uluslararas\u0131 m\u00fccadele durumuna bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ABD emperyalizminin \u00c7in halk\u0131n\u0131n ve d\u00fcnya halklar\u0131n\u0131n ortak d\u00fc\u015fman\u0131 oldu\u011fu k\u0131saca ifade edebiliriz. Uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalistlerin ve onlar\u0131n siyasi temsilcilerinden olu\u015fan k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131ktan olu\u015fan ABD ve emperyalist \u00fclkelerinin egemen kli\u011fi, \u00c7in halk\u0131n\u0131n ve d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bar\u0131\u015f\u0131 seven ve kalk\u0131nmay\u0131 arayan t\u00fcm halklar\u0131n ortak d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r. Burada ABD emperyalizmi kavram\u0131, ABD uluslararas\u0131 tekelci finans oligar\u015fik \u00e7\u0131kar grubunun, yani kapitalistlerin ve onlar\u0131n siyasi temsilcilerinin \u2014ABD devlet rejiminin en \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticilerinin\u2014 olu\u015fturdu\u011fu k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ifade eder.<\/p>\n\n\n\n

Amerikan halk\u0131 da dahil olmak \u00fczere, ABD emperyalizmine kararl\u0131l\u0131kla kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki t\u00fcm \u00fclkelerin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, geni\u015f emek\u00e7i kitleleri ve siyasi partileri bizim yolda\u015flar\u0131m\u0131zd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

ABD hegemonyas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan, uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde \u00e7ok tarafl\u0131l\u0131\u011f\u0131 destekleyen ve ABD emperyalizmi taraf\u0131ndan ezilen t\u00fcm \u00fclkeler ile bunlar\u0131n siyasi temsilcileri bizim dostlar\u0131m\u0131zd\u0131r. Buna, ABD\u2019nin tek tarafl\u0131l\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan tekelci kapitalist \u00fclkeler ve bunlar\u0131n siyasi temsilcileri ile ABD\u2019de \u00c7in\u2019e dostane bir tutum sergileyen ve \u00c7in ile i\u015fbirli\u011fini savunan t\u00fcm g\u00fc\u00e7ler dahildir. Bunlar da bizim birle\u015fmemiz gereken kesimlerdir.<\/p>\n\n\n\n

Toplumsal sistemlerinin do\u011fas\u0131na g\u00f6re, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131 iki ana kategoriye ayr\u0131labilir: sosyalist \u00fclkeler ve kapitalist \u00fclkeler. Ekonomik geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeylerine g\u00f6re ise, geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler ve geli\u015fmekte olan \u00fclkeler olarak ayr\u0131labilirler. Geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler, di\u011fer ad\u0131yla ileri kapitalist \u00fclkeler veya uluslararas\u0131 finansal tekelci kapitalist \u00fclkeler aras\u0131nda ABD, Birle\u015fik Krall\u0131k, Fransa, Almanya, Japonya, Kanada ve Avustralya bulunur ve bunlar d\u00fcnya \u00fclkelerinin k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n\n\n\n

Geli\u015fmekte olan \u00fclkeler ise nispeten az geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerdir ve d\u00fcnya \u00fclkelerinin ezici \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015ftururlar. Geli\u015fmekte olan \u00fclkeler, farkl\u0131 sosyal sistemlere sahip olanlar olarak ikiye ayr\u0131labilir: sosyalist ve kapitalist yoldan ilerleyenler. Geli\u015fmekte olan \u00fclkeler, do\u011fal olarak sosyalist yola girmi\u015f sosyalist \u00fclkeleri ve kapitalist yola girmi\u015f nispeten az geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkeleri i\u00e7erir. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra, bir dizi s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge \u00fclke, ulusal demokratik devrimler yoluyla tekelci kapitalist g\u00fc\u00e7lerin s\u00f6m\u00fcrge egemenli\u011fini devirdi ve ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 kazand\u0131lar. Baz\u0131 \u00fclkeler, burjuva demokratik devrimlerden sosyalist devrimlere ge\u00e7erek sosyalist yola girdi. <\/p>\n\n\n\n

Geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin ortak bir \u00f6zelli\u011fi vard\u0131r: Hepsi bir zamanlar emperyalizmin s\u00f6m\u00fcrgeleri ya da yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrgeleriydi; emperyalist g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan ezildiler ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcld\u00fcler; \u015fimdi ise emperyalizmin yeni bir bi\u00e7imi olan uluslararas\u0131 (k\u00fcresel olarak \u00f6rg\u00fctl\u00fc olan) tekelci finans kapitalizminin s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc ve bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda ezilmektedirler. Ayr\u0131ca bu \u00fclkeler ortak bir ulusal vizyona da sahiptirler: Bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir ortamda h\u0131zla geli\u015fmek; bar\u0131\u015f ve kalk\u0131nman\u0131n pe\u015finde ko\u015fmak, bu \u00fclkelerin ortak arzusu ve talepleridir.<\/p>\n\n\n\n

Bu durumda, \u00e7ok az say\u0131daki k\u00fc\u00e7\u00fck grubu izole etmeli ve b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca birle\u015ftirmeliyiz. \u0130nsanl\u0131k i\u00e7in ortak bir gelecek toplulu\u011fu in\u015fa etmek, k\u00fcresel bir birle\u015fik cephe<\/strong> kurma ama\u00e7l\u0131 b\u00fcy\u00fck bir stratejik kavramd\u0131r ve ayn\u0131 zamanda d\u00fcnya halklar\u0131n\u0131n \u00f6zlem duydu\u011fu ve u\u011fruna \u00e7abalad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnya uyumunu sa\u011flama vizyonudur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Uluslararas\u0131 (K\u00fcresel) Tekelci Finansal Kapitalizm D\u00f6neminde Burjuvazi ve \u0130\u015f\u00e7i S\u0131n\u0131f\u0131nda Meydana Gelen De\u011fi\u015fimler G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Yeni Emperyalizme Kar\u015f\u0131 K\u00fcresel Birle\u015fik Cephe Stratejisi Wang Weiguang, Eyl\u00fcl 2022 \u00c7eviren: Ali Elik Wang Weiguang, Tarihsel Materyalizm ve Marksist Felsefe uzman\u0131 (1950), \u00c7in\u2019de Emperyalizm ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kan ve \u201cG\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Yeni Emperyalizmi, Uluslararas\u0131 Tekelci Finans Sermayesi Emperyalizmidir\u201d teorisini ortaya atan \u00fcnl\u00fc bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-6641","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kapitalizm"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6641","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6641"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6641\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6656,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6641\/revisions\/6656"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6641"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6641"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marksizm.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6641"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}